تو مرا نمي شناسي؛ صدايم را نمي شنوي؛ گريه هايم را نمي بيني؛ عمق فقرم را نمي داني؛ اما من.... !
من كه هستم؟ آدمي از جنس تو !متعلق به دنياي تو! 5 دقيقه آن ورتر جايي كه از كودكي به ديوانه خانه مي شناسي اش !




وقتي معلم موضوع انشا را گفت، فكر كردم خيال پرداز شده است !چون در تمام ذهنم جز تصاويري از دود سياه خفقان آور كارخانه هاي اطراف، نهرهاي كثيف و آلوده بي حصار سر راه مدرسه كه با جريان فريبنده اش، كودكان بازيگوش را صدا مي زند و بعد با همه آرزوها، آنها را پايين مي كشد و دور از چشم مادرانشان خفه مي كند؛ كوچه هاي تاريك بي روشنايي كه صداي سگهاي ولگرد در آن مي پيچد؛ خرابه هايي كه محل خاكبازي ماست؛ موشهايي كه از ميان زباله هاي انباشت شده بي صاحب مي جهند؛ كوچه هاي پر از خاك كه پدرم دهها نامه براي آسفالتشان نوشت؛ آبي كه با 12 نوع آلودگي، پدر و مادرم به خوردمان دادند؛ بوي متعفن فاضلابهاي سرريز شده از خانه ها كه زير درختان پير كنار خرابه هاي اطراف، مثل زندگي در اين جا، از جريان بازمانده اند، تصوير ديگري ندارم.
تو هم تصوير محله مرا نداري؛ ما ديوانه هاي همه مناطق شهر را مي پذيريم؛ اما هيچ عاقلي حاضر به گذر از محله هاي ما نيست.
***
تمام خانه هاي حقير، زشت و چشم آزار محله من، اگر همت گذر داشته باشي، با تو حرف دارند....
زير سقف يكي از خانه ها، دانيال، طفلك  4  ساله،  5/3  ماهه كه بود، تب و بعد تشنج كرد و چون هزينه درمان نداشت و اگر هم داشت، مركز درماني نبود، فلج شد. پول آزمايشش  180 هزار تومان مي شود.
يك موتور قراضه دارد كه مسافركشي مي كند و خيلي ها به خاطر يك دست بودنش حاضر نيستند مسافرش باشند.
زني شوهرمرده، زير سقف خانه ديگري با يك غده در گلو 5 كودك يتيم را بزرگ مي كند.
بيچاره آقا هدايت !به حبيب لودر معروف است؛ از بس كه كار مي كند. پسرش «يعقوب» معلول ذهني است. آن قدر سرش را از صبح تا شب تكان مي دهد كه حوصله  همه بچه هاي قد و نيم قد خانه را سر مي برد. 8 ساله است؛ اما جثه 4 ساله ها را دارد.
پدرش نه خرج درمان دارد نه راهي براي بيمه كردن فرزندش، پشت نوبت بهزيستي مانده است.
يك شب، يعقوب، همه كه خوابيده بودند در خانه را باز كرد و در تاريكي شب راه افتاد و از كنار نهرهاي آلوده گذشت.پدر سراسيمه دنبالش دويده بود و بالاخره پيدايش كرد. خدا رحم كرد او هم مثل بقيه بچه ها در نهر نيفتاد و نمرد !
خانه اي را سراغ دارم كه آب ندارد؛ گاز ندارد؛ سرويس بهداشتي هم ندارد. زني كه با كودكان بي سرپرستش در آن زندگي مي كند، صبحها قبل روشنايي از مسيري كه بعد اين همه سال هنوز مال روست، توي تاريكي محروم از روشنايي شهري، فرسخها راه مي رود تا با كمردرد و گردن دردش، بخور و نميري درآورد.




خانه آنها هيچ گرمايي ندارد و واي در زمستان؛ آن وقت مهسا، دخترك شيرين زبان در كنج آشپزخانه بي تركيب هم جايي براي درس خواندن ندارد.
ماهانه 50 هزار تومان اجاره مي دهند بابت همين خانه كه سقفش نامطمئن است.
اينجا در هر خانه كوچك 30-40 متري را كه بزني، 3 - 4  خانوار به استقبالت مي آيند كه هر كدام در يك اتاق زندگي مي كنند.
هر غريبه اي كه وارد محله من مي شود، بي بي جان قصه چشمهايش را كه آب مرواريد دارد و پول ندارد كه عملش كند، تعريف و التماس مي كند كه كمكش كنند.
