عضو كمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس در گفتگو با قدس:دغدغه ما حل ریشه ای مشكلات زنان است

٭ گفتگو:حامد حقیقت
اشاره:
هرچند كه در سالهای اخیر اقدامهای قابل توجهی برای ارتقای منزلت زن مسلمان در قالب مباحث فرهنگی و نیز تصویب قوانین مرتبط با آنان به عمل آمده ولی همچنان این سؤال مهم باقی است كه آیا این اقدامها به عنوان یك ضرورت مورد توجه مسؤولان و نهادهای قانون گذار كشور قرار می گیرد و یا در این زمینه، همچنان با یك نگاه ابزاری و یا با انگیزه ایجاد تشابه با شیوه های جهانی مواجهیم؟


ما معتقدیم در شریعت پویای اسلام، آموزه های فراوانی وجود دارد كه با تمسك به آنها می توان تعریف بهتری از جایگاه زن ارایه و همین تعریف را به عنوان یك الگوی ارزنده به جهان مادی امروز معرفی كرد.
طبیعی است كه راهكارهای مبتنی بر شریعت نه تنها نگاه ابزاری و یا قیاسی به زن را نمی پذیرد، بلكه آن را آفتی برای این جایگاه شریف وحساس قلمداد می كند.
به منظور تبیین جایگاه واقعی زنان در خانواده و جامعه و بررسی راههای ارتقای منزلت بانوان گفتگویی را با سركار خانم فاطمه آجورلو، عضو كمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس به عمل آورده ایم. خانم فاطمه آجورلو خواهر سرداران رشید سپاه اسلام یعنی شهیدان احمد و داوود آجورلو است كه در هفتمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی توانسته اعتماد بالای مردم كرج را برای نمایندگی مجلس به دست آورد.
"گروه سیاسی"
٭ به عنوان نخستین پرسش، مایلیم از نوع نگاه مجلس و فراكسیون بانوان درباره مقوله بانوان و مسایل مربوط به آنها صحبت كنید.
اجازه دهید یك نگاه كلان تر نسبت به موضوع داشته باشیم و اینكه ما یك نگاه ویژه ای در اسلام، در مورد زنان داریم.
امام راحل(ره) فرمودند كه از دامن زن، مرد به معراج می رود، یعنی اینكه راه تكامل یك جامعه در نگاه اسلام و اینكه بخواهیم به شرایط و الگوی نابی كه اسلام ترسیم كرده برسیم، مقدور نیست مگر آن كه به جامعه زنان، به صورت ویژه نگاه شود. نگاه ویژه به جامعه زنان باعث می شود كه ما زمینه های تكامل را برای این قشر كه قرار است از دامنشان، مرد به معراج برود، فراهم كنیم و همین نگاه ویژه موجب دستیابی ما به نسل سالم و در نتیجه، جامعه سالم هم می شود. به نظرم اگر این مسأله در بحث های ما محور شود، بسیاری از موضوعات و بحث ها حل خواهد شد. اینكه دولت جدید، شعارش عدالت محوری است و سایر بحث ها را در این زمینه نگاه كنیم، به این نتیجه خواهیم رسید كه باید در اولویت ها، بحث جامعه زنان را هم قرار دهیم. ما در فراكسیون زنان مجلس، دغدغه ای كه داریم، حل مشكلات ریشه ای زنان است. اینكه بخواهیم به صورت شعاری وارد عرصه حل مشكلات زنان بشویم، هیچ وقت مشكلات نهادینه شده در جامعه، حل نمی شود. بحث های مختلفی به ویژه در مورد اصلاح قانون مدنی، بحث زنان سرپرست خانوار و بحث مشاوره و دادگاهها داشته ایم و در همه این مباحث، دغدغه اصلی ما حل ریشه ای مشكلات بوده و نه مقطعی كه بخاطر بالا رفتن بیلان كاری، یكسری كارها را انجام دهیم تا سپس مشخص شود چندان ریشه ای نبوده اند.



یكی از مواردی كه در این مورد پیگیری كرده ایم، مسأله قوانینی است كه پیشتر به تصویب رسیده اما اجرا نشده بود؛ در این زمینه هم پیگیری های خوبی داشتیم. پس از انتخابات ریاست جمهوری هم، یك نشستی با دكتر احمدی نژاد داشتیم و خواهران در این جلسه، پیشنهادهای خوبی مطرح كردند و ایشان هم با این پیشنهادها موافقت داشتند و قول دادند كه پس از تشكیل كابینه، آن موضوعات را اجرایی كنند.
