---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- بررسي بيماريهاي عفوني يا گوارشي در گفتگو با دكتر ميرزاده متخصص اطفال و استاديار دانشگاه؛ كودك، تابستان و هيولاي "گاستروآنتريت"
٭ نازيلا پوراصفهاني واي بچه ام داره از دست مي ره، ببين چه بي حال شده، خسته شدم از بس كه او را عوض كردم، آقاي دكتر به دادم برسيد... حتماً شما هم اين صحنه را ديده ايد. با شروع فصل تابستان به دليل گرما و امكان رشد سريع عفونت يكي از مشكلات بچه ها اسهال و استفراغ است كه اصطلاح علمي آن "گاستروآنتريت" است. ما در اين زمينه با آقاي دكتر ميرزاده متخصص اطفال و استاديار دانشگاه آزاد اسلامي مشهد گفتگويي داشته ايم كه توجه شما را به آن جلب مي كنيم.
٭ آقاي دكتر "گاسترو آنتريت" يعني چه؟ گاسترو آنتريت به معني التهاب و يا عفونت بخشي از دستگاه گوارش (معده و روده ها) است. اين يك اصطلاح علمي است و ترجمه تحت لفظي آن اسهال و استفراغ است.
علائم آن در كودكان چيست؟ در اين فصل كه فصل شيوع آن است، خانواده ها از اسهال خوني و يا آبكي و گاهي استفراغ و در بعضي مواقع از هر دوي اين علامتها در كودكانشان شكايت دارند.
چه مقدار و چه نوع دفع مدفوع را اسهال مي گوييم؟ در سنين كودكي افزايش دفعات و افزايش ميزان آب مدفوع براي تعريف اسهال مهم است. در اسهال، مدفوع شل و آبكي تر و تعداد دفعات نسبت به حالات قبل زيادتر مي شود.
چرا شيوع "گاسترو آنتريت" در تابستان بيشتر است؟ علل اسهال و استفراغ به دو دسته عفوني و غيرعفوني تقسيم مي شود؛ عوامل عفوني شايعتر است و اسهال حاد و ناگهاني در مدت كوتاهي ادامه دارد. و از ميان عوامل عفوني، ويروسها در تمام فصول سبب اسهال مي شوند كه در تابستان بيشتر "آنتروويروسها" و در زمستان "رتو ويروسها" سبب اسهال مي شوند. عوامل باكتريايي و بعضي انگلها نيز باعث اسهال مي شوند. از سوي ديگر بعضي ميكروبها در فصل تابستان روي غذاها رشد مي كنند و سمي به نام "توكسين" مي سازند كه سبب اسهال مي شود.
نحوه اثر اين عوامل بيماري زا در بدن چگونه است؟ وقتي عامل بيماري زا وارد بدن مي شود و يا جذب را مختل مي كند يا سبب ترشح مايع بيش از حد به داخل لوله گوارش مي شود و يا هر دو سيستم فعال مي شود. افزايش تحرك روده ها هم مي تواند در اسهال اطفال مؤثر باشد.
براي پيشگيري چه بايد كرد؟ پيشگيري هميشه مقدم بر درمان است. در فصل گرم سال در خصوص شيرخواران ما تأكيد بر دادن شير مادر به آنان داريم بويژه در 6 ماهه اول نوزادان كه حتي توصيه انحصاري بر دادن شير مادر است. شير مادر تا حد زيادي مي تواند جلوي بيماري هاي عفوني مانند اسهال و استفراغ را بگيرد و بعد از اين 6 ماه همراه شير مادر، تا 2 سال غذاي كمكي را اضافه مي كنيم. نكته ديگر نحوه تهيه مواد غذايي بچه هاست. در فصل گرم سال، غذا بايد تازه تهيه شود و غذاي بچه ها را بيرون از يخچال نگهداري نكنيم. و از مصرف غذاهاي مشكوك كه بيرون فروخته مي شوند اجتناب كنيم. غذاهاي آماده بخصوص سوسيس و ساندويچ نبايد زياد به بچه ها داد. بستني در اين فصل زياد مصرف مي شود، به همين دليل پاستوريزه بودن بستني بسيار مهم است. مسافرتها در فصل تابستان زياد است و بايد از مصرف يخهاي آلوده بويژه يخهاي كارخانه اي كه معلوم نيست چگونه اين يخها را تهيه كرده اند خودداري كرد. از يخ به طور غيرمستقيم براي خنك كردن آب و نوشابه استفاده شود؛ يعني بطري آب را لابه لاي يخ بگذاريم، نه يخ را در ليوان آب بيندازيم. اگر در مواردي به آلودگي