----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
گزارشی از دستاوردهای اولین همایش بین المللی جنبش نرم افزاری
اولین همایش نهضت تولید علم، جنبش نرم افزاری و آزاداندیشی به همت دانشگاه آزاد اسلامی
در تهران برگزار شد. در این همایش بیش از 1800 مقاله ارایه شد كه از بین آنها 23 مقاله
داخلی و پنج مقاله خارجی حایز رتبه برتر شدند. در حاشیه این همایش با دكتر ترابی، نایب رییس این همایش و دكتر علی محمدزاده، مشاور همایش
بین المللی تولید علم گفتگویی انجام داده ایم كه تقدیمتان می شود:
دكتر تقی ترابی، معاون پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی و نایب رییس اولین همایش بین المللی نه
ضت تولید علم و جنبش نرم افزاری و آزاداندیشی در پاسخ به این پرسش كه برگزاری این گ
ونه همایشها چه تأثیری بر ترویج فرهنگ پژوهش خواهد داشت، می گوید:برگزاری این گونه
همایشها علاوه بر اینكه یك نوع اطلاع رسانی علمی است، باعث تشویق تولیدكنندگان علم، فكر
و اندیشه خواهد بود.
دكتر ترابی در ادامه با اشاره به بازتاب برگزاری این همایش در رسانه های عمومی و تأثیر
آن در ایجاد زمینه و بستر مناسب برای تولید كنندگان مقالات علمی، گفت:هیچ مسأله ای
به اندازه برگزاری این همایشها در ترویج و نشر دانش مؤثر نیست. وی، در خصوص دستاوردهای برگزاری این همایش معتقد است:مهمترین دستاورد این همایش ایجاد
جرأت و شجاعت در جوانان برای ابراز عقیده است. وی همچنین استفاده از ظرفیتهای كل كشور و ارتباط علمی با خارج از كشور را از دیگر دس
تاوردهای برگزاری اولین همایش نهضت تولید علم دانست. نایب رییس همایش بین المللی نهضت تولید علم درباره موانع پژوهش در كشور گفت:متأسفانه،
سازمان و ساختار منسجم و قوی در زمینه پژوهش در كشور ما وجود ندارد. همچنین بودجه ا
ی كه برای تحقیق در نظر گرفته شده است، نسبت به سایر كشورها بسیار ناچیز است و در كش
ور ما ارج و قرب برای پژوهش و پژوهشگر وجود ندارد. هر چند در این زمینه كارهایی انجا
م شده است، اما به شكل یك باور عمومی تلقی نشده است، بنابراین باید در این زمینه فر
هنگ سازی كرد. در واقع ما باید برای كار پژوهشگر زمینه تقاضا را فراهم كنیم. دكتر علی محمدزاده، مشاور ارتباطات فرهنگی این همایش نیز در گفتگو با قدس گفت:دبیرخان
ه این كنگره دائمی خواهد شد و دستاوردهای آن به مرحله اجرا گذاشته خواهد شد تا به ر
سالتی كه مقام معظم رهبری مطرح فرموده اند، عمل نماییم. ما موظفیم سخنان مقام معظم رهبر
ی را در رابطه با سه موضوع تولید علم، جنبش نرم افزاری و آزاداندیشی در دانشگاهها و
محیط های آموزشی به طور جدی پیگیری كنیم. اما متأسفانه نتوانسته ایم به یك تبیین همه
جانبه در این زمینه دست یابیم. لازمه رسیدن به این تبیین همه جانبه این است كه جامعه
دانشگاهی و پژوهشگران و صاحب نظران با اندیشمندان كشورهایی كه در این زمینه اقداما
تی انجام داده اند، تبادل اطلاعات داشته باشند تا بتوانیم در مسایل اجرایی و هم در ام
ور زیربنایی از اطلاعات آنان بهره مند شویم.
