|
* حامد احمدي
در مصوبه 530 شوراي عالي انقلاب فرهنگي در اجراي بند«الف» ماده 162 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي
كشور، بنا به پيشنهاد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ارزشهاي اساسي نظام جمهوري اسلامي و شاخصهاي فرهنگي متناسب با آن در حوزه هاي مختلف به تصويب رسيده است كه در اين ميان بندهاي 69، 70 و 71 ماده «خ» شاخصهاي توسعه فرهنگي، نيروي انساني، فضاها و تجهيزات فرهنگي به تعداد سايتهاي اينترنتي فارسي زبان داخلي، تعداد وبلاگها و آي.اس .پي هاي فارسي زبان و تعداد نرم افزارهاي چند رسانه اي توليد شده داخلي به تفكيك موضوع اختصاص يافته است. بندهاي اين مصوبه در شرايطي به سايتها و وبلاگها و آي.اس.پي ها اختصاص يافت كه بر اساس آمار رشد بسيار چشمگيري در توسعه وبلاگ نويسي در حال شكل گيري بود، اولين شبكه وبلاگ نويسي فارسي در 23 خرداد ماه 1381با نام «پرشين بلاگ» ايجاد شد. در آن زمان به علت هزينه بالا، كمبود اطلاعات اينترنتي و ضعف در توانايي نرم افزاري تعداد وبلاگهاي فارسي در سطح جهان به كمتراز هزار وبلاگ مي رسيد. ظرف يك سال و نيم از بدو حيات وبلاگ نويسي، بيش از 100هزار وبلاگ فارسي در سراسر جهان متولد شد و سير حركتي با شتاب بيشتر در جامعه در حال پيشروي بود.
مهدي بوترابي، مدير سايتهاي پرشين بلاگ در رابطه با وبلاگ نويسي در ايران به خبرنگار ما مي گويد: در حال حاضر شمارگان درج شده بر روي سرور مركزي پرشين بلاگ حكايت از وجود 730هزار وبلاگ دارد و با احتساب وبلاگهاي ديگر در شبكه هاي بلاگفا، ميهن بلاگ، پارسي بلاگ، بلاگ اسكاي، بلاگر و... مي توان به جرأت گفت كه موتورهاي جستجوگر اينترنت با بيش از 2 ميليون وبلاگ فارسي روبرو هستند.
وي تعداد خوانندگان وبلاگهاي فارسي را بيش از 6 ميليون نفر اعلام كرد و گفت: روزانه بيش از 5 ميليون صفحه وبلاگ مورد مطالعه قرار مي گيرد كه اين ميزان ايران را در جايگاه بسيار بالايي در سطح جهان قرار داده است.
شكل گيري 2 ميليون وبلاگ فارسي آن هم در مدت كمتر از 4 سال، تحولي اساسي است كه شايد در تاريخ اينترنت بي سابقه بوده و تداوم و هدفمند كردن آن باعث خواهد شد ايران به عنوان قطب تأثيرگذار و هدف ساز در انقلاب IT به شمار آيد. از اين رو، به نظر مي رسد با تغيير نگرش و تدوين سياستهاي كلي مي توان از وبلاگ به عنوان يك مؤلفه براي توسعه فكري، سياسي، اجتماعي و فرهنگي جامعه بهره جست و تأثيرهاي آن را به علت وجود تعامل بين خواننده و نويسنده و ملموس بودن ارتباطهاي دو طرفه، زودتر از ديگر رسانه ها احساس كرد.
محمد زند كريمخاني، پژوهشگر ارتباطات در اين رابطه گفت: اگر در جامعه الكترونيك و محيط اينترنت يك تقسيم بندي اطلاعاتي و فناوري ارتباطات صورت گيرد، به لحاظ امكانات، سرعت بهره وري كاربران، دريافت و ارسال اطلاعات و فناوري الكترونيكي اينترنت، ايران در آخرين جايگاه قرار دارد و حتي امكان دانلود يك فيلم چند دقيقه اي را در بسياري از موارد ندارد و براي نصب و درج يك فايل صوتي و تصويري چند ساعت بايد زمان و انرژي صرف شود، اين در حالي است كه در كشورهاي توسعه يافته سرعت اينترنت اعجاب انگيز است. از طرف ديگر، كمبود سواد رايانه اي، كاربري اينترنتي و بهره وري از وبلاگ، چهار مسأله اساسي هستند كه در يك بررسي ساده قاعدتاً ايران را در رتبه آخرين كشورهاي وبلاگ نويس جهان قرار مي دهد.
وي در ادامه افزود: با وجود اين چهار محدوديت بزرگ در پيش روي كشور و وجود تحريمهاي سنگين اطلاعاتي و ارتباطاتي، ايران در جايگاه اول تا سوم وبلاگ نويسي جهان قرار دارد و كشورهاي پيشرو در فناوري اطلاعات، تجهيزات الكترونيكي همچون كانادا، ژاپن، هند، استراليا و... پشت سر ايران قرار گرفته اند.
اين پژوهشگر ارتباطات كه پايان نامه كارشناسي ارشد خود را با موضوع وبلاگ نويسي تدوين كرده است، در ادامه ضمن اشاره به اين ناهمخواني مي گويد: اين موفقيت با آن همه محدوديتها ما را در جايگاه يك تناقض بزرگ و ناهمخواني قرار مي دهد كه با به دست آوردن جوابي براي آن، مي توان در توسعه بيشتر اين رسانه گام برداشت.
