|
* منور ميرشجاعان «بحران آب بيش از هر جنگي، جان انسانها را مي گيرد، با اين حال در برابر اين بحران جهاني هنوز اقدام بين المللي هماهنگي صورت نگرفته است.»

اين سخن كوتاه را چندي قبل نماينده سازمان ملل متحد در ايران عنوان كرده بود كه گوياي حقيقتي بزرگ از تهديد امروز ساكنان كره زمين است. شايد باور نكنيد، در مدت كوتاهي كه اين جمله از نظر شما مي گذرد، دو نفر به علت دسترسي نداشتن به منابع آب آشاميدني سالم در دنيا جان خود را از دست مي دهند. گزارش بانك جهاني حكايت از آن دارد كه هنوز بيش از يك ميليارد نفر در دنيا قادر به استفاده از آب سالم نيستند و همه ساله حدود سه ميليون نفر به خاطر آب آلوده از بين مي روند. سازمان يونيسف و سازمان بهداشت جهاني نيز در گزارشي عنوان كرده اند، اگر شرايط فعلي ادامه يابد 500 ميليون نفر تا 9 سال ديگر از امكانات بهداشتي بي بهره خواهند بود و تا سال 2025 ميلادي نيز 800 ميليون نفر از جمعيت جهان آب غيربهداشتي مصرف خواهند كرد. محدود بودن منابع آب در كره زمين و ارتباط مستقيم آن با بقاي انسانها و ديگر موجودات زنده باعث شده، آب در عرصه هاي بين المللي به صورت كالايي استراتژيك، امنيتي و اقتصادي در بيايد. اردكانيان مدير مركز منطقه اي مديريت آب شهري در كنفرانس بين المللي «مديريت منابع آب در كشورهاي اسلامي» كه سي ام بهمن ماه در تهران برگزار شد، به اهميت آب به عنوان يكي از چالشهاي اصلي هزاره سوم اشاره كرد و گفت: جهان از نظر شاخص سرانه مصرف آب تجديدپذير به سه منطقه بحراني، رو به بحران و كمتر بحراني تقسيم شده است. به گفته وي، تنوع چالشهاي آبي از جمله كمبود تغيير و كاهش كيفيت آب، مسايل آبهاي مشترك مرزي و زيرزميني، اقتصاد آب و خشكسالي از جمله مواردي است كه در همكاريهاي بين كشورها ايجاد ترديد مي كند. سازگاري با كم آبي وقتي به آمارها و گزارشهاي مجامع بين المللي در زمينه منابع و چالشهاي آب مي نگريم، اين سؤال مطرح مي شود كه براي حفظ و استفاده بهينه «آب»، اين كالاي حياتي در سطح بين المللي، چه تدابيري انديشيده شده است. عبدا... اسكويي مدير روابط عمومي شركت مديريت منابع آب ايران در اين زمينه گفت: سازمان ملل متحد نزديك به 12 سال پيش، دوم فروردين يا 22 مارس را با هدف ارتقاي آگاهيهاي عمومي و روشن شدن اهميت آب براي مردم به عنوان روز جهاني آب نامگذاري كرد. وي افزود: در سال 1994 اين روز به نام «آب و دغدغه همگاني» مطرح شد و از آن سال تاكنون هر سال شعاري براي روز جهاني آب انتخاب مي شود كه گوياي چالشهاي پيش روي آب در جهان است. اين كارشناس به شعار امسال سازمان ملل براي روز جهاني آب اشاره كرد و اظهار داشت: «سازگاري با كم آبي» شعار امسال روز جهاني آب است و سازمان فائو متولي برگزاري اين مراسم است.وي تصريح كرد: به خاطر اهميت آب در كشاورزي دو سال پياپي فائو به اين مسأله خواهد پرداخت و البته عنوان روز جهاني آب سال آينده تغيير پيدا مي كند. اسكويي گفت: كشور ما نيز با همكاري نماينده فائو در ايران برنامه ريزيهاي مختلفي را در زمينه ارتقاي آگاهيهاي عمومي درباره آب با تأكيد بر آب كشاورزي پيگيري خواهد كرد. وي خاطرنشان كرد: در كشور ما فقط نزديك به 5 درصد منابع آبي صرف بخش شرب مي شود و نزديك به 95 درصد آن در بخش كشاورزي مصرف مي شود كه متأسفانه در اين زمينه كار گسترده و اثرگذار و برنامه ريزي شده اي صورت نگرفته است. به گفته كارشناسان، در دنيا توليدات غذايي از اراضي آبي 40 درصد و از اراضي ديم 60 درصد است، در حالي كه در ايران توليدات غذايي از اراضي آبي 89 درصد و از اراضي ديم 11 درصد است كه اين مسأله با توجه به