----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
بورس فلزات ؛ نبض این بازار خوب نمی زند
گروه اقتصادی:بورس فلزات تهران با عمر كوتاه دوساله خود تأثیر زیادی بر بازار فلزات
از جمله فولاد و آلومینیوم داشت. در طول عمر بورس فلزات قیمت ها سیر صعودی زیادی داش
ت و همین امر باعث شد تا عده ای بر عملكرد این بورس خرده بگیرند. البته منتقدان دلایل
دیگری نیز بر انتقادهای خود داشتند از جمله بازارسازی كارگزاران بورس فلزات، اما بو
رسی ها با این نظرات موافق نبودند. با این حال هیچ كدام از این دلایل باعث نشد مجلس و
در رأس آن كمیسیون اقتصادی به فكر تحقیق و تفحص از عملكرد بورس نیفتد. اولین بار بحث
تحقیق و تفحص را سید قباد مرتضوی فارسانی، نماینده اردل و فارسان در مطبوعات مطرح كرد
. گرچه مرتضوی به خبرنگار ما می گوید:این طرح توسط دیگر نمایندگان كلید خورده و وی ف
قط در جریان كارها قرار دارد.
وی می افزاید:تاكنون بیش از 40نماینده این درخواست را امضاء كرده اند و تاكنون این
نامه اعلام وصول نشده است. این عضو كمیسیون اقتصادی مجلس اضافه می كند:مهمترین ایراد
مطرح شده برای بورس این است كه این سازمان یكسری مشكلات زیربنایی دارد از جمله اینكه
هیأت مدیره بورس با كارهایی كه انجام می دهند ذی نفع هستند. وی می افزاید:امكان اینكه تعداد كارگزاران افزایش یابد وجود ندارد و همین امر انحصار
به وجود می آورد و چون این كارگزاران توسط هیأت مدیره بورس انتخاب می شوند باعث می
شود هیأت مدیره كل بورس فلزات را در اختیار داشته باشند. این مشكلات باعث شده بورس
امكان توسعه و حصول به اهداف اصلی اش را نداشته باشد. وی مشكل دیگر را نبود دستگاههای نظارتی در زمینه كار بورس فلزات اعلام می كند و می گ
وید:مشخص نیست اگر كارگزار تخلف كرد چه كسی باید رسیدگی كند زیرا هیأت مدیره هم انت
خاب كننده كارگزار است و هم ناظر بر عملكرد كارگزار لذا نمی تواند نظارت صحیحی داشته
باشد.
بر اساس آیین نامه های موجود متخلفین و مجازات آنان به عهده هیأت مدیره گذاشته شده و
به نظر می رسد صحیح نباشد هیأت مدیره هم اجرا كننده، هم قاضی و هم ناظر باشد. مرتضوی ایراد دیگر بر بورس فلزات را عدم توسعه منطقه ای آن عنوان می كند و می گوید
:طبق اهداف برنامه چهارم باید بورس فلزات در تمام استانها و حداقل در استانهای مرتبط
با صنایع فلزی ایجاد شود ولی آقایان از توسعه بورس جلوگیری می كنند، و هنوز استانهای
مؤثر نتوانسته اند بورس فلزات داشته باشند.
وی به كارمزد بالای بورس نیز اشاره می كند و می گوید:یكی از اهداف بورس ایجاد رقابت
و تعیین نرخ روز عادلانه است كه به نظر می رسد از این اهداف فاصله گرفته است.وی الب
ته تأكید كرد كه مسؤولین و دست اندركاران بورس تمام تلاش خود را جهت بهبود وضعیت بورس
فلزات به كار بسته اند و مؤثر هم بوده اما این بورس نیاز به بررسی مجدد با رویكرد به
اهداف توسعه ای دارد و در این زمینه طرح تحقیق و تفحص با علت یابی مشكلات نسبت به ارا
یه راهكارهای لازم اقدام می كند. وی اضافه می كند:تحقیق و تفحص مچ گیری نیست بلكه گاه كمك به آن سازمان یا دستگاه اس
ت و طرح تحقیق و تفحص از بورس فلزات با چنین هدفی مطرح شده است. واسطه ها به سودهای كلان راضی نیستند
اما تولیدكنندگان و در حقیقت عرضه كنندگان فلزات نیز حرفهایی دارند. آنان از وضعیت
فعلی بورس فلزات چندان راضی نیستند، اما معتقدند با اقدامات انجام شده روزهای روشنتری
در انتظار بورس هست. رییس انجمن تولیدكنندگان فولاد كشور به نمایندگی از تولیدكنندگان فولاد به خبرنگار ما می
گوید:مهمترین ایرادی كه بر بورس فلزات از طرف منتقدین گرفته می شود، افزایش قیمت ف
لزات در زمان فعالیت بورس می باشد اما بورس هیچ دخالتی در افزایش قیمت نمی تواند داشت
ه باشد زیرا تشكیل بورس فلزات همزمان شد با افزایش قیمت جهانی كه آن هم در دست ما نیس
