---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- آية ا... جعفر سبحاني در گفت و گو با قدس : پيامبر اعظم(ص) ، يك رحمت هميشگي است
٭ حامد گيلاني اشاره: اصحاب مطالعه و اهالي قلم، هنوز هم "فروغ ابديت" را در ياد دارند؛ كتاب ارزشمندي كه در زمان خود با توجه به چگونگي پردازش به شخصيت و چهره ممتاز پيامبر عظيم الشأن اسلام(ص)، شاهكاري در نوع خود محسوب مي شد، چنانكه هنوز هم چون نگيني پرتلألؤ در ميان آثار مربوط به پيامبر اعظم(ص) درخشش دارد.
به بهانه نامگذاري سال جاري به نام نامي رسول خاتم حضرت محمدبن عبدا... (ص) و ميلاد پربركت آن حضرت پاي صحبت استاد جعفر سبحاني،مؤلف اثر گرانسنگ "فروغ ابديت" نشستيم و در گفتگويي اختصاصي، زوايايي از زندگاني پيامبر اكرم(ص) كه در ادامه مي آيد را بررسي نموديم ٭ استاد! عنايت داريد كه قرآن كريم، وجود نازنين پيامبر (ص) را به عنوان الگوي بشريت معرفي مي كند. نظر به اين مهم، اجازه مي خواهيم بحث مان را از نياز بشر به الگوهاي زندگي و نقش آنها در تكامل زندگي افراد آغاز كنيم... ٭٭ بشر در زندگي خود به اسوه و الگو نياز دارد و اصولاً زندگي بشر از طريق همين اسوه ها و الگوها شكل گرفته و تداوم مي يابد. كودك در خانه، افعال و كردار پدر و مادر را الگو قرار مي دهد، مانند آنها حركت مي كند و به سان آنها سخن مي گويد. اين نيرو و خصيصه تقليد در بشر، خصيصه بسيار خوبي است؛ زيرا اگر اين نيرو و خصلت از بشر گرفته شود، او هرگز قادر نخواهد بود از مدارج كمال، بالا رود. يك كودك از قدرت تعقل كافي برخوردار نيست، اين همان قوه تقليد و به اصطلاح پيروي از ديگران است كه به كودك گفتگو و صحبت مي آموزد و راه و رسم زندگي از طريق تقليد به او آموخته مي شود. از آن هنگام كه بشر به مقام والا و رفيع انسانيت نايل شد، از قوه تعقل و تقليد برخوردار بوده و استفاده مي كند؛ يعني در مسايلي كه مي تواند فكر و يا درك كند، بايد تعقل كند و در مسايلي كه مافوق تعقل اوست، بايد از يك انسان كامل الگو بگيرد. ٭ از نگاه جناب عالي، چه ويژگيهايي را مي توان براي الگوهاي انساني در نظر گرفت؟ ٭٭ از نظر ما، الگوهاي انساني، انبياي عظام هستند. انبياي عظام و پيامبران بزرگ كه آموزگاران عالمند، بهترين الگوي بشرند؛ چنانكه قرآن هم پيامبر (ص) را به عنوان يك انسان كامل و اسوه و الگوي بشريت معرفي مي كند: "لقد كان لكم في رسول ا... اسوة حسنه...". بديهي است، ما بايد زندگي خود را بر زندگي انسان معصومي كه نه گناه مي كند و نه خطا، تطبيق كنيم.ممكن است انسان، فرد ديگري را به عنوان يك انسان صالح، به عنوان الگوي خود برگزيند ولي آن فرد صالح، ممكن است خطا كند و يا احياناً گناهي از او سر بزند. ولي پيامبر بزرگوار(ص)، از آنجا كه معصوم است و گناه و خطايي ندارد، پيوسته مي تواند و بايد برايمان الگو قرار گيرد و آن آيه شريفه قرآن هم كه اشاره كرديم، بر همين نكته دلالت دارد.