٭ به اصلاح قوانین مدنی در بخش های مربوط به زنان اشاره كردید به موازات اصلاح قوانین مربوط به این قشر، آیا توانسته ایم آنان را با قوانین و موضوعاتی كه بدان محتاجند، آشنا كنیم؟ به عبارت دیگر ما در بحث آموزش حقوق زنان، در چه جایگاهی قرار داریم؟ متأسفانه در سالهای اخیر یك جریان سازی و تبلیغات زیادی به نام دفاع از حقوق زنان و یا كودكان به عمل آمد كه من با این گونه بحث ها موافق نیستم. من نگاه جزیره ای به زنان را یك نگاه سمی می دانم و اینكه در جامعه بخواهیم زن یا كودك را جدا نگاه كنیم و مرد را هم جدا، این نگاهی نیست كه براساس آن بتوانیم آن نتیجه مطلوب براساس دیدگاه اسلام را تحقق ببخشیم.
من معتقدم كه قوانین خوبی هم در این موضوع داریم ولی افراد به خاطر بی اطلاعی از آنها، نمی توانند از این قوانین در جهت دفاع از حقوق خود استفاده كنند. من این نگاه جزیره ای را قبول ندارم ولی هر كجایی كه ظلم باشد، به نظر می رسد كه افراد با استفاده از مباحث قانونی، از حق خود دفاع كنند. بحث دیگری كه من معتقدم صدا و سیما و رسانه های گروهی برای انجام آن وظیفه دارند، این است كه در بحث آموزش مبانی اصلی اندیشه های دینی بیشتر وارد شوند. ما هر چقدر كه با اندیشه های دینی مبتنی بر وحی فاصله بگیریم، مطمئناً فرهنگ غربی، بیشتر رسوخ كرده و تأثیر زیادتری خواهد گذاشت. ما اگر بتوانیم پیامهای دینی و بسیار عمیق دینی را در درون خانواده ها نهادینه كنیم، خیلی از آسیب هایی را كه امروز شاهدش هستیم، نخواهیم داشت. برای مثال آمار طلاق در كشور ما متأسفانه نسبت به چند سال قبل افزایش یافته واین برای كشور ما پیام خوبی ندارد. یكی ازدلایل این پدیده آن است كه ما از آموزه های دینی فاصله گرفته ایم و این را باید مورد توجه قرار دهیم. بحث دیگر آشنایی تمام اعضای جامعه به قوانین مربوط به آنهاست. مثلاً زنان ما باید از قوانین مدنی مطلع شده تا در هر كجا كه لازم است، بتوانند از خود دفاع كنند. اگر ما بحث اصلاح قانون مدنی را مطرح می كنیم، به این علت است كه ما در خیلی از جاها، چالشهایی داریم كه باید در پرتو اصلاح بعضی از قوانین، آن چالشها را به حداقل برسانیم.
به نظر می رسد كه رسانه های ما باید وارد آموزشهای خاص شوند تا مردم با قوانین، آشنایی بیشتری پیدا كنند.
٭ به نگاه جزیره ای به زنان اشاره كردید اگر ما بخواهیم در مورد این موضوع جهانی فكر كنیم و منطقه ای عمل نكنیم، با ویژگی ها و آداب و سنن ما تناسبی نخواهد داشت. به نظر شما چه باید كرد كه نگاه به زن یك نگاه ابزاری و قیاسی نباشد؟ ما یك تفكر و اندیشه ای داریم كه این تفكر و اندیشه، متفاوت با آن تفكر حاكم بر غرب و جهان است. غرب، نظام امنیت روانی را مبتنی بر قدرت نظامی و ثروت اقتصادی می داند، در حالی كه ما در جامعه خود نظام امنیت روانی را بر ارتقای علمی و بصیرت جامعه می دانیم. ما معتقدیم خانواده ای از امنیت روانی برخوردار است كه ركن ركین آن خانواده یعنی زن، اندیشه ورز، فرهیخته و اهل فكر باشد و نیز دارای آرامش روحی بوده تا در پرتو آن بتواند شرایط خوبی را در خانواده فراهم و از آن طریق به جامعه منتقل كند.
