|
* فهيمه معروف چند روز قبل سازمان دامپزشكي كشور طي اطلاعيه اي، نسبت به شيوع تب برفكي در مناطقي از كشور به دامداران هشدار داد. در اين اطلاعيه كه با هدف كنترل بيماري تب برفكي در جمعيت دامي كشور انتشار يافت از دامداران خواسته شده تا اطلاع ثانوي از خريد و فروش هر نوع دام به ويژه از ميادين دام به طور جدي خودداري كنند.

اوايل دي ماه گذشته نيز جمعيت دامي كشور با اين بيماري كه يك بيماري مسري است مواجه شده بود و امسال نيز همان مشكل سال گذشته در حال تكرار است به طوري كه بسياري از مناطق ايران از جمله استانهاي غربي و مركزي با اين بيماري بشدت درگير شده اند. سؤال اين است كه چرا اين بيماري عفوني و ويروسي هنوز در كشور ما به طور جدي كنترل نشده و بعد از گذشت يك دوره به اصطلاح بهبود كاذب، باز شاهد اوج گيري شيوع اين بيماري در بين جمعيت دامي كشور هستيم؟ در چند سال اخير شاهد شيوع انواع بيماريهاي دامي از مرزهاي مشترك به كشورمان بوديم كه ورود دامها و رعايت نكردن قرنطينه دامي يكي از دلايل عمده شيوع بيماريهاي عفوني در بين جمعيت دامي بوده است. دكتر محمد سبحاني مطلق، مديركل قرنطينه و امور بين الملل سازمان دامپزشكي كشور در گفتگو با خبرنگار ما با اشاره به اين كه هم اكنون بسياري از استانهاي كشور درگير بيماري تب برفكي شده اند، در خصوص دلايل شيوع اين بيماري اظهار مي دارد: اين بيماري يك بيماري آندميك (بومي) دركشور ماست و رعايت نكردن ضوابط بهداشتي در مورد ورود دام جديد و ساير عوامل بيولوژيك از جمله دلايل شيوع تب برفكي بوده است. همچنين به گفته مديركل دفتر بررسي و مبارزه با بيماريهاي دامي سازمان دامپزشكي كشور، شيوع بيماري تب برفكي در همه استانهاي كشور وجود دارد و واگيري اين بيماري از عوامل اصلي شيوع سريع آن است. دكتر محسن مشكات در گفتگو با خبرنگار ما مي افزايد: تب برفكي از جمله بيماريهاي بشدت مسري و واگير است و حتي از طريق باد نيز ويروس آن قابل انتقال است. وي تصريح مي كند: جا به جايي دام و حمل و نقل دامها به خصوص كوچ عشاير معمولاً باعث مي شود اگر اين بيماري در منطقه هايي وجود داشته باشد به محل ديگري منتقل شود و دامهايي كه نسبت به بيماري حساس هستند مبتلا شوند. اين مقام مسؤول در سازمان دامپزشكي كشور دامهاي زوج سم را حساسترين دامهاي در معرض اين نوع بيماري مي داند و مي افزايد: اكثر دامهاي زوج سم نسبت به بيماري تب برفكي حساس اند و به همين دليل وقتي بيماري شيوع پيدا مي كند اين دامها بسرعت مبتلا مي شوند.
