|
در حوالي امروز - راه چمني - طبسي: همان طور كه هفته گذشته در همين صفحه خوانديد، پروفسور «شهريار صديق افشار» يكي از مفاخر جوان ايراني است كه توانست يك قانون قديمي علم فيزيك را پس از 80 سال مورد ترديد جدي قرار دهد.
خبرنگاران ما هنگامي كه تلاش كردند با اين محقق برجسته ارتباط برقرار كنند، وي در پاسخ مقاله اي را به دفتر روزنامه ارسال كرد كه در شماره روز گذشته نشريه معتبر «نيوساينتيست» به چاپ رسيده و «ماركوس چاون» نويسنده اين نشريه يك صفحه كامل در خصوص يافته علمي وي توضيح داده است.
حتي در سرمقاله اين شماره «نيوساينتيست» نيز به شهريار افشار پرداخته شده و سرمقاله نويس ضمن دفاع از وي، بي احترامي هايي كه محققان علوم فيزيك به آقاي افشار طي چند ماه اخير كرده اند، محكوم نموده و به خوانندگان خود و در حقيقت به محققان جهان يادآور شده است فناوري امروز اين امكان را به ما مي دهد تا افكار كساني همانند «نيلز بوهر» و اصل علمي مشهورش را مورد بازنگري جدي قرار دهند. اينك حتي فيزيكدانهاي برجسته هم حرفهاي آقاي افشار را جدي گرفته و در صدد انجام آزمايشهايي جديد روي مبحث كوانتوم هستند.
در همين حال پروفسور «شهريار صديق افشار» با اشاره به مرارتهاي علمي خود در مسير تحقيقاتش، به خبرنگاران قدس گفت: مطلب «نيوساينتيست» را براي شما مي فرستم تا متوجه شويد من در حين تحقيقاتم و ارايه اين نظريه با چه مشكلاتي مواجه بوده ام.
در ادامه مطالب درج شده در اين نشريه را مرور مي كنيم:
زماني كه نخستين بار در سال 2004 مطرح شد، اركان نظريه كوانتومي را به لرزه در آورد و موج بي امان و بي سابقه اي از هتاكي ها و زخم زبانها را به راه انداخت. اكنون اين آزمايش بحث انگيز كه درك و برداشت ما از ماهيت موج و ذرات نور را زير سؤال برده و مورد ترديد قرار مي دهد، عاقبت منتشر شد و تعدادي از مخالفان اوليه خود را تحت فشار قرار داده است تا آن را جدي بگيرند.
«شهريار افشار» فيزيكدان (ايراني) اين آزمايش را - در آن زمان - به طور خصوصي و مستقل در انستيتوي «مطالعات جرم القايي انرژي تابشي» در بوستون - به انجام رسانده، اصلي علمي را زير سؤال مي برد كه 80 سال قبل «نيلز بوهر» آن را پيشنهاد كرده بود.
اين آزمايش به چيزهاي شبه اتمي همانند الكترونها و فوتونها مربوط است كه در بعضي آزمايش ها به گونه اي رفتار مي كنند كه انگاري ذره هستند و در ساير آزمايشها به نظر مي آيد موج مي باشند.
به گفته «بوهر»، اين چيزهاي موج و ذره مانند مكمل هستند. تا زمان انتشار نتايج آزمايش «افشار» به نظر نمي رسيد هيچ آزمايش ديگري بتواند اين قانون علمي را نقض كرده و رد كند.زماني كه «افشار» نخستين يافته هايش را در نيوساينتيست (24 جولاي 2004) به عموم معرفي كرد طوفاني از انتقادها را برانگيخت. افشار كه يك ايراني مقيم آمريكاست و هم اكنون در دانشگاه روان در گلاسبورو نيوجرسي فعاليت مي كند، مي گويد: «حتي مذهب و قوميتم مورد هجمه قرار گرفت.»
افشار معتقد است سادگي آزمايش وي - كه مي توان آن را با 20 دلار در آزمايشگاه يك دبيرستان انجام داد - مردم را واداشته چنين احساس كنند كه اين آزمايش نمي تواند صحيح باشد.افشار مي گويد «اوقاتي بود كه احساس مي كردم به خاطر شدت مخالفتها دارم نااميد مي شوم.» با اين حال وي استقامت به خرج داد و اينك آزمايشش را اصلاح كرده و بهبود بخشيده است، به طوري كه مي تواند مسير فوتونها - ذرات نور - را اندازه گيري كرده و همزمان الگوي واسط موج مانند آنها را مشاهده كند.
طرح افشار براساس آزمايش قديمي و مشهور «دو شكاف» است كه نخستين بار خواص موج مانند نور را نشان داد. در اين آزمايش نور به صفحه اي تابانده مي شود كه داراي 2 سوراخ ريز است. نوري كه از ميان اين سوراخها عبور مي كند، همانند موجهايي كه از انداختن سنگ در داخل بركه به وجود مي آيند، پراكنده و پخش مي شود و الگوي فصل مشترك نور و حاشيه هاي تاريك را به وجود مي آورد.
دستگاه افشار شبيه اين طرح است، منتها دستگاه وي داراي لنزي است كه در فاصله اي دور از سوراخهاي درون صفحه قرار دارد. اين لنز پرتوهاي منتشر شده را دوباره روي دو آينه فوكوس مي كند كه پرتوها را به داخل دو آشكار ساز فوتونها بازتاب مي دهند و به افشار اين امكان را مي دهند كه مسير فوتونها را پيدا كند.
براساس قانون بوهر، اين يعني كه هيچ مدركي براي الگوي مشترك وجود ندارد، چون افشار نور را به صورت ذرات مي بيند و نه به صورت موج با اين حال افشار با قراردادن سيم هايي در مقابل لنز اين فصل مشترك را غيرمستقيم مشاهده مي كند.
اين آزمايش جديد و تجديدنظر شده در نشريه «اساس فيزيك» (شماره 37) به چاپ مي رسد كه در اين اواخر فيزيكدان برنده نوبل «ژرارد هاف» سردبيري آن را برعهده داشته است و عقيده دارد نظريه كوانتوم داراي مشكلات اساسي است (نيوساينتيست 6 مي 2006) افشار اينك اميدوار است بحثهاي آرامتري در خصوص كارش انجام پذيرد. |
