----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
مطهري ؛ نرم افزار فكري انقلاب اسلامي

٭ حمزه واقعي

استاد مطهري را بايد نرم افزار فكري و پشتوانه تئوريكي انقلاب اسلامي دانست كه از سالهاي پيش از انقلاب به نظريه پردازي در چارچوبه انديشه سياسي امام خميني(ره) پرداخت و كوشيد تا عقبه تئوريك نظام را غني سازد.
ذهن نقاد، انديشه ورزي، آفاق فكري گسترده، جامعيت علمي و تسلط بر مباني و مسايل علوم اسلامي و دانشهاي مرتبط، جامع نگري، دغدغه داشتن نسبت به حضور دين در قلمروهاي مختلف زندگي و جامعه، فهم پويا از مسايل، توانايي ويژه در استنباط و استخراج مفاهيم فقهي- فلسفي- اجتماعي، شناخت مسايل و موضوعات معاصر، دردمندي و مسؤوليت پذيري و در نهايت روش شناسي مطالعاتي و نحوه مواجهه او با مسايل، موضوعات و رخدادها به اين نرم افزار فكري تمايزها و امتيازهاي ويژه اي بخشيده بود.
تسلط ايشان بر علوم اسلامي همچون فقه، اصول، فلسفه، كلام قديم و جديد، رجال و حديث، تفسير و دانشهاي پايه همچون ادبيات عرب و منطق و از سوي ديگر، تسلط بر مباني علوم انساني و اجتماعي بويژه در قلمروهايي همچون انسان شناسي، جامعه شناسي، تعليم و تربيت و نيز موضوعات چندتباري، به علاوه نگاهي ظريف و دقيق از ايشان شخصيتي جامع، انديشمند و نظريه پرداز ساخته بود كه به او كمك مي كرد تا اين نرم افزار فكري بتواند از يك سو اعتماد جامعه علمي و نخبگان را به دست آورد و از ديگر سو با استفاده از اين پشتوانه عظيم، به ايده سازي و نظريه پردازي بپردازد.
يكي از دغدغه هاي جدي استاد ضمن وفاداري بر سنت، بازخواني فعال آن متناسب با نيازها، خلأها و پرسشهاي نوآمد بود. شهيد مطهري از يك سو به جريان اصلاحگري و حضور دين در قلمروهاي مختلف اجتماعي اعتقاد داشت و از سوي ديگر به شدت مراقب بود تا با نام اصلاحگري، بنياد و اساس دين دچار تخريب نشود.
او مرز بدعت و نوآوري را به خوبي تشخيص مي داد و از يك سو منتقد جريانهاي انحرافي و از سوي ديگر ناقد جريانهاي انجمادي بود و تلاش داشت تا فضاهاي تازه و كرانه هاي وسيع تري از دين و معارف ديني را فرا روي مشتاقان قرار دهد. به تعبير مقام معظم رهبري: "ايشان با قوت فكري و انديشه صائب خود وارد ميدانهايي شد كه تا آن وقت هيچ كس در زمينه مسايل اسلامي وارد آنها نشده بود و با تفكراتي كه آن روز در كشور رايج شده بود، خود را وارد يك چالش علمي عميق و وسيع و تمام نشدني كرد.
ايشان هم در جبهه مقابله با ماركسيستها به يك جهاد هوشمندانه دست زد و هم در جبهه مبارزه با تفكرات غربي و ليبراليست ها وارد ميدان شد. اين نقش بسيار مهم است؛ هم جرأت و اعتماد به نفس مي خواهد، هم قدرت فكري و اجتهاد در زمينه هاي گوناگون را لازم دارد و هم يقين و ايمان قاطع مي خواهد، اين مرد بزرگ همه اينها را با هم داشت".
استاد با نظام فكري دقيقي كه داشت، تلاش داشت تا به بهانه نوآوري و روزآمدي و حضور دين در جامعه، به بازنگري در مسلمات نپردازد و از سوي ديگر با جريانهايي كه با تصلب و تحفظ مانع از حضور دين در قلمروهاي مختلف اجتماعي مي شدند، مقابله مي كرد.
استاد مطهري مرز ميان روشن ورزي و سنت مداري را به درستي دريافته بود و يكي از دغدغه هاي جدي وي ترويج انديشه هايي بود كه نمي توانستند نسبت دقيق و درستي از نوانديشي و دين مداري را ارايه دهند؛ گروههايي كه به بهانه پيراستن متن دين از حواشي، به تنزه طلبي، انقطاع و انفصال از سنت دامن زدند و بنيادهاي دين را نيز در معرض تهاجم و نقد قرار دادند.
از ديگر ويژگيهاي متمايز استاد، روش شناسي مطالعاتي و شيوه تحصيل و تعقيب مسايل و نحوه استنباط گري ايشان از مسايل بود. استاد در مواجهه با موضوعات، از يك سو از ذخاير فكري، ذهن نقاد، بصيرت علمي بهره مي برد و از سوي ديگر با تسلط بر مباحث و گستره هاي دين پژوهي و موضوعات چندتباري، باعث شده بود تا نسبت به هر مسأله اي كه ورود پيدا مي كرد، آن را بازآفريني نموده و يا به نوآوري هايي در آن مسأله دست يابد. ذهن منسجم و فعال استاد باعث شده بود كه هر مسأله اي را در نقطه متكامل تري قرار دهد و يا دست كم دريچه هاي نويني را بگشايد و هيچ گاه در يك مسأله متوقف نماند.
ياد و نام، روش و بينش و مرام و انديشه اش مستدام باد.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------