نياز به اقدامي منطقه اي است مطمئناً براي مقابله با اين نوع بيماري، اقدامهايي صورت گرفته اما همچنان شاهد شيوع انواع بيماريهاي مسري هستيم كه به گفته دكتر مشكات دليل اين موضوع نبود هماهنگي و همكاري منطقه اي كشورهاست. مديركل دفتر بررسي و مبارزه با بيماريهاي دامي سازمان دامپزشكي كشور مي گويد: از سال 1381 براي مقابله با شيوع تب برفكي در ايران، سالانه 23 ميليون رأس گوسفند و 13 ميليون رأس گاو و گوساله واكسينه مي شوند و اين برنامه اي است كه بايد سالهاي سال ادامه پيدا كند تا بتوان اين بيماري را در درون كشور كنترل كرد. وي مي افزايد: با اين حال بايد توجه داشت كه چون اين بيماري توسط باد و هوا قابل انتقال است براي كنترل و ريشه كن كردن آن بايد اقدامهاي بهداشتي در سطح منطقه از سوي تمام كشورهاي درگير صورت گيرد. دكتر مشكات مي گويد: اين بيماري در بين جمعيت دامي اروپا نيز تا چند سال پيش وجود داشت تا اين كه كشورهاي اتحاديه اروپا از طريق اجراي پروژه هاي چند جانبه بهداشتي توانستند عليه اين بيماري اقدام كرده و تب برفكي را مهار و در نهايت ريشه كن كنند. وي با تأكيد بر ضرورت ريشه كن كردن بيماري تب برفكي در دامهاي كشور، مي گويد: پروژه اي را با همكاري FED و اتحاديه اروپا در دست اجرا داريم كه از آن به عنوان برقراري سيستم مراقبت براي كشورهاي آسياي ميانه با مركزيت ايران ياد مي شود. وي در توضيح اين پروژه منطقه اي مي افزايد: هدف از اين پروژه اين است كه بتوانيم مركزي در ايران داير كنيم تا كشورهاي منطقه اطلاعات و اقدامهاي در دست اجرا در مورد مبارزه با تب برفكي را به اين مركز فرستاده و اين نقطه اي براي آغاز همكاري عليه اين بيماري شود.
بايد واحدهاي دامي همكاري كنند هميشه گفته اند در يك سيستم، همه اجزاي تشكيل دهنده مي توانند در فرآيند رسيدن به هدف، مؤثر باشند به طوري كه حتي اگر يكي از عوامل درون سيستمي دچار اختلال شود مي تواند ديگر عوامل و نيز كل سيستم را در رسيدن به هدف مختل كند. اين نظريه در مورد تأثير و وابستگي اجراي قرنطينه مرزي، داخلي (استاني) و واحدهاي دامي نيز صحت دارد. به گفته مديركل قرنطينه و امور بين الملل سازمان دامپزشكي كشور، اجرا و نظارت بر هر يك از اين سه بخش حايز اهميت است، اما قرنطينه واحدهاي دامي در كنترل بيماري تأثيرگذارتر خواهد بود. دكتر سبحاني مطلق خاطرنشان مي كند: براي مقابله با بيماريهاي ويروسي از جمله تب برفكي اصل كار و پيشگيري بايد توسط مالك دامداري صورت گيرد زيرا اگر وي به نكات بهداشتي اهميت ندهد مي تواند تلاشها در حوزه قرنطينه مرزي و استاني را هم بي فايده بگذارد. وي مي گويد: قرنطينه مرزي براساس ضوابط بين المللي و قرنطينه داخلي (استاني) براساس دستورالعمل هاي داخلي اجرا مي شوند و به صورت كلي و تابع قوانين مخصوص است و اجرا و نظارت بر آنها مشخص و راحت تر است. اما در مورد واحدهاي دامي چون تعداد آنها زياد و امكان نظارت بر تك تك آنها وجود ندارد در ابتدا خود مالك دامداري بايد حداقل براي جلوگيري از ضرر ناشي از شيوع بيماري نسبت به رعايت نكات بهداشتي حساس باشد. وي مي گويد: براي كنترل شيوع بيماريهاي مسري از جمله تب برفكي و يا آنفلوانزاي مرغي، هم اكنون 42پست قرنطينه در مرزهاي كشور وجود دارد كه براساس ضوابط OIE و مقررات بين المللي هر گونه ورود و يا خروج دام و فرآورده هاي دامي كنترل خواهد شد. دكتر محمد سبحاني مطلق، وظيفه اين پستهاي قرنطينه را در دو بخش مي داند و مي افزايد: يك بخش مربوط به كنترل گواهينامه هاي بهداشتي كشورهاي واردكننده تعلق دارد و بخشي ديگر مربوط به نمونه گيري فرآورده هاي وارداتي به كشور و اقدامهاي ضد عفوني و بهداشتي است. وي تصريح مي كند: البته