آب مشكوك شديم، آب را 10 تا 15 دقيقه بجوشانيم. ميوه هاي اين فصل قابليت شستشوي بالايي ندارند و پوست آنها كنده نمي شود مثل توت، توت فرنگي و زردآلو و گيلاس به همين دليل بعد از شستشو ممكن است به طور ثانويه دچار آلودگي شوند. ما خوراندن اين ميوه ها را به نوزادان زير يك سال اصلاً توصيه نمي كنيم و خوردن آنها براي كودكان بزرگتر هم با احتياط توصيه مي شود. با وجود تمام اين توصيه ها باز هم اسهال و استفراغ جزو شايعترين بيماري هاست، ولي ميزان مرگ و مير آن در دنيا كاهش يافته است. در گذشته نه چندان دور اين بيماري يكي از شايعترين علل مرگ كودكان بوده كه با توسعه بهداشت، مرگ و مير ناشي از آن امروزه بسيار كاهش يافته است. نكته ديگر كه در فصل گرما قابل توجه است، اينكه گرمازدگي مي تواند سبب بروز اسهال و استفراغ شود. ما توصيه مي كنيم كه كودكان زير يك سال را در ساعتهاي گرم در طول روز (9 صبح تا 6 بعد از ظهر) بيرون نياوريد و اگر مجبور بوديد، براي آنان يك مكان با سايه مناسب آماده كنيد و در آفتاب بچه ها را نگهداري نكنيد و مايعات سالم هم همراه داشته باشيد.
آقاي دكتر! بي توجهي به اسهال و استفراغ چه عوارضي را براي بچه ها دارد؟ مهمترين عارضه؛ اسهال و استفراغ، كم آبي بدن و اختلالات الكتروليتي است. حتي با اسهال خفيف هم مقدار زيادي مايع از بدن بيمار دفع مي شود و كم آبي درجه هاي مختلفي دارد كه درجه پايين آن مي تواند قابل تحمل باشد، اما درجه هاي متوسط و شديد آن خطرناك است و مهمترين عامل مرگ و مير و ناتواني بچه هاست. در جريان اسهال، هيچ چيز به اندازه مايعات از دست رفته، اهميت ندارد. اگر اصرار بر اين باشد كه دارو مصرف شود تا اسهال را متوقف گردد، درست نيست. جبران اين مايعات از هيچ راهي مؤثر نيست، مگر با سرم تراپي. منظور ما بيشتر سرم خوراكي است تا تزريقي، مگر اينكه بچه بسيار بدحال باشد كه بايد از سرم تزريقي استفاده كرد. بايد از سرمهاي خوراكي ORS كه هم در دسترس و هم ارزان و نيز تهيه آن آسان است، استفاده شود."ORS" در واقع جان كودكان مبتلا به اسهال و استفراغ را نجات مي دهد. هر چند كه ممكن است طول مدت اسهال را كاهش ندهد. بايد به بعضي از انواع اسهالها توجه بيشتري شود. مانند اسهال هايي كه: 1) شديد و ناگهاني است و حجم زيادي دارد و در مدت كوتاهي بچه را بي حال مي كند. 2) دفع خون و موكوس در مدفوع 3) اسهالهايي كه با استفراغ شديد همراه است. 4) اسهالهايي كه به دليل مسموميت باشد. در كنار ORS بايد آب، دوغ، چاي تازه دم و كمرنگ و نوشيدني هاي ديگر به كودكان داده شود. نكته مهم اين است كه فقط از آب استفاده شود كه املاح بسيار زيادي دارد و در اسهالهايي كه به دليل اختلالات الكتروليت و سديم خون و غيره رخ داده است، مي تواند بسيار خطرناك باشد و حتماً بايد از مايعات الكتروليت دار استفاده كرد.
آقاي دكتر! هر اسهال و استفراغي "گاسترو آنتريت" است و آيا فقط با ORS درمان مي شود؟ نه. هر "گاسترو آنتريتي" با تظاهر اسهال و استفراغ همراه است. در واقع اسهال و استفراغ يك نشانه از بيماري سيستميك است كه معمولاً "گاسترو آنتريت" است.
غير از گاسترو آنتريت چه چيزي ممكن است باعث اسهال و استفراغ شود؟ بعضي بيماري هاي خارج از دستگاه گوارش مي تواند با اسهال و استفراغ همراه باشد؛ مانند عفونت دستگاه تنفس فوقاني، التهاب گوش مياني (اوتيت)، بعضي از بيماري هاي هورموني و بيماري هاي متابوليك كه اسهال و استفراغ در اينها ديگر گاسترو آنتريت نيست.
