|
* مريم زنگنه
قسمت اول اشاره: غيرانتفاعيها از آن دسته مدارسي هستند كه تقريباً سؤالهاي زيادي را به دنبال خود دارند. از شهريه هاي گوناگون مدارس بگير تا فضاي فيزيكي كلاسها و فوق برنامه ها، هر كدام به نوعي سؤال برانگيز است.

بحث طبقه بندي كردن مدارس غيرانتفاعي بهانه اي شد تا گفتگويي با دكتر رضا مؤمنين، مشاور فرهنگي وزير و مديركل مدارس غيرانتفاعي وزارت آموزش و پرورش انجام دهيم. رييسي كه خودش مي گويد من اولين خبرنگاري هستم كه از زمان تصديگري اين شغل با او مصاحبه مي كنم. پس اولين مصاحبه دكتر رضا مؤمنين را بخوانيد؛
* هدف از طبقه بندي كردن غيرانتفاعيها چيست؟ آيا مثل هتلها قرار است ستاره بگيرند؟ ** نگاه كلان نظام و نظر حضرت امام(ره) بر مشاركت مردم و نظارت مسؤولان بود. بر همين اساس در سال 67 نظريه تأسيس مدارس غيرانتفاعي شكل قانوني به خودش گرفت. در ابتداي كار بحث توسعه كمي مطرح بود ولي هميشه جريان توسعه كمي معقول نيست. طبيعي بود كه بعد از يك مدت نه چندان طولاني ما به سمت كيفيت بخشي برويم. بنابراين شروع درجه بندي مطابق با كيفيت بخشي قابل تعريف است و ما براي اينكه مشكلي ايجاد نشود آن را يك جريان علمي قرار داديم. اول شاخصهايي را تعريف كرديم. شاخصهايي كه از درون و بيرون وزارتخانه كارشناسي شد. اين شاخصها جرح و تعديل شد و به يك نتيجه واحد رسيديم، بنابراين بر آن اساس رتبه بندي كرديم.

ممكن بود يك مدرسه يك سالن آزمايشگاه خيلي بزرگ داشته باشد ولي آن شاخصها را رعايت نكرده باشد و امتيازي نمي گيرد. *جناب دكتر مؤمنين درباره شاخصها بيشتر توضيح دهيد؟ ** اين شاخصها چند چيز است. بخشي از آنها علمي و بخشي فرهنگي است. مثلاً داشتن طرح درس، يك شاخص درجه بندي است يا اجراي طرحهاي نوين آموزشي امتياز خاصي دارد. امتيازها 3، 5، 7 و 10 است. بر اين اساس كه هر مدرسه از چه شاخصهايي استفاده مي كند ما به آن امتياز مي دهيم. اگر يك مدرسه غيرانتفاعي توانايي شناسايي دانش آموزان خلاق را داشته باشد يك امتياز محسوب مي شود. هدف ما شناخت دانش آموزان خلاق است. به اين دليل كه ما در ايران جاهايي داريم كه مدارس غيردولتي دارند ولي در محروميت زيادي به سر مي برند اما چهره هاي خلاق علمي دارند. نمونه بارز آن را در آمار قبوليهاي كنكور مي بينيد. اكنون در حال انجام كار تحقيقي هستيم كه ببينيم چند درصد از مدارس غيرانتفاعي براي ورود به دانشگاهها حرفي براي گفتن دارند. برخلاف آنچه كه در جامعه در ذهن مردم است رتبه هاي بالا مربوط به تهران نيست، مربوط به كساني است كه كسي باور نمي كند ولي چون در آن مدارس مدير و مؤسس موفق به شناسايي بچه هاي خلاق شدند و معلم خلاق براي آنها انتخاب كردند. اين يك مثال بود كه عنوان كردم و ما براي اين مسأله هشت امتياز قرار داديم يا اگر يك غيرانتفاعي در حوزه پژوهش كار كند براي آن امتياز خاصي قرار داديم اينگونه نيست كه اگر ما ببينيم مديري از زيباييهاي ظاهري استفاده كند امتياز بگيرد. فضاهاي فيزيكي براساس شاخصها امتياز دارد. مثلاً براي هر دانش آموز راهنمايي يك متر و 72 سانتيمتر فضا در نظر گرفتيم حال اين رقم در تعداد دانش آموز ضرب مي شود اگر كمتر از اين باشد آن فرد اصلاً شاخصها را رعايت نكرده است. حال اگر فردي به جاي 72/1، 50 متر براي هر دانش آموز گذاشته باشد امتياز زيادي نمي گيرد. * آيا شاخصها رتبه را معين مي كند؟ ** هدف اين بود كه در آينده كيفيت بخشي قابل ارزيابي باشد يعني اگر در پايان برنامه چهار ساله ديديم كه 20 درصد از مدارس در يكي از بندها شاخصها را ندارند اول خودمان را بررسي مي كنيم تا ببينيم آيا شاخصها اشكال داشته يا عوامل بيروني تأثيرگذار بوده است. فرض كنيد اگر شاخص متراژ را در نظر بگيريم عوامل بيروني مي تواند گراني مسكن و زمين باشد و عوامل درون سيستم را بررسي مي كنيم و اگر ببينيم كسي از درون سيستم مشكل دارد يك سال به او وقت مي دهيم كه خودش را به شاخصها برساند و اگر بعد از برنامه چهار ساله كه پايان دوره درجه بندي است و يك سال فرصتي كه به مدرسه مي دهيم، خودشان را به شاخصها نرسانند آنها به درد فعاليتهاي غيرانتفاعي نمي خورند. * شما به نكته شناسايي استعدادها اشاره كرديد. برخي غيرانتفاعيها تبليغ مي كنند كه شناسايي استعدادهاي درخشان و قبولي در آزمون استعدادهاي درخشان توسط اين مؤسسه انجام مي شود، آيا شما چنين چيزي را مي پذيريد؟ ** در جامعه ما اشتباهي رخ داده است. اين اشتباه بر تبليغات استوار است. فرض كنيد برخي از مؤسسات غيرانتفاعي تبليغ مي كنند كه ما اين تواناييها را در كنكور داشته ايم. ما معتقد هستيم كه اين تبليغات حقيقي نيست. گاهي من تمام روح و روان يك دانش آموز را مي شكنم تا در يك رشته خاص در كنكور قبول شود. آيا اين درست است؟ علم اين را نمي پذيرد. آنچه كه براي ما اولويت دارد خود بچه هاي ما هستند. طبيعتاً ما اين تبليغات را نمي پذيريم. ما در گوشه گوشه كشور استعدادهاي نهفته اي داريم، چه كسي بايد آنها را شناسايي كند؟ بخشي از آنها را معلم شناسايي مي كند چه در دولتي و چه در غيردولتي. در بخش غيردولتي در سواد كوه دانش آموزي بود كه رتبه اول كنكور را گرفت. آيا آن غيردولتي بيشتر تبليغ مي كند يا يك مدرسه در تهران؟ مسلم است كه آن غيرانتفاعي كه در تهران است امكانات بيشتري براي تبليغ دارد. ولي من در سال گذشته در ابتداي سال در يكي از محرومترين نقاط كشور بودم يك معلم فيزيك را ديدم كه فيزيك تدريس مي كرد و مي گفت كه اين مدرسه بسيار محروم است ولي سالهاست اين دانش آموزان در كنكور و در درس نيز بالاترين نمره را مي گيرند. ما به دنبال شناسايي اين معلم و آن دانش آموزان هستيم. لذا اين گونه شعارها كه ما اين تعداد قبولي در استعدادهاي درخشان داشتيم شاخص نيست شايد ما به دنبال اين باشيم كه استعدادهاي درخشان غيردولتي را مطرح كنيم. * در حال حاضر چند مدرسه غيرانتفاعي در سراسر كشور وجود دارد؟ ** سال گذشته 15 هزار و 11 مدرسه وجود داشت و امسال 70 مدرسه به آن اضافه شد. * اين درجه بندي از كي آغاز مي شود؟ ** اين درجه بندي مدتي است كه شروع شده و ما در يك مدت چهار ساله آن را اجرا مي كنيم به سازمانهاي سراسر كشور اعلام كرده ايم كه سالي 25 درصد مدارس را درجه بندي كنند اما در درجه بندي شيوه جديدي را به كار برديم. تاكنون خيلي از شيوه ها اين بوده است كه بازرس مي رود وضعيت را مشاهده مي كند كه نگاه او گاهي منفي و گاهي مثبت است. ولي براي اين كه اين مشكل به وجود نيايد درجه بندي مدارس را به خود مؤسسان سپرده ايم. يك شاخص اعلام كرده ايم و گفته ايم كه شما براساس اين شاخصها خودتان را ارزيابي كنيد. مثلاً تعامل با اولياي دانش آموز 10 امتياز دارد و اگر بگوييد به طور مرتب ارتباط دارد 10 امتياز مي گيرد اما اگر فقط در جلسات حضور داشته باشد فقط سه امتياز مي گيرد. اين شاخصها استاندارد است. وقتي مدرسه به خودش امتياز مي دهد ممكن است از نگاه خودش درجه يك و امتياز يك شود. اما بعد ما كارشناسان را در ابعاد علمي، فرهنگي و پرورشي مي فرستيم. هر كدام از آنها به طور جداگانه با مدير وارد مذاكره مي شوند و آنها امتياز مدير را تأييد و يا تكذيب مي كنند و امتيازي را كه خود مدير داده است با امتياز خودشان مقايسه مي كنند و در پايان عددي كه منتشر مي شود امتياز مدرسه مي شود. در مجموع تاكنون كار رتبه بندي 88 درصد مدارس كه قرار بود رتبه بندي شوند صورت گرفته است. * اين مدارس درجه الف، ب، ج و د دارند؟ ** نه! رتبه بندي براساس سه درجه و سه رتبه است كه مثلاً مدرسه اي رتبه يك درجه يك يا درجه دو و يا درجه سه باشد. براي هر درجه و هر رتبه امتيازي در نظر گرفتيم كه قابل انعطاف است كه مثلاً بين 951 تاهزار است و 876 تا 950 امتياز براي رتبه دو است. ما علاوه بر خود ارزيابي مدارس، چهار سال اجازه مي دهيم كه كيفيت و امتياز را بالا ببرد و اگر بعد از چهار سال آن شاخصها را نداشت يك سال فرصت دارد كه مشكلات خود را برطرف كند و اگر بعد از يك سال هم آن مشكلات را برطرف نكرد آن مدرسه نبايد به كار خود ادامه بدهد. * آيا اين مسأله باعث ايجاد رقابت شده است؟ ** امروز غيرانتفاعيها براي رسيدن به شاخصها فعاليت مي كنند اكنون هم سعي مي كنند به سمت استاندارد بروند. تعداد دانش آموزان نيز براساس استانداردها انتخاب مي شوند و اگر مدرسه اي رعايت نكند از درجه خود افت مي كند. من به اين مسأله رقابت نمي گويم و بلكه آن را خود كيفيت افزايي مي دانم. مدارس در آينده خود رقابت را هم در نظر مي گيرند. |