وی به استعدادهایی كه در دانشگاهها وجود دارد اشاره كرد و افزود:سرمایه های زیادی
در دانشگاههای ما وجود دارد، بر همین اساس كشورهای خارجی، سازمان هایی را مأمور كرده
اند كه این نیروها را در كشور شناسایی و درصدد جذب آنان برآیند. در این زمینه بعضی
از آمارها نگرانی جدی را برای ما ایجاد كرده است. كشورهای غربی این ظرفیت را در دانش
گاههای ما تشخیص داده اند و برای دسترسی به این ظرفیتها و بالفعل كردن این قوه ها تلا
ش می كنند. دكتر علی محمدزاده، به وظیفه مسؤولان در كشف این استعدادها و به وجود مشكل فرهنگی در ب
عد اجرایی اشاره كرد و گفت:... در این مقوله یك مشكل بزرگ فرهنگی داریم و در بعضی
موارد این استعدادها كشف می شود، ولی با فرایندهای اجرایی كه وجود دارد به قدری برای
پژوهشگران مشكل ایجاد می شود كه انگیزه پژوهش را از آنان می گیرند. اگر جریان تولی
د علم به همین منوال ادامه یابد ما در شاخصهای تولید علم ضرر كرده ایم، بنابراین ما
باید در درجه اول از پیام مقام معظم رهبری رمزگشایی كنیم و سپس به مباحثی پرداخته شو
د كه چالش زاست تا از این طریق به یك استحكام و انسجام برسیم. وی تحول در نظام آموزشی را مهمترین عامل در جذب نخبگان و حفظ آنان عنوان كرد و گفت:با
ید بحث نوآوری، خلاقیت، ابتكار و شكوفایی استعدادهای دانش آموزان و دانشجویان در دستو
ر كار طراحان فعالیتهای مدارس و دانشگاهها قرار گیرد. به عقیده وی در دانشگاهها باید تدریس محوری جای خود را به پژوهش محوری بدهد و استادا
ن با فنون روز آشنا شوند. دكتر علی محمدزاده، مهمترین دغدغه یك استاد را رفع مشكلات و مسایل علوم روز عنوان كرد و
گفت:پژوهش باید در جامعه به سؤالی پاسخ دهد یا گرهی از مشكلات جامعه را بگشاید. بنا
براین پژوهشگران باید این نكته را مدنظرداشته باشند كه پژوهشی ارایه كنند تا به نفع
جامعه باشد و سیاستگذاران كشور بتوانند از آن برای رفع مشكلی از مشكلات جامعه بهره ب
رداری كنند. دكتر علی محمدزاده به تحقیقات و پژوهشهای بیست ساله گذشته اشاره كرد و گفت:در بیست سا
ل گذشته پژوهشهای خوبی انجام شده ولی بیشتر در مرحله آزمایشگاهی متوقف شده است كه با مت
دهای علمی آماده شده، می توان از خروج آنها جلوگیری كرد. برای دستیابی به این مهم بای
د بودجه هایی به پژوهشگران و پژوهشهای آنان اختصاص داده شود. متأسفانه یكی از فقرها
ی فرهنگی كشور ما این است كه در جامعه ما به پژوهشگران به دیده یك انسان بزرگ كه پژ
وهش او می تواند جامعه را متحول كند، نمی نگرند، لذا در سطوح مدیریتی باید تحولی ایجاد
شود، اگر این اتفاقات بیفتد رسالت اصلی دانشگاهها كه تولید علم است، محقق خواهد شد. به عقیده وی اگر تولید علم متناسب با استانداردهای جهانی و در چهارچوب اخلاق و فرهنگ
انجام شود، باعث ارتقای علمی جامعه خواهد شد. مشاور اولین همایش بین المللی نهضت تولید علم گفت:در این همایش از كشورهایی چون آمریكا
، فرانسه، سوئیس و... مقاله ارایه شده كه آثار رسیده از كشورمان در مقایسه با آنها بی
نظیر بوده است. با توجه به این مسأله باید مدیریتی صحیح اعمال شود تا بتوانیم از تما
م نیروهای داخل كشور و محققان داخلی در تعیین سرنوشت كشور بهره مند شویم، در این صورت