به نظر هم می رسد ما باید دیدگاههای ناب خودمان در مورد زنان را تبیین كرده و به جامعه جهانی عرضه كنیم. این درست است كه ما باید جهانی فكر كنیم ولی تردیدی نیست كه باید منطقه ای و برپایه آداب و سنن خودمان عمل كنیم.
ما باید با تكنولوژی جهانی پیش برویم ولی استفاده از سخت افزار، دلیل بر تغییر نرم افزار نیست، یعنی ما باید از سخت افزارهای موجود جامعه جهانی استفاده كنیم، ولی متأثر از نرم افزار، فكر و اندیشه آنها نباشیم. ما باید فكر و اندیشه خود را به جامعه جهانی صادر كنیم. اگر نگاه ما این گونه باشد، آن نگاه ابزاری غرب به زن را نخواهیم داشت. نگاه ما به زن، نگاه به شخصیتی است كه باید نسل آینده را تربیت كند و زمینه را برای تكامل حقیقی نوع بشر فراهم كند، اگر با این نگاه به زن بنگریم، خواهیم دید كه خیلی تفاوت ها وجود دارد، ضمن اینكه خود ما هم قایل به این موضوع هستیم كه تكریم زن، در نگاه تشابه زن و مرد نیست. بلكه تكریم زن در نگاه ویژه به زن است كه با توجه به خصوصیات، عواطف و ویژگی های او شكل می گیرد. زن امروز جامعه اسلامی، باید در عرصه های علمی جامعه وارد شود و همه پتانسیل و توانمندی های خود را در راستای ارتقای اسلام و ارتقای فكر و اندیشه به كار گیرد.
ما باید بدانیم كه تفكر و اندیشه ای غنی داریم و غنای این تفكر را باید به جامعه جهانی عرضه كنیم. این زمانی مقدور است كه ما بتوانیم مبانی نظری اسلام را اجرایی كنیم. آنچه را اسلام در مباحث تربیتی، علم آموزی و اجتماعی مطرح كرده كاربردی و اجرایی كنیم. باید بتوانیم تعلیم این موضوعات را از ابتدای آموزش و پرورش شروع كنیم. متأسفانه كسانی كه جریان سازی جامعه را در طی این مدت برعهده داشته اند، در خصوص كاربردی كردن اصول نظری اسلامی، خیلی دغدغه نداشته اند.
٭ برای نهادینه كردن این روشها چه راهكارهایی را می توان مدنظر قرار داد؟ البته نهادینه كردن ارزشها، دارای روشهایی است كه یك مورد آن را عرض كردم، یعنی باید از آموزش و پرورش و پیش دبستانی آغاز كنیم. صداوسیما و سایر رسانه های ما هم در این زمینه رسالت خطیری برعهده دارند. اگر هر كدام از این لوازم كه برای نهادینه كردن افكار و ارزشها، عمل می كنند، از هم فاصله بگیرند و جدا عمل كنند، خودشان موجب تعارض و باعث می شوند به هدف اصلی نرسیم. این چیزی است كه متأسفانه در سالهای گذشته اتفاق افتاده و ما شاهد بودیم كه آموزش و پرورش راه خود را طی كرد. چنانچه آموزش عالی و صداوسیمای ما هم هر كدام مسیر خاص خود را رفتند خلاصه شرایط جامعه به گونه ای رقم خورد كه نسل سوم انقلاب ما آن گونه كه باید نتوانست با هنجارهای اصیل انقلاب، ارتباط برقرار كند. به نظر می رسد كه همراه، همگام و هدفمند عمل كردن به مراتب می تواند بخش اعظمی از این خلأها را پر كند، چرا كه اگر زن و دختر امروزه بتواند به خودباوری برسد و توانمندی ها و غنای اندیشه خود را باور كند، دیگر لزومی ندارد كه به الگوهای غربی پناه ببرد و خود را در مقابل فرهنگ بیگانه، كوچك نخواهد شمرد.
٭ گفتید كه فراكسیون بانوان مجلس با دكتر احمدی نژاد جلسه ای داشته اند علاقه مندیم بدانیم كه در این جلسه چه موضوعات و دغدغه هایی مطرح و چه پاسخهایی از طرف رئیس جمهور ارایه شد.