اميد بصيرت، مدير سايت خبرنامه هاي اينترنتي «ايران- ايران»، در اين رابطه مي گويد: تولد وبلاگ با دغدغه هاي فكري و رشد آن با رشد فكري جامعه در ارتباط است و اين همخواني باعث شده تمام محدوديتها و سدهاي پيش روي گسترش وبلاگها ناديده گرفته شوند.
وي معتقد است بيشتر وبلاگها جنبه تفريحي دارند و 80 درصد آنها به كپي كردن مطالب همديگر يا نصب عكسها و موزيكهاي تكراري اختصاص دارد و احساس مي شود بيشتر براي اعلام وجود شكل گرفته اند و 20 درصد ديگر ساختار محتوايي منسجم و هدفمندي را دنبال مي كنند و با به روز كردن مطالب، خود را در تحركها و فعاليتهاي روز جامعه خود تأثيرگذار مي دانند.
شيرازي، مدير شبكه وبلاگ نويسي بلاگفا نيز با اشاره به حيات 650 هزار وبلاگ در اين محيط و نشان دادن مطالعه 4 ميليون صفحه وبلاگ بر روي سرور مركزي اين شبكه، گفت: موج گسترش وبلاگ نويسي در ايران به خاطر رسانه بودن آن بود، زيرا كاربران با بهره مندي از آن به عنوان يك صفحه يادداشت الكترونيك مي كوشيدند تا مجموعه اطلاعات، اخبار، مقالات، اظهارنظرها، گفت و شنودها و... را در فضاي مجازي درج كنند تا ديگر مراجعان با مطالعه مطالب در جريان مسايل قرار گرفته و در يك تعامل دو سويه به اظهارنظر در آن رابطه بپردازند.
وي در ادامه مي افزايد: بعد از همه گير شدن وبلاگ و افزايش گستره بهره وري از آن، نگاه عمومي به اين رسانه تحت يك مؤلفه شناسايي صورت گرفت و كاربران كوشيدند تا بيشتر خود را معرفي كنند و مطالب شخصي و احساسات و درونيات خود را كه قابليت مطالعه عمومي داشت، منتشر نمايند. نكته حايز اهميت در مسأله وبلاگ، بهره مندي در لحظه ميليونها نفر از يك مطلب يا يادداشت است و كاربر مي تواند با درج مطلب خود پستي را ايجاد كند تا تمام كاربراني كه در فضاي اينترنتي حضور پيدا مي كنند، از آن بهره مند شوند. بي شك، با اتصال وبلاگها به موتورهاي قدرتمند جستجوگر گوگل و ياهو، فضاي بهره مندي گسترده اي براي كاربران اين رسانه تازه اما پر استقبال و طرفدار جهان الكترونيك به وجود آمده است.
وبلاگ در جامعه جهاني توانسته است به پاس پاسخگويي به بسياري از دغدغه هاي اجتماعي افراد وامكان تعامل نويسنده با خواننده، درج سريع و اطلاع رساني در لحظه و استقلال كاري براي نويسنده و فضاي امن و آرام براي خواننده جايگاه رفيعي را در مدت كوتاه تولد خود به دست آورد و به عنوان رقيب جدي براي ديگر رسانه ها محسوب شود. از آنجا كه اين رسانه هر روز با اقبال بيشتري از جانب مردم روبرو مي شود، پس مي توان آينده اي فراخ تر نسبت به ديگر رسانه ها را براي آن ترسيم كرد و به نظر مي رسد با توجه به تأكيد بر التزام بهره مندي از رايانه به عنوان ابزار پاسخگو به نيازهاي مدرن جامعه از يك طرف و بالا رفتن سطح فهم و درك چگونگي بهره مندي از اينترنت و كاركرد ساده ايجاد و فعال كردن يك وبلاگ از طرف ديگر، باعث شده است تا وبلاگ نويسي سرعت و جهش گسترده تري نسبت به ديگر رسانه ها داشته باشد و بر اساس بسياري آمار منتشر شده هر روز به ميزان علاقمندان و بهره وران آن افزوده خواهد شد و بر اساس تحقيقات انجام شده، هر ثانيه يك وبلاگ متولد مي شود و حجم داده هاي وبلاگستان هر پنج ماه دو برابر مي شود؛ اين در حالي است كه هر ساعت در جهان 50هزار نوشته تازه در وبلاگها منتشر مي شود. در ايران نيز سرعت و جهش بهره وري از وبلاگ بيشتر از كشورهاي پيشرو در صنايع الكترونيك و IT و ICT است. برخي كارشناسان و صاحب نظران عرصه وبلاگ نويسي معتقدند روزانه بيش از 2 هزار و در هر هشت دقيقه يك وبلاگ فارسي به لينكستان و فضاي مجازي موتورهاي جستجوگر اينترنت اضافه مي شود. وجود تمام اين شواهد مبني بر پاگذاشتن به حياتي دوباره در محيط حرفه اي اينترنت است. تحقيقات علمي، هدفمند و تأثيرگذار اندكي به منظور چگونگي استفاده و بهره وري بهينه از وبلاگ در كشورمان صورت گرفته است و همچنان فرهنگ كاربري از رسانه اي به نام وبلاگ به گونه اي مناسب در جامعه ترسيم نشده است.
