---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- نگاهي دوباره به مناجات شعبانيه؛آنگاه كه به عشق خود بيدارم ساختي!
جواد محدثي در دعاهاي اسلامي، دريايي از حقايق ناب عرفاني موج مي زند. يكي از نغزترين، معروف ترين و زيباترين دعاها، «مناجات شعبانيه» است كه به روايت «ابن خالويه» اين مناجات را حضرت امير(ع) و امامان ديگر در ماه شعبان مي خواندند. در مفاتيح الجنان نيز در اعمال مشتركه ماه شعبان، به عنوان عمل هشتم آمده است و آغاز آن چنين است: «اللهم صل علي محمد و آل محمد و اسمع دعايي اذا دعوتك...»
به جاست كه از امام راحل ياد كنيم كه با يادكرد پيوسته از اين دعا و مضامين بلندش، آن هم با زبان و لحني خاص و شوق انگيز، توجه امت ما را به اين گنجينه عرفاني بيشتر معطوف ساخت: «مناجات شعبانيه از مناجاتهايي است كه اگر يك انسان دلسوخته، يك عارف دلسوخته- نه از اين عارفهاي لفظي- بخواهد آن را شرح كند براي ديگران، بسيار ارزشمند است و محتاج به شرح است....» با وصفي كه ذكر شد، براي چشيدن قطره اي از معارف زلال اين دعاي بلند، بر ساحل اين دريا مي نشينيم. خدايا! بر پيامبر و دودمان پاكش درود فرست و آنگاه كه تو را مي خوانم و صدايت مي زنم، صدا و دعايم را بشنو و اجابت كن و آنگاه كه با تو نجوا مي كنم، بر من عنايت كن. من از همه به سوي تو گريخته و در پيشگاه تو ايستاده ام، در حالي كه دلشكسته و نالان درگاه توام و به پاداش تو اميدوار. آنچه را در دل من مي گذرد مي داني، از نياز من آگاهي، ضمير و درونم را مي شناسي و فرجام و سرانجام زندگي و مرگم از تو پنهان نيست. آنچه را كه مي خواهم بر زبان آورم و از خواسته ام سخن بگويم و به حسن عاقبتم اميد بندم، همه را مي داني. در آنچه تا پايان عمرم و از نهان و آشكارم خواهد بود، قلم تقديرت نافذ و جاري است و افزوني و كاهشم و سود و زيانم، تنها به دست توست. اگر محرومم سازي، كيست كه روزي ام دهد؟ و اگر خوارم كني، كيست كه ياري ام كند؟ خدايا! از خشم و فرا رسيدن غضبت، به تو پناه مي آورم