٭ با توجه به توضيحاتي كه فرموديد، مهمترين ويژگي حضرت رسول(ص) كه ايشان را شايسته چنين مقامي مي كرد، چه بود؟ ٭٭ همه ابعاد زندگي حضرت رسول(ص)،برايمان درس است. مهمترين وجه شخصيت آن بزرگوار، خلق عظيمي است كه تمامي بشريت نسبت به اين اخلاق حضرت، تصديق دارند؛ تا آنجا كه كسي نتوانسته نسبت به خلق و خوي عظيم آن بزرگوار، خدشه اي وارد نمايد. قرآن هم بر اين نكته به صراحت تأكيد داشته و خطاب به پيامبر(ص)، مي فرمايد: " انك لعلي خلق عظيم". چه خلقي زيباتر و بالاتر از اينكه حضرت را سنگ باران كرده و نسبت به ساحت مقدسش فحاشي كردند، ولي ايشان به جاي نفرين آن مردم نادان، فرمودند: "خدايا، اين قوم مرا هدايت كن، اينها جاهلند، اگر مي دانستند، مرا چنين آزار نمي دادند." در آن زمان كه مقهور بود، نفرين نكرد. در آن زماني هم كه بر اهل مكه و مشركان قدرت يافت، همه آنان را آزاد كرد. همه مي دانيم كه مردم مكه و سران كفار، چه آزار و اذيتهايي را نسبت به رسول خدا(ص) روا داشته بودند، ولي اين پيامبر(ص) بود كه پس از فتح مكه، خود را به بالاي كعبه رسانيد و گفت: "چه گمان مي بريد؟" من درباره شما چه كنم؟" همه يكپارچه فرياد برآوردند: "ما در مورد تو جز نيكي و خير فكر نمي كنيم تو، هم پدر و هم برادر كريم هستي". پيامبر(ص) فرمودند: من جمله اي را مي گويم كه برادرم يوسف(ع)، درباره برادرانش گفت: "هيچ مضايقه اي برايتان نخواهد بود". اين پيامبري است كه براي ما بهترين الگوي اخلاقي بوده و هست. پيامبر عظيم الشأن(ص)، علاوه بر جنبه هاي اخلاقي كه برايمان الگو و اسوه محسوب مي شوند، در بسياري از جهات ديگر نيز بهترين الگوي رفتاري هستند. ايشان براي ما در عبادت هم يك الگوي كامل هستند. آن حضرت، چنان خدا را مي پرستيد كه پاهايش ورم مي كرد تا جايي كه قرآن به ايشان خطاب مي كند: "خود را به مشقت ميفكن." ايشان در سخاوت و بخشش و در دستگيري از فقرا و بيچارگان هم براي ما يك الگوي كامل و جامع است، چنانكه در جهاد و جنگ و در دهها صفت حسنه ديگر نيز از جامعيت كامل برخوردارند. ٭ جامعيت شخصيت پيامبر(ص) در الگو بودن، آيا صرفاً مختص به مسلمانهاست يا به غير مسلمانها هم مربوط مي شود؟ ٭٭ اصولاً پيامبر(ص)، الگوي بشريت است و همه ابناي بشر بايد ايشان را به عنوان الگو بپذيرند، بدين سبب كه مسلمانها آن بزرگوار را پيامبر و معصوم مي دانند و غيرمسلمانان نيز ايشان را به عنوان يك انسان مصلح تلقي مي كنند. پيامبر(ص) نه فقط براي مسلمانها، كه در واقع " رحمة للعالمين" و اسوه اي براي همه جهانيان است. البته، طبيعي است كه كساني از آن حضرت پيروي مي كنند كه به ايشان اعتقاد داشته باشند. مسلمانها معتقدند حضرت محمد(ص) فرستاده خداست، از اين رو به ايشان عشق مي ورزند و از سيره آن بزرگوار پيروي مي كنند. غير مسلمانان هم پيامبر اكرم(ص) را از قهرمانان اصلاح و در حقيقت يك مصلح جهاني مي دانند. ٭ سؤالي كه پيوسته در اين زمينه وجود دارد اين است كه آيا رحمت و بركات پيامبر(ص) مخصوص زمان خودشان بود يا مردم در همه دورانها از آن رحمت بهره مندند؟ ٭٭ پيامبر(ص)، يك رحمت هميشگي است، وجود ايشان در زمان حيات از آن جهت "رحمت" بود كه خداوند متعال به واسطه وجود نازنين پيامبر(ص)، عذاب نمي فرستاد. چنانكه قرآن هم بر اين نكته صحه گذارده و مي فرمايد: "و ما كان ا... ليعذ بهم وانت فيهم". وجود مقدس پيامبر اكرم(ص)، اين كرامت را داشت كه وقتي در ميان قومي بود، عذابي نمي آمد. امير مؤمنان(ع) مي فرمايد: "براي مردم دو چيز وسيله رحمت بود كه يكي از آنها از دست رفته و بعدي هنوز باقي است." وجود مقدس پيامبر(ص) و استغفار، دو رحمتي هستند