* غلامرضا قلندريان

سفر يك روزه رئيس جمهور ايران به عربستان سعودي، اميدواريها براي همگرايي اسلامي را در منطقه افزايش داده و كاهش تشنج آفريني هاي آمريكا را به دنبال خواهد داشت.
سفر دكتر محمود احمدي نژاد به رياض و ديدارها و گفتگوهاي وي با مقامهاي سعودي بخصوص ملك عبدا... پادشاه اين كشور پيرامون مسايل دوجانبه و مسائل جهان اسلام بويژه اوضاع خاورميانه، از دو جنبه قابل بررسي و توجه است:

الف) تشديد همگرايي دو كشور تأثيرگذار در معادلات منطقه و اثرات سياسي آن بر ديگر كشورهاي اسلامي منطقه خاورميانه كه اكنون به هارتلند مناسبات سياسي در ميان بازيگران عرصه روابط بين الملل مبدل شده است، بيش از گذشته همگرايي دولتهاي اسلامي منطقه را مي طلبد. در اوضاع كنوني خاورميانه، هرگونه واگرايي، رخنه اي براي نفوذ كشورهاي فرامنطقه اي با مقاصد توسعه طلبانه خواهد بود و منافع ملتهاي اسلامي را تحت الشعاع مطالبات استكباري قرار خواهد داد. از اين رو، شايسته است سران اسلامي به منظور تأمين منافع ملل ستمديده منطقه با افق همگرايي اسلامي- منطقه اي، با رويكرد تحقق خواسته هاي بومي مردم و در راستاي مقابله با استراتژي تفرقه افكنانه قدرتهاي استعماري گامهاي بلندي بردارند كه خروجي آن مي تواند فرصت هرگونه نفوذ در ميان ملل اسلامي را از بيگانگان سلب نمايد.

ب) صف آرايي جديد كشورهاي منطقه در برابر سلطه طلبي آمريكا و يكجانبه گرايي اين كشور در معادلات سياسي و ديپلماتيك كه بازتابهاي رسانه اي آن ناخشنودي واشنگتن را از اين ديدار برملا مي كند: دولتهاي اسلامي منطقه پس از بيداري نسبت به زياده خواهيهاي آمريكا در كشورهاي اسلامي عراق، لبنان، فلسطين و افغانستان كه برخلاف شعارهاي ظاهري و عوام فريب، مردم مظلوم كشورهاي مذكور را قرباني مطامع مزورانه خويش نمودند، اينك با همسويي در تعقيب منافع منطقه اي ملتهايشان، جبهه سياسي- ديپلماتيك جديدي را فراروي اردوگاه غرب بخصوص آمريكا گشوده است تا از اين رهگذر براساس مخرج مشترك منطقه اي- اسلامي ضمن صيانت از حقوق مردم، استقلال و عزت خويش را نيز با مكانيسم ديپلماسي بومي در مقابل ديپلماسي تهاجمي آمريكا به نمايش گذاشته و يك بار ديگر زير بيرق دكترين عزتمندانه ديني از منافع ملي و امنيت ملي كشورهايشان حمايت نمايند.
در همين رابطه، راديو فردا، وابسته به سازمان جاسوسي آمريكا «سيا» سفر رئيس جمهوري اسلامي ايران به عربستان سعودي را در راستاي كاهش تنشهاي مذهبي ارزيابي كرده است، زيرا برآيند و نتيجه ديگري كه اين سفر دربردارد، با استراتژي جديد بوش در منطقه بويژه عراق و لبنان، در تعارض آشكار است.
سفر دكتر محمود احمدي نژاد به رياض كه پس از ديدار اخير آقاي بشار اسد رئيس جمهور سوريه از تهران صورت گرفته، تأثير بسزايي در معادلات سياسي خاورميانه و حل و فصل مسايل منطقه بويژه عراق و لبنان خواهد داشت.
اين تحولات كه با اراده سياسي مثبت تهران، دمشق، رياض بدون توجه به استراتژي جديد و يكجانبه نگر واشنگتن در منطقه صورت مي گيرد، با مخالفت ضمني آمريكا، چنانكه از اظهار نظرهاي شخصيتهاي سياسي و تحليلهاي رسانه اي اين كشور برمي آيد، روبه رو شده است.
دولتمردان سعودي به اين امر واقفند كه قرار گرفتن كامل در مسير اهداف واشنگتن كه تنها به ثبات و امنيت رژيم صهيونيستي مي انديشد از يك سو و ناديده گرفتن نقش تأثيرگذار ايران و سوريه و حتي عربستان در تحولات رو به گسترش خاورميانه (عراق، لبنان، فلسطين) از سوي ديگر، با آينده نگريهاي سعوديها در اين زمينه در مباينت آشكار قرار دارد.
به نظر مي رسد، با ادامه سفر آقاي احمدي نژاد رئيس جمهوري اسلامي ايران به ديگر كشورهاي خاورميانه و خليج فارس، ليبرال دموكراسي غربي همچنان تحت الشعاع دموكراسي اسلامي خواهد بود كه اين امر با چرخش كشورهاي منطقه به سمت و سوي حكومتهاي مردم سالار اوج مي گيرد. از اين رو، قابل پيش بيني است كه در روزهاي آينده شاهد تشديد جنگ رواني آمريكا و غرب عليه جمهوري اسلامي بويژه در رابطه با مسأله انرژي صلح آميز هسته اي باشيم.
به نظر مي رسد دو كشور ايران و عربستان به عنوان دو بازيگر مطرح و تأثيرگذار بر تحولات منطقه، با رويكرد همگرايي مي توانند نقش دو ستون مهم و محوري را در ميان كشورهاي اسلامي ايفا نمايند و در پرتو فرصت كم نظير همسويي منافع چند جانبه، ملتها و دولتهاي اسلامي را زير پرچم اسلام جهت مقابله با هرگونه سلطه طلبي گرد آورند.
اين در حالي است كه تغيير نسبي مواضع كشورهاي اسلامي و عرب به سود منافع خود و منطقه و همگرايي بيشتر اين كشورها با تهران بويژه در راستاي انرژي صلح آميز هسته اي، طراحيهاي سوء سياسي آمريكا و غرب را خنثي خواهد نمود.
از سوي ديگر، صرف نظر از تردد مقامهاي كشورهاي اسلامي به پايتختهاي يكديگر و اعزام مسؤولان بلند پايه آمريكايي به منطقه خاورميانه و مشاركت نمايندگان ايران و آمريكا در كنفرانس آتي بغداد، اراده اي هر چند ضعيف براي حل و فصل مسايل في ما بين تهران- واشنگتن به وجود آمده است.
اكنون كشورهاي منطقه و بخصوص عربستان سعودي از فرصت به دست آمده استفاده كرده و تلاش مي كنند همراه با جمهوري اسلامي ايران به طريق مذاكره مشروعيت بيشتري ببخشند. با اين همه، بايد توجه داشت كه ايران همچنان بر مواضع اصولي در سياست خارجي خود كه بر پايه عزت، حكمت و مصلحت نظام اسلامي تجلي يافته، پايبند بوده و از آن دفاع خواهد كرد.