وبلاگها؟
دكتر مسعودي، استاد علوم ارتباطات دانشگاه در رابطه با تعريف اين رسانه مي گويد: وبلاگ وسيله شخصي است كه در فضاي مجازي امكان انتشار به غير را فراهم مي كند و هر نفر مي تواند با تهيه يك وبلاگ در صفحه الكترونيكي، مجموعه يادداشتها و مطالب و تصاوير و نوارهاي صوتي را با قابليت مشاهده و مطالعه ديگران درج كند.
محمد زند كريمخاني، محقق علوم ارتباطات، معتقد است كه وبلاگ يك حرف نو براي ارتباطات در فضاي پيشرفته و مدرن است، به گونه اي كه نويسندگان در يك فضاي رايانه اي و مجازي و با تعامل دوجانبه ضمن برقراري ارتباط غيرملموس بر گفتگو در رابطه با مسايل مشترك مي پردازند.
وبلاگ يك صفحه الكترونيك يا روزنامه تك نفره اي است كه با بهره مندي از تكنولوژي اينترنت، با خواننده خود ارتباط برقرار مي كند. مجموعه وبلاگها با ايجاد لينكهاي متعدد در مطالب مختلف، تصاوير، فيلم، نوارهاي صوتي را در لحظه درج و براي خود يك پست مطالب درج شده را در فضاي اينترنت به وجود مي آورد.
تولد وبلاگ نيز به وجود رايانه و برقراري ارتباط از طريق سرورها با شبكه اينترنت بستگي دارد و كاربر با مراجعه به يكي از 15 شبكه وبلاگ نويسي فارسي با تكميل فرم و امضاي يك ميثاق نامه و تفاهمنامه ديجيتالي مي تواند يك وبلاگ را با نام و نشاني دلخواه در محيطهاي متعدد همچون پرشين، پارسي و ميهن بلاگ يا بلاگفا، بلاگ اسكامي، بلاگر و... متولد و روزانه با مراجعه به آن صفحه الكترونيك مجموعه، رخدادها را در قالبهاي صوتي، تصويري و نوشتاري درج كند. از آنجا كه اين رسانه روز به روز لقب پديده ارتباطي هزاره سوم را به خود اختصاص مي دهد، به نظر مي رسد وقت آن رسيده كه با يك نگرش ديگر مورد بررسي قرار گيرد.
وبلاگ نويسان
بر اساس يك تحقيق انجام شده در جامعه آماري 500 نفره، 88 درصد از وبلاگ نويسان را مردان و 22 درصد را زنان شامل مي شوند. بر پايه همين پژوهش، سطح تحصيلات وبلاگ نويسان به ترتيب كارشناسي، كارشناسي ارشد، كارداني، ديپلم، زير ديپلم و دكترا مي باشد، همچنين، 70 درصد از صاحبان اين رسانه خصوصي را افراد مجردي تشكيل داده اند كه در خانه پدري خود زندگي مي كنند. نكته قابل تأمل در اين تحقيق ميزان مطالب درج شده يا پستهاي ايجاد شده در اين وبلاگها هستند، زيرا 54 درصد از وبلاگ نويسان در طول ماه كمتر از 10 مطلب را در رسانه خود ثبت مي كنند، اين در حالي است كه فقط 10 درصد از وبلاگ نويسان بيشتر از 50 مطلب در ماه منتشر مي كنند و بقيه كه بالغ به 36 درصد مي باشند، از 10 تا 50 مطلب در طول ماه به وجود مي آورند. نوشتن اخبار روز، دوستيابي، كسب درآمد و رهايي از مشكلات، كمترين انگيزه هاي وبلاگ نويسي را در ايران به خود اختصاص داده اند و رسيدن به آرامش، گذراندن وقت و درك مشكلات خود و ديگران نيز تا حدودي ذهن وبلاگ نويسان را به خود مشغول كرده است. اما بيشترين هدف و خاستگاه وبلاگ نويسان، بهره وري از اين رسانه، گسترش ارتباطات، كار حرفه اي و بيان ديدگاههاي سياسي، اجتماعي و فرهنگي بوده و اين در حالي است كه وبلاگ نويسان در بحث نگرش علمي و حرفه اي و بهره مندي بهينه و تأثيرگذار از وبلاگ، بيشتر به مسايل فرهنگي- هنري مي پردازند و علايق شغلي و تخصصي، اجتماعي و سياسي به ترتيب كمترين نگرش آنها براي وبلاگ نويسي است.
1- با نگاهي گذرا به نتايج حاصل از پژوهش، مي توان مشاهده كرد كه سطح تحصيلات وبلاگ نويسان روز به روز نسبت به گذشته در حال افزايش است و با قرار دادن اين مؤلفه در كنار تلاش براي انجام كار حرفه اي، گسترش ارتباطات و بيان ديدگاههاي مختلف به عنوان علاقه و هدف وبلاگ نويسان كه بيشترين انگيزه را به منظور تولد و اشاعه اين رسانه به خود اختصاص داده است، مي توان دريافت سالم شدن فضاي وبلاگ نويسي، تحقق اصل بهره وري بهينه و تأثيرگذار شدن اين رسانه الكترونيكي در حال تحقق است.