حالا كمي بيشتر به درمان بپردازيم؟ همان طور كه گفتم، اصل اول درمان، همان درمان كم آبي است. استفاده از آنتي بيوتيك ها در بيشتر اسهالها ضرورتي ندارد، حتي عوارض هم ايجاد مي كند؛ چون بيشتر عامل اسهالها، ويروسها هستند كه آنتي بيوتيك روي آنها بي تأثير است و بسياري از باكتري ها هم به درمان نياز ندارند و تعداد معدودي از باكتريها با آنتي بيوتيك درمان مي شوند، اما در دو مورد بايد از آنتي بيوتيك استفاده كرد: اسهال خوني و وبا. با توجه به منطقه اي كه وبا شايع هست يا نه، بايد پزشك آنتي بيوتيك بدهد. ولي در ساير موارد كه بيمار بدحال نيست و سرپايي درمان مي شود، آنتي بيوتيك لازم نيست اما داروهايي كه به داروهاي ضد اسهال موسوم شده اند و اكثراً داروهاي "اپيوئيد" هستند (ديفنوكسيلات و ...) و يا داروهايي كه حركت روده را كاهش مي دهند، در اسهال حاد ميكروبي اطفال و شيرخواران ممنوع است؛ زيرا عوارض جبران ناپذيري دارد و باعث مسموميت مي شود و همين طور فلج روده را در پي دارد كه فلج روده، فرصتي را براي تكثير باكتريها ايجاد مي كند و اسهال ساده به يك اسهال مهاجم تبديل مي شود.
اگر مادري دسترسي به امكانات اوليه درماني نداشته باشد، اولين قدم چيست؟ اولين اقدامات مادر را مي توان به اين شرح نام برد 1) رعايت بهداشت 2) به هيچ وجه به روده استراحت ندهند (چيزي كه در قديم مرسوم بود و شير و مايعات به كودك نمي دادند) و مايعات را فراوان به كودك بخورانند. در بدترين شرايط اسهال هنوز 60 تا 70درصد مواد غذايي جذب مي شوند حتي اگر تغذيه، اسهال را تشديد مي كند، ولي به دليل جلوگيري از سوء تغذيه مهم مي باشد، بنابراين بايد دفعات تغذيه را زياد كرد. 3) اگر استفراغ مانع تغذيه مي شود بايد با حجم كم و دفعات زياد به بچه ها مايعات داد كه خودش مانع از استفراغ مي شود. 4) خوراندن ORS كه در منزل هم قابل تهيه است (تركيبي از شكر و نمك و آب). 5) دادن مايعات محلي مانند دوغ و چاي علايم كم آبي شامل تشنگي بيش از حد، ولع زياد نسبت به آب، بي حالي يا بي قراري شديد، چشم هاي گود افتاده، گريه بدون اشك، ملاج فوقاني فرو رفته، دهان خشكيده، كم شدن ادرار و پوست خيلي چروكيده مي باشد كه بايد مادر اين علايم را بشناسد و سريعتر اقدامات لازم را انجام دهد.
اسهال و استفراغ غير از اختلال آب و الكتروليت چه عوارض ديگري دارد؟ عوامل متعددي مي تواند سبب اسهال شوند، مثلاً اسهال سيستميك كه توسط يك ويروس ايجاد مي شود و مي تواند تحريك مننژ و مغز را سبب شود و مننژيت و آنسفالي ايجاد كند. اما "گاسترو آنتريت" ساده كه بيشتر علت عفوني دارد، مي تواند باعث اختلال رشد كودك و سوء تغذيه او شود. اگر اسهال حاد جبران نشود، نيم تا يك كيلو از وزن بدن كودك در مدت كوتاهي كم مي شود كه جبران آن سخت است. و از سويي اسهال سبب بي اشتهايي مي گردد كه اين خود سوء تغذيه را در پي دارد و اين خود باعث اسهال دوباره مي شود. اسهال و سوء تغذيه يك چرخه هستند، پس در اسهال نبايد تغذيه را قطع كرد و تا مدتي بعد از اسهال بايد يك وعده به تغذيه اضافه شود و از غذاهاي كالري دار بيشتر استفاده گردد نه اينكه فقط به بچه كته ماست دهند. امروزه ثابت شده كه اين نوع تغذيه غلط است.