كه همواره موجب بركت براي خلق جهانيانند . مادامي كه پيامبر(ص) در ميان مردم باشد و يا آن مردم استغفار كنند، خدا آنها را عذاب نمي كند. وجود پيامبر(ص) اگر چه از ميان مردم رفت، ولي مي توان گفت كه برنامه آن بزرگوار، دستورات و تكاليفي را كه براي ما مقرر فرموده اند، رحمت ديگري است كه اگر توسط بشر به آنها عمل شود، قطعاً كمال واقعي را درپي خواهد داشت. ٭ اين رحمت و ويژگيهايي را كه از پيامبر عظيم الشأن (ص) برشمرديد، فقط مختص به انسانهاست يا اينكه براي ساير مخلوقات هم قابل تسري است؟ ٭٭ بايد توجه داشت كه مباني ساير مخلوقات در دست ما نيست. بايد، فرض كنيم "جن"، مكلف است و چون مكلف است، اين نسبت بر آنها هم جاري است. اما "ملك" چون تكاليفي ندارد و تكامل بر آنها متصور نيست، اين سنت بر آنها جاري نمي گردد. در مجموع، همه موجوداتي كه اهل تكليفند و مي توانند به فعليت برسند، پيامبر(ص) براي آنها هم اسوه و الگوست. ٭ نقش اخلاق حسنه پيامبر(ص) را در جلب و جذب نظر مردم در عصر جاهليت، چگونه ارزيابي مي كنيد؟ ٭٭ بحمدا... خود قرآن اين ارزيابي را انجام داده است: "اگر تو انسان سخت دل و تندخويي بودي، اين جماعت به دور تو جمع نمي شدند." مشخص است كه خلق نيك پيامبر(ص)، بر اساس همين آيه قرآن، چه نقشي را در جذب مردم ايفا نموده است. كما اينكه جاي جاي زندگي پيامبر(ص) و شيوه رفتارش با مردم جاهل آن روز، بر اين نكته مهر تأييد مي زند. شما ملاحظه كنيد كه عربي در مجلس وارد مي شود و در كنار پيامبر(ص) مي نشيند. آنگاه جانوري را از زير پيراهن خود درآورده و در ميان جمعيت رها مي كند تا مجلس پيامبر(ص) را به هم بريزد. ترديدي نيست كه در اينجا هركسي باشد، عصباني خواهد شد، ولي اين رسول مكرم(ص) است كه عصباني نمي شود و با رحمت و رأفت برخورد مي نمايد. يا در مجلس ديگري، بيچاره اي وارد مي شود كه به تمام معنا لخت و گرسنه است با ديدن پيامبر(ص)، شروع به فحاشي نسبت به آن بزرگوار مي كند، و پيامبر(ص) را مي بينيم كه در اينجا نيز در كنار آن عرب مي نشيند، با وي سخن مي گويد و از دردش مي پرسد و آن را دوا مي كند. ما بارها در تاريخ به اين نكته رسيده ايم كه كافري وارد مسجد مي شد و بر اساس خلق نيك رسول ا... (ص)، "مؤمن" از مسجد بيرون مي رفت و اين تنها گوشه هايي از نقش اخلاق پيامبر(ص) در جذب مردم به دين اسلام است. ٭ آيا مي توان نمونه هايي از اين ويژگيها را قبل از بعثت پيامبر(ص) هم سراغ گرفت؟ ٭٭ بله كاملاً! نمونه هاي زيادي از اين خلق نيكو در قبل از بعثت هم يافت مي شود. مثلاً داريم كه فردي عرب وارد مكه شد، مقداري خار از بيابان آورده بود كه در شهر بفروشد. يك نفر از قريش كه "عاص بن وائل" پدر عمر و عاص بود، بار آن مرد را گرفت و بدون اينكه مبلغي به وي بدهد، او را از خانه بيرون كرد. اين فرد خود را به بالاي كوه "ابوقبيس" رسانيد و فرياد كرد: "آيا در ميان شما، انسان با كمالي هست كه به داد مظلوم برسد؟" بيست نفر در آنجا برخواستند كه يكي از آنها وجود نازنين پيامبر(ص) بود. در ميان آنها عهدي بسته شد كه حق مظلوم را از ظالم بگيرند و اين موضوعي بود كه در بيست سال قبل از بعثت حضرت اتفاق افتاد. داريم كه پس از رسالت نيز حضرت رسول(ص) مي فرمود: اگر اكنون هم كسي مرا به آن پيمان دعوت كند، نسبت به آن پايدارم." ٭ به نظر حضرت عالي، وظيفه متقابل ما نسبت به چنين رحمتي كه خداوند نصيبمان كرده، چگونه تعريف مي شود؟ ٭٭ شناخت ما نسبت به پيامبر(ص)، مقدمه آن عمل است. ما تا نسبت به پيامبر(ص) شناخت كافي نداشته باشيم،نمي توانيم از اخلاق و برنامه ايشان تبعيت و پيروي كنيم و اين تنها پاسخي است كه در برابر اين سؤال وجود دارد.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- حجةالاسلام دكتر احمد واعظي: جذابيتهاي اسلام براي قشر تحصيلكرده ومحقق دراروپا رو به افزايش است