2- بالا بودن سطح علايق وبلاگ نويسان به انتشار مطالب و تصاوير و فايلهاي صوتي فرهنگي، هنري و مسايل مرتبط با شغل و كار حرفه اي از يك طرف و كم بودن سطح گرايش وبلاگ نويسان به مطالب سياسي از طرف ديگر، باعث شده بر خلاف نگاهي كه امروزه به اين رسانه نوپا ختم گرديده، فضاي سالم و دور از تنش زايي و هرج و مرجهاي سياسي بر وبلاگ حاكم شود و اين هم خود به خود ميزان بهره وري را در چارچوب منطق گرايي ميسر مي كند و بيشتر در زمان وجود يك چالش و اتفاق سياسي كه با منافع ملي ارتباط داشته باشد، ميزان پستهاي مرتبط در وبلاگها افزايش مي يابد.
3- تحقيقات نشان داده است كه فعاليتهاي اختصاصي و كسب درآمد، كمترين خاستگاه ايرانيها را براي انتشار وبلاگ به خود اختصاص داده است. بيشترين تلاش براي كم كردن مشكلات اجتماعي و فرهنگي ديگران و برقراري ارتباطات سالم و هدفمند مدنظر قرار گرفته است.
دكتر مسعودي، در اين رابطه مي گويد: نجابت و حيا در وبلاگهاي فارسي بر خلاف وبلاگهاي جهان غرب بيشتر است و اين در حالي است كه سوددهي و تبليغ منافع مالي به عنوان يك الگو و تفكر در بين وبلاگ نويسان ديگر كشورهاي جهان مرسوم شده و ما همچنان براي ايجاد آرامشي دور از فضاي كار و براي آگاهي بخشيدن به همنوع به منظور زندگي بهتر وبلاگها را متولد مي كنيم. از اين رو ارزشهاي اجتماعي و اعتقادي بزرگترين مؤلفه وبلاگستان فارسي بر خلاف ديگر وبلاگستانهاست.
4- وجود محدوديتهاي اقتصادي و ارتباطي در مسير بهره مندي از رايانه و كاربري اينترنتي همچنان نتوانسته است وبلاگ فارسي را در ايجاد پست (درج مطلب جديد) در فضاي مجازي متوقف كند. سرعت اندك اينترنت خانگي، صرف زمان زياد براي دانلود كردن، ضعف در سيستمهاي ارتباطي و سرورهاي مركزي، كم بودن سواد رايانه اي و چندين وچند محدوديت ديگر، هيچ كدام نتوانسته اند بهره وري مناسب از وبلاگ را كاهش دهند و روند پيش رو حكايت از نگاه عميق و ژرف نگري به وبلاگ را نشان مي دهد، به گونه اي كه مي توان گفت به طور ميانگين در هر دو تا سه روز يك پست جديد در هر وبلاگ ثبت مي شود. اين در حالي است كه بر اساس اظهارات وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات، ضريب نفوذ اينترنت نسبت به سال گذشته از 10 درصد به 60 درصد افزايش يافته و شمار كاربران نيز از 7 ميليون به 11 ميليون رسيده است و در صورت استفاده دانشگاهها و مراكز پژوهشي از امكانات ايجاد شده براي آنها، جهش بزرگي در اين بخش ايجاد خواهد شد و شمار كاربران به بيش از 20 ميليون نفر خواهد رسيد.
وي در رابطه با سرعت اينترنت مي گويد: سرعت به مسأله قيمت مرتبط است. در بخش واگذاري خط پر سرعت به بخشهاي مختلف از جمله دانشگاهها و بنگاههاي اقتصادي مشكل نداريم و در مورد اينترنت خانگي نيز بر روي خطوط مسي امكان ايجاد خطوط پر سرعت وجود ندارد و براي رفع اين مشكل اينترنت بي سيمي در برخي از استانها راه اندازي شده است. حال با احتساب تمام محدوديتها، افزايش 4 ميليوني ميزان كاربران اينترنتي از يك طرف و تلاش براي رفع محدوديتهاي ارتباطي و سرعتي در اينترنت از طرف ديگر امكان دسترسي و دستيابي بيشتر به فضاي عالم گير مجازي را فراهم خواهد كرد. از اين رو مي توان بهره وري بهتر را در آينده اي نزديك و علمي تر شدن وبلاگ نويسي فارسي را نويد داد.
5- وبلاگ نويسي، يك وسيله و ابزار يا محرك بسيار ارزشمند اجتماعي براي ترغيب به نوشتن است، زيرا صاحب وبلاگ با مراجعه به اين محيط الكترونيكي ديدگاهها و مطالب مد نظر خود را تايپ و براي مشاهده ديگران درج مي كند. افراد كامنت شده به وبلاگ و بويژه افرادي كه در پايين هر يادداشت نظرات خود را ثبت مي كنند نيز، خود به خود شرايطي را به وجود مي آورند كه كاربر براي جذب بيشتر مخاطب و ارايه مطالب متنوع به آنها و به اصطلاح كلي تر داشتن مخاطب روزانه ميزان مطالعات و آگاهي هاي خود را بالا ببرد تا محيط مجازي همچنان رونق بيشتري داشته باشد كه اين مهم با توجه به سطح مطالعه اندك مردم ايران و بي رغبتي آنها به نوشتن، مي تواند در تحريك آنها براي نوشتن و مطالعه كاربران بسيار مؤثر و تأثيرگذار باشد. از اين رو، باز كردن فضا و كمك براي بهره مندي اكثريت مردم از وبلاگ خود به خود فرهنگ خواندن و نوشتن كه يكي از هدفها و اصول پيشرفت و توسعه هر جامعه مي باشد، به شدت تقويت خواهد شد.