خواهیم توانست راههای طولانی را به سرعت طی كنیم. فاطمه رحمانی
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
مفاهیم معماری اسلامی
با ظهور اسلام در قرن هفتم میلادی، پایه های هنر اسلامی كه مجموعه ای از هنر در دوره ها
ی "ساسانیان" و "بیزانس" بود، شكل گرفت. پس از ظهور اسلام، معماران مسلمان همچون سایر
هنرمندان، دریچه های جدیدی از بینش به رویشان گشوده شد كه این امر موجب تحولی بزرگ د
ر تمام تجلیات فكری و هنری آنان گردید. هنر اسلامی تقریباً با روی كارآمدن سلسله "امویان" در سال 41 هـ.ق و انتقال مركز خلافت
امویان از مدینه به دمشق، پدید آمد. با این انتقال، هنر اسلامی تركیبی از هنر سرزمین
های همسایه بویژه ایران گردید. در ایران، اولین نمونه های هنر و معماری در منطقه "خرا
سان" شكل گرفت. در این منطقه شاهد شكل گیری اولین شیوه معماری ایران پس از اسلام هست
یم. این شیوه كه به "خراسانی(شبستانی)" معروف گردید، در قرن اول هـ.ق (ابتدای پذیرش د
ین مبین اسلام از سوی ایرانیان) آغاز گردید و تا دوره "آل بویه" و "دیلمیان"(قرن چها
رم هـ.ق) ادامه پیدا كرد. در این شیوه، نقشه مساجد از صدر اسلام الهام گرفت و مساجد ب
ه صورت شبستانی (چهل ستونی) بنا گشتند. به طور كلی، معماری در این شیوه بسیار ساده و
خالی از هرگونه تكلف است و مصالحی كه در این بناها به كار رفته ساده و ارزان قیمت می
باشد. از مساجد این شیوه می توان به "مسجد جامع فهرج یزد"، "مسجد تاریخانه دامغان"،
"مسجد جامع نائین"، "مسجد جامع نیریز" و "بنای اولیه مسجد جامع اصفهان" اشاره كرد. در نیمه اول قرن پنجم هـ.ق، با تأسیس سلسله سلجوقیان، درخشان ترین دوره هنر اسلامی د
ر ایران آغاز گردید. در این دوره، شاهد اوج شیوه ای از معماری به نام "رازی" هستیم
كه از زمان سلسله "آل زیار" در شهر ری آغاز و تا حمله "مغولان" ادامه پیدا كرد. در ای
ن شیوه بود كه معماران از انواع "نقوش شكسته" و "گره سازی" با آجر و كاشی استفاده ك
ردند و همچنین در طرح هایشان از طرح چهار ایوانی و قراردادن گنبد بر مقاطع مربع، بهره
بسیار بردند. آثار معماری در این دوره، از بنیاد با "مصالح مرغوب" بنا شدند. مساجد م
عروفی چون "مسجد برسیان" در نزدیكی اصفهان، "مسجد جامع اردستان"، "مسجد جامع كبیر قز
وین" و "مسجد جامع اصفهان" كه بر روی شالوده های دوران "آل بویه" بنا گردید، از نمون
ه های این شیوه به شمار می روند. در اوایل قرن هفتم هـ.ق، با هجوم مغولان، بسیاری از
كشورهای اسلامی از جمله ایران به ویرانی كشیده شدند، اما چندی نگذشت كه با تأسیس سلسله
ایلخانیان، مغولان فرهنگ و سنتهای كشورهای شكست خورده را پذیرفتند و یكی از حامیان
هنر و هنرمندان اسلامی شدند. در این دوره، شیوه ای به نام "آذری" رواج یافت كه تا دو
ره "صفویه" ادامه پیدا كرد و شهرهایی چون "تبریز"، "بغداد"، "سلطانیه" و "اصفهان" مر
اكز هنر و هنرمندان گشتند و بناهای مذهبی و غیرمذهبی متعددی در این شهرها ایجاد شدند. در اواسط قرن هشتم هـ.ق، با حمله تیمور، بار دیگر شهرهای ایران به ویرانی كشیده شد؛ ا
ما این بار نیز هنر ایران تیموریان را نیز مغلوب كرد به طوری كه شهرهای "سمرقند" و "