در برخورد با يك بيمار اسهال و استفراغي، چه بايد كرد؟ در ابتدا بايد، يك معاينه جامع و كامل از كودك انجام شود كه آيا فقط اسهال و استفراغ دارد و يا علايمي ديگر وجود دارد. يعني اسهال و استفراغ از علايم يك بيماري سيستميك است يا گاسترو آنتريت ساده است. همچنين بايد ميزان مايعات بدن كودك را ارزيابي كرد و در موارد شديد مانند كم آبي و يا علايمي از قبيل كاهش سطح هوشياري يا استفراغهاي شديد آنها را كنترل كرد كه در حالت كم آبي شديد با حال عمومي بد يا شوك بايد مايع درماني وريدي استفاده كرد و در حالت كم آبي شديد، ولي حال عمومي خوب، ابتدا بايد مايع درماني وريدي انجام شود و وقتي كه وضعيت طبيعي شد ادامه درمان به صورت خوراكي در منزل انجام گيرد. ولي در مواردي كه اسهال بخشي از يك بيماري سيستميك ديگر است، قطعاً بيمار بايد بستري شود و بررسي هاي جامع تري لازم دارد.
آيا اسهال و استفراغ به آزمايشهاي خاصي هم نياز دارد؟ پزشك از روي علايم باليني مي تواند حدس بزند كه با چه نوع اسهالي روبه رو است. اگر اسهال غيرعفوني يا غير باكتريال و حال عمومي خوب باشد و بيمار تب بالايي نداشته باشد و قادر به مصرف مايعات خوراكي باشد، نياز به آزمايش نيست. اما در موارد مشكوك به اسهال باكتريال، اسمير مدفوع لازم است كه ساده و ارزان و در دسترس است و به طور اورژانس و سريع آماده مي شود.وجود گلبول هاي قرمز يا سفيد يا هر دو با هم در مدفوع نشان دهنده يك نوع اسهال التهابي و يا مهاجم در روده بزرگ است. وجود بعضي از پارازيتهاي خاص هم درمان خود را مي طلبد.
درصد مرگ و مير ناشي از اسهال چه ميزان است؟ در كشورهاي مختلف متفاوت است. در گذشته نه چندان دور، رتبه اول را اطفال زير 5 سال داشتند و با وجود پيشرفتهاي زياد در بخش بهداشت و درمان هنوز هم، سالانه چند صد كودك به دليل عوارض ناشي از اسهال حاد در سراسر جهان تلف مي شوند كه اين آمار در كشور ما حتي در مناطق محروم پايين آمده است.
آقاي دكتر در پايان براي مادران چه توصيه هايي داريد؟ من توصيه مي كنم تا مادران، كودكان خود را با شير مادر تغذيه كنند. غذاي تازه به كودكان بدهند و غذاي شب مانده را به آنان ندهند. وعده هاي غذايي كودكان را در يخچال بگذارند. از دادن غذاهايي مانند سوسيس، كالباس به كودكان خودداري كنند. اگر قصد مسافرت دارند به فكر آب پاكيزه باشند. تنقلات و بستني را از جاي سالم تهيه كنند و البته در دادن تنقلات به كودكان نبايد افراط كرد.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- قلدر ها به بهشت نمي روند!
٭ قسمت اول اگر از بزرگسالان در خصوص مشكلات مدارس سؤال شود، بندرت ممكن است به قلدري به عنوان يك مشكل اشاره نمايند، حال آنكه قلدري مي تواند از مشكلات جدي در مدارس باشد. قلدري سوء استفاده از قدرت است. پديده اي است تكراري كه در آن قوي ترها بر ضعيف ترها غلبه مي كنند.
