|
نازيلا پوراصفهاني جراحي كودكان مانند خود آنان مظلوم واقع شده است و در افكار عمومي با متخصص كودكان كه در زمينه درمان دارويي بيماريهاي كودكان و نوزادان طبابت مي كند، اشتباه گرفته مي شود.

وظيفه جراح كودكان كمك به درمان بيماريهايي است كه نياز به تيغ جراحي دارد و شامل همه موارد جراحي هاي عمومي و نيز بيماريهاي مادرزادي است. متأسفانه برخي ها بر اين باورند كه جراحي كودكان مينياتوري از جراحي عمومي است، در حالي كه با توجه به فيزيولوژي بدن نوزادان و كودكان و تفاوت آنان با بدن بزرگسالان نقش حياتي جراحي كودكان خود را نشان مي دهد. در درمان بيماريهاي مادرزادي كه نياز به جراحي دارد، پزشكان بر اين باورند كه اولين عمل جراحي بهترين عمل جراحي است و اگر كسي بدون دانش و تجربه كافي دست به جراحي كودكان بزند، نتيجه خوبي عايد نمي شود و جراحي هاي بعدي نيز چندان مؤثر نخواهد بود. گاهي مشاهده مي شود نوزاداني كه با بيماريهاي مادرزادي متولد مي شوند، مورد بي مهري والدين قرار مي گيرند و توجهي به درمان آنان نمي شود، در حالي كه با يك جراحي خوب، نوزاد متولد شده مي تواند تا سن 70 سالگي نيز زندگي كند.

حتي مسؤولان بهداشت و درمان هم به اين بخش نگاه ويژه اي ندارند. به طور مثال حتي در شهر مشهد با جمعيت متغيري كه دارد، فقط يك بيمارستان فوق تخصصي كودكان وجود دارد و تعداد جراح كودكان دراين شهر فقط سه نفرند. يكي از بيماريهاي شايع در نوزادان «آترزي مري» است كه بيماري مادرزادي، بدون كشف ايتولوژي مشخص براي آن مي باشد. براي آشنايي شما با اين بيماري در كودكان با دكتر محمدعلي رئيس السادات، متخصص جراحي كودكان گفتگويي انجام داده ايم كه با خواندن آن اين بيماري را بيشتر مي شناسيد. * آقاي دكتر! «آترزي مري» چه بيماري است؟ ** در دوران جنيني به دلايل خاصي، راه غذايي بين دهان و معده ايجاد نمي شود و يا با راه هوايي؛ يعني ناي در ارتباط است. اين سبب مي شود كه بلع شير براي نوزاد غيرممكن باشد و يا شير از محل اتصال مري - ناي وارد دستگاه تنفسي شود و حالت خفگي به نوزاد دست دهد. در مورد علت اين بيماري، حرفهاي زيادي گفته شده است و نقش ارث در اين بيماري بسيار ناچيز است. آترزي مري انواع مختلف دارد؛ شايع ترين فرم آن بسته بودن انتهاي قطعه فوقاني مري است و بخش تحتاني آن به ناي اتصال دارد. در اين حالت علاوه بر اينكه نوزاد نمي تواند شير بخورد، هوا نيز از راه ناي وارد مري شده و شير در معده به داخل ريه ها راه مي يابد. اين بيماري معمولاً با ساير اختلالات مادرزادي همراه است كه اين مسأله عامل مؤثري بر بقاي اين بيماران مي باشد. * نوزاداني كه با اين بيماري به دنيا مي آيند، تظاهرات باليني آنان چگونه است؟ ** زودرس ترين و واضح ترين علامت؛ آبريزش غيرعادي و زياد در ساعتهاي اوليه قبل از تغذيه است و با اولين تغذيه نوزاد و ورود شير به داخل ناي، حالت خفگي، سرفه و سياه شدن در كودك ديده مي شود. از علايم ديگر، اتساع شكم است كه علامت بارزي است و به دليل هواي بلعيده شده از فيستول به داخل معده ايجاد مي شود. * براي تشخيص اين بيماري چه بايد كرد؟ ** معمولاً براي تشخيص اين بيماري از سوند معده استفاده مي شود كه سوند در فاصله كمي وارد مي شود. بعضي از متخصصان معتقدند كه همين عدم عبور سوند معده براي تشخيص كافي است، اما براي اطمينان بيشتر علاوه بر اين سوند، يك عكس راديوگرافي به طور همزمان گرفته مي شود كه در عكس گرفته شده ديدن لوله پيچ خورده فوقاني پر از هوا براي جراحان تشخيص را قطعي مي كند. ولي برخي از جراحان، حتي براي تشخيص، «راديولوژي با كنتراست» را نيز لازم مي دانند. معاينه قلب و عروق بزرگ با اكوكارديوگرافي براي رد نقايص قلبي و تعيين محل قوس آئورت لازم است. يك نكته حائز اهميت است، سوندي كه استفاده مي شود بايد خط حاجب داشته باشد كه متأسفانه سوندهاي حاجب معدي حتي در بيمارستانها وجود ندادند. * در مورد تشخيص افتراقي اين بيماري توضيح دهيد؟ ** براي نوزادي كه اولين بار با خوردن شير علايم سيانوز را نشان مي دهد تنها تشخيص، قطعي آترزي معده است. ولي در سنين بالاتر، اين علايم در بيماري «تراكئومالشيا» ديده مي شود. در اين حالت نوزاد شير مي خورد و شير او وارد معده مي شود، ولي سيانوز هم دارد. * درمان آترزي مري چيست؟ ** تشخيص قطعي آترزي مري اولين كاري است كه بايد انجام داد. در مرحله اول به نوزاد شير داده نشود و در مرحله بعد چون اين نوزادان در معرض «آسپيراسيون ريوي» (ورود جسم خارجي به ريه و عفونت ريه) هستند، آنتي بيوتيك براي نوزاد شروع شود. براي تغذيه اين نوزادان بايد يك سرم تراپي خوب و گرفتن رگ مناسب انجام شود. بايد نوزاد را با دستگاه گرم كننده، گرم نگه داشت و او را در وضعيت 30 درجه به حالتي كه سرش رو به بالا باشد، قرار داد و در آخر گذاشتن نازال گاستريك تيوپ (NGT) براي تعيين پيش آگهي نوزاد لازم است. بايد به اين موضوع هم توجه داشت كه اگر وزن نوزاد كمتر از 1500 گرم باشد و يا نوزاد نارسايي هاي بزرگ قلبي و نيز عفونت ريوي (نيوموني) داشته باشد، بقاي نوزاد حتي بعد از جراحي به خطر مي افتد. گاهي مواقع والدين به جراحي رضايت نمي دهند كه نوزاد در مدت كوتاهي از بين مي رود. * نوزاداني كه تحت عمل جراحي آترزي مري قرار مي گيرند، آيا بهبود كامل حاصل مي شود؟ ** اين نوزادان بايد بعد از عمل جراحي تحت نظر باشند، زيرا اين نوزادان معمولاً اختلالات ديگري در قلب، دستگاه ادراري، مغز و نخاع و... دارند. اين اختلالات گاهي روش جراحي را تعيين مي كند. يكي از اختلالات در اين نوزادان بسته بودن منفذ مقعد است كه براي بازكردن آن به عمل جراحي سخت و پيچيده اي نياز است و نيازمند دانش، تجربه و مهارت و امكانات خاصي مي باشد. * مي توان به مادران توصيه هايي كرد تا نوزادش به اين بيماري دچار نشود؟ ** براي آترزي مري توصيه اي خاص نمي توان كرد؛ زيرا علت مشخصي براي اين مشكل كشف نشده است. چون آترزي مري فقط در انسان اتفاق مي افتد و بررسي اين بيماري كار مشكلي است. بعضي از منابع، كمبود ويتامين A را علت آترزي مري ذكر كرده اند. با توجه به اينكه تجمع اين ويتامين در بدن باعث مسموميت مي شود؛ نمي توان به مادران باردار پيشنهاد مصرف ويتامين A را داد. ولي مادران مي توانند در زمان مناسبي كه توسط متخصص زنان عنوان مي شود، سونوگرافي انجام دهند؛ زيرا آترزي مري علايمي دارد كه در سونوگرافي مشخص مي شود. وقتي مادر از بيماري جنين مطلع شود، در هنگام تولد، مي تواند به مراكزي كه امكانات بيشتري دارند، مراجعه كند تا نوزاد از همان ابتدا با كمك جراح كودكان بهبود يابد. * اين نارسايي ها بيشتر در فرزندان اول خانواده ها ديده مي شود چه صحبتي با مادران اين نوزادان داريد؟ ** بايد در ابتدا به اين مادران گفت كه هر چه در زندگي ما اتفاق مي افتد، جزو مقدرات الهي است و براي كاهش نگراني و استرس اين والدين ما روش جراحي، درصد بقا و گاهي نوزاداني را كه قبلاً جراحي شده اند و بهبود يافته اند، به آنها معرفي مي كنيم در مورد آترزي مري بقا بسيار خوب است و فرد تا آخر عمر كاملاً طبيعي زندگي مي كند. متأسفانه والدين اين نوزادان بعد از عمل جراحي نسبت به نوزادشان بي دقت هستند و بعد از جراحي آنان، ديگر به پزشك مراجعه نمي كنند در صورتي كه نوزادان بايد تحت نظر باشند؛ زيرا يك مشكل اين نوزادان تنگي محل عمل جراحي است. وقتي بچه بزرگ مي شود و غذاي جامد مي خورد، دچار مشكلات خاصي مي گردد. اين نوزادان هر سه ماه يك بار بايد معاينه شوند تا عوارض بعد از عمل جراحي كاهش يابد. |