محمد زند كريمخاني، محقق علوم ارتباطات كه پايان نامه كارشناسي ارشد خود را به وبلاگ نويسي اختصاص داده است، در اين رابطه مي گويد: وبلاگ فضاي مجازي است كه هر چند در ظاهر كار كردن با آن ساده است، اما به علم و تحقيق نياز دارد، زيرا كاربر بايد در مرحله اول چيزي براي گرفتن داشته باشد و بعد اين محيط را ايجاد كند و همين نكته باعث مي شود تا براي رقابت علمي و تحقيقي با ديگران و ايجاد يك وبلاگ علمي و تأثيرگذار به مطالعه و پژوهش گرايش پيدا كند و همين عامل باعث مي گردد وبلاگ علم آور باشد و در دانش اندوزي نوين و افزايش سطح آگاهيها و اطلاعات مردم، بسيار ارزشمند واقع شود.
6- با به روز شدن و با بالا رفتن امكانات و تجهيزات رايانه اي، بر ميزان كاربران اينترنتي افزوده مي شود و از آنجا كه بخش اعظمي از اين فضا را وبلاگها به خود اختصاص داده اند، ميزان مطالعه و مراجعه به اين فضاي مجازي نيز به گونه چشمگيري رشد كرده است.
شيرازي، مدير گروه بلاگفا در رابطه با مطالعه و مراجعه به پستهاي وبلاگي مي گويد: مي توان به جرأت گفت كه روزانه بيش از 4 ميليون پست در محيط وبلاگ مورد مطالعه قرار مي گيرد و اين در حالي است كه با افزايش پستها، ميزان مطالعه در كاربران نيز در حال افزايش است.
مهدي بوترابي، مدير گروه «پرشين بلاگ» نيز معتقد است: روزانه بين 3 تا 5 ميليون پست مورد مطالعه قرار مي گيرد و با وقوع برخي اتفاقهاي سياسي با وجود مسابقات وبلاگي ميزان مطالعه نيز افزايش مي يابد.
به طور مثال، مسابقه وبلاگ نويسي قرآني كه در سال 83 برگزار شد، نقش بسيار زيادي در تولد و مطالعه پستهاي وبلاگي داشت و يك رقابت جدي براي رسيدن به بهترين هدف در بين وبلاگ نويسان به وجود آمد كه همچنان تأثير آن ملموس است... بازديد از وبلاگها و مطالعه پستهاي اينترنتي افزايش روزافزون دارد و بر اساس برخي آمارهاي مقايسه اي، رشد چشمگيري نسبت به سال گذشته داشته است؛ به گونه اي كه با افزايش 4 ميليون كاربر، روزانه ميزان مطالعه از پستها بالغ بر يك ميليون افزايش را نشان مي دهد و اين فرايند نيز در حال جهش بيشتري است. از اين رو رعايت تسهيلات براي افزايش ميزان كاربران و خوانندگان محيطهاي وبلاگي در توسعه مند كردن جامعه بسيار تأثيرگذار خواهد بود و به نظر مي رسد باز كردن راه و از بين بردن محدوديتهاي سخت افزاري در شرايط فعلي كه ايران جايگاه درخشاني را در جامعه جهاني در فضاي وبلاگ نويسي به وجود آورده است، مي تواند در اين راستا بسيار حياتي باشد.
7- رعايت اخلاق اجتماعي و دوري از مستهجن گرايي به عنوان يك مؤلفه بسيار ارزشمند در وبلاگستان فارسي به چشم مي خورد و بر خلاف شبكه هاي اينترنتي و وبلاگهاي ديگر كشورها، به جرأت مي توان گفت كه سالم ترين وبلاگهاي جهان در ايران متولد و در حال حيات مجازي هستند. در حال حاضر، چندين ميليون وبلاگ در جهان حاوي تصاوير مستهجن جنسي است و بعد از تبليغ لباس و كالاهاي لوكس توسط زنان و ترويج سكس و تحركات مستهجن در شبكه هاي ماهواره اي، وبلاگ در جهان به عنوان يك رسانه نوظهور در اين راستا تحرك نامناسبي از خود نشان داده است و روز به روز در حال اوج گرفتن است. اين در حالي است كه دولت آمريكا اخيراً براي جلوگيري از تأثيرهاي مخرب اين مسأله، فيلتر كردن برخي وبلاگها و سايتها را براي كتابخانه ها و مراكز آموزشي در دستور كار قرار داده است.
دكتر «كن هالر»، استاد دانشكده پزشكي دانشگاه سنت لوئيس كه به تازگي انجام تحقيق علمي در رابطه با تأثيرهاي فضاي مجازي بر روي كاربران بخصوص جوانان و نوجوانان را در دستور كار قرار داده، معتقد است: وجود اين تصاوير و صحنه ها بر روي وب سايتها و وبلاگ تأثيرهاي بسيار مخربي بر روي اين قشر خواهد گذاشت و كاربران مرتكب اشتباه بزرگي در اين رابطه مي شوند.