قلدري مي تواند به سه نوع كلامي، جسمي يا رواني باشد. قلدران مدرسه بچه هايي را كه نمي توانند از خود دفاع كنند، مكرر مورد طعنه، ناسزا، آزار، تهديد و تمسخر قرار مي دهند. آنان ممكن است قربانيان خود را با القاب نامناسب صدا بزنند، ظاهر و رفتار آنها را مسخره نمايند، ادايشان را درآورند، آنان را از زمين بازي بيرون كنند و خوراكي، پول يا ديگر وسايلشان را بدزدند يا به زور بگيرند. بعضي اوقات، قربانيان مورد تهاجم فيزيكي قلدران نيز قرار مي گيرند؛ مثلاً ممكن است لگد يا كتك بخورند، هل داده شوند، يا در اتاق حبس گردند. نوع زيركانه و غيرمستقيم قلدري كه در دختران شايع است، بي اعتبار بودن ديگران در محيط مدرسه است. كوچك كردن اطرافيان با شايعه پراكني، پخش دروغهاي كينه توزانه، سخن چيني، فاش كردن رازهاي ديگران، پخش نوشته هاي زشت، طرد نمودن، بي اعتنايي و كنار گذاشتن همشاگردي ها از فعاليتهاي گروهي مي تواند از اين نوع قلدري ها باشد. پسران بيشتر با تهديد و آزار، قلدري مي كنند، اما استفاده از آزار كلامي و رواني در دختران قلدر شايعتر است. قلدري كلامي يا رواني مي تواند به اندازه انواع جسماني آن آسيب زننده باشد.قلدري پديده اي بسيار شايع است. در پژوهشي كه در سال 2001 توسط مؤسسه ملي سلامت كودكان آمريكا انجام شد، حدود 1/3 درصد از دانش آموزان به نوعي پديده قلدري را تجربه كرده بودند، 13 درصد به عنوان قلدر، 11 درصد به عنوان قرباني و 6 درصد به عنوان هر دو. حدود 10 درصد آنان هفته اي يك مرتبه يا بيشتر با اين پديده روبه رو شده بودند. قلدري در پسرها سه برابر دخترها و در اوايل نوجواني (14-11 سالگي) شديدتر گزارش شده بود. پسران قلدر معمولاً پسران و دختران را مورد اذيت قرار مي دهند، ولي دختران قلدر فقط دختران را مي آزارند. قلدري اغلب مؤثر واقع مي شود، بنابراين تداوم مي يابد.
خصوصيات فرد قلدر افراد قلدر اغلب نترس و تهاجمي اند و متكي به نفس به نظر مي رسند. آنان مشهور و حتي نزد عده اي محبوب هستند و اغلب گروهي از هوداران آنان را همراهي مي كنند. مهارتهاي اجتماعي، توانايي مديريت، مهارت دوستيابي و جاذبه اي كه هواداران را دورشان جمع مي كند، در آنان فراوان است. به همين سبب ممكن است حتي مورد تحسين يا غبطه نيز قرار گيرند. آنها پرانرژي، پرخاشگر، مزاحم و قانون شكن هستند و رفتارهاي ضد اجتماعي انجام مي دهند. شرمندگي و احساس گناه در افراد قلدر ديده نمي شود و نسبت به ديگران احساس همدردي ندارند. به قدرتهاي خود متكي هستند و دنبال نشانه هاي ضعف و انفعال در ديگران مي گردند تا قربانيان خود را انتخاب نمايند. ممكن است ايجاد اضطراب در قرباني، تحسين شدن ضمني توسط تماشاگران و پاداشهاي عيني مانند پول و وسايلي كه دزديده شده است، براي شخص قلدر لذتبخش و همراه با احساس قدرت باشد. آنها راه خود را مي روند، براي هر موضوع پاسخ در چنته دارند و ماهرانه خود را از مخمصه ها نجات مي دهند. قلدران اغلب موفق مي شوند، بنابراين به روش خود ادامه مي دهند. دروغگويي، دزدي، فرار از منزل، آزار حيوانات، غارتگري، سخن چيني، سيگار كشيدن، مصرف مواد غيرمخدر و ... نيز جزو الگوي قلدري محسوب مي شوند. برخي قلدرها دچار اختلال بيش فعالي كم توجهي (ADHD) هستند. برخي نيز در منزل مورد سوء رفتار قرار دارند و همين باعث مي شود ديگران را در مدرسه مورد سوء رفتار خود قرار دهند. در خانواده قلدرها تنبيه بدني، سابقه قلدري در والدين، مشكلات زناشويي، پرخاشگري و عصبانيتهاي مهار نشده شايع است. قلدرها برخلاف ظاهر مطمئني كه دارند، درصد بالايي از اختلالات خلقي (تقريباً برابر با ميزان اختلالات خلقي در قربانيان قلدري) گزارش شده است. در يك تحقيق از هر چهار پسري كه در 8 سالگي بشدت پرخاشگر بودند، يك نفر در 30 سالگي پرونده كيفري داشت. اين ميزان در جمعيت عادي يك نفر از هر 20 پسر است. برخي قلدرها ممكن است اعتماد به نفس پايين داشته باشند و تنبل، كند ذهن و ابله به نظر برسند. در هر حال قلدرها از هر نوع كه باشند، نياز به روانپزشك دارند.