جذابيتهاي اسلام براي قشر تحصيلكرده و محقق اروپايي در حال افزايش است و با وجود برخي تلاشهاي به عمل آمده در اروپا بويژه از سوي بعضي رسانه هاي گروهي، همچنان روند اسلام خواهي و گرايش به تعاليم دين مبين اسلام در بين توده هاي مردم اروپا در حال گسترش است. واعظي با بيان اين مطلب گفت: متأسفانه در سالهاي اخير موج اسلام ستيزي در برخي از كشورهاي غربي عليه تعاليم دين مبين اسلام هم فزوني گرفته و صاحبان قدرت و سرمايه كه تلاش دارند با ارايه تصويري منفي از تعاليم اسلامي و آميخته كردن برخي اعمال ناشايست به اسلام و مسلمانان، در روند رو به تكامل گسترش اسلام در اروپا خلل ايجاد كنند. اين استاد دانشگاه اضافه كرد: البته چنين اقداماتي در دنياي غرب داراي سوابق چندين صد ساله است كه از نمونه هاي آن مي توان به موضوع جنگهاي صليبي عليه مسلمانان اشاره كرد كه ناشي از تحريف اسلام حقيقي و ارايه چهره اي مخدوش از مسلمانان براي توده هاي مردم در كشورهاي اروپايي بود. وي در تشريح اين موضوع گفت: در زمان جنگهاي صليبي از آنجا كه اسلام روند روبه توسعه اي را در اروپا در حال طي كردن بود صاحبان قدرت اروپا تلاش كردند با اين روند كه منافع آنها را در معرض تهديد جدي قرار مي داد مقابله كنند، لذا سعي كردند با خطر ناك ترسيم كردن چهره مسلمانان مانع از پيشرفت اسلام در كشورهاي اروپايي شوند. واعظي افزود: حتي مطالعه و بررسي منابع ادبي و نوشتاري آن دوران اين نكته را روشن مي سازد كه در بسياري از متون متعلق به آن عصر اشعار و داستانهاي حماسي كه سرود شده در وصف شكست نيروهاي شرقي و مشحون از تحريفها نسبت به اسلام، شخص پيامبر عظيم الشأن(ص) و مسلمانان است. متأسفانه اين روند بدفهمي از اسلام در كشورهاي اروپايي تا به امروز هم تحت تأثير سلطه خواهي صاحبان قدرت و البته اين بار با استفاده از ابزارهاي نوين همچنان ادامه دارد كه نمونه بارز آن را مي توان در اقدامات اخير در اهانت به ساحت مقدس پيامبر(ص) مشاهده كرد. وي ادامه داد: امروز هم همانند گذشته آنهايي كه از گسترش تعاليم دين مبين اسلام حقيقي واهمه دارند تلاش مي كنند كه با خشونت طلب معرفي كردن مسلمانان، ضمن ايجاد نگراني در بين شهروندان اروپايي، همچنان اهداف سلطه طلبانه خود را در جهت تحكيم منافع سياسي و اقتصاديشان ادامه دهند. اين استاد حوزه علميه قم اضافه كرد: اما در اين ميان وجدانهاي آگاه متوجه شده اند كه اسلامي كه توسط صاحبان قدرت غربي معرفي مي شود واقعيت اسلام نيست و از همين رو است كه موج رو به تزايدي براي شناخت اسلام واقعي در اروپا شكل گرفته است. وي در پايان گفت: البته آن دسته از انديشمندان كشورهاي غربي كه دغدغه دستيابي به حقيقت را دارند هم به اين نكته اقرار مي كنند كه بايد با شناخت واقعي از وجوه مشترك بين اديان با مظاهر دين ستيزي و گسترش پوچ گرايي مقابله كرد و بويژه نسل جوان را از به دام افتادن در انديشه هاي پوچ گرايانه برحذر داشت.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- پژوهشهاي مشاركتي ابزار انتقال توسعه فرهنگي
٭ سحر عرفانيان در مورد پژوهشهاي چند رشته اي، بحثها و مسايل فراواني وجود دارد. نخست آنكه متخصصان رشته هاي مختلف ممكن است در مسأله علمي خاصي با يكديگر همكاري كنند. بهبود وضع تغذيه، كاهش آلودگي، طرح ريزي شهري جديد، ممكن است نيازمند استفاده از چندين رشته و به كارگيري نقش هر يك از آنها براي حل مسأله باشد.