«رالف ديكمند»، دانشمند رفتارگرايي دانشگاه «اموري» كه در حال انجام تحقيقي در رابطه با تأثيرهاي تصاوير مستهجن اينترنتي بر روي كاربران است، مي گويد: اطلاعات جديد نشان مي دهد 60 تا 70 درصد از نوجواناني كه سراغ شبكه اينترنت مي روند، در مواجهه با سايتهاي مستهجن دچار هيجان مي شوند و خواسته يا ناخواسته به بحرانهاي عصبي دچار مي گردند و اين موضوع مهم خروج فرد از فضاي علمي و گرايش آن نسبت به تصاوير مستهجن را به همراه دارد... به هر حال، آنچه امروزه به عنوان يك دغدغه بزرگ پيش روي دانشمندان علوم ارتباطات، روان شناسان و جامعه شناسان قرار گرفته است مسأله مستهجن نگاري در فضاي علمي، تحقيقي و آموزشي است كه تأثيرهاي مثبت اينترنت را به شدت كاهش داده است، اما در اين راستا كشور ايران و وبلاگ نويسان فارسي زبان به گونه اي ارزشمند پيش رفته اند و بارها با امضاي تومارهاي متعدد الكترونيكي در شبكه هاي اعتراضي فارسي زبان، كوشيده اند تا فضاي سالم و هدفمند وبلاگ را از اين معضل دور كنند كه نمونه بارز آن به تازگي امضاي ميثاق نامه الكترونيكي در شبكه «پرشين پتيش» در خصوص پاسداري از حريم خصوصي مردم در پي انتشار فيلم مبتذل در رابطه با يكي از بازيگران سينما و تلويزيون بود كه با استقبال جالب توجه وبلاگ نويسان روبرو شد، اين گونه حركتها نشانگر سالم بودن اين فضا و تلاش براي هدفمند كردن آن است، هر چند همچون تمامي جوامع جهاني بسياري افراد ناسالم اجتماعي مي كوشند تا فضاي نادرست و غيراخلاقي را در اين محيط ترويج دهند. اما آنچه نمود پيدا كرده، گرايش وبلاگ نويسان ايراني به سلامت اجتماعي در وبلاگ نويسي را نشان مي دهد، زيرا حريم خصوصي يكي از مهمترين دغدغه ها و حقوق اساسي مردم شمرده مي شود و در تاريخ ايران اسلامي ما نيز به شدت مورد تأكيد قرار گرفته است، هر چند در سال1789 اين حق به طور رسمي در اعلاميه جهاني حقوق بشر فرانسه و طبق ماده 12 آن مورد تأييد و تأكيد قرار گرفت، اما در آيين مقدس اسلام و در تاريخ پرفراز و نشيب ايراني نيز بارها مورد تأكيد قرار گرفته و احاديث و روايات متعددي از معصومين(ع) همراه با آيات قرآن كريم، گواهي روشن بر حفظ حريم خصوصي مردم دوري از مستهجن نگاري است . اين روند به درستي با فرهنگ سازي مناسب و اطلاع ساني دقيق قابليت همه گيري دارد.
8- وبلاگ، رسانه اي است كه كاربر نقش سردبير، ويراستار، دبير سرويس، خبرنگار، گزارشگر و... را ايفا مي كند و با بازي ماوس و صفحه كليد مي تواند در يك صفحه ديجيتالي و فضاي جهاني به اشكال متفاوت ظاهر شود. شايد اين يك رخداد ساده باشد كه اگر يك خانم 45 ساله خود را يك دختر جوان معرفي كند و يك پسر فقير خود را از خانواده اي اشرافي بنامد، تعجب نكنيد كه اگر يك جوان بيسواد خود را استاد دانشگاه معرفي كند و...
براساس تحقيق انجام شده، نگفتن واقعيتها در مورد نام، نام خانوادگي و... نزديك به 40 درصد است و از يك جامعه آماري 100 وبلاگي، 35 درصد از نويسندگان بدون نام، 65 درصد با نام ثبت شده اند و آنچه در بررسيها نشان داده است، در وبلاگهايي كه نام نويسنده ثبت شده، نزديك به 30 درصد نام و نام خانوادگي و 70 درصد ديگر فقط از نام يا نام خانوادگي استفاده كرده اند... و اين در حالي است كه كاربران در رابطه با جنسيت 60 درصد، سن 55 درصد، وضعيت تأهل 45 درصد، مليت 65 درصد و شغل 50 درصد به واقعيت نزديك هستند. البته دروغ گفتن يا دروغ پردازي در رابطه با معرفي كاربران نيست، بلكه در اين فضاي مجازي متأسفانه نوشتار نيز به اين سمت و سو گرايش پيدا كرده است، اما نكته جالب توجه اين است كه رسانه هاي دروغگو يا دروغ پرداز در مدت زماني كوتاه، اعتبار رسانه اي خود را از دست مي دهند. از اين رو، بيشتر وبلاگها از درج خبرهايي كه حالت شايعه اي دارند و اثبات دروغ و يا راست آنها زمان بر است، بهره مي گيرند و يا اينكه تهمت و افترا رادر محيط وبلاگي خود منتشر مي كنند. اما آنچه در فضاي كنوني وبلاگها احساس مي شود اين است كه گرايش جالب توجهي به يادداشت نويسي علمي و مطالب جدي و قابل تأمل وجود دارد و اين مهم مرهون برگزاري جشنواره هاي متعدد وبلاگ نويسي در اين فضاي مجازي است. مسابقات قرآني، ايران شناسي، محرم، دهه فجر و... هر كدام سرفصلهايي هستند كه كاربران مطالبي را در اين رابطه در صفحه الكترونيكي خود درج كنند.