بايد بدانيم بيشتر ميوه ها كه به ويژه در فصل تابستان فراوان هستند حاوي آنتي اكسيدان (موارد مقابله كننده در بروز راديكالهاي آزاد در بدن) بوده و به سبب داشتن انواع رنگ دانه هاي ارغواني به غشاي سلولها كمك كرده و مانع از تخريب آنها مي شوند.
اين نوع ميوه ها در واقع مي توانند آب از دست رفته ناشي از گرما و املاح معدني در بدن كودكان و نوجوانان را جبران كنند. اما جداي از اين، ميوه ها به قدري خاصيت دارند كه كلي گويي درباره آنها بيهوده است و بايد خواص هر يك از آنها را شناخت.
سيب اين ميوه حاوي انواع ويتامينها، آهن، كلسيم، مس، روي، اسيدهاي آمينه، مواد پروتييني است و با داشتن الياف سلولزي از بروز سرطان جلوگيري مي كند. سيب باعث پاك كردن معده، تقويت فكر، سلسله اعصاب، قلب و كبد، درمان اسهال و پايين آورنده تب بوده و بوييدن آن نيز براي رفع تنگي نفس بسيار سودمند است. افرادي كه دچار بي خوابيهاي پي در پي هستند، مي توانند هر شب قبل از خواب سيب بخورند و اين ميوه به علت داشتن "يد" براي تقويت غده تيروئيد بسيار مفيد مي باشد. علاوه بر آن خواص سيب در زيبايي يك معجزه بوده و مردم مي توانند صبح و شب با نوشيدن آب سيب، چين و چروكهاي روي گردن و پوست صورت را به همراه ماساژ آرام آنها رفع كرده و هر هفته از ماسك سيب پخته در شير استفاده كنند. همچنين مي توانند پس از پختن سيب در شير، آن را له كرده و پس از ولرم شدن روي پوست خود ماساژ دهند. خوردن روزانه يك عدد سيب توسط افراد به ويژه سالمندان، آرامش اعصاب، خواب راحت و هضم غذاي بهتر را به همراه دارد.
گيلاس ميوه گيلاس با داشتن رنگ دانه هاي ارغواني، علاوه بر مقابله در برابر سرطان، مي تواند در حفظ و كنترل چربيهاي خون مؤثر باشد.
خربزه و طالبي اين ميوه ها مي توانند ويتامين، آب و مواد معدني گلوكز مورد نياز سلولهاي مغز كودكان را فراهم كنند.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- نكاتي درباره بيماري برگشت غذا از معده به مري (رفلاكس) ؛سوزش سر دل
٭ احمد محمودآبادي-متخصص بيماري هاي داخلي (قسمت اول) "اگر از سوزش سردل رنج مي بريد يا اگر ترش كردن شما را آزار مي دهد" اين مقاله را حتماً بخوانيد سوزش سردل يكي از علايم شايعي است كه بيماران را به مطب پزشكان مي كشاند. مهمترين دليل سوزش سردل بيماري قلبي است، اما شايعترين دليل آن برگشت محتويات معده به مري مي باشد.
براي پاسخ دادن به اين سؤال كه دليل سوزش سردل چيست، بيمار نبايد خودسرانه تشخيص داده يا به درمان آن بپردازد، زيرا يك اشتباه كوچك گاهي به زياني بزرگ و گاه غيرقابل جبران مبدل خواهد شد. تشخيص دليل سوزش سردل بر عهده پزشك است. او با گرفتن شرح حال، انجام معاينات و چنانچه ضروري باشد، با درخواست اقدامهاي تشخيص مثل نوار قلب و ... دليل سوزش سردل را پيدا كرده و آن را درمان مي كند.ما در اينجا به دليل قلبي سوزش سردل كاري نداريم، بلكه مي خواهيم درباره يكي از شايعترين بيماريهاي دستگاه گوارش در انسان يعني بيماري برگشت محتويات معده به مري صحبت كنيم.محورهاي مورد بحث در مورد يك بيماري عبارتند از: علايم باليني، چگونگي ايجاد بيماري و عوامل تشديدكننده آن، نحوه رسيدن به تشخيص و درمان بيماري علايم بيماري: اين بيماري مي تواند آن قدر خفيف باشد كه هيچ علامتي ايجاد نكند و يا فقط باعث سوزش سردل شود و گاهي مي تواند آن قدر شديد باشد كه زندگي فرد را مختل كرده مانع خواب او شود و به محض دراز كشيدن، سرفه، خس خس سينه و حتي تنگي نفس ايجاد كند. ساير علايمي كه با برگشت محتويات معده به مري به وجود مي آيند، عبارتند از: برگرداندن غذا، اشكال در بلع يا درد هنگام بلع، احساس پري در گردن، درد قفسه صدري كه مي تواند شبيه دردهاي قلبي باشد، سوزش گلو، باد گلو، ورم حنجره، سرفه مزمن، خس خس سينه، خشونت صدا و در نهايت بوي بد دهان