ت. مهندس بهرامی اضافه می كند:در مبحث فولاد و سایر فلزات شركت های بزرگ چند ملیتی به صو
رت مافیایی در سطح جهان قیمت ها را تعیین می كنند و اگر تصمیم بگیرند كه قیمت جهانی
را بالا ببرند نه بورس و نه تولیدكننده نمی توانند مخالفت داشته باشند. البته ممكن است ب
ا شایعه سازی در داخل كشور قیمت ها را متوقف كنند اما بیش از یك روز نمی تواند ادامه
داشته باشد و پس از آن قیمتها با سرعت بیشتری بالا می رود. وی یكی از دلایل افزایش قیمت فلزات را مداخله دولت در امر تولید و فروش می داند و می
گوید:البته باید توجه داشت بورس فلزات ایران در دنیا سابقه ندارد و تنها بورس فلز
ات در لندن هست كه به فلزات رنگی اختصاص دارد، لذا این كار با سختی های بیشتری مواجه
است. وی با اشاره به اشتباهات بورس در كل عملكرد این سازمان را مؤثر می داند و می گوید:
قبلاً انحصاراتی وجود داشت و مصرف كننده نمی توانست با رقم های پایین اقلام مورد نیاز خو
د را خریداری كند، اما اكنون مصرف كننده بدون مداخله واسطه با نرخ های خوبی فلز مورد
نیاز خود را می خرد. وی نقش تولید كنندگان فلزات را در افزایش قیمتها ناچیز می دان
د و می گوید:اگر تولید كنندگان 5 درصد سود داشته باشند یا حتی صفر درصد، همین كه ضرر
نمی كنند راضی اند اما بعضاً واسطه ها با 6برابر سود تولیدكنندگان راضی نیستند.وی یك
ی دیگر از ایرادات بورس فلزات را نداشتن قوانین لازم و كافی و عجله در تنظیم آیین نامه
های بورس عنوان می كند و می افزاید:این خلأ قانونی باعث می شود كه دست اندركاران نت
وانند وظایفشان را درست انجام دهند، با این حال مجلس برای طرح تحقیق و تفحص حتماً دلیلی
دارد. مهندس بهرامی با انتقاد از عملكرد برخی كارگزاران و همچنین تعداد كم آنان در بورس فلز
ات اضافه می كند:بورس فلزات هنوز سازوكار لازم را برای تحقق اهدافش به دست نیاورده و
جایگاه و وظایف آن كاملاً مشخص نشده است. گاه بحث مداخله وزارتخانه ها در امور بورس مط
رح می شود در حالی كه شاید به دلیل نبود قوانین لازم وزارتخانه ناچار به مداخله می شود
تا بورس زمین نخورد و انضباطی در كار باشد. آماده تحقیق و تفحص هستیم
اما مهندس دیده ور، رییس هیأت مدیره بورس فلزات در پاسخ به سؤالات خبرنگار ما تحقیق و
تفحص را حق مجلس می داند و می گوید:بورس فلزات با آغوش باز پذیرای انتقادات سازنده
و راه گشا هست و آمادگی لازم برای تحقیق و تفحص را دارد. وی اضافه می كند:اگر ایراد منتقدین بر افزایش قیمت فلزات در زمان فعالیت بورس است
باید بگویم افزایش قیمتها در داخل از افزایش قیمتهای جهانی تبعیت می كند و بورس مقصر
نیست. وی می افزاید:باید پرسید اگر بورس نبود قیمتها افزایش نمی یافت؟ به عقیده من اگر بو
رس نبود فاجعه ای در بازار فلزات رخ می داد ولی بورس فلزات با تمام توان بازار را كنتر
ل كرد. ما با تمهیداتی مثل كنترل دامنه نوسان قیمتها، آیین نامه و مقرراتی گذاشته ایم
تا قیمتها سقف و كف داشته باشند تا نه تولیدكننده و نه مصرف كننده متضرر شوند. وی اضافه می كند:بورس دخالتی در افزایش قیمت ها ندارد و محلی است برای عرضه تمام كالاه
ایی كه تولیدكنندگان و تجار می آورند این خریدار است كه قیمت می دهد. در حقیقت بورس
محل كشف قیمتهای واقعی است. این قیمت واقعی گاه گرانتر است و گاه ارزانتر.
وی با اشاره به اینكه تاكنون از سوی مجلس و نمایندگان كمیسیون اقتصادی تماسی با بورس ف
لزات در زمینه طرح تحقیق و تفحص گرفته نشده می گوید:در خصوص شائبه بازارسازی در بور
س نیز باید گفت:ماهیت بورس ضد رانت و احتكار است و هیچ كس مطمئن نیست فردا در تالار
بورس چه قیمتی عرضه می شود، البته ما منكر ضعفهایمان نیستیم و صدها سال با بورس های
بین المللی با سابقه فاصله داریم اما آماده پذیرفتن انتقادات سازنده هستیم و هیچ گاه
ادعا نداریم كار ما بدون نقص است. محبوبه ناطق quds daily.net/nategh
بورس فلزات ؛ نبض این بازار خوب نمی زند