بخارا" مراكز هنری ایران شدند و شیوه آذری كه از دوره مغول رواج یافته بود، به كار خ
ود ادامه داد. در این دوره، ابداعی در زمینه تزئینات معماری یعنی "كاشی معرق" به وقو
ع پیوست. از بناهای معروف دوران ایلخانی و تیموری، می توان به "مسجد گوهرشاد"، "مسجد
جامع ورامین"، "قسمت اعظم بناهای حرم مطهر حضرت رضا(ع)"، "مسجد كبود تبریز"، "مسجد
جامع یزد"، و... اشاره كرد. با روی كارآمدن صفویان در اوایل قرن دهم هـ.ق، شهرهایی چون "تبریز"، "قزوین" و "اصفه
ان" به مراكز هنری ایران تبدیل شدند. در این دوره، شاهد اوج هنر معماری ایران می با
شیم كه توسط پادشاهان مقتدر و هنردوست آن دوره یعنی "شاه تهماسب" و "شاه عباس اول" به
وجود آمد. در این دوران البته، اندكی قبل از دوره صفوی یعنی از زمان قراقویونلوها،
شیوه ای دیگر در معماری ایران به وجود آمد كه به "شیوه اصفهانی" معروف گردید. در این
شیوه، نقشه ها و طرحهای ساختمانی رو به سادگی نهاد و استفاده از كاشی های خشتی و هفت
رنگ به جای كاشی معرق رواج یافت. مساجدی چون "شیخ لطف ا..." و "مسجد امام" در اصفها
ن، از شگفتی های معماری این دوران به شمار می آیند. در دوران زند و افشار، بتدریج شاه
د افول معماری ایرانی می باشیم، به طوری كه این ركود و افول در دوره قاجار به اوج خو
د می رسد. با وجود این ركود، باز هم شاهد ایجاد بناهایی چون "مسجد امام تهران"، "مسج
د و مدرسه شهید مطهری(سپهسالار)" و "مسجد و مدرسه آقابزرگ" در كاشان و... می باشیم.
معماری مذهبی
از میان انواع هنر معماری در ایران، معماری مذهبی از جایگاه خاصی برخوردار است. البت
ه، سابقه این نوع معماری به دوران قبل از اسلام به ویژه دوران ساسانیان می رسد. با گ
سترش دین اسلام در كشورهای مختلف از جمله ایران، معماری مذهبی در اسلام از جایگاه خاصی بر
خوردار گشت، البته عواملی چون "تأكید بزرگان دین"، "كاركرد گسترده" و "پدیده وقف" در
گسترش و توجه ویژه معماران به "مسجد" بی تأثیر نبوده است. بدین ترتیب، مسجد در ایران
عالی ترین نوع بنای اسلامی و به عقیده صاحب نظران "كلید معماری" به شمار می آید. ایرادی كه برخی بر معماری اسلامی وارد كردند، این است كه این نوع معماری كاركردهای ا
یستایی و سكون را به طرز برجسته نمایان نمی سازد؛ در حالی كه در معماری اسلامی "سكون" ه
م حالت ظاهری دارد و هم حالت باطنی. به عنوان مثال، اگر در نقوش اسلیمی و كنده كاری
های مقرنس و كندویی شكل و گچ بری های تزئینی این بناها دقت كنیم، می بینیم تمام این ع
ناصر دست در دست هم داده اند تا حالتی از "در" و "گوهر" را نشان دهند تا به نظر سبك
و شفاف برسند.همچنین، یك هنرمند مسلمان همواره سعی نموده است تا هنر خود را از ساخت و
پرداخت اشیا بر وفق طبیعت شان نشان دهد، چون از نظر او هر موجود و پدیده ای حاوی زی
بایی بالقوه ای است كه از زیبایی خداوند نشأت گرفته است؛ بنابراین او خود را موظف ب
ه عیان ساختن این زیبایی می داند، چون او معتقد به این اصل مهم است كه خداوند اولین
هنرمند و كمال زیبایی است و به همین دلیل است كه انسان مظهر زیبایی خداوند است. از ا
ین رو، هنرمند مسلمان خود را موظف می داند تا هنر و زیبایی را به بهترین وجه ممكن خلق