در اين نوع همكاري، رشته ها تعالي نمي يابند، بلكه به منظوري خاص كنار هم قرار مي گيرند. اين نياز ، به استفاده از همه رشته هاي مربوط، بر روشها و يا محتواي رشته هاي سهيم، تأثيري ندارد. بلكه بر عكس، دقيقاً به اين علت كه متخصصان در رشته هاي خود تخصص دارند، اعضاي مختلف هر گروه پژوهشي مي توانند در ارايه راه حل همه جانبه مسأله، سهم داشته باشند. مي توانيم آنها را مانند اعضاي گروه هاي كاري رياست جمهوري يا مانند اعضاي كميسيونها تصور كنيم كه هر عضو تخصص حرفه اي خود را براي دستيابي به هدف مشترك به كار مي بندد با اين اميد كه نتيجه كل چيزي بيش از مجموع اجزا باشد. دوم، ممكن است اين حالت در ميان باشد كه برخي فرضيه ها، مفاهيم و روشها يا فنون كه تاكنون فقط در يك عرصه مطالعه به كار مي رفتند، در صورت كاربرد در عرصه ديگري كه سابقاً به شيوه هاي كاملاً متفاوتي تحليل مي شد، نتايج روشنگرانه اي به بار آورند. به همين سبب است كه مفاهيم و فنون اقتصادي در عرصه سياست شناسي، مردم شناسي، جامعه شناسي و روان شناسي رواجي گسترده يافته است. فرض غالب شدن رفتار در صورت فشار در روشن كردن رفتار مصرف كنندگان، شركتها و واحدهاي كشاورزي، تا حدي ثمربخش بوده است. موفقيت، در اين رشته ها، مشوق كاربرد آنها در فعاليتهاي سياسي مانند رأي گيري، تشكيلات حزبي و تصميم گيري دولت شد. محاسبات درآمدهاي اقتصادي و تحليل هزينه- سود، از سرمايه گذاري منفعت طلبانه به عرصه هاي آموزش، بهداشت، تنظيم خانواده، تعيين زمان بين كار و تفريح و فعاليتهاي تفريحي متفاوت، تصميم گيري درباره ازدواج و طلاق، تعداد افراد خانواده و حتي روابط خارج از زندگي زناشويي، بسط يافته است. "استعمار" كل زندگي انسان از جمله خصوصي ترين عرصه هاي آن توسط تعقل اقتصادي، به عنوان "امپرياليسم" فكري مورد انتقاد قرار گرفته است. اين تعقل، حتي بر زبان ما نيز تاخته است؛ زيرا مردم در مورد روابط خصوصي از "بيشينه سازي" نيازها، از "دارايي هاي" عاطفي، "سرمايه گذاري" روي فرزندان خود و ايجاد "سرمايه" انساني و مانند آنها، سخن مي گويند. در مواردي هر چند بسيار معدود، مفاهيم به كار رفته در نظريه هاي سياسي، در مسايل اقتصادي نيز به كار گرفته شده اند. دليل سومي نيز براي كار ميان رشته اي وجود دارد كه مهمتر از دلايل ديگر است. ممكن است با اين گفته موافق باشيم كه جامعه، يك نظام است و همه پديده هاي اجتماعي با يكديگر رابطه دارند، اما با تفكيك روزافزون وظايف و معيارها، برخي از مناسبات نسبت به ديگر مناسبات قوي تر مي شوند. اين امر در جداسازي پاسخهاي مربوط به كسب و كار از پاسخهاي خانوادگي، يا اقتصاد از مردم شناسي ، به ما كمك مي كند. نياز به بررسيهاي ميان رشته اي به اين علت پديد مي آيد كه بين متغيرهايي كه معمولاً جداگانه تحليل مي شوند، وابستگي متقابلي وجود دارد. نبود تخصص در ميان افراد مورد مطالعه، به هيچ وجه نبود تخصص در ميان مطالعه كنندگان را توجيه نمي كند. دانشجويي كه به مطالعه ميكل آنژ مي پردازد، ممكن است توجه خود را به آثار پيكره سازي او معطوف كند، در حالي كه چندان توجهي به آثار معماري و نقاشي كه ميكل آنژ در آنها نيز تبحر داشته، نشان ندهد. در رشته مطالعات توسعه، نمونه هاي متعددي از اين وابستگي متقابل وجود دارد. يكي از اين نمونه ها، رابطه بين درآمد سرانه و رشد جمعيت است. اغلب فرض مي شود كه ميزان رشد بالاي جمعيت از درآمد سرانه مي كاهد و درآمد بالاي سرانه در برخي اوضاع سبب كاهش رشد جمعيت مي شود. يا رابطه بين سطح زندگي يك گروه اقليت (مثلاً اقليت نژادي) و شاخص پيشداوري بر ضد آن را در نظر بگيريد. پيشداوري، تابع سطح زندگي است (يعني هر قدر سطح تحصيلات و بهداشت پايين تر باشد، زمينه هاي پيشداوري قوي تر مي شود). سطح زندگي نيز تابعي از پيشداوري است. هر اندازه پيشداوري قوي تر باشد، تبعيض در مشاغل، آموزش، دسترسي به خدمات اجتماعي و مانند آنها زيادتر مي شود. يا رابطه بين بهره وري بر حسب كارگر و نسبت سرمايه گذاري به درآمد را در نظر