چگونگي ايجاد بيماري و عوامل مساعدكننده آن شايد براي شما پيش آمده كه وقتي چاي را به همراه شيريني، به مهمان تعارف كرده ايد با گفتن جمله "دست شما درد نكنه، اگر چاي را با شيريني بخورم حتماً ترش مي كنم" از خوردن يكي از اين دو خودداري كرده است و در همان حال متوجه مهماني شده ايد كه (به راحتي) اين دو را با هم مصرف كرده است. سؤال اين است كه چرا بعضي از افراد با كوچكترين بهانه دچار سوزش سردل شده و از ترش كردن شاكي هستند، اما ديگران هرگونه غذايي مي خورند، هر نوع فعاليتي را انجام مي دهند و هرگز دچار مشكلاتي از قبيل ترش كردن نمي شوند. دستگاه گوارش ما يك لوله بزرگ است كه از دهان شروع شده و به مقعد ختم مي شود. قطر اين لوله در قسمتهاي مختلف متفاوت است و همچنين سلولهاي پوشاننده لايه داخلي آن كاركرد متفاوت دارند. براساس همين اختلافها (قطر و كاركرد) است كه قسمتي از اين لوله را دهان مي ناميم. از قسمتي به عنوان مري و قسمتي با عنوان معده نام برده مي شود، قسمتي را روده كوچك و قسمتي از اين لوله را روده بزرگ مي گوييم. در سرتاسر اين لوله بزرگ و در محل جداسازي هر كدام از نواحي پنج گانه (دهان ، مري، معده، روده كوچك و روده بزرگ) يك دريچه يا اسفنكتر وجود دارد كه كار آن جلوگيري از برگشت محتويات به قسمت قبل مي باشد، مثلاً دريچه اي كه در ابتداي مري قرار دارد و با عنوان اسفنكتر فوقاني مري نامگذاري شده، مانع از برگشت محتويات مري به دهان مي شود و يا دريچه اي كه در انتهاي مري وجود دارد و نامش اسفنكتر تحتاني مري است، به طور طبيعي مانع از برگشت محتويات معده به داخل مري مي شود، دو اسفنكتر بعدي كه در ابتداي روده كوچك و ابتداي روده بزرگ قرار دارند، هم كاري مشابه را انجام مي دهند.پس هر كدام از اين دريچه ها به طور طبيعي وظيفه يك والو يك طرفه را دارند. گاهي يكي از اين دريچه هاي پنج گانه، وظيفه خود را به خوبي انجام نداده و مشكل ساز خواهند شد. دريچه اي كه در انتهاي مري و ابتداي معده قرار دارد و با عنوان دريچه تحتاني مري نامگذاري مي شود، مهمترين اين دريچه ها از نظر كاركرد است و اختلال در آن علايم باليني زيادي را ايجاد مي كند كه به آنها اشاره شد.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- درمانهاي جديد چاقي
پژوهشگران به يافتن روشهايي براي تغيير سوخت و ساز بدن افراد چاق براي درمان بيماري آنها موفق شدند.
به نقل از نشريه Science سندرم متابوليسم بدن كه حدود 20 درصد باعث چاقي هاي مزمن در افراد مي شود، يكي از بيماري هاي به اصطلاح رايجي است كه مي توان با روشهايي حساب شده آن را از بين برد.
عوامل بروز بيماري، شامل فشار خون، كلسترول و قند خون هستند. علاوه بر اين، اندازه بيش از حد دور كمر - يك متر براي مردان و 90 سانتي متر براي زنان- مي تواند 5/1 برابر سبب بروز اين سندرم شود.
انجام نشدن سوخت و ساز صحيح مواد غذايي در بدن، تغذيه نامناسب و نداشتن تحرك همگي مي تواند سبب بروز بيماري چاقي مزمن شوند.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- دندان درد و سكته مغزي
تحقيقات جديد نشان مي دهد كه التهابات دهان و دندان مي توانند سبب بروز سكته هاي مغزي در بيماران شود.