«اينترنت ملي»
شايد يكي از مهمترين موضوعاتي كه پيش روي جامعه IT قرار گرفته است، مسأله اينترنت ملي باشد و متأسفانه به خاطر تشريح نشدن و طرح قبل از تدوين كلي و تصويب، باعث گرديد موضع گيريهاي متعددي را به همراه داشته باشد، مسؤولان وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات معتقدند اينترنت ملي براي كاربران بسيار امن، با كيفيت و ارزان قيمت است. اين در حالي است كه از يك طرف محدود كردن چند سايت و قطع سرويس به چند شركت ايراني توسط شركتهاي آمريكايي نياز به ديتاسنتر داخلي را بيش از پيش مطرح و بر اهميت و توجيه اين طرح افزوده است. از طرف ديگر، محدوديتهاي متعدد بين المللي براي توسعه ارتباطات اينترنتي و تحريمهاي خارجي براي فضاي مجازي نيز دو انگيزه خوب براي پافشاري بر تأسيس اينترنت ملي شده اند.
دبير شوراي عالي فناوري اطلاعات نيز در كنفرانس بين المللي انجمن رايانه گفت: اگر شبكه يكپارچه و پايدار امن ملي در كشور به وجود آيد، بسياري كمبودها و وابستگي هاي ما به منافع خارجي از ميان خواهد رفت. مسؤولان وزارت ارتباطات معتقدند اينترنت ملي دسترسي آسان و ارزان طبقات مختلف جامعه و حمايت از مصرف كننده، توسعه زيربنايي شبكه اينترنت در ابعاد ملي، كاهش هزينه ها و مديريت منابع شبكه ارتباطي اينترنت كشور، ايجاد ديتاسنتر ملي يا مركز داده اينترنتي در داخل كشور، افزايش امنيت فضاي تبادل اطلاعات، حمايت از حقوق كاربران و سايتهاي اينترنتي، تدوين سياستهاي ملي در جهت توسعه زيربنايي ICT كشور، زمينه سازي براي توسعه دولت الكترونيك و حمايت از سرمايه گذار بخش خصوصي را به همراه خواهند داشت، اما آنچه در گفتگو با صاحب نظران IT و ICT كشور، كاربران اينترنت، شبكه هاي سرويس دهنده و صاحبان سايتها و وبلاگها حاصل شد، اين است كه اينترنت شبكه بي مرزي است كه در طول سطح گسترش مي يابد و هر كاربري در هر نقطه از جهان مي تواند فقط با كليك كردن و يا وارد كردن يك آدرس، از اطلاعات مختلف بهره مند شود و در واقع به عنوان يك نقطه از يك جهان گسترده قرار دارد و احداث شبكه مجزا خود به خود محدوديتها و دور شدن از شبكه جهاني را به همراه خواهد داشت و علوم مختلف كه مي توانند منابع ارزشمندي براي توسعه فكري جامعه داخلي باشند، در فضاي مجازي از فضاي مجازي كنوني قرار مي گيرند. از اين رو به نظر مي رسد هر اقدامي كه باعث جدا كردن كاربران از اين فضا شود، تأثير مثبتي نخواهد داشت.
شيرازي، مدير شبكه سرويس دهي وبلاگ نويسي بلاگفا معتقد است: كاركرد وبلاگ و سيطره بهره وري از آن جهاني است و عرضه و تقاضاي آن از يك سطح ملي فراتر رفته است. امروزه نه تنها وبلاگ نويسان داخلي، بلكه ايرانيان مقيم خارج از كشور نيز به گونه اي شگفت انگيز به اين مسير گرايش پيدا كرده اند و با رتبه اي كه كشور ما در جهان از حيث ايجاد وبلاگ به دست آورده است، نه تنها نبايد آن را محدود كرد، بلكه بايد فضا را بازتر نمود تا فكر، زبان و انديشه ايراني هر روز نسبت به گذشته گستره بيشتري را دربرگيرد.
اميد بصيرت، مدير گروه «ايران- ايران» در اين رابطه مي گويد: هر چند اجراي اين طرح محدوديتهاي سخت افزاري را برطرف مي كند، اما من زياد خوشبين نيستم، چون با اجراي اين طرح به نظر مي رسد محدوديتهاي نرم افزاري و بين المللي اجرا مي شود و ايران از فضاي گسترده اينترنت دور مي شود. البته اگر اين رخداد به گونه اي اجرا شود كه مكمل فضاي فعلي باشد و تسهيلات رفاهي و تكميلي براي بهره مندي بيشتر از اينترنت كنوني را فراهم كند، بسيار ارزشمند و قابل قبول است.
محمد زند كريمخاني، در اين رابطه مي گويد: اينترنت ملي نبايد در ارتباط جامعه ايران با فضاي پيرامون خلا ايجاد كند و اگر قرار باشد محدوديت را به وجود بياورد، در بلندمدت به فرهنگ و مسايل زيربنايي، علمي و آموزشي كشور ضربه مي زند.
كارشناسان IT معتقدند اينترنت به عنوان يك شبكه جهاني با حضور كاربران متعدد از سراسر جهان به هم گره خورده است و ارزش وجودي آن در بين المللي بودن مبادله اطلاعات است. اين ابزار ارتباطي امروزه به عنوان يك تعريف خاص بر مبناي غيرمتمركز بودن درآمده است و در اين رابطه ايجاد يك فضاي مجازي در كنار فضاي ديگر تنها باعث خواهد شد انديشه ايراني در يك مكان متمركز شود و جهان بدون ايران مبادله فكري و اطلاعاتي كند. هر چند مسؤولان وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات با وجود برگزاري چندين نشست خبري تاكنون به صورت تشريحي اينترنت ملي را تعريف نكرده اند و فقط از وجود مزاياي سخت افزاري نامبرده اند، اما به نظر مي رسد هر كاري در جهت محدود كردن ايران در ارايه اطلاعات و بهره مندي از ارتباطات جهاني اجرا شود نه تنها به سود مردم نيست، بلكه زيان اوليه آن را جامعه ايراني متحمل خواهد شد، اما اگر منظور از اينترنت ملي بهره مندي همزمان ايران از يك شبكه ملي داخلي و يك فضاي اينترنتي بين المللي است، به نظر مي رسد تقويت همين شبكه به صرفه تر از صرف يك ميليارد دلار پول براي ايجاد يك فضاي ضعيف تر مجازي است.