بگيريد. هر قدر بهره وري زيادتر باشد، پس اندازها و در نتيجه ميزان سرمايه گذاري رو به فزوني خواهد داشت و هر چه ميزان سرمايه گذاري بالاتر باشد، سرمايه بر حسب كارگر بيشتر و بهره وري زيادتر خواهد شد. همچنين، مي توان وابستگي متقابل بين كيفيت بررسيهاي ميان رشته اي و كيفيت محققاني را كه جلب چنين بررسيهايي مي شوند، دنبال كرد. اگر اين گونه وابستگي متقابل يا رابطه علي دو جانبه بين متغيرهايي كه به طور معمول جداگانه مورد بررسي قرار مي گيرند قوي باشد، بهتر است مرزهاي ميان رشته ها فرو ريزد. اين فرو ريختن مرزها گاه تبديل عوامل به متغيرهاي وابسته ناميده مي شود. مانند وقتي كه عاملهاي معيني مثل انواع پيشداوري بر ضد گروهي معين را كه پيشاپيش و به علل ديگري شكل گرفته اند، به متغيرها و تابعهاي درآمد يا جايگاه اجتماعي آنها بدل سازيم و برعكس. پيوندهاي خانوادگي و محاسبات اقتصادي، مالكيت ارضي و پاسخ به مشوقهاي اقتصادي، باورهاي مذهبي و انگيزش تجاري، پيشداوري و سطح درآمد، ممكن است به همين نحو با يكديگر در كنش و واكنش قرار گيرند. وقتي اين گونه وابستگي متقابل روي دهد، موضوع كار ميان رشته اي پيش مي آيد. كار ميان رشته اي در سطحي عميق، دشوارترين نوع كارهاست و به بهترين نحو يا زير نظر شخص واحدي انجام مي شود يا توسط گروهي از همكاران به هم پيوسته اي كه ضمن كارآزمودگي در رشته هاي متفاوت، مشوق و مكمل يكديگرند و در عين حال ديدگاه پايه اي مشابهي دارند. كارسازترين پژوهش ميان رشته اي، در واقع نوعي فعاليت اجتماعي است كه اغلب هنگامي سريع تر پيشرفت مي كند كه گروهي كوچك از پژوهندگان همفكر، نگران آن نباشند كه در صورت همكاري با پژوهشگران رشته هاي ديگر، از ساير پژوهشگران رشته خود عقب مي مانند. علاوه بر پژوهش ميان رشته اي، پژوهش تاريخي و پژوهش تطبيقي نيز لازم است. پژوهش تاريخي به انواع پژوهشهاي تكاملي جوامع مختلف و به كاميابي ها و ناكامي هاي آنها اشاره مي كند و نشان مي دهد راهي كه جوامع فعلي در گذشته در پيش گرفته اند، چگونه تعيين كننده وضعيت آنهاست. پژوهش تاريخي، پيامدهاي همزيستي جوامعي را تحليل مي كند كه در مراحل مختلف توسعه به سر مي برند و سطح درآمد، فناوري و ديگر دستاوردهايشان بسيار متنوع است. از آنجا كه دانش ناشي از پژوهش بايد به نفع مردم و بويژه محرومان به كار رود، روشهاي پژوهش مشاركتي بايد هر چه بيشتر اتخاذ شود. تنها در اين صورت مي توان مطمئن شد كه نتايج به نفع ديدگاه ناظران خارجي (شهرنشينان، برگزيدگان، متخصصان يا فن سالاران) منحرف نشده است و در راه مشاركت همه جانبه، گسترش دايره انتخابها و به نفع مردم به كار خواهد رفت. به عنوان نمونه، در هنگام تحقيق در مورد اولويتهاي مردم فقير، معلوم مي شود كه آنچه براي آنان بيش از همه اهميت دارد، اغلب با آنچه ديگران به مثابه افزايش درآمدشان تصور مي كنند، متفاوت است. درآمد بيشتر، فقط يكي از چيزهايي است كه مردم فقير خواستار آن هستند. تغذيه كافي، آب سالم، خدمات پزشكي بهتر، مدارس بيشتر و بهتر براي كودكان، حمل و نقل ارزان، سرپناه مناسب، اشتغال مداوم و اطمينان به تأمين معاش، دست كم تا مدتي با درآمد سرانه بالا به دست نخواهد آمد. مزاياي غير مادي ديگري نيز وجود دارد كه در نظر مردم فقير اغلب بيش از بهبود وضع مادي ارزش دارد. برخي از اين مزايا به حقوق بنيادين و برخي ديگر به گرايشها و خواسته هاي افراد مربوط مي شود. از جمله اين خواسته ها، موارد زير را مي توان برشمرد: شرايط مناسب كار، آزادي انتخاب شغل و وسايل معاش، حق تعيين سرنوشت و برخورداري از عزت و حيثيت شخصي، استقلال (حتي از حاميان خود) تحرك، آزادي از ستم و خشونت و استثمار، امنيت خاطر از تعقيب و آزار و بازداشتهاي خودسرانه، مجبور نشدن به نقل مكان براي جستجوي كار، زندگي خانوادگي رضايت بخش، امكان پايبندي به ارزشهاي سنتي، مذهبي و فرهنگي، دسترسي به اعمال قدرت و استقلال شخصي، به رسميت شناخته شدن موجوديت و جايگاه اجتماعي افراد، تعلق به جمعهاي مطلوب، زمان فراغت كافي و