نگاه آقای دكتر احمدی نژاد به بخش زنان، اصولاً نگاهی متفاوت نیست. ایشان معتقد است كه نظام، همان گونه كه برای توانمند كردن مردان سرمایه گذاری می كند، باید در مورد زنان هم سرمایه گذاری كند این توانمند شدن زنان، یك سرمایه است و باید از تمام این پتانسیل ها استفاده شود. یكی از دغدغه های ایشان نگاه زن در كانون خانواده است. زن و مرد اگر قله های علم را هم تسخیر كنند، باز در كنار هم هستند كه به آرامش می رسند. با توجه به این نگاههای ویژه كه آقای احمدی نژاد به خود خانواده به عنوان یك شاكله دارند، قایل بودند كه كلیه مسایل مربوط به زنان، با همین نگاه پیگیری شود.
تكریم زنان خانواده و تكریم زنان فرهیخته و اینكه بتوانیم ابزار و لوازم خدمتگزاری به آنها را فراهم كنیم، از جمله موضوعاتی بودند كه در آن جلسه با رئیس جمهور مطرح شد.
ایشان هم نسبت به این مباحث، اقبال خوبی نشان دادند و تأكید داشتند كه ما در تعامل بین مجلس و دولت، برای رفع این مشكلات، قدم برداریم.
٭ عنایت دارید كه خانه داری به تنهایی یك شغل پر زحمت برای زنان ماست كه مسایل مربوط به تربیت فرزندان و شوهرداری هم بر اهمیت آن افزوده است. آیا مجلس برای بیمه زنان خانه دار به صورت فراگیر و گسترده برنامه ای دارد؟ من می خواهم در اینجا یك استفاده بهینه ای كرده عرض كنم كه در هیچ كجای دنیا تفكر و اندیشه ای را سراغ ندارید كه به شما بگوید زن اگر در منزل كار می كند، می تواند از شوهرش حقوق بگیرد. این را اسلام مطرح كرده و در واقع به كارگزاران نظام هم گفته كه به این جایگاه، با یك نگاه ویژه ای برخورد كرده و درباره آن تدبیر كنند. ما خانمهای زیادی داریم كه وقتی سرپرست خود را از دست می دهند، زندگی آنها به گونه ای است كه نیازمند یك حمایت جدی از سوی دولت می باشند. ما اگر بخواهیم قوانین خود را با تأسی از اسلام تدوین كنیم، این مسایل را باید در آن لحاظ كنیم. این بحث بیمه یك بحث خیلی جدی است كه در خیلی جاها مطرح شد و همین اخیراً نیز در مركز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی جلسه ای در این زمینه داشته ایم. در بعضی جاها نیز اجرایی شده ولی چون بحث ناقصی است و راهكارهای آن هم به درستی پیش بینی نشده، متأسفانه با مشكلاتی در بحث استقبال و حتی اجرا روبرو بوده است.
یكی از بحث های اخیر ما در مركز پژوهشهای مجلس همین بود كه راهكارهای اجرایی شدن این مسأله را به صورت جدی دنبال كنیم و یك بحث آموزشی و جریان شناسی هم داشته باشیم تا خانواده ها نیز توجیه شوند و استقبال كنند.
٭ وضعیت علمی و آموزشی زنان جامعه امروز را نسبت به سالهای گذشته و حتی قبل از انقلاب چگونه ارزیابی می كنید؟ اصلاً قابل قیاس نیست. هم اكنون بیش از ۶۳ درصد ورودی دانشگاهها، خانمها هستند. ما از این بابت خیلی خوشحالیم. البته نه بدین جهت كه ورودی خانمها بیشتر از آقایان است.
خوشحال تر می شویم كه به تساوی باشد و آقایان هم با انگیزه كسب علم، تلاش بیشتری برای ورود به دانشگاه داشته باشند، اما به هر حال باید گفت كه ما رشد خوبی در این زمینه داشته ایم و در قیاس با كشورهای دیگر، به مراتب بهتر از دیگران درخشیده ایم. منتهی باید توجه داشت كه موضوع، فقط ورود به دانشگاه نیست. تكامل دو بعد دارد، بعد تعلیم و بعد تزكیه. یكی از بحث های جدی ما در آموزش و پرورش و نیز آموزش عالی این است كه تزكیه را به عنوان یكی از محوری ترین و جدی ترین بحث ها مطرح كنیم چه فایده دارد عالمانی پرورش دهیم كه تزكیه نداشته باشند؟ ٭اینكه می گویید۶۳ درصد ورودی دانشگاهها را زنان تشكیل می دهند، به نظر شما در درازمدت، آسیب هایی را در پی نخواهد داشت؟ برای مثال وقتی از دانشگاهها فارغ التحصیل می شوند، انتظار مشاغل مناسب اجتماعی دارند كه متأسفانه در جامعه مهیا نیست و یا اینكه این فاصله تحصیلی با شوهر، چه بسا ممكن است منشأ بروز مشكلاتی هم در منزل باشد.