وجود بحران آب در سفره هاي آب زيرزميني، اثرات جبران را براي كشورمان در پي دارد. نوروز آبها و رودهاي جاري همان طور كه عنوان شد، هدف اصلي انتخاب روزي به نام آب در سطح بين المللي جلب كردن توجه ساكنان اين كره خاكي به مسأله آب بوده است، اما در ايران به طور خاص به دليل همزماني اين روز با ايام تعطيلات نوروز، كار گسترده اي نمي توان انجام داد. اسكويي در اين باره اظهار داشت: براي رفع اين مشكل، شركت منابع مديريت آب در ايران و امور آب وزارت نيرو كه مرجع ملي برگزار كننده روز جهاني آب در ايران است، بررسي كردند و نتيجه گرفتند كه بايد روزي را نزديك به روز جهاني آب انتخاب كنند تا همگام با اتفاقات سطح جهاني باشند. وي افزود: در بررسيهايي كه در تقويم ايران باستان صورت گرفت به 13 اسفند به عنوان «نوروز آبها و رودهاي جاري» برخورديم كه در اين روز، مردم به بيرون از شهرها و روستاها به كنار رودها و چشمه ها مي رفتند و داخل آبها عطر و گلاب مي پاشيدند و اين گونه آب را گرامي مي داشتند. اين كارشناس خاطرنشان كرد: تلاش كرديم كه اين روز را به عنوان روز ملي آب در ايران به طور رسمي ثبت كنيم، در اين زمينه قدمهايي نيز برداشته ايم و از طريق شوراي فرهنگ عمومي هم، سعي مي كنيم اين روز به طور رسمي وارد تقويم كشور شود. وي گفت: سال گذشته براي نخستين بار چنين مراسمي را در 13 اسفند به عنوان روز آب در ايران برگزار كرديم و چون سال گذشته از سوي سازمان ملل روز جهاني آب به نام «آب و فرهنگ» نامگذاري شده بود، سعي كرديم برنامه هايي را در كشور همگام با موضوع بين المللي داشته باشيم، بنابراين در آخرين روزهاي پاياني سال ميلادي همايش «آب و فرهنگ» را در اصفهان برگزار كرديم. اسكويي خاطرنشان كرد: امسال نيز كميته ملي سدهاي بزرگ در اين روز همايش تجليل از پيشكسوتان صنعت سدسازي را داريم. اين كارشناس در زمينه فرهنگسازي مصرف بهينه آب در كشور تصريح كرد: با وجود تلاشهاي صورت گرفته در زمينه فرهنگسازي، كارهاي برجسته اي نشده است و ما در روابط عمومي امور آب، به عنوان متولي اصلي ارتقاي آگاهيهاي عمومي آب و فرهنگسازي، تلاش مي كنيم تا جايگاه اين مواد قانوني را واردتر بكنيم و مسؤولان بيشتر به آن بها بدهند و رديف بودجه فرهنگي براي ارتقاي آگاهي عمومي تعريف كنند. اوصاف آب به روايت كلام الهي «آب» جايگاه خاص و منحصر به فردي در بين اديان و ملل دارد و هر كدام به نوعي براي وظايف حياتي اين عنصر گرانبها ارزش و احترام قائل هستند. اما نكات، تعاريف و ارزشهايي كه براي اين ماده حياتي عنوان شده، هيچ كدام گوياتر و روشن تر از كلام الهي در وصف اين نعمت ارزشمند نيست، وقتي كه خداوند مي فرمايد: «از آب همه چيز را زنده كرديم.» آيات متعددي در قرآن در رابطه با كاربردهاي مختلف آب عنوان شده است. خداوند در زمينه بركت آب در سوره «ق» آيه 9 مي فرمايد: «از آسمان آبي پربركت نازل كرديم و به وسيله آن باغها و دانه هايي را كه درو مي كنند، رويانديم.» و در سوره ملك آيه 30 پروردگار مي فرمايد: «بگو: به من خبر دهيد اگر آبهاي (سرزمين) شما در زمين فرو رود، چه كسي مي تواند آب جاري و گوارا در دسترس شما قرار دهد؟!» و در زمينه گوارايي و فراواني آب، در سوره مرسلات آيه 27 مي خوانيم: «و در آن كوههاي استوار و بلندي قرار داديم و آبي گوارا را به شما نوشانديم.» و در سوره نباء آيه 14 خداوند مي فرمايد: «و از ابرهاي باران زا آبي فراوان نازل كرديم.» اندكي تدبر و تعمق در اين آيات الهي، هر مسلماني را موظف مي كند كه به اين نعمت الهي احترام گذاشته و از آن به بهترين صورت استفاده كرده و از هدر رفت آن جلوگيري كند. |