|
سيدعلي دوستي گروه اقتصادي: پس از كش و قوسهاي فراوان و طبق وعده وزير امور اقتصادي و دارايي، مقرر شده است تا لايحه بودجه 86 بزودي به مجلس تقديم شود.

اين لايحه كه دومين بودجه دولت محمود احمدي نژاد است از هم اكنون تحت تأثير عوامل بيروني قرار گرفته است. تغيير ساختار سازمان مديريت و برنامه ريزي و بركناري رئيس و تني چند از معاونان آن تحت تأثير اين تصميم، اثرات خاصي را بر روند تدوين اين بودجه گذاشته است به طوري كه هيأت وزيران نيز هنوز موفق به تصويب تبصره هاي آن نشده است. طبق روال هر ساله معمولاً بودجه حداكثر تا اواسط آذرماه به مجلس مي رسيد، اما اكنون مجلس اميدوار است اين لايحه را ديرتر از 20 دي ماه دريافت نكند، چرا كه در اين صورت زمان بررسي محدود شده و امكان تدوين آيين نامه هاي جانبي براي اجرايي شدن سريع بودجه كه دولت نهم آن را وعده كرده است، قبل از پايان سال امكانپذير نخواهد بود. دولت در همين حال در كشاكش لايحه 39 هزار ميليارد ريالي متمم عمراني بودجه 85 نيز هست. اين مسأله كار رسيدگي به بودجه را همزمان با لايحه متمم دشوار كرده است. با اين حال رويكردهاي اصلي و كلي بودجه 86 آنقدر متفاوت با سالهاي گذشته هست كه حتي پيش از تدوين تبصره ها و جزييات آن، كارشناسان اقتصادي، به اظهار نظر درباره آن بپردازند. خبرنگار ما با تني چند از صاحبنظران در اين باره گفتگو كرده است: حكايت ارز و ريال يكي از اصلي ترين رويكردهاي بودجه 86 تغيير ارز قالب بودجه از دلار به يورو - ريال است. دكتر رحمت ا... نيكنام كارشناس اقتصادي، در اين باره به خبرنگار ما مي گويد: اينكه دولت به خاطر كاهش ارزش جهاني دلار مي خواهد سهم اين ارز را در بودجه به حدود 50 درصد محدود كند، كار خوبي است اما پيش شرط دارد. وي افزود: اين پيش شرطها عبارتند از اينكه اولاً اين كار نبايد دائمي باشد، يعني اگر شاهد بوديم كه ارزش دلار در طول سال آينده رو به افزايش گذاشت، مكانيسم قانوني براي تغيير سبد ارزي كشور و تمايل آن به دلار فراهم باشد و پيش شرط دوم اين است كه مكانيسم اجرايي تبديل ذخاير از يورو به دلار را در بودجه بگنجانيم. وي توضيح داد: ما كشوري اسلامي هستيم كه در مقابل آمريكا ايستاده و كسي هم در اين مسأله شك ندارد كه ارز اين كشور نيز به عنوان يك ابزار سلطه مورد استفاده قرار مي گيرد كه در اين مسأله هم شك نداريم، اما اگر ارزش جهاني اين ارز افزايش يابد، ايران براي تأمين منافع ملي خود بايد رو به اين ارز بياورد و اين دريچه اي است كه منافع كشور را تأمين مي كند و لايحه بايد حاوي ابزارهاي گشودن اين دريچه باشد. وي افزود: مسأله دوم كه نياز به توضيح دارد سنجيدن ابزار و متغيرهايي است كه تبديل درآمد ارزي ما را از يورو به ريال تضمين كند. پاسخ به سؤالاتي از اين قبيل كه آيا يورو در بازار ايران خريدار دارد؟ تغيير قيمت آن چگونه خواهد بود؟ و اگر دولت يورو را با اين حجم عظيم وارد بازار كند آيا بازار كشش تبديل آن را به ريال خواهد داشت؟ بسيار مهم است. وي اظهار داشت: ما ديديم بانك مركزي براي تبديل دلار به ريال كلي مشكل داشت و گاه مجبور به توليد پول پرقدرت مي شد، حال اين نگراني براي يورو كه قطعاً در كوتاه مدت مقبوليت دلار را ندارد، اين مشكل بيشتر وجود دارد كه بايد براي آن فكري جدي در لايحه بودجه 86 كرد.