هر وقت آمدي سري به خانه «جعفر آقا» بزن. اگر توانستي بوي گند چهارديواري سيماني او را كه فضا را پر كرده، تحمل كني، پاي صحبت چهار فرزندش بنشين تا براي تو از از كار حسابي و درآمدشان بگويند.
جعفر آقا، تنگي نفس دارد. قادر به كار كردن نيست. ابراهيم 12 ساله اش، شبها از درد كليه همه را بي خواب مي كند. داريوش 14 ساله دارد نابينا مي شود؛ سالهاست كه از شدت ضعف بينايي، جايي را بخوبي نمي بيند. فاطمه 9 ساله كه مثل برادرانش بعد از مدرسه تا ديروقت شب بايد ضايعات را جمع كند و تحويل دهد، يك روز از گرسنگي سر كلاس درس غش كرد. خوشبخت ترين آنها برادر بزرگ است كه آهن پاره اي را از ميان زباله ها پيدا كرده و به اتاقكش چسبانده  تا بزودي با دختري بدبخت تر از خودش ازدواج كند.
مادر بيچاره اين بچه ها صبح تا غروب در خانه هاي مردم كار مي كند، هيزمي جمع آوري مي كند تا بيغوله اش را در زمستان گرم نگه دارد. مي گويد: هر جا رفتم به من كمكي نكردند. گفتند شوهر داري. قدرت خريد هيچ لباسي را ندارم. هر وقت بچه ها حمام كنند، تب و لرز مي گيرند. اين چارديواري سيماني هم مال فردي بوده كه حالا مرده است. مي خواهند تصرفش كنند. از ترس سگها ديواري روبه روي خانه كشيدم. شهرداري آمد و خرابش كرد. دخترم آن قدر زار زد و گريه كرد كه دلشان سوخت؛ رفتند و نصف ديوار را سالم گذاشتند؛ حال بايد دوباره آن را بچينم.
6 سال بيشتر ندارد. ديشب كه باران باريد تمام زندگيشان زير سقف ترك خورده، خيس شده بود. مي گفت: برادر كوچكم را خيلي بيشتر دوست داشتم؛ همان كه در آب افتاد و مرد؛ چون بوي آشغال نمي داد و تميزتر بود.
اين جا اغلب كوچه ها شهيد داده اند. نامشان روي تابلوها هست.
پدر شهيدي را مي شناسم كه سرطان خون دارد و براي سير كردن زن و فرزندش به سختي كار مي كند.
داستان زندگي شهيد «عوض نژاد» دردناكتر است. جانباز 25 درصدي كه بينايي اش را به خاطر تركشي كه در سر داشت، از دست مي داد. قبل مرگش سرما خورده بود و هرگز خوب نشد. پزشكان فهميدند كه شيميايي است و سرطان خون دارد. هزينه هاي درمانش هر روز بيشتر شد. همسرش به هر دري زد تا اثبات كند كه شوهر جانبازش، شيميايي است، اما نتوانست. بعد فوت كرد و در قطعه شهدا هم دفن نشد. فقط گفتند 25 درصد جانبازي اش را افزايش مي دهيم؛ اما اين افزايش هيچ مزيتي براي شما ندارد.
بعد مرگش زن و فرزندانش خانه اي را كه داشتند فروختند تا بدهي كفن و دفن پدرشان را بدهند.

اگر تو بيايي مدرسه من هم با تو حرف مي زنم...
آبي كه در لوله هاي شير مدرسه «شهيد بيك وردي» جاري است، از آب آلوده چاه تأمين مي شود. همه ما دانش آموزان قبل رفتن به مدرسه، سراغ تنها شير آبي مي رويم كه نيمروز، زن و مرد و پير و جوان صف مي بندند تا دبه هايشان را پر كنند و ما هم قمقمه هايي كه سهم مان از آب تهران است را پر مي كنيم تا در مدرسه، اگر تشنه شديم، آب چاه نخوريم.
دختران محله من از تاريكي شب وحشت دارند. همه آنها مي دانند سكوت و تاريكي مطلق محله، به يك وسعت پردامنه ختم مي شود كه هيچ چراغ كم نور و روشنايي نيست كه اگر گرفتار شدند فريادرسي بخواهند. آنها داستان دختراني كه از پشت تپه ها هرگز بازنگشتند را از ياد نمي برند.
سياهي شب، اين جا فقط حكايت محروميت از روشنايي كه شهر را امنيت بيشتري مي دهد، نيست.
به آسمان كه نگاه كني ، غلظت دودهاي پرلايه كارخانه ها را مي بيني كه از بالا تا لابه لاي درختان را طي كرده و آرام به خانه ها مي خزند. ستاره ها اين جا گم شده اند...