اشكال رضايت بخش استفاده از آن، احساس داشتن هدف و مقصدي در زندگي و كار، امكان مشاركت همه جانبه در فعاليتهاي جامعه مدني چندگرا. اين مزايا كه اغلب ارزشمندتر از پول محسوس مي شوند و حاصل كار توليدي هستند، در محاسبات مربوط به افزايش درآمد جايي ندارند. البته، هيچ سياستگذاري نمي تواند تحقق تمام يا اكثر اين خواسته ها را تضمين كند، بلكه سياستهاي اجرايي فرصتهايي براي تحقق آنها ايجاد خواهد كرد. سياستهاي رشد اقتصادي، توسعه زيرساختها و برنامه ها و طرحهاي بخشهايي از جنگلداري گرفته تا حمل و نقل در خشكي، صرف نظر از پيوند متقابل آنها با ارزشهاي فرهنگي هر محيطي، بر فرهنگ اثري مثبت يا منفي به جا مي گذارند. تحليل آثار فرهنگي قابل پيش بيني بايد در طراحي تمام پروژه هاي توسعه جاي گيرد. تاكنون بسياري از دانشمندان علوم اجتماعي اين امر را تأييد كرده اند. اكنون ديوان سالاران، در همه سطوح بويژه در برنامه ريزي و همچنين رؤساي سياسي آنها، بايد اين مفهوم را به كار بندند. در حالي كه اين معضلي است كه هر جامعه اي به شيوه خاص خود با آن ر وبه رو خواهد شد، پيشگام اين كار ممكن است سازمانهاي بين المللي توسعه باشند كه مي توانند با تدوين و تعيين رهنمودها و روشهاي مناسب براي طرحهاي خود يا طرحهايي كه از آنها حمايت مي كنند، الگويي ارايه دهند.در تعدادي از سازمانها، روشهاي ارزيابي زيست محيطي و اجتماعي براي سنجش تأثيرهاي احتمالي بر محيط زيست و جامعه به كار مي رود. اين روشها بتدريج بسط مي يابند تا تحليل فرهنگي را نيز شامل شوند. هم بانك جهاني و هم برنامه توسعه سازمان ملل تأييد مي كنند كه ارزيابي ارزش ميراث فرهنگي، مستلزم درك ارزشهاي زيباشناختي، تاريخي، علمي، اجتماعي و اقتصادي است و در صددند كه اين گونه ارزيابي را شالوده اي براي تعيين اقدامهاي حفاظت از ميراث، قرار دهند.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- آيةا... نوري همداني: دنياي غرب را بايد به شايستگي با پيامبر(ص) آشنا كرد
در سال پيامبر اعظم(ص) تمام شيعيان و رسانه هاي گروهي بايد تلاش خود را در جهت شناساندن ابعاد سياسي، اقتصادي، اخلاقي و فرهنگي پيامبر بزرگوار خدا(ص) به دنياي غرب به كار گيرند. به گزارش مهر، آيةا... نوري همداني در ديدار برخي مديران صدا و سيما تصريح كرد: با وجود اقدامات بسياري كه از سوي شيعيان در جهت شناساندن اهل بيت (ع) انجام شده است، در شناساندن شخصيت حضرت محمد(ص) به دنياي غرب كوتاهي كرده ايم. وي افزود: در سال پيامبر اعظم(ص) بايد تمام شيعيان و رسانه هاي گروهي تلاش خود را در جهت شناساندن ابعاد سياسي، اقتصادي، اخلاقي و فرهنگي پيامبر بزرگوار خدا (ص) به دنياي غرب به كار گيرند. وي گفت: اگر در گذشته نسبت به انجام اين اقدام مهم اهتمام شايسته اي داشتيم، شايد شاهد توهين به پيامبر خدا از سوي غربيها نبوديم.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- استقبال بي نظير يونانيان از نهج البلاغه امام علي(ع)
انتشار كتاب نهج البلاغه امام علي(ع) در سال پيامبر اعظم(ص) و همزمان با ميلاد آن رسول گرامي و امام صادق(ع)، كه به همت رايزني فرهنگي جمهوري اسلامي ايران براي اولين بار در يونان منتشر شد، با استقبال بي نظير مردم يونان روبه رو شد.
اين كتاب كه در تيراژ چهار هزار نسخه و قطع رقعي مي باشد، داراي 125 صحفه از گفتار قصار مولاي متقيان علي (ع) و نامه آن حضرت به مالك اشتر نخعي، تحت عنوان "سخناني كوتاه براي زندگي بهتر" به زبان يوناني و توسط شركت انتشارات "سيدريس" به چاپ رسيده است.
"آندراس سيدريس" مسؤول و صاحب اين شركت انتشاراتي گفت: اين يكي از بهترين كتاب هايي است كه تاكنون به چاپ رسانده و استقبال مردم يونان از اين كتاب در حالي كه چند روز بيش از چاپ آن نمي گذرد، بي نظير است.
وي در ادامه با ابراز خرسندي از چاپ اين كتاب نيز گفت: يونانيان اطلاع چنداني از اسلام و بخصوص شيعه ندارند و با انتشار اين كتاب زمينه براي آشنايي آنان با رهنمودهاي امام اول شيعيان تا حدي فراهم آمده است.