نماید. در هر صورت، ویژگی هنر اسلامی سازگاربودن با روح اسلام یعنی همان توحید می باشد؛ و نمود
این ویژگی را بیشتر در مكانهای مقدس می توان یافت. در این مقاله، سعی بر آن است تا با
مفاهیم معماری در مساجد بیش تر آشنا شویم تا شاید قسمتی از عظمت این معماری شگفت ان
گیز آشكارتر شود. از آن جا كه محور مركزیت اسلام "احدیت" و "وحدانیت" است، به همین علت
هیچ تصویری قادر به بیان آن نیست. این نكته باعث شده است كه ما درهیچ یك از مساجد
نشان از تصویری نیابیم. ناگفته نماند كه تصویرسازی در اسلام هیچ گاه به طور مطلق منع نگردیده است، بلكه تصویر
گیاهان و جانوران به صراحت مورد قبول قرار گرفته و تزئینات نباتی با اشكال نقش پرد
ازی شده، جزو هنر مقدس محسوب گردیده است؛ و علت این امر حاكی از آن است كه هنر تنها
دلیل و گواهی بر وجود خداوند است؛ بنابراین زیبایی آن نیز باید غیر شخصی باشد به طو
ر كلی، تزئینات معماری اسلامی شامل سنگ، آجر، چوب، گچ و كاشی كاری، هر یك جداگانه دس
ت به هنرنمایی زده و مفاهیمی را القا كرده اند؛ و این عامل وجه تمایز معماری اسلامی گر
دیده است. معانی نمادین مكان
1،درگاه ورودی مساجد
ورودی مساجد، یكی از مهمترین مكانهایی است كه معانی نمادین زیادی را می توان از آن استن
باط نمود به عنوان مثال، عقب رفتگی درگاه های مساجد، گوئی زائران را به درون فرا می
خوانند و از آنها استقبال می نمایند. همچنین حسی از خشوع و تواضع را در برابر این مكان
مقدس كه نمودی از ذات اقدس الهی است، القا می نماید.
2،محراب
"محراب" محلی برای درخشش پرتو الهی و دروازه ای به سوی بهشت است كه این حس و مفهوم از ق
وسی شكل بودن محراب و آیات سوره نور در دور تا دور آن به عیان آشكار است.
3،گنبد
گنبد در یك بنای مقدس، نمایشگر روح كلی است و ساقه هشت ضلعی آن رمز هشت فرشته حاملان
عرش می باشد. پیامبر اكرم(ص) از معراج خویش بنا به روایتی گنبد عظیمی را توصیف می كند
كه از صدفی سپید بنا شده بود و در چهارگوشه آن چهار كلام اولین سوره "فاتحه الكتاب" ی
عنی "بسم ا... الرحمن الرحیم" نوشته شده بود همچنین چهار نهر از آب و شیر و عسل و شراب
بهشتی كه رودهای سعادت ازلی و بهشتی می باشند از آنها جاری است. از این روایت برمی آید كه صدف می تواند رمز روح ا... باشد كه از طریق گنبد صدف، مرو
ارید (مخلوقات) را در برمی گیرد. به عبارت دیگر، صدف همان عرش الهی است كه تمام مخلوقاتش
را در بر گرفته است. شاید این روایت الگوی روحانی هر بنای مقدس قبه داری باشد كه معماران مسلمان از آن بهر
ه گرفته اند، به طوری كه بخش مكعب شكل ساختمان در نظر آنان، نمودار كیهان و چهار كنج
بنا به عنوان نمادی از عناصر روحانی و جسمانی عالم و كل بنا بیانگر تعادلی باشد كه احدیت
خداوند را در نظام كیهان انعكاس می دهد. گنبد، همچنین رمز اتحاد بین آسمان و زمین است كه در آن قاعده مستطیل شكل بنا با زمین و
قبه كروی بنا با آسمان، مطابقت دارد. به عبارت دیگر، معماران مسلمان تعلق به خاك را
با بنایی مربع شكل كه نشانه استقامت و ایستایی است و تعلق به آسمان را با گنبدی گرد
و دوار كه نشانه محو شدن در فكر الهی است، مجسم ساخته اند.