راستي !تو مي داني چرا هيچ پرنده اي اين جا پرواز نمي كند؟ ما كه پولي نداريم بايد كجا برويم؛ جايي كه حقمان است زندگي كنيم.اصلاً اگر بخواهيم همين جا زندگي كنيم حق حيات داريم؟ اگر داريم، چگونه بايد بهداشت عمومي، پزشك و دارو، حمل و نقل راحت، جاي بازي و تفريح، راه سالم و بي خطر، مدرسه اي براي ادامه تحصيل، هوايي كه دود سياه خانه ها را محصور نكند داشته باشيم؟
اگر من از جنس تو و دنياي توأم، چرا خيابان تو آسفالت دارد و خيابان من خاك؟
چرا درختان كوچه تو سايه هاي دل انگيز دارند و درختان كوچه هاي من خشك و بي رمقند؟
چرا اطراف خانه تو پر از آشغال و كثافت و خاك نيست؟
چرا من دود سياه تنفس مي كنم و تو نه؟
چرا تو پارك مي روي، بازي مي كني، ماشين  سواري مي كني و در بهترين مدرسه ها درس مي خواني؛ اما برادر من كه مي خواهد در مدرسه راهنمايي درس بخواند، بايد حالا حالاها راه برود، آن هم با كفشهاي پاره؟
چرا مادر مهسا بايد براي مادر تو كدو سرخ كند؟
چرا پدر تو مثل حبيب لودر نيست؟
چرا برادر تو از تب فلج نشد؟
چرا سهم من از آب تهران يك قمقمه است؟
چرا تو مجبور نيستي رنج زندگي در كنار جاده را تحمل كني؟
چرا ترس راه رفتن در تاريكي، دختران محله تو را تعقيب نمي كند؟
چرا دوستان تو در آب كثيف خفه نمي شوند؟
چرا وقتي مريض شدي تو را به بهترين بيمارستان شهر بردند؟ اما ما خانه بهداشت و داروخانه هم نداريم؟
چرا تو در مدرسه شير مي خوري؛ اما خواهر من نان شب هم ندارد؟
چرا هر دوي ما، يك نقشه تهران را داريم؛ اما من نه داخل حريمم نه خارج حريم؟
تابلوهاي كوچه تو چه عددي را نشان مي دهد؟ تابلوي كوچك كوچه ما عدد 20 را نشان مي دهد. يعني ما همه جزئي از مناطق همين شهريم؟
پس چرا آقاي فرماندار !غربت ما ساكنان محله هاي نسوز، شيميايي، هفت دستگاه جاده امين آباد، اين همه عميق است؟
چرا اين جا هيچ خبري از بهداشت عمومي نيست؟
چرا خيابانهاي ما جدول بندي ندارد؟ آسفالت و بازسازي نمي شود؟
چرا جويهاي آب و نهرهاي گل آلود عميق، بي حفاظند؟
چرا كودكان در آبها خفه مي شوند؛ اما فرياد پدر و مادرشان به جايي نمي رسد؟
چرا دود اين همه كارخانه، بايد در سينه ما جاي بگيرد؟
چرا مسجد شما زيباست و مسجد ما كنار خرابه.
آقاي وزير !
مي شود ما هم يك مركز درماني داشته باشيم با چند تخت؟ اگر بسازيد خودمان دكترش را مي آوريم.
مي شود اورژانس شما به سراغ بيماران در حال مرگ ما هم بيايد قبل آن كه مرگ به سراغشان بيايد؟
آقاي شهردار !
ما اين جا زميني به وسعت 7هزار متر داريم.
مي شود براي ما ورزشگاه درست كنيد؟
مي شود جويهاي آب محله ها، سرپوشيده شوند؟
محل بازي كودكان درست كنيد؟
تابلوهاي راهنمايي بزنيد؟ خيابانها را خط كشي كنيد؟
زباله ها را جمع كنيد؛ شبكه فاضلاب ايجاد كنيد تا سلامت ما بيش از اين به خطر نيفتد؟
معابر را روشنايي بزنيد؟
نور جاده را تأمين كنيد تا بيش از شاهد مرگ آدمها نباشيم؟
مسجد ما را بازسازي كنيد و براي ما هم خانه فرهنگ بسازيد؟
آقاي معلم !
من با همه بچه هايي كه از فقر مي ترسند، فرق دارم !
مي شود موضوع انشايم «نامه اي به همه آنها باشد» تا بنويسم:
نمي خواهم حقم را گدايي كنم.
