---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- بايد پرچمدار توليد علم در جهان اسلام باشيمكساني كه با متون ديني مسلمانان آشنا باشند، بدون شك به توجه اسلام به تحصيل دانش، تعليم دانش، گسترش علم و... پي مي برند و آنان كه با تاريخ علم در جهان آشنا هستند، مي دانند كه نقش دانشمندان مسلمان در توليد علم كنوني تا چه اندازه برجسته بوده است. در اين كه مسلمانان در گذشته در پيدايش، گسترش و توليد علم نقش داشته اند شكي نيست، اما اين سؤال مطرح است كه آيا امروز نيز ضرورت دارد مسلمانان در اين ميدان فعال شوند يا نه؟ و اگر ضرورت دارد دين و آموزه هاي ديني چه تأثيري در اين زمينه دارند؟ و آيا نمي توان تنها به استفاده از دستاورد ديگران در اين زمينه ها اكتفا كرد، براي رسيدن به پاسخ اين سؤالها، اين نوشتار در سه بخش تنظيم شده است:
1- روند توليد علم 2- ضرورتهاي توليد علم 3- انگيزه هاي توليد علم * روند توليد علم در روند توليد علم سه مرحله طرح مسأله، فرضيه و نظريه پشت سرگذاشته مي شود. * ويژگيهاي نظريه علمي يك نظريه علمي بايد داراي ويژگيهايي باشد كه مهمترين آنها را چنين برشمرده اند: 1- يك نظريه علمي مبين ماهيت پديده ها يا روابط علت و معلولي بين پديده ها و متغيرهاست. 2- يك نظريه علمي تركيبي از مفاهيم، قضايا و قوانين ويژه است كه به صورت نظام يافته درباره يك واقعيت به وجود مي آيد كه مجموعه واحد را تشكيل مي دهد. 3- يك نظريه علمي قدرت پيش بيني و آينده نگري را دارد. 4- نظريه ها بايد توانايي آزمونهاي سخت و دشوار را داشته باشند و اگر مصداقي ناقض مفاهيم نظريه كشف شد، نظريه ارزش خود را از دست مي دهد. 5- نظريه نبايد با ساير نظريه هاي پذيرفته شده و تأييد شده و امور بديهي در تضاد و تعارض باشد. * ضرورت توليد علم در جهان كنوني به دليل بيداري مسلمانان در قرن اخير به واسطه انقلاب اسلامي ايران، نمي توانيم صرفاً نظاره گر پيشرفت علم باشيم و از محصولات علمي ديگران استفاده كنيم، بلكه بايد خودمان با جديت فراوان وارد اين ميدان شويم و همان طور كه پرچمداري حديث بيداري مسلمانان را در اختيار داريم، پرچمداري توليد علم را حداقل در دنياي اسلام در اختيار داشته باشيم، با كمترين توجه به جهان امروز و درك روابط بين المللي مي توان به اين ضرورت پي برد، ولي براي روشنتر شدن بحث به بعضي از جهاتي كه اين ضرورت را ايجاب مي كند، اشاره مي كنيم؛ - جاوداني و جهاني بودن اسلام، جامعيت و گسترش دين و رشد علوم از آن جمله اند. در خصوص رشد علوم بايد گفت؛ نياز بشر به اختراع و اكتشاف به قدمت تاريخ بشر مي رسد، بر اين اساس، رشد علم هرگز متوقف نشده است، بلكه هر چه زمان جلوتر آمده، بر سرعت آن افزوده شده است، با اين تفاوت كه محيط رشد و عوامل رشد دهنده او متفاوت بوده اند. رشد علوم، گر چه با انگيزه رفع مشكلات بشر و ايجاد آسايش براي او ادامه يافته است، ولي براي دين، هم آثار مثبت و هم آثار منفي داشته است از آثار مثبت فراوان آن كه بگذريم حداقل دو محور آثار منفي براي دينداران، نه براي دين، به دنبال داشته است. اين دو عبارتند از: الف- رشد علوم در مواردي با متون ديني تعارض پيدا كرده است، بخصوص در قرون وسطي و دين مسيحيت كه اين حكايت از خرافي بودن آن متون دارد، همانند عمر دنيا، آفرينش جهان، و... رشد علوم تجربي در دوره رنسانس نه تنها قداست كتاب مقدس را مورد ترديد جدي قرار داد، بلكه بسياري از باورها و عقايد آنان را نيز مورد شك و ترديد و كليسا را در مقابل دانشمندان و علم قرار داد برخورد كليسائيان آثار بسيار منفي براي تمام اديان و دينداران به دنبال داشت كه خود قصه اي غم انگيز دارد. ب- رشد علوم در مواردي احكام و عقايد ديني را به چالش كشيده است * درگيري كفر جهاني و محروميت از امكانات جهاني: تقابل انديشه توحيدي و كفر، تقابلي فكري و تاريخي است ولي امروز اين تقابل به درگيري فيزيكي كشيده شده است، با اين تفاوت كه جبهه كفر در كفرشان متحد، ولي جبهه مسلمانان در اسلامشان متفرق هستند، در نتيجه جبهه كفر نه تنها از تمام توانمنديهاي جهاني براي مبارزه با اسلام استفاده