"سيدريس" با اشاره به اهميت آگاهي مردم از اسلام و بخصوص شيعه گفت: اين كتاب بسيار شيرين و روان مسايل را مطرح مي كند و مورد نياز امروز جامعه بشري است.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- مدير بخش بين الملل نمايشگاه كتاب خبر داد: حضور ناشران 53 كشور جهان در نوزدهمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران
امسال در نوزدهمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران 53 كشور جهان، جديدترين كتابهاي خود را به نمايش مي گذارند. به گزارش فارس , محمد رضا وصفي مدير بخش بين الملل نمايشگاه كتاب ضمن اعلام اين مطلب گفت: كشورهاي شركت كننده در دو بخش عربي و لاتين بيش از 135 هزار عنوان كتاب در موضوعات مختلف پزشكي، مهندسي، كامپيوتر، علوم ديني و اسلامي و... به علاقه مندان كتاب عرضه خواهند كرد. وي افزود: در اين دوره از نمايشگاه ناشراني از كشورهاي انگلستان، اسپانيا، فرانسه، آلمان، آمريكا، سوئد، سوئيس، اتريش، هلند، ارمنستان، مالزي، چين، لبنان، فلسطين، استراليا، سوريه، عراق، عربستان، پاكستان، افغانستان، كويت، عمان، هند، بحرين، اردن، سنگاپور، تركيه، ژاپن، آذربايجان، مصر، تاجيكستان، امارات متحده عربي، روسيه، مراكش، مكزيك، كانادا، بلژيك، ايتاليا و 15 كشور آفريقايي حضور دارند. وصفي اظهار داشت: كليه كتابهاي چاپ جديد در بخش بين الملل مربوط به كتابهاي سال 2005 و 2006ميلادي است و علاقه مندان كتاب مي توانند علاوه بر آشنايي با جديدترين دستاوردهاي علمي - آموزشي و فرهنگي جهان كتابهاي مورد نياز خود را تهيه كنند. وي تصريح كرد: امسال به دليل استقبال گسترده ناشران خارجي بخش بين المللي نوزدهمين نمايگشاه كتاب در زمينه تازگي و رشد عناوين به لحاظ كمي و كيفي از 40 درصد رشد برخوردار است. خاطر نشان مي شود نوزدهمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران از 13 تا 23 ارديبهشت ماه در محل دايمي نمايشگاهها برگزار مي شود.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- از سوي مؤسسه پژوهشي حكمت و فلسفه ايران؛ "نبوت" در تفسير مسيحي و پيامبر اسلام(ص) بررسي مي شود
"نبوت در تفسير مسيحي و پيامبر اعظم (ص)" از سوي مؤسسه پژوهشي حكمت و فلسفه ايران و با حضور پروفسور توماس ميشل بررسي مي شود. به گزارش "مهر"، پروفسور توماس ميشل، استاد و پژوهشگر كلام مسيحي و اسلامي، كه به دعوت مؤسسه پژوهشي حكمت و فلسفه ايران براي تدريس در دوره دكتري به ايران دعوت شده موضوعاتي چون نبوت در تفسير مسيحي و پيامبر اعظم(ص)، كتاب مقدس و وحي بنا به فهم مسيحيان، تحول نگرشهاي مسيحي نسبت به اسلام در طول تاريخ و پذيرش فلسفه در تاريخ مسيحيت را بررسي خواهد كرد. اين جلسات با حضور اعضاي هيأت علمي دانشگاهها و دانشجويان دوره دكتري فلسفه و الهيات و به زبان انگليسي برگزار مي شود. پروفسور ميشل طي يك دوره فشرده تحصيلي كه دو هفته به طول مي انجامد اعم مباحث مطرح شده در زمينه نسبت كلام مسيحي و اسلام را به بحث مي گذارد.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- سايت پيامبر اكرم(ص) در نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاهها افتتاح شد
سايت پيامبر اكرم(ص) در نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاهها راه اندازي شد.
نماينده مقام معظم رهبري در دانشگاهها در مراسم افتتاح اين سايت گفت: معاونت فرهنگي نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاهها بايد به مناسبت نامگذاري امسال به نام پيامبر اكرم(ص) در جهت ترويج رنگ و بوي پيامبر اعظم(ص) در فضاي دانشگاهها برنامه ريزي كند.
محمديان راه اندازي سايت پيامبر اكرم(ص) را ابتداي كار دانست و با اشاره به اين كه بايد در آينده براي غني و پرمحتوا كردن اين سايت تلاش كرد، گفت: تا 2 ماه آينده برنامه هاي اين سايت چند زبانه مي شود.
گفتني است، سايت پيامبر اكرم(ص) به نشاني
www.payambarazam.ir
و www.payambarazam.com در اينترنت قابل دسترسي است.