نمي خواهم كسي به حالم دل بسوزاند.
نمي خواهم بچه هاي محلمان فقط يك طبقه اجتماعي شان را بشناسند.
نمي خواهم دانيال ديگري از تب فلج شود.
نمي خواهم ببينم خانه جانبازي چند بار به خاطر فقر بر سرش خراب مي شود و باز آن را مي سازد.
نمي خواهم جسد كودكان خفه شده اي را شاهد باشم كه از نهرهاي آلوده مان خارج مي شود.
نمي خواهم ببينم جوانهاي محله مان از بيكاري، دود كارخانه هاي اطراف را مي خورند و غروب آفتاب را انتظار مي كشند.
نمي خواهم شاهد باشم عده اي از گرسنگي اين جا سيم برق همسايه را مي دزدند.
نمي خواهم به ياد بياورم كه خانه حسن آقا در آتش سوخت و هيچ ايستگاه آتش نشاني در كار نبود.
نمي خواهم ببينم حاج علي 70 ساله هر روز به ديوارش كه تا نيمه ها نم كشيده دست مي كشد و لعنت مي فرستد به نهر كنار خانه اش.
نمي خواهم هر صبح را با اين خبر آغاز كنم: «ديشب جاده امين آباد كشته ديگري داد...!»

مستأجران قلعه فراموش شده
اينجا اجاره ها فقط 15 هزار تومان است، بله فقط  15 هزار  تومان، اينجا خانواده هاي 10- 15 نفره در خانه هاي  12  متري زندگي مي كنند، اينجا خبري از كارواش و بوستان و سونا و جكوزي نيست، اينجا قلعه فراموش شده عليمون در كنار تهران است.
چقدر تفاوت و تناقض، آيا مي توان باور كرد؟ مي توان اين همه تفاوت و تناقض را ديد و تعجب نكرد؟
زندگي اشرافي ساكنان آپارتمانهاي 2، 3 ميليارد توماني كجا و زندگي سراسر درد و رنج و حسرت اهالي قلعه عليمون كجا؟
از خيابانهاي پر دود و ترافيك تهران كه بگذري، وارد شهر ري مي شوي، انتهاي جنوبي شهر ري به سمت جاده قوچ حصار يكي از بازارهاي روز عرضه گوسفند، دو قلعه قديمي به فاصله حدود 600 متر واقع شده كه اولي معروف به قلعه گبري (محل آتش پرستان و گبران در قديم بوده) و ديگري قلعه عليمون (يك كاروانسراي قديمي) است كه اكنون محل سكونت حدود 60 خانوار با جمعيت حدود  300  نفر است.
قلعه عليمون حدود 15 هزار مترمربع (5/1هكتار) مساحت دارد كه هم مردم در آن زندگي مي كنند و هم حدود  20  خانوار گوسفندهايشان را در آن نگهداري و پرورش مي دهند.
بنابر گفته اهالي قلعه، آنها از زندگي در كنار هم و زندگي در كنار گوسفندان راضي هستند، كسي اعتراض نمي كند. برخي افغاني هاي مهاجر و برخي ايراني ها هم به عنوان مستأجر قديمي ترهاي قلعه هستند.
ساكنان از حدود 100 سال پيش در آن سكني گزيده اند و هرچه تعداد جمعيت قلعه بيشتر شده، خانه ها كوچكتر و تو در تو تر شده اند، كمتر فردي از خانواده هاي پرجمعيت توانسته از قلعه بيرون برود و در جاي ديگر منزل گزيند.
بنابر گفته ساكنان قلعه عليمون بالاترين سواد در قلعه اي كه بيخ  گوش تهران است، ديپلم متوسطه است كه دو نفر از يك خانواده توانسته اند به آن برسند، بقيه بچه ها هم تا پنجم ابتدايي درس خوانده اند، بزرگسالان هم اكثراً بي سواد يا خيلي كم سواد مي باشند.
در جايي كه بنا به گفته ساكنان، برخي از پيرمردهاي  70  ساله آنها حتي آنجا به دنيا آمده اند و پدر و مادرشان هم در قلعه بوده، اكنون هم فرزندان و نوه هاي آنها در كنارشان زندگي مي كنند، اما هنوز كف قلعه خاكي است،  اما خودروهايي مانند سمند، پژو آردي، پيكان، پيكان وانت و انواع موتورسيكلت در آن آمد و شد دارند.