مي كند، بلكه از امكانات كشورهاي اسلامي نيز استفاده مي كند، با اين تفاوت كه در جبهه كفر، همه، مبارزه با انديشه توحيدي را به عنوان يك اصل مسلم و استراتژي پذيرفته اند و تنها چهره هاي تبليغاتي آن عوض مي شود، مثل مبارزه با تروريسم، مبارزه براي حقوق بشر و... در حالي كه در جبهه مسلمانان بسياري از كساني كه جزو حاكمان كشورهاي اسلامي هستند وبايد در اين ميدان حضور فعال داشته باشند و ملتهاي اسلامي را آماده درگيري و رهبري كنند، خود يا از عوامل كفر جهاني هستند، يا مرعوب كفر جهاني يا بي انگيزه نسبت به اين رويارويي شده اند. * ايجاد حكومت جهاني: گر چه مبارزه كفر با توحيد، تاريخي است و در مقاطعي نيز پيروزي كفر را نشان داده است، ولي اين مبارزه يك روز بايد به پايان برسد، در انديشه توحيدي شيعي روزي اين درگيري (مبارزه كفر با توحيد) به اوج خود خواهد رسيد. * انگيزه هاي توليد علم بايد توجه داشت كه مقصود از توليد علم در اين مقاله، مطلق علم در همه زمينه هايي كه به آسايش و سعادت مردم كمك كند مي باشد و اختصاص به علوم رايج در حوزه ها ندارد و آنچه كه الهي بودن يا نبودن علم را مشخص مي كند، انگيزه است، يعني اگر علم توحيد و معارف ديني هم با انگيزه غيرخدايي دنبال شود اين علم خدايي نيست و اگر علوم طبيعي با انگيزه خدايي دنبال شود، علمي الهي خواهد بود. بنابراين در انديشه ديني توليد علم مي تواند اين امور باشد: 1- حفظ عزت مسلمانان و نفي سلطه بيگانه 2- كشف حقيقت 3- دفاع از انديشه ديني همان طور كه پيشتر بيان شد، دشمنان دين براي نابودي انديشه ديني همه تلاش خود را به كار مي گيرند، از جمله اين تلاش، ايجاد شبهات فراروي انديشه ديني كه در اين ميدان عالمان ديني وظيفه اي خطير دارند. تلاش در اين زمينه جز با دانش و توليد علم ممكن نيست، به يك نمونه تاريخي توجه كنيد، شيخ طوسي در مقدمه تهذيب، مي گويد: يكي از دوستان با من راجع به احاديث شيعه و اختلاف آنها مذاكره كرده است و مي گفت احاديث به گونه اي است كه هيچ حديثي پيدا نمي كني مگر اين كه ضد آن حديث هم پيدا شود و مخالفان شيعه اين اختلاف احاديث شيعه را دليل بر بطلان مذهب شيعه دانسته اند و مدعي شده اند كه بر اساس عقايد شيعي نصب امام از طرف خداوند براي جلوگيري از اختلاف امت مي باشد و بر اين اساس شيعه نبايد هيچ اختلافي داشته باشد، در حالي كه اختلاف شيعه بيش از اختلاف اهل سنت است و اين مسأله حكايت از آن دارد كه انديشه شيعه باطل است، اين شبهه را به گونه اي پخش كرده اند كه عده اي به خاطر همين از تشيع برگشته اند سپس مي فرمايد: اگر در مسأله از اين قرار باشد مشغول شدن به شرح كتابي كه در برگيرنده توجيه اخبار مختلف و متضاد باشد، از مهمترين وظايف ديني و از بهترين وسايل براي تقرب به خداست. همان طور كه ملاحظه مي كنيد آنچه شيخ را وادار به اين اقدام كرده است، پاسخگويي به شبهات مخالفان مي باشد، ولي محصول آن 10 جلد كتاب تهذيب الاحكام است و در سراسر اين كتاب شيخ به توليد نظريه در جمع روايات مي پردازد. 4- انجام دادن تكليف: رسول خدا(ص) فرمود: هنگامي كه بين امت من بدعتها آشكار شد، وظيفه عالم است كه علمش را اظهار و بدعت را افشا كند، عالمي كه چنين نكند لعنت خدا بر او باد. قبل از بيان نمونه تاريخي اين عامل تذكر چند نكته لازم است: الف- بايد توجه داشت كه توليد علم و نظريه با جمود فكري امكان ندارد، آنان كه انديشه توليد علم دارند، بايد جسارت داشته و آزادانديش باشند و از هياهوي متحجران نترسند زيرا آزادانديشي در انديشه ديني چنين بيان شده است. راوي مي گويد به امام صادق(ع) عرض كردم، من در مسجد مي نشينم، مردم از من مسأله مي پرسند، اگر بشناسم كه او از اهل سنت است، نظر اهل سنت را برايش مي گويم و اگر نشناسم كه او پيرو چه مذهبي است، هم نظر شما را بيان مي كنم و هم نظر اهل سنت را تا خودش يكي را انتخاب كند و اگر بشناسم كه شيعه است، نظر شما را برايش بيان مي كنم. امام صادق(ع) فرمود: خداوند تو را رحمت كند به همين شيوه عمل كن. ب- بايد توجه داشت كه هر اظهار نظر جديدي را نمي توان بدعت دانست، بلكه مي توان گفت بدعت از دو گروه سر مي زند. اظهارنظر غير متخصص: كساني كه صلاحيت اظهارنظر در مسايل شرعي و انديشه هاي ديني را ندارند، چنين شخصي وقتي اظهارنظر مي كند به بدعت كشيده مي شود، براي اظهارنظر در هر مسأله اي بايد تخصص داشته باشد. اظهارنظر متخصص بي توجه: گر چه انسان متخصص حق دارد در حوزه تخصص خود اظهارنظر كند، ولي بايد هميشه اين دغدغه را داشته باشد كه آيا روشي كه او را به اين نظريه رسانده است درست بوده است يا نه؟ آيا ضوابط و قواعد را در استنباط حكم درست اعمال كرده است يا نه؟ زيرا اظهارنظر چنين متخصصي هم به بدعت كشيده مي شود. تأمين نيازهاي جامعه اسلامي: با توجه به انديشه جامعيت دين هيچ مسلماني نمي تواند در برابر مشكلات و كاستيهاي جامعه اسلامي بي تفاوت باشد، تا چه رسد به محققان مسلمان در پايان تذكر اين نكته ضروري است كه در توليد علم اگر هيچ انگيزه اي جز رهايي از استعمار و فشارهاي آنان وجود نداشته باشد، ارزش قدم گذاردن در اين ميدان را دارد، زيرا چپاولگران براي غارت منابع اقتصادي، و... ملتها از هر وسيله اي استفاده مي كنند. آنان براي رسيدن به اهداف خود از فشارهاي مستقيم و غيرمستقيم استفاده مي كنند و قويترين اهرم فشار آنان نياز ملتها به علم و تكنولوژي براي اداره جامعه، رفع مشكلات آن... مي باشد، بنابراين براي رهايي از اين فشارها راهي جز توليد علم ندار
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- نگاهي به تأثير افكار عمومي در تغيير گزينش پيامهاي رسانه اي؛مطبوعات، قهرمانان سياسي- اجتماعي مي آفرينندرسانه هاي جديد مخاطبان پراكنده و متمايزي را تعيين مي كنند كه گرچه از نظر تعداد پرشمارند، اما به دليل همزباني، ديگر مخاطبان انبوه به شمار نمي آيند رسانه هاي نوين ديگر به مفهوم سنتي كلمه رسانه هاي همگاني نيستند كه پيامهاي محدودي را براي انبوهي از مخاطبان متجانس پخش كنند، به دليل تعدد پيامها و منابع، مخاطبان قدرت انتخاب بيشتري را پيدا كرده اند و مخاطبان مورد نظر دوست دارند پيامهاي خود را انتخاب كنند و اين امردسته بندي آنان را عميق تر مي سازد و رابطه فردي ميان فرستنده و گيرنده را افزايش مي دهد.
اين تعبير مانوئل كاستلزاز افكار عمومي و نقش مخاطبان در انتخاب پيامهاي متعدد رسانه هاي جمعي، مي تواند تا حدودي شرايط امروز و تغيير محور قدرت از سوي رسانه ها به سوي مخاطبان و زوال نظريه هاي انفعالي مخاطب را تا حدودي روشن كند. نظريه هايي همچون «گلوله جادويي» و نظريه« تزريق سوزني» يا «الگوي ارتباط يك مرحله اي» كه با پايان جنگ جهاني دوم قدرت مطلق آنان نيز به پايان رسيد. مطالعات گروهي از محققان كلمبيا به سرپرستي لازارسفلد سه ديدگاه را در خصوص نقش مخاطبان در رسانه هاي گروهي مشخص ساخت؛ نخست اينكه مردم از رسانه ها آنچه را مي خواهند، بر مي گزينند. دوم اينكه ارتباطات ميان فردي )رودر رو (در تغيير عقايد و نگرشها مؤثرتر از ارتباطات جمعي است و ديگر آنكه رسانه ها به طور مستقيم قادر به ارتباط با همه توده هاي مردم نيستند. «سرزچاكوتين» در كتاب تجاوز به توده ها از طريق تبليغات در آلمان هيتلري، به نقش سريع و قاطع رسانه ها در تزريق عقايد سياسي و تغييرات رفتاري اشاره مي كند. او كه شيوه هاي تبليغاتي «گوبلز» در دوران هيتلر را مورد بررسي قرار داده، معتقداست كه براي تأثير بر افكار عمومي بايد يك يا چند محرك كه همان غريزه هاي اساسي بشرند را تحريك كرد. از همين روي است كه در آلمان هيتلري غرايزي همچون مبارزه جويي، مليت خواهي و نژاد پرستي مورد توجه قرار مي گيرد. به نظر او مهم اين است كه ما محركهاي اصلي را بيابيم و با انجام اين كار قادر خواهيم بود مخاطبان را به اعمال كوركورانه وادار كنيم. اين طرز تلقي از مخاطبان به زماني بر مي گردد كه مخاطب همچنان محو جاذبه رسانه هاي حكومتي است. رسانه ها در اين مقطع راوي و نقال انديشه هاي دولت و نه مردم به شمار مي آيند. به اعتقاد صاحبنظران سياسي اين دوره، از طريق اعمال قانون شرطي مي توان رفتار و عادات جديدي را در مردم ايجاد كرد و آنها را در مسير دلخواه هدايت كرد. اين اعتقاد در بستري شكل مي