البته بنده مخالف تحصیل زنان،حتی بیشتر از مردان،نیستم، ولی آیا به نظر نمی رسد كه به موازات ارتقای سطح تحصیل بانوان، یك فرهنگ سازی هم بشود كه این افزایش دانایی، آنان را از نقش محوری در خانه و نیز رسالتی را كه دین برایشان تعریف كرده، دور نكند؟ دقیقاً بله. ارتقای سطح علمی در كنار تزكیه، دو بال لازم برای تكامل انسان است.
انسان اول تلاش می كند كه به تكامل برسد و علم نباید انسان را در شرایطی فرو ببرد كه از وظایف اصلی اش غافل شود. من این حرف شما را قبول دارم و اینكه خانمهای ما وقتی تحصیلات عالی پیدا می كنند، نباید گمان كنند كه این افزایش تحصیلات، می تواند آن نقش اولیه آنها را كه همان مادر بودن، همسر بودن و كانون گرم خانواده را گرمتر كردن است، كمرنگ كند. اگر ما به این موضوع درست نگاه كنیم، نگاههای دیگرمان را هم اصلاح كرده ایم، یعنی من برای اینكه بتوانم نسل آینده را فرهیخته تربیت كنم، لازمه اش این است كه خود من هم از فرهیختگی چیزی بدانم. اگر خود من ساخته بشوم، می توانم ادعا كنم كه می توانم نسل سالمی را تربیت كنم. اگر با این زاویه به علم نگاه شود، بقیه بحث ها هم برطرف می شود ولی اگر بگوییم كه بله ما علمی كسب كرده ایم و جایگاه ما یك جایگاه دیگری است و نقشی در اجتماع داریم و از این حرفها باید دقت كرد كه كانون خانواده رها شده و آسیب های جدی بر آن وارد می شود.
در روان شناسی هم یك بحث جدی داریم كه انسانها نقش های متفاوتی دارند و موفق ترین انسانها، كسانی هستند كه بتوانند آن نقش هایی را كه به آنها واگذار شده به نحو احسن ایفا كنند، یعنی یك زن اگر همسر است، باید همسر خوبی باشد. اگر مادر است، همینطور و اگر یك جا معلم یا نماینده است نیز باید به درستی ایفای نقش نماید.
انسان در نقشی كه جامعه به او واگذار كرده، زمانی موفق خواهد بود كه از علم كسب شده در راه رسیدن به اهداف و آن سعادت واقعی استفاده كند وگرنه علمی كه بخواهد آفت شود یا كبر به همراه آورد و یا باعث جدایی زن، از خانواده، فرزند و همسر شود، علم نیست بلكه عین جهل است.
بنده معتقدم نظام آموزشی ما جواب نمی دهد، چون نظام فعلی آموزشی ما یك نظام آموزشی است و نظام تربیتی و آموزشی نیست، یعنی این نظام آموزشی، عالم پرور هست ولی حكیم پرور نیست؛ اینجاست كه آسیب های ما مشخص می شود، چرا بعضی از دانشجویان ما وقتی فوق لیسانس یا مدرك دكترای خود را می گیرند، احساس می كنند یك تافته جدابافته از جامعه شده اند؟ این به خاطر آن است كه فقط علم آن را آموخته و به بعد تهذیب، نگاه چندانی نداشته اند یك بحث وجود دارد كه می گوید درخت وقتی بارش بیشتر می شود، افتاده تر می شود ولی یك قصه زیباتری هم هست كه می گوید، اگر سنگی به طرف این درخت پرتاب كنید، سنگ را به طرف شما برنمی گرداند بلكه میوه اش را پایین می ریزد، یعنی علم در هر شرایطی كه ثمربخش باشد، از ثمراتش همگان را منتفع می كند، نه اینكه خودش آفتی بشود و دیگران را هم دچار آفت كند.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------