4،كاشیكاری
یكی از دلایل استفاده از كاشی، مقاوم بودن آن در برابر حوادث طبیعی چون باد، باران،
آفتاب، عناصر شیمیایی و كنشها و كششهای فیزیكی در ساختمان است رنگ آمیزی كاشیها همچن
ین باعث القای فضایی بهشتی و ایجاد آرامش روح و روان می شود. فضای مثبت و منفی كه در
كاشیكاری بناهای اسلامی رعایت شده، نشان دهنده مفهوم روح و جسم است كه هر یك لازم و م
لزوم یكدیگرند و علت استفاده از خط ثلث در كاشیكاری ها و كتیبه های بناهای اسلامی كه
اغلب به رنگ سفید نوشته شده است، نشانه ای از غلبه نور بر ظلمت است كه از طریق افز
ایش فضای سفید بر زمینه تیره دیده می شود. علت استفاده از نقوش هندسی و گیاهان در كاشی كاریها نیز این است كه پایه و اساس این
نقوش دایره است و دایره در هنر اسلامی نمادی از "كمال" را تداعی می كند. دایره همچنین
سبب جلب توجه بیننده به سوی "مركز" می شود كه همه جا هست و هیچ جا نیست.
رنگ در كاشیكاری
رنگ در كاشیكاری اسلامی نیز از جالبترین نمونه های نمادین در هنر اسلامی است. به عنوان م
ثال، رنگ فیروزه ای و لاجوردی در هنر اسلامی، نمادی از آسمان لایتناهی همراه با آرامش باط
نی است. منظور از رنگهای آبی كاشیكاری و خاكی آجركاری رنگهای زمین و آسمان است كه در ع
ین تضاد دارای هماهنگی و دلنشینی می باشد. استفاده از كاشیهای لعابی در دیواره های بعضی مساجد كه با نقوش اسلیمی ظریف گچ بری ش
ده تلفیق یافته است، یادآور رمزگری "حجاب" است؛ چون بنا به حدیثی نبوی، خداوند در پ
شت هفتاد هزار حجاب از نور و ظلمت پنهان است كه اگر آن حجابها برافتد، نگاه پروردگار
به هر كه و هر چه افتد، فروغ و درخشندگی چهره اش آن همه را می سوزاند. علاوه بر اسلیمی، نقوش دیگری كه در كاشیكاری مساجد استفاده می شود، هر یك دارای مفهو
م خاص خود می باشند. بنا به گفته دكتر محمد خزائی، در هنر اسلامی "شمسه" الهام گرفته از
نقش خورشید است كه بیشتر با نقوش اسلیمی، ختایی، كتیبه، هندسی و در بعضی موارد با اس
تفاده از نقوش حیوانی مثل ماهی و یا پرنده طرح شده است. شمسه، نمادی از الوهیت، نور و وحدانیت می باشد كه نمونه های آن را می توان در سقف داخل
ی گنبد مسجد شیخ لطف ا... در اصفهان و مقبره شاه نعمت ا... ولی در ماهان كرمان مشاهده
كرد. نقش طاووس، از جمله نقوشی است كه در تزئینات مساجد و اماكن مذهبی دیده می شود. نقش دو طاووس به صورت قرینه در تزئینات سردر ورودی بسیاری از مكانهای مذهبی دوره صفوی
ه از جمله مسجد امام اصفهان، امامزاده هارون ولایت اصفهان، حرم عباسی امام رضا(ع)، مق
بره خواجه ربیع مشهد و مجموعه شیخ صفی الدین در اردبیل وجود دارد.
حضور این نقش به دلیل آن است كه مسلمانان طاووس را یك پرنده بهشتی می دانند و از آن د
ر نقوش شان برای نشان دادن دربان و راهنمای مردم به بهشت استفاده می كردند و به عقید
ه عموم، نقش این پرنده بر سر در ورودی مساجد، باعث دفع شیطان و استقبال از مسلمانان
است.