به نقل از خبرگزاري رويترز، افرادي كه به التهابات لثه و دهان مبتلا هستند، به احتمال بسيار زياد به دليل گرفتگي عروق و شريانات سرخرگ، به سكته مغزي دچار مي شوند.
اين شريانات اغلب به رگهاي مربوط به مغز متصل هستند كه با بروز مشكل براي آنها خون كافي به مغز نرسيده و فرد به مشكلات مغزي دچار مي شود.
گرفتگي عروق، لخته شدن خون، نرسيدن كلسيم كافي به مغز از جمله عوامل بروز سكته مغزي در افراد مبتلا به التهابات و مشكلات دندان است.همچنين بروز سكته به عواملي مانند فساد دندان و دندان كشيده شده نيز بستگي دارد.
به همين دليل است كه پزشكان و متخصصان دهان و دندان به تمامي افراد در هر سني و هر جنسيتي توصيه مي كنند تا در صورت بروز مشكل در دهان و دندان، به دندانپزشك مراجعه كنند.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- عروسكهاي درمانگر در آلزايمر
بررسي ها نشان مي دهد، عروسكها و خرسي هاي عروسكي مي توانند به بيماران آلزايمري كمك كنند كه براحتي با ديگران ارتباط برقرار كنند.
بيماران آلزايمري معمولاً توانايي هاي فكري، اجتماعي و حسي خود را از دست مي دهند و معتقدند عروسك موضوعهايي را براي صحبت ايجاد مي كند و اين بيماران به فعاليت تمايل دارند و يا دوست دارند از بعضي چيزها مراقبت نمايند و به اين ترتيب احساس مسؤوليت مي كنند؛ اين يكي از دلايلي است كه آنها از داشتن عروسك لذت مي برند.
به عقيده محققان، عروسكها اغلب سبب آرامش بيماران، از بين رفتن بي قراري و استرس، برقراري ارتباط با ديگران و كاهش گوشه گيري آنان مي شود.
پژوهشگران بر اين باورند، تأثيري كه اسباب بازي ها و عروسكها در اين بيماران دارد، نمي توان در هيچ دارويي پيدا كرد.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- گرفتگي عضلات در بيماران ديابتي
نتيجه تحقيقي باليني نشان مي دهد كه گرفتگي ناگهاني عضلات در بيماران ديابتي، مي تواند نشانه بالا رفتن قند خون باشد.به گزارش پايگاه اينترنتي دويچه ولو (راديو آلمان)، در مقاله اي كه با عنوان "توصيه هايي براي ديابتي ها" در مجله Apothekenmagazin در آلمان به چاپ رسيده، اعلام شده است كه اغلب گرفتگي هاي عضلاني به دليل كمبود عناصر معدني است و از ميان اين عناصر، منگنز تأثير بسيار مهمي بر عهده دارد.با بالا رفتن قند خون فعاليت كليه ها افزايش پيدا مي كند و اين افزايش به معناي آن است كه كليه ها سعي مي كنند قند اضافه خون را از طريق ادرار از بدن دفع كنند، اما همواره آبي كه از راه ادرار از بدن دفع مي شود، مقدار زيادي از عناصر معدني محلول در آب نيز از بدن خارج مي شوند و نبود اين عناصر معدني سبب بروز عوارضي مانند گرفتگي هاي عضلاني مي شود.در اين مقاله به بيماران قندي توصيه شده كه براي تأمين عناصر معدني مورد نياز بدنشان از داروهاي تقويتي حاوي عناصر معدني مانند قرصهاي تركيبي حاوي منگنز استفاده كنند.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- نمك و آسم
تحقيقات دانشمندان هندي نشان داده كه كاهش مقدار نمك در رژيم غذايي باعث بهبودي التهاب راههاي تنفسي و افزايش اكسيژن ورودي به جريان خون مي شود.
اين دانشمندان اظهار داشتند كه تغيير ميزان نمك در رژيم غذايي به مدت دو هفته باعث كاهش علايم ابتلا به آسم مي شود.
مصرف بالاي نمك باعث كاهش فعاليتهاي ريوي مي شود. همچنين غذاي پرنمك منجر به بروز مشكلاتي مثل فشار خون بالا، تورم ريوي و انسداد مسير تنفسي مي شود.
دور نگهداشتن نمك از سر سفره ها مانع بيماريهاي ذكر شده مي شود.
اما اين نكته را هم بايد در نظر داشت كه كمبود سديم و نمك باعث مشكلاتي مانند ضعف عضلاني و علايم عصبي مي شود. بنابراين حفظ تعادل مصرف نمك از اهميت بيشتري برخوردار است.