فرهنگ وبلاگ نويسيِ
آنچه از وبلاگ و وبلاگ نويسي و وبلاگستان فارسي در اين سطرها انگاشته شد، همه حكايت از رسانه نوظهوري است كه با وجود معايب متعدد، محاسن زيادي را نيز دارد و به جرأت مي توان گفت كه محاسنش بر معايبش مقدم است و به نظر مي رسد بايد به منظور فراگير كردن و هدفمند نمودن آن اقدامهاي سازنده تري را در دستور كار قرار داد، زيرا فضاي مجازي وبلاگ با آنچنان واقع بيني پيش مي رود كه نمي توان آن را در قاعده و قانون و يا ديتاسنترهاي داخلي و خارجي محدود كرد بلكه به جاي ايجاد التهاب متعدد كه گهگاه مخرب و نتيجه عكس را به همراه خواهند داشت، به نظر مي رسد بايد فرهنگ بهره وري بهينه از وبلاگ را به روح و جان جامعه تزريق كرد هم اكنون 11 ميليون كاربر در فضاي مجازي سير مي كنند و پيش بيني ها رقم 20ميليون نفر را براي سال آينده نويد مي دهد و اين در حالي است كه هر 8 ثانيه يك وبلاگ فارسي متولد مي شود و روز به روز اين فضا پهناورتر مي گردد. از اين رو، با توجه به اينكه وبلاگ نويسي به دارا بودن فهم و علم و انديشه و جايگاه تحقيقي و پژوهشي نياز دارد، پس مي توان با ايجاد محركهاي مكمل و جريان سازي فرهنگي در محيط وبلاگستانها فضايي را به وجود آورد تا محيط وبلاگ نويسي از شرايط كنوني سالمتر و بر مسايل مختلف پيرامون تأثيرگذارتر شود، به طور مثال برگزاري جشنواره هاي متعدد وبلاگ نويسي و تزريق كردن موضوعات متعدد اجتماعي، فرهنگي، سياسي مي تواند نقش مؤثري در هدفمند كردن وبلاگها داشته باشد و به عنوان يك تجربه درخشان امتحان خود را در چند سال اخير با موفقيت خوبي پس داده است كه متأسفانه از سرعت مناسبي در شرايط كنوني برخوردار نيست.
دكتر مسعودي در اين رابطه مي گويد: كارها و پروژه هاي علمي و تحقيقاتي در فضاي گذشته مدارس به شدت مورد بي توجهي قرار گرفته و امروز با مشاهده نتايج اين بي مهري ها تلاش زيادي در فضاي فعلي مدارس براي تحقق اصل پژوهش و تحقيق در دستور كار قرار گرفته است.
اين استاد علوم ارتباطات در ادامه مي گويد: به نظر مي رسد در شرايط فعلي كه گرايش و سرعت زيادي در بهره وري از وبلاگ وجود دارد، مي بايد به عنوان يك درس در مقاطع تحصيلي دبيرستان تدريس شود و قبل از آنكه به صورت غيرعلمي و نادرست آموزشهاي لازم را از منابع غيررسمي فرابگيرند، بهتر است فرهنگ وبلاگ نويسي توسط خود مراكز آموزشي تدريس گردد.
زند كريمخاني، محقق علوم ارتباطات نيز مي گويد: وبلاگ نويسي، نوشتن، خواندن، تحقيق و پژوهش را به همراه دارد و به جاي اينكه موضوعات نادرست در دستور كار وبلاگ نويسان قرار گيرد، بايد فرهنگ بهره وري درست و تحقيق و پژوهش علمي و حرفه اي را در جامعه رواج داد.
شيرازي، مدير بلاگفا معتقد است فرصت فعلي يك موقعيت استثنايي است و مي توان با لحاظ كردن راهكارهاي مناسب، جامعه را به هدفهاي مثبت و جايگاههاي درست سمت و سو داد و موقعيت فعلي امكان دارد در آينده تكرار نشود و بهتر است به جاي پرداختن به حاشيه، متن را مدنظر قرار داد و فرهنگ وبلا گ نويسي را سريعاً در جامعه تبيين نمود.
و اما...
به نظر مي رسد مي توان با حمايت از سرويسهاي متعدد و بلاگ نويس فارسي كه امروزه بالغ بر 15 شبكه مي باشند، از يك طرف برخي از محدوديتهاي سخت افزاري را برطرف كرد و از سوي ديگر با تدوين و تزريق فرهنگ وبلاگ نويسي به جامعه برخي چالشها را اصلاح و از وقوع برخي ناملايمتها در اين محيط مجازي جلوگيري كرد و با به روز كردن تكنولوژي ارتباطات اينترنتي، شرايطي به وجود آورد تا محيطي حرفه اي از اين رسانه را در جامعه تداعي كرد. |