اين اقدامها مشمول مبادي و وروديهاي مجاز است. اين مقام مسؤول در سازمان دامپزشكي كشور مي افزايد: علاوه بر اين 42 پست قرنطينه مرزي و چند پست قرنطينه داخلي هم در گلوگاههاي كشور مستقر هستند كه نسبت به كنترل بهداشتي اقدام مي كنند. دكتر سبحاني مطلق در مورد اهميت اين موضوع توضيح مي دهد: اگر قرنطينه مرزي و داخلي به طور صد در صد اجرا نشوند، در صورت بروز بيماريهايي مثل تب برفكي، يك واحد دامي با اجراي نكات بهداشتي و واكسينه كردن دامها و جلوگيري از حمل و نقل دامها مي تواند يك قرنطينه كامل را در واحد خود به اجرا درآورد. وي با اشاره به اينكه هم اكنون نسبت به گذشته رعايت نكات بهداشتي در دامداريها و حساسيت به هشدارها در مورد شيوع بيماريهاي دامي در بين واحدهاي دامي بيشتر شده، تصريح مي كند: هزينه هاي بالاي علوفه و دارو براي دامها سبب شده دامداريها نسبت به شيوع بيماريهاي عفوني حساس باشند و گرنه سرمايه خود را از دست مي دهند. وي مي افزايد: البته افزايش سطح معلومات دامداران و نهادينه كردن فرهنگ رعايت نكات بهداشتي در واحدهاي دامي هنوز نيازمند كار بيشتري است. چند توصيه به دليل بحراني بودن وضعيت شيوع بيماري تب برفكي در تمامي استانهاي كشور، سازمان دامپزشكي طي اطلاعيه اي از دامداريها خواسته است از هر گونه نقل و انتقال دام جلوگيري كنند. دكتر مشكات نيز در توصيه اي به دامداران از آنها خواست از هر گونه جا به جايي و خريد و فروش دام به خصوص در ميادين خودداري كنند. وي مي افزايد: هم اكنون سازمان دامپزشكي نسبت به واكسيناسيون دامهاي زوج سم كه در مقابل اين بيماري حساس اند اقدام كرده لذا دامداريها نيز كه در اطراف كانون اين بيماري هستند حتماً دامهاي خود را واكسينه كنند و مطمئن باشند بعد از كنترل اين بيماري سخت گيري در مورد نقل و انتقال و خريد و فروش دامها برداشته مي شود. دكتر سبحاني مطلق نيز با اشاره به اينكه هم اكنون ضوابط قرنطينه اي سختي در مورد اين بيماري به اجرا درآمده، خاطرنشان مي كند: صادرات فرآورده هاي دامي از كشور و در داخل نيز متوقف شده و اقدامهاي پيشگيري كننده مثل ضد عفوني كردن واحدها، واكسيناسيون و افزايش حجم واكسينه دامها در حال انجام است و اينها همه بستگي به همكاري مؤثر واحدهاي دامي دارد. وي مي افزايد: هر واحد دامداري بايد هر گونه نقل و انتقال به واحد خود را كنترل و محدود كند و حتي از ورود افراد متفرقه به واحد خود جلوگيري نمايد. اين مقام مسؤول به دامداريها توصيه مي كند از مواد ضد عفوني كننده در وروديهاي دامداريها و حوضچه هاي ضدعفوني براي قرنطينه واحد دامي خود استفاده كنند. وي با اشاره به اينكه مرزهاي ايران با كشورهاي عراق و افغانستان از حساسيت بيشتري برخوردار است، از استانهاي همجوار اين مرزها خواست نسبت به رعايت موارد و نكات بهداشتي حساستر باشند. وي مي افزايد: در همين راستا با همكاري نيروهاي انتظامي و ستاد مبارزه با قاچاق كالا و ارز، براي جلوگيري از ورود دامها از مبادي غير مجاز نيز اقدامهاي سخت گيرانه اي در حال انجام است.
علايم بيماري تب برفكي ويروس عامل بيماري تب برفكي طي يك دوره كوتاه 5 تا 7 روز در بدن دام تكثير شده و سبب تب بالاي 40 درجه و كاهش شير و افزايش بزاق در دام مي شود. شدت علايم اين بيماري در گوسفند و بز (به خصوص بز) نسبت به گاو كمتر بوده و اولين نشانه تب برفكي تاولهاي ريز در ناحيه سم و دهان حيوان است. شايان ذكر است، تب برفكي در بره ها همانند گوساله شديدتر بوده و گاهي با تلفات بالا در صورت بروز اپيدمي مواجه خواهيم بود. بروز اين بيماري گاهي تاولهاي وسيع را سبب مي شود به طوري كه حتي بافت پوششي قسمت وسيعي از زبان حيوان نيز به طور يك جا كنده مي شود. |