5،كتیبه
كتیبه ها معمولاً طوری استفاده می شوند كه سبب تزئین بنا گردند. در كتیبه ها معمولاً از
اسامی حضرت محمد(ص) و حضرت علی(ع) به عنوان "باب علم"،طبق حدیث "انا مدینه العلم و
علی بابها"،بسیار آورده شده است. آیاتی از قرآن نیز اغلب با نوع بنایی كه در آن قر
ار گرفته و آن را آراسته اند مرتبط است. در كتیبه ها همچنین اشكال پرندگانی چون طاووس
كه به پرندگان بهشتی معروفند دیده می شود. بیشتر این نقوش، در پشت و بغلهای طاق ورودی
مساجد جای می گیرند تا همزمان شیطان را دفع و از مؤمنان استقبال كنند.
6،حوض
هر مسجدی یا بنای مذهبی، معمولاً دارای حیاطی است كه در وسط آن حوضی قرار دارد تا مؤمن
ان قبل از نماز وضو بگیرند. این حوض گاهی در زیر قبه كوچكی به شكل سایبان قرار می گی
رد. این حیاط با حوض وسط آن، می تواند تمثیلی از نهرها و جوی های بهشتی باشد، زیرا قرآن
از باغهای بهشتی كه در آنها چشمه ها می جوشند، بارها یاد كرده است. در مجموع می توان گفت، هنر اسلامی همواره به دنبال آرامش بوده و هست و در آن هیچ چیز ن
شانگر جنبش و حركت نیست چون از نظر هنرمند مسلمان، محیطی كه مؤمنان در آن قرار می گی
رند باید حسی از آرامش و آسایش را القا كند و این امر با به كار بردن عناصری كه ذكر
شد، شاید تحقق یابد. امیراقبال حیدرپور
كارشناس معماری اسلامی
منابع:
1،بوركهارت، تیتوس؛ هنر مقدس (اصل و روشها)، ترجمه جلال ستاری، انتشارات سروش، تهران،
چاپ دوم، 1376. 2،كیانی، یوسف؛ تاریخ هنر معماری ایران در دوره اسلامی، حوزه هنری سازمان تبلیغات اس
لامی، تهران 1378. 3،هیلن براند، رابرت؛ معماری اسلامی، ترجمه دكتر ایرج اعتصام، حوزه فرهنگی هنری شهردا
ری تهران.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
چهاردهمین شماره فصلنامه پژوهشی الهیات و حقوق منتشر شد
... قرآن چنان كه خود را معرفی كرده، زندگی ساز، شفابخش، فرهنگ آفرین، جامعه ساز و ره
ایی بخش است.
دیرینه زندگی مسلمانان و جوامع اسلامی نشان دهنده آن است كه هرگاه قرآن در زندگی آنا
ن نمود و ظهور یافته و راهنمای عملشان شده، توانسته اند هر ظلم و ستمی را از جامعه ب
ركنده، عدالت را جایگزین سازند. آنچه خواندید قسمتی از سرمقاله این نشریه بود، نخستین تفسیر فقهی و مؤلف آن، امام رضا
(ع) و رسالت تبیین قرآن، اخلاق اقتصادی از دیدگاه قرآن و حدیث و... از جمله سرفصلها و
مقالات این فصلنامه است كه به همت دانشگاه علوم اسلامی رضوی منتشر می شود.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
مناظره و گفتگو در اسلام
تألیف محمدی ری شهری
قم:دارالحدیث، چاپ اول، 1383
این كتاب نمایانگر آزادی اندیشه و نظر در اسلام و سند قاطع اثبات قدرت علمی بزرگان مذ
هبی و یا اعجاز آنان است. نویسنده كتاب در صدد است با تنظیم و تهذیب این مناظرات، بهره گیری از آن را برای همگان
سودمند و ممكن سازد. وی، بدین منظور، دوازده مناظره مفید را از معصومان(ع) برگزیده
و ارائه كرده است. عنوان های این مناظره ها عبارتند از:
1. مناظره امام صادق(ع) و طبیب هندی، درباره مسأله شناخت؛ 2. مناظره امام صادق(ع) و
ابوشاكر، درباره مسأله شناخت و عامل پیدایش مذهب ودیگر مسایل علمی و فلسفی؛ 3. منا
ظره پیامبر اسلام(ص) و اشراف قریش درباره نبوت؛ 4. مناظره امام صادق(ع) و جابربن حیان
درباره مسائل مختلف فلسفی؛ 5. مناظره امام رضا(ع) با دانشمندان عصر خویش درباره اثب
ات نبوت نبی مكرم اسلام(ص) از راه پیشگویی پیامبران پیشین؛ 6. مناظره امام سجاد(ع) و ح
سن بصری درباره شایستگی برای موعظه؛ 7. مناظره امیرمؤمنان(ع) و دانشمند یهودی، دربا
ره مكان خداوند؛ 8. مناظره امام باقر(ع) و قتاده، درباره چهل مسأله فراموش شده؛ 9. مناظره امام رضا(ع) و ابوقره، درباره مكان خداوند؛ 10. مناظره امام صادق(ع) و ابوحن
یفه، درباره حجیت قیاس؛ 11. مناظره امام رضا(ع) و زندیق، درباره آفریدگار جهان؛
12. مناظره امام صادق(ع) و مادی، درباره مسایل مختلف علمی و فلسفی. همه این مناظرات
بیانگر اهمیت مسأله آزادی عقیده در اسلام است.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
گزینه های شیمی معدنی همراه با پاسخ تشریحی
سؤالات تألیف محمد جوشقانی و عزت رفیعی
كتاب حاضر مجموعه ای از سؤالهای تستی طبقه بندی شده است كه در برگیرنده سرفصلهای دروس
شیمی معدنی 1و2 می باشد. مطالب این مجموعه به طور عمده از كتاب شیمی معدنی هیومی و در
پاره ای موارد از سایر منابع ارزشمند بویژه كتب شیمی معدنی شرایور، اتكینز و میسلر و
تار اخذ شده است. ویراستاری علمی این كتاب توسط استادان محترم دانشگاههای صنعتی شریف و
بوعلی سینای همدان آقایان دكتر مجتبی باقرزاده و دكتر صادق صالح زاده انجام شده است.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
اسلام و مسلمانان در انگلستان
تألیف فهیمه وزیری
برخی عناوین فصول این كتاب عبارتند از:تصور انگلیسی ها از اسلام، نحوه برخورد دولت ا
نگلیس با مسلمانان، وضعیت زنان مسلمان در انگلستان، رسانه های مخصوص مسلمانان، آموزش
اسلامی در انگلستان و...
برای كشورهای اروپای غربی، حضور دائم ساكنان اقلیت مسلمان پدیده نسبتاً تازه ای است،
زیرا از اروپای شرقی، جایی كه به طور طبیعی قرنها جوامع مسلمان را در خود جای داده،
مجزا بوده است. مهاجرت مسلمانان به كشورهای غیراسلامی به خصوص آمریكا و اروپا كه از و
یژگی های قرن بیستم محسوب می گردد موجب تشكیل گروههای اقلیت مسلمانان در كشورهای مزب
ور شده است.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
مدیریت اسلامی
تألیف محمد حسن نبوی
عناوین بعضی از فصول این كتاب عبارتند از:حكومت و مدیریت اسلامی، برنامه ریزی، سازم
اندهی، صفات فردی رهبر، انگیزش، سلوك مدیریت، لغزشگاهها، كنترل و...
با توجه به برقراری نظام جمهوری اسلامی و لزوم مدیریت مجموعه ها و سازمانها به گونه ای
كه مغایر با دستورات شرع مقدس نباشد، بحث مدیریت اسلامی را ضروری كرده است. در علم مد
یریت با توجه به آنكه بحث روابط انسانی از مهمترین مسایل به شمار می رود، طبعاً دین مبین
اسلام كه از مباحث عمده آن تنظیم روابط انسانهاست، بهترین مطالب و مسائل را بیان داشته
است. از این رو لازم است به جای تسلیم محض در برابر تئوری های مدیریتی جهان و الگوی غ
ربی آن، بحث مدیریت اسلامی را به شكلی جدی دنبال و تحقیق كنیم.
گزارشی از دستاوردهای اولین همایش بین المللی جنبش نرم افزاری