بنزين و چالشهاي آن دكتر مرتضي ا...داد استاد دانشگاه صنعت نفت مهمترين چالش بودجه 86 را تبصره 13 آن مربوط به واقعي شدن قيمت سوخت و حذف يارانه حاملهاي انرژي مي داند و به خبرنگار ما مي گويد: آن گونه كه از صحبتهاي وزير نفت استنباط شد، دولت مي خواهد سال 86 نيز قيمتها را به حال سابق نگاه دارد و افزايش ندهد و براي آن يك بودجه 9 ميليارد دلاري نيز در دست پيشنهاد قرار دارد. وي افزود: اگر اين كار صورت بگيرد بايد به حال بودجه تأسف خورد، چرا كه در حل بزرگترين چالش اقتصاد ايران و اتلاف منابع ناشي از آن ناموفق بوده است. وي اظهار داشت: يارانه نفتي ما در پايان برنامه چهارم به سقف 80 ميليارد دلار مي رسد و بخش عمده آن نيز مربوط به نفت و گازوئيل است، بنابراين دولت بايد ريسك سياسي، اقتصادي، اجتماعي اين مسأله را با شجاعتي كه در دولت نهم سراغ داريم، بپذيرد و وارد اين گود شود. وي تصريح كرد: اين كاري است كه آيندگان اين دولت را به خاطر انجام آن تحسين خواهند كرد. وي خاطرنشان ساخت: بودجه 86 بايد حامل راهكارهاي اجرايي و برنامه ريزي كاملي براي تحقق تبصره 13 و پيش بيني اختيارات قانوني براي تشكيل ستاد ويژه اي به اين منظور باشد.
حمايتهاي اجتماعي در همين حال برخي از كارشناسان اقتصادي سومين و آخرين محور مهم لايحه بودجه 86 را حمايتهاي خاص دولت از اقشار آسيب پذير مي دانند. اين حمايتها برآيند شعارهاي شخص رئيس جمهوري است كه پيش بيني مي شود در رشته هاي گوناگون به صورت نقدي، كالايي يا امتيازي رشد چشمگيري داشته باشد. با اين حال برخي كارشناسان ضمن ستودن نگاه ويژه دولت به اين مسأله و روشهاي تحقق اين امر در بودجه ابراز ترديد مي كنند. دكتر حسين باهر استاد دانشگاه شهيد بهشتي به خبرنگار ما مي گويد: هيچ فردي را در اين كشور پيدا نمي كنيد كه طرفدار فقرا و اقشار آسيب پذير و كمك رساني به آنها نباشد، اما حرف اين است كه اين كمكها طوري باشد كه به رفاه پايدار و نه مقطعي آنها منجر شود. وي تصريح كرد: به نظر مي رسد مانند سالهاي گذشته راه حل بودجه اي دولت براي اين رويكردش توزيع پول باشد، حال آن كه اين بسيار نادرست است و به رفاه اين اقشار منجر نمي شود، بلكه به معضلات كلان اقتصادي كشور دامن خواهد زد. وي افزود: دولت بايد پول را طوري براي اقشار آسيب پذير خرج كند كه به رفاه منجر شود. سطح آموزشهاي اشتغالي آنها را بالا ببرد، كالا در اختيارشان قرار دهد و امتيازاتي براي حضور در عرصه هاي توليدي يا تحصيلي براي آنها فراهم نمايد و در اين حالت كمكهاي نقدي فوري بخش كمي از موضوع را بخود اختصاص مي دهد. وي اظهار داشت: اگر دولت به توزيع پول نقد رو بياورد به نقدينگي، سطح عمومي قيمتها، نرخ تورم و گراني ها دامن خواهد زد و در نهايت فقرا فقيرتر خواهند شد و بايد فقير را براي مبارزه با فقرش توانمند كرد و او را تا خط توانمندي كمك كرد و بعد او راه خودش را پيدا خواهد كرد. وي گفت: لايحه بودجه بايد با چنين رويكردي به دنبال تحقق شعارها و دغدغه هاي رئيس جمهور باشد: خردمندانه، تدريجي و برنامه ريزي شده... |