در عليمون خانه هايي مي بيني كه سقف آن تنها از پلاستيك پوشيده است، خانه هايي با سقف گنبدي قديمي، خانه هايي با سقف ايرانيت، برخي با در و پنجره هاي دست دوم پوشيده شده،  خانه هايي هم براي نگهداري كبوتر، طويله هايي براي زندگي گوسفند و خانه هايي براي نگهداري اردك و مرغ و خروس وجود دارند، اما پشت بام برخي خانه ها بشقاب Dish ماهواره  دارد.
اهالي عليمون گفتند: با پيگيري خودمان دو دستگاه تلفن همگاني كارتي آورديم و اكنون مردم از آنها استفاده مي كنند.
آب آشاميدني در عليمون قبلاً از چاه عميق تأمين مي شد، اما بنا بر گفته اهالي بعد از اينكه فاضلاب پالايشگاه تهران كه شعله مشعل هاي آن از قلعه پيدا بود، به لايه هاي زيرزميني نفوذ كرد و آب با مواد نفتي آلوده شده بود، چاه عميق بسته شد و اكنون دو سه سالي است كه از آب لوله كشي استفاده مي كنند.
طبق گفته  اهالي، آب فاضلاب چون به زير زمين منتقل نمي شود و فقط از قلعه خارج مي شود، علاوه بر بوي آزار دهنده اش، انواع حيوانات مانند موش هاي بزرگ را از همان لوله ها به داخل قلعه هدايت مي كند.
از اهالي قلعه پرسيديم اگر كسي مريض شود، چه مي كنيد، گفتند: نزديكترين درمانگاه در شهرك علايين حدود يك كيلومتري قلعه قرار دارد، اما دبستان ابتدايي شهيد نيك نژاد به فاصله 50 متري بيرون از قلعه است.
خانمي گفت: اينجا حمام نداريم براي شستشوي خود و بچه هايمان، آب را در حلب 17 كيلوگرمي روي چراغ گاز گرم كرده و با آن حمام مي كنيم.
اين خانم از لطف شخصي از شهرداري منطقه 20 كه به آنها اجازه داده تا مكاني به وسعت 10 مترمربع براي ساخت آشپزخانه، حمام و دستشويي درست كنند، ابراز رضايت مي كند و مي گويد: براي ساخت خانه اي نو به شهرداري نامه نوشته ايم، مي گويند، نامه زير دست مسؤولان ناحيه رفته آنها هم مي گويند براي مجوز ساخت، بايد هماهنگي شود.
در محوطه قلعه مرغ و خروس ها و اردكها در كنار خودروي يشمي رنگ پژو آردي مشغول يافتن غذا از روي زمين هستند، بچه ها هم با هم بازي مي كنند، برخي زن و شوهرها براي رفتن به شهر ري آماده مي شوند، عده اي از تلفن  عمومي استفاده مي كنند، برخي هم به تماشاي تازه واردان مي پردازند.
صداي بع بع گوسفندان، پارس سگ نگهبان و با ل بال زدن كبوتر از كبوترخانه به گوش مي رسد، بوي پهن گوسفند از يك سو، بوي فاضلاب همه حكايت از محروميت در قلعه دارد.
در محوطه قلعه مقدار قابل توجهي در و پنجره هاي دست دوم، دستگاه  جوشكاري رها شده و دستگاه نقاشي وجود داشت. يك وانت پيكان هم كه در آن دستگاه هوا برش آهن بود، مربوط به يكي از ساكنان بود معلوم بود كه او جوشكار ساختمان است.
اسماعيل سبحاني، فروشنده سيار پارچه نيز كه با پيكان وانت خود به زنان قلعه پارچه، پتو و چادر مي فروخت، گفت: مشتري هاي خود را مي شناسم، آنها جنس قسطي مي خرند، مثلاً 10 هزار تومان مي دهد و 50 هزار تومان جنس برمي دارد، بقيه اش را هفته اي هزار تومان مي پردازد.
وي گفت: عمده مشتريان خوش حساب هستند، ولي برخي از مستأجران شهر در تهران پارس به دروغ گفته بودند كه صاحبخانه هستند، زيرا وقتي براي دريافت قسط مراجعه مي كردم، معلوم مي شد مستأجر بوده و از آنجا رفته اند.
سبحاني گفت: مشتريان من عمدتاً كمتر از 50 هزار تومان جنس قسطي برده اند، ولي برخي هم حساب بالا هستند كه بيش از 100 هزار تومان بدهكارند، بيشتر خانم هايي كه جهيزيه دخترشان را تهيه مي كنند، مشتري حساب بالا هستند.
* منبع: خبرگزاريهاي ايسنا و فارس
تنظيم از سعيد كوشافر