گيرد كه امكان بحث و گفت و گوي دو طرفه از طريق روابط ميان فردي وجود ندارد و لذا هيچگونه بازخوردي ميان فرستنده و مخاطب پيام شكل نمي گيرد. گابريل تارد، انديشمند فرانسوي، افكار عمومي را مجموعه اي از داوريهاي مردم درباره مسايل روز مي داند كه مورد پذيرش بيشتر آنان قرار گرفته باشد. بديهي است انتقال اطلاعات به مخاطبان و فراهم آوردن امكان نقش دوسويه و تعاملي اينان وجه تمايزي است كه با قدرت يافتن مخاطبان معنا يافته است. به اعتقاد محققان ارتباطات، مطبوعات داراي نقشها و كاركردهاي گوناگون خبري، آموزشي، آگاه سازي، مشاركتي و تفريحي هستند كه اين همه را از راههاي مختلفي به انجام مي رسانند؛ از طريق مطبوعات است كه خواستها، انتظارات و نيازهاي عمومي در اختيار مديران اجرايي قرار مي گيرد. از طريق مطبوعات است كه عملكرد دولتها در معرض قضاوت و ارزيابي مردم قرار مي گيرد و مفسران، مخالفان و توده مردم هر يك به سهم خويش به اظهار نظر مي پردازند و از جمع بندي و تضارب آرا يك نظر واحد به دست مي آيد. همچنين مطبوعات مردم را به سوي مشاركت بيشتر سياسي سوق مي دهند و به همين جهت مردمي كه احساس شركت فعالانه تري در جامعه مي كنند به دريافت اطلاعات و آموزش تمايل بيشتري نشان مي دهند. با توجه به نقش مطبوعات در هدايت و شكل گيري افكار عمومي مي توان بر گزينشگري مخاطبان از يك سوي و تأثير پيامهاي اينان بر پيامهاي رسانه تأكيد نمود.مطبوعات نيز مي توانند از يك سوي، ناشر افكار عمومي و از سوي ديگر راهنماي همان افكار به شمار آيند. مطبوعات قهرمانان سياسي و اجتماعي مي آفرينند و يا آنان را از ميان مي برند. مطبوعات در مواردي مي توانند به طور دايم به پخش پيامها مبادرت ورزند و عكس العملهاي مخاطبان خود را نيز يكسان سازند و اين امر دليلي بر قدرت و نفوذ مطبوعات است. رسانه ها چيزي فراتر از عوامل مشترك براي مباحث عمومي محسوب مي شوند. آنها در كنار فراهم سازي كانالهايي كه بواسطه آن ساير بازيگران مي توانند پيامهاي خويش را به عموم انتقال دهند به نخبگان رسانه اي نيز امكان مي دهند تا ديدگاههاي خود را با تحليلهاي سياسي جانب دارانه و يا تأييد مطالب سردبيري از سياستها و نامزدهاي انتخاباتي انتشار دهند. با پيدايش رسانه هاي نوين و تعاملي، شكل جديدي از قدرت را مي توان متصور شد. الگوي قدرت به يك باره ميان مطبوعات و مخاطبان تقسيم شد. استفاده از ابزارهاي نوين اطلاعاتي براي مديران رسانه اي از يك سوي و استفاده طيف كثيري از كاربران شبكه هاي اينترنتي از امكانات و ابزارهاي روزنامه نگاري آنلاين و امكان انتخاب بيشتر آنان از ميان ابزارهاي موجود، مبين بخشي ازفضاي ايجاد شده در اين خصوص است. با فراگير شدن مفاهيمي همچون آزادي جريان اطلاعات، حقوق رسانه هاي جمعي و انتظارات متقابل مخاطبان و رسانه ها نحوه كاركرد اين رسانه ها نيز تغيير يافت و شرايط به گونه اي مهيا گرديد تا دولتمردان نيز در تنظيم برنامه ها،خود را قدري با خواسته هاي متفاوت افكار عمومي هماهنگ سازند. زمزمه فراگيري موج جهاني سازي و نقش رسانه ها در انتقال آن به اين مهم نيز، شتاب بيشتري بخشيد. همين امر زمينه فراگيري مطبوعات و آژانس هاي خبري خصوصي را نيز بيش از گذشته فراهم آورد. اينك ديگر انتخاب اينكه چه صدايي بايد به گوش مخاطب و چه صدايي بايد به گوش دولتمردان برسد تنها برعهده رسانه ها و مطبوعات نخواهد بود ،بلكه مخاطبان به عنوان بخش مهم و تأثير گذار در اين فرايند تعيين خواهند كرد چه پيامي و ازچه طريقي بايد براي آنان فراهم آيد. افكار عمومي تنها جنبه ملي و داخلي ندارد بلكه امروزه به واسطه ارتباط بهتر كشورها با يكديگر و در نتيجه ارتباط فرهنگها با هم و كوتاهي عرصه دنيا بر اثر سرعت شگفت آور پيشرفت وسايل ارتباط جمعي و راههاي ارتباطي و وسايل نقليه مدرن كه بازار وسيعي براي مبادله افكار و عقايد و نيز مبادله كالاها و خدمات به وجود آورده است و نيز گسترش نهادهاي آموزشي و افزايش تعداد با سوادان، يك نوع افكار عمومي جهاني و بين المللي پديد آمده است كه بر افكار عمومي ملي هم تأثير مي گذارد. نشريه هايي كه در ساير كشورها و جوامع به جز محل انتشار خود منتشر مي شوند در شكل گيري افكار عمومي جهاني نقش و اهميت به سزايي دارند. مطبوعات همچنين قادرند كه به سهولت مطالب و محتويات خود را در افكار نشر دهند. تحولات صورت يافته در نشر الكترونيكي نيز باعث شتاب اين تعامل به گونه ملموستري بويژه ميان كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه شده است. رونق اينگونه رسانه ها زمينه مطلوبتري را براي درك و مفاهمه جهاني فراهم آورده و به همان ميزان موجب افزايش انتظارات مخاطبان از رسانه ها شده است. گرچه هنوز، نبود زبان مشترك ميان كشورها نتوانسته است پازل تعاملي مخاطب - رسانه، را تكميل كند اما كارشناسان پيش بيني كرده اند با تحولاتي كه در عرصه فناوريهاي ارتباطي پديد خواهد آمد اين مهم نيز از ميان خواهد رفت. تك صدايي كه زماني عنصر مشترك ميان كشورها محسوب مي گشت امروزه با تحولات رسانه اي و حضور مخاطب در چرخه توليد اطلاعات از ميان رفته است و مديران اقتصادي و توليدكنندگان محصولات و كالاها ترجيح مي دهند با تحول و كيفيت بخشي به محصولات خود، نظر مصرف كنندگان خود را به سوي خود جلب كنند. گسترش استفاده از روشهاي تحقيق و نظر سنجي ها دربخشهاي مختلف خدماتي و توليدي براي آگاهي از نياز مخاطبان، تأثير دوسويه رسانه و مخاطب را نشان مي دهد مشاهده افكار عمومي از سوي تحليلگران رفتار و پژوهشگران رسانه اي مؤيد اين است كه در گذار ميان مخاطب و رسانه، اين توليد كنندگان و تهيه كنندگان برنامه ها هستند كه با انعطاف بيشتر در برابر متغير نيازهاي مخاطبان به خواست اينان براي تغيير تن مي دهند. كوتاه شدن قطع روزنامه ها و خلاصه شدن مدت زمان توليدات راديو تلويزيوني و تحول در ساختار برنامه ها نشان مي دهد كه مديران رسانه اي نيز تا حدودي اهميت درك ذائقه مخاطبان خويش براي مصرف بسته هاي اطلاعاتي محدودتر را دريافته اند واز همين روي براي تهيه آنچه آنان در بازخورد پيامهاي رسانه اي به آن اشاره مي كنند به رقابت با يكديگر مي پردازند. بنگاههاي بزرگ رسانه اي و توليدكنندگان بزرگ اطلاعات غربي نيز اينك دريافته اند كه سياست قطره چكاني اطلاعات آنان نيز در كوتاه زماني ديگر رو به زوال خواهد گذاشت و اينان نيز ناچار خواهند گشت تا حداقل شاهد كاهش اختلاف اطلاعات ميان كشورها باشند * ترجمه: محمد شفيعي م.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- نشست كميته فقهي بانك بين المللي توسعه اسلامي برگزار مي شودنشست كميته فقهي بانك بين المللي توسعه اسلامي با حضور دبير كل مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي امروز در جده برگزار مي شود. به گزارش مهر، نشست كميته فقهي بانك توسعه اسلامي با هدف تطبيق مصوبات و قراردادهاي آن بانك با احكام شرع و مباني فقه اسلامي و بررسي معيارهاي تضمين قدرت بانكداري اسلامي در برابر خطرها (تحولات سرمايه - بازار و امكانات سرمايه گذاري) در جده برگزار خواهد شد. آيةا... تسخيري دبير كل مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي و تني چند از فقها و كارشناسان اقتصادي جهان اسلام از كشورهاي ايران، مالزي، تونس، مصر، عربستان سعودي و سوريه عضو كميته فقهي بانك توسعه اسلامي هستند. آبةا... تسخيري ديدارهايي با دكتر محمد حبيت بن خوجه، دبير كل مجمع فقه اسلامي، دكتر احمد محمد علي رئيس بانك توسعه اسلامي و دكتر اكمل الدين احسان اوغلو، دبير كل سازمان كنفرانس اسلامي، پيرامون فعاليتهاي مجامع بين المللي اسلامي در مورد كشتار مردم لبنان، پشتيباني از مقاومت فلسطين و لبنان و بسيج كردن امكانات رسمي و مردمي و علمايي در راستاي محكوميت جنايتهاي رژيم صهيونيستي و بازسازي خرابيهاي لبنان و فلسطين خواهد داشت.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- همت جمعي از محققان و پژوهشگران ؛نخستين «اصطلاحنامه فرهنگي» ايران منتشر شدنخستين «اصطلاحنامه فرهنگي» ايراني به صورت سه زبانه از سوي سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران منتشر شد.
به گزارش مهر، نخستين اصطلاحنامه فرهنگي ايران به صورت سه زبانه (فارسي، انگليسي و عربي ) و در سه مجلد و به سرپرستي دكتر فريبرز خسروي و با همكاري جمعي از پژوهشگران كشور، به تازگي منتشر شده است. اولين اصطلاحنامه فرهنگي سه زبانه ايران بزرگترين پژوهش فرهنگ نويسي كشور است كه ، 15 سال تدوين آن به طول انجاميده است. پس از گذشت يازده سال از انتشار نخستين اصطلاحنامه فرهنگي فارسي لزوم تدوين اصطلاحنامه اي سه زبانه كه جامعيت همه حوزه هاي علوم انساني را شامل شود احساس مي شد و با اين احساس نياز بود كه گروهي كارشناسي براي تدوين شيوه نامه آغاز به كار كرد. پس از آن تدوين اصطلاحنامه فرهنگي سه زبانه در «كميته اطلاع رساني شوراي علمي و پژوهشي كشور» به تصويب رسيد و كارتدوين آن از سال 1370 آغاز شد. براي تدوين اين اصطلاحنامه، 400 هزار مقاله و 192100 منبع غير خطي نمايه سازي و كار با همكاري متخصصان زبان انگليسي و عربي و همچنين متخصصان اصطلاحنامه موضوعي آغاز شد. تدوين اين اصطلاحنامه با ايجاد 18 گروه تخصصي و كارشناسي كه هركدام زير نظر و سرپرستي يكي از استادان آن حوزه فعاليت مي كردند، آغاز شد و در هر گروه كارشناسي بيش از 15 متخصص مشغول به كار شدند. برخي از گروههاي تخصصي و رشته هاي فعاليت گروهها از اين قرار است: حوزه آموزش و پرورش، ادبيات، ارتباطات، اقتصاد، تاريخ، حقوق، تصوف، عرفان، جامعه شناسي، جغرافيا، حقوق، دين، روان شناسي، زبان شناسي، علوم سياسي، فلسفه، منطق و حوزه هاي ديگر. براي تهيه اين اصطلاحنامه كه در هر مجلد بيش از 900 صفحه دارد، به بيش از 400 مرجع مطالعاتي مراجعه شده و اصطلاحات آنها استخراج شده است.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- رئيس دانشگاه علوم پزشكي تهران: جايزه «ابن سينا» به استاد برجسته علوم پزشكي اهدا مي شود جايزه آموزش پزشكي به عنوان «ابن سينا» امسال به يك نفر از صاحبنظران و استادان برجسته علوم پزشكي كه در زمينه تعالي آموزش پزشكي فعاليت چشمگيري دارد، اهدا مي شود. به گزارش ايسنا، دكتر باقر لاريجاني، رئيس دانشگاه علوم پزشكي تهران با اعلام اين خبر، گفت: همچنين جايزه پيشكسوتان دانشگاه نيز به چهار نفر از اعضاي هيأت علمي كه داراي سابقه بيش از 20 سال هستند تعلق مي گيرد. وي با اشاره به جايزه استادان برگزيده دانشجويان، گفت: اين جايزه امسال به بيش از 10 نفر از اعضاي هيأت علمي نمونه منتخب دانشجويان، اعطا مي شود. وي با بيان اين كه جايزه اخلاق پزشكي به يكي از اعضاي هيأت علمي نمونه از نظر اخلاق پزشكي تعلق مي گيرد گفت: همچنين جايزه استاد محمد قريب به برجسته ترين افراد كه جوايز متعدد را كسب كرده اند اهدا مي شود. دكتر لاريجاني، با اشاره به جايزه دستيار برتر در آموزش گفت: اين جايزه به دستياران دوره تخصصي و فوق تخصصي و همچنين به دانشجويان دوره دكتري كه در زمينه آموزش فعاليت چشمگيري داشته اند اعطا مي شود. به گفته رئيس دانشگاه علوم پزشكي تهران، علاوه بر تقدير از پژوهشگران دانشگاه در جشنواره ابن سينا، به كساني كه بيش از شش مقاله در سايت بين المللي ISI ثبت كرده اند و براي اولين بار نيز طرح تحقيقاتي به دانشگاه ارايه داده، گرانتهايي تعلق مي گيرد. دكتر لاريجاني در خاتمه خاطرنشان كرد: به محققاني كه پروژه خود را در مورد مقرر به نتيجه برسانند نيز از سوي دانشگاه، گرانتهايي تعلق مي گيرد.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- شهريور ماه امسال ؛هفته «گفتگوي اديان»برگزار مي شودچهارمين هفته سالانه گفتگوي اديان امسال از 10 الي 16 سپتامبر (19 تا 25 شهريور) به طور همزمان در ايران و بسياري از نقاط جهان برگزار مي شود. به گزارش مهر، در يكي از روزهاي اين هفته كه به همت مركز «خانواده جهاني براي عشق و صلح» برگزار خواهد شد، شخصيتها و سازمانهاي ديني و مذهبي ارزشهاي مشترك همه اديان را به اشتراك مي گذارند. هفته گفتگوي بين الاديان در حمايت از روز جهاني صلح بين الملل كه به همت سازمان ملل متحد نامگذاري شده است، برگزار مي شود. مجمع عمومي سازمان ملل 21 سپتامبر هر سال را روز صلح نامگذاري كرده است. شعار اين روز عبارت است از «يك روز با آتش بس در جهان و به دور از خشونت و با دعوت از همه ملل و مردم براي كنار گذاشتن خصومتها». 15 سپتامبر سال 2004 هفته سالانه گفتگوي بين الاديان در تهران با عنوان «گفتگوي بين الاديان، مذهب و معنويت براي جهاني آرام» برگزار شد. در اين نشست نمايندگاني از همه اقليتهاي مذهبي در جمهوري اسلامي ايران مشاركت داشتند. سال گذشته مؤسسه گفتگوي اديان به مناسبت هفته گفتگوي اديان ميزگردي با عنوان «پاسخ دين به خشونت» با حضور نمايندگاني از اقليتهاي ديني ايران برگزار كرد و در آن نمايندگان اديان يهودي، مسيحي، زرتشتي و مسلمان يك صدا تأكيد كردند بايد محبت را جايگزين خشونت كرد. امسال مؤسسه گفتگوي اديان در نظر دارد با تأكيد بر اشتراكهاي اديان مختلف، طي نشستي موضوع ارزشهاي مشترك را به بحث و بررسي گذارد. اين نشست قرار است 14 شهريور در محل كتابخانه مؤسسه گفتگوي اديان برگزار شود.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- يادداشتبنيانهاي زيرين توليد دانش فكر و انديشه را تعطيل نكنيم! در ساده ترين صورت ممكن، مي توان راه آغاز و توليد هر پديده اي را در چند محور ذيل خلاصه كرد: 1- علتهاي ايجاد پديده ها 2- نيازهاي موجود 3- حس تغيير وضع موجود و آگاهي از نقصها، كاستيها، بايدها و... 4- تلاش براي ايجاد، سازماندهي و ساختن ارگانهاي بنيادي. بر اين اساس، اگر بتوان موضوعي همچون توليد دانش را به پديده اي در فضاي فكري امروز ايران تشبيه كرد كه به واسطه علتهايي ايجاد شده، بر اساس نيازهاي موجود شكل گرفته، تعريف خود را به تغيير وضع موجود با آگاهي از كمبودها و نيازهاي برآورده نشده و بايدهاي پيش رو و «چگونه بايد بود»ها وصل كرده و سرانجام با تلاش و كوشش فكري و عملي در جهت نيل به اهداف ترسيم شده و سازماندهي پژوهشگران و نظريه پردازان و بناكردن ارگانها و سازمانهاي زيربنايي و پايه اي در راه آغاز و «شدن» قرار گرفته است، مي توان به نقاط مهم و اصول اصيلي در طي طريق راه پيش رو اشاره كرد. اين مسأله پيشاپيش پذيرفته شده است كه در اين راه با پيش بيني وضع موجود و تلاش براي تغيير آن در جهت مطلوب و آرماني، موانع عمده و ريز و درشتي پيش رو قرار خواهد داشت. پس از اين نيز حذف يا اصلاح موانع، خود به يكي از ستونهاي اصلي تغيير وضع موجود تبديل خواهد شد. از همين رو مي توان با تعيين عوامل مؤثر و اساسي در موضوع توليد علم و تلاش در جهت اصلاح و حذف موانع يا تقويت و تعميق نمونه هاي مثبت و ياري رسان به ساختن پايه هايي مستحكم براي اين نهضت و پيشبرد آن بر اين اساس اميدوار بود. به اعتقاد برخي نظريه پردازان چند عامل اساسي در موضوع توليد علم به چشم مي آيد كه با تمركز بر اين عوامل، راه توليد دانش هموارتر خواهد شد. 1- ويژگيهاي شخصيتي نظريه پردازان ميان نظريه پردازان و نظريه پردازي ربط وثيقي وجود دارد و شخصيت افراد در نظريه پردازي نقش عمده اي ايفا مي كند. مثلاً ميان زندگي و مشكلات دوران كودكي آدلي و نظريه حقارت وي، كارل هورناي و نظريه اضطراب وي واريكسون و نظريه هويت او ارتباط عجيبي وجود دارد. اين مسأله مورد تأييد خود اين افراد نيز بوده است. چنانچه امام علي(ع) نيز مي فرمايند: با انسانهاي ترسو، بخيل و حريص مشورت نكنيد از آنجا كه انسان ترسو تو را از امور مهم باز مي دارد و پرهيز مي دهد. چنين شخصيتهايي، داراي نظرها و صادراتي كاملاً هم سنخ و همرنگ خودشان هستند. اگر رابطه اي متعادل ميان شخصيت نظريه پرداز و نظريه پردازي ايجاد شود، آنگاه شاهد بسياري از آسيبها نخواهيم بود. شخصيت متعادل و فرهيخته و مهذب در پي معرفي نفسانيت خود با شبهه افكني، مطالعات فلسفي و منطقي و پيوسته خلاف راه ديگران حركت كردن نيست، در عين حال كه دوام ابداع و نوآوري دارد و خلاقيت را به كار مي گيرد. 2- بستر اجتماعي و نيازها و شرايط در زمينه هاي نامساعد انديشه زدايي رواج مي يابد و استعدادها كور مي شود يكي از ابعاد بستر اجتماعي، نگاه جامعه و تصميم گيرندگان سياسي و مديران سطوح عالي به تخصصها و علوم حوزه هاي انساني است. شكاف ميان متوليان توليد انديشه و نخبگان سياسي موجب مي شود تا متوليان انديشه و نظريه پردازي تا حدودي از واقعيات جامعه دور بمانند و در نتيجه ديدگاههايي را مطرح كنند كه چندان با واقعيت و امكانات جامعه انطباق ندارد و راه حلهاي آنها با تنگناها و مسائل كشور همراه نشوند.اين موضوع به مرور، مديران جامعه را از انديشه ورزان دورتر مي كند و اين دور باطل فزاينده ادامه پيدا مي كند. ذهن انديشه ورزان دانشگاهي اغلب پر از ديدگاههاي تئوريك است كه از متون علمي فراگرفته اند و در مواردي اين محتواها نمي تواند نقش آينه اي را ايفا كند كه مفسر تحولات جوامع شرقي ماست؛ در حالي كه ارتباط منطقي و محترمانه اين دو قشر مي تواند جنبه مكمل و هم افزايي داشته باشد. درعين حال اين نكته هم پذيرفتني است كه متأسفانه در عرصه علوم انساني بشدت دچار عقب ماندگي علمي هستيم. عقب ماندگي در علوم طبيعي محسوس است، اما عقب ماندگي علوم انساني به صورت ناملموس ما را رنج مي دهد، هر چند از ظرفيتهاي بالقوه اي در اين زمينه بهره مند هستيم. امروز با پرورش نسل دوم دانش آموختگان رشته هاي تخصصي جامعه شناسي، اقتصاد، علوم سياسي، روان شناسي و... فرصتها و زمينه هاي مساعدي از حيث بستر اجتماعي پديد آمده تا خيزي بلند به سوي نظريه پردازي برداشته شود. بسياري از اين دانش آموختگان دوزيستي بوده اند، هم دانش حوزوي و هم دانشگاهي را فرا گرفته و مي توانند رابطه منطقي و آساني با قدرت سياسي برقرار كنند. 3- روش شناسي و اهميت آن روش و محتوا پيوسته ارتباط تنگاتنگي با يكديگر دارند. با تحول در متدلوژي، شاهد تغيير در محتوا و جهت گيري علوم خواهيم شد. تحولات بنيادي علم و انديشه، پيوسته تابعي از تحولات حوزه فلسفه علم و متدلوژي پژوهشي است. به اعتقاد برخي انديشمندان، تسلط بر نظريه هاي مرتبط با فرايند پژوهش و حوزه تخصصي نظريه پردازي، اهميت بسياري دارد. اين موضوع به همه فرهنگها و تمدنها مربوط است. هر نظريه دست كم نوعي حل المسائل است. نوعي شيوه فكري و انديشيدن و مرحله اي كه براي رسيدن به يك پاسخ و حل يك مسأله طي شده است. نظريه پردازان بسياري معتقدند از اصول اساسي و پيش نيازهاي بسيار مهم در موضوع توليد دانش، قدرت زبان و دارا بودن دانش زبان و مهارت آن است. دانستن هر زبان به معناي در دست داشتن كليد ورود به گنجينه يك فرهنگ و تمدن است، گشودن دريچه اي به جهاني ديگر نقصان و كاستي در اين حوزه، نظريه پردازي را مختل مي كند. از سوي ديگر، تاريخ و شناخت دقيق آن نيز در نظريه پردازي بسيار اهميت دارد. يكي از ابعاد اين ضرورت، ترسيم خطوط كلي هويت كيستي و غيريت ماست. شناخت افت و خيزهاي تقدير تاريخي و سرنوشت تاريخ يك كشور و تأثير منحني سينوسي آن در نظريه پردازي ، ضرورتي اجتناب ناپذير دارد. موضوع مهم ديگر، ترسيم خطوط كلي برنامه هاي پژوهشي كلان (به تعبير لاكاتوش) يا پارا دايمي (به تعبير توماس كوهن) است. بر اساس اين ترسيم، نوعي قالب اساسي براي نظريه ها به وجود مي آيد و رابطه جزء و كل تعريف مي شود. از ديگر اصول نظريه پردازي، پذيرش آن به مثابه امري بشري ونه قدسي است. نظريه ها، نوعي كالا هستند كه تاريخ مصرف دارند. تاريخ اعتبار داشتن نظريه ها مقروض نظريه پردازي است. به اعتقاد بسياري از صاحبنظران، شكاكيت علمي در هر امر، حتي امور بديهي و مسلم فرض شده ازديگر قواعد نظريه پردازي است. از طرف ديگر، نوسان دائم ميان استقراء و قياس در جامعه ما و البته اهتمام بيشتر به استقراء تا اطلاع ثانوي، از لوازم و قواعد نظريه پردازي است. حركت از جزء به كل و عادت به اين رفت و برگشت بايد با صبر وحوصله فراوان صورت گيرد. در موضوع توليد علم آنچه بايد به دقت مورد توجه قرار گيرد، جايگاه ترجمه و نقش آن است. بايدهمواره كوشيد تا ترجمه به مثابه يك گذرگاه و نه توقفگاه نقش ايفا كند. بي توجهي به راه رفته ديگران روشي نامعقول است، اما افراط در آن نيز نارواست. نبايد فكر و انديشه خود را تعطيل كنيم و بگوييم: «ترجمه تنها راه انديشيدن در جامعه ماست.» نقش مفاهيم پيشين قدسي نيز در جامعه اي همچون جامعه ما در امر نظريه پردازي بسيار مهم است. جايگاهي كه اين مفاهيم را داراي كار كرد محدوديت و فرصت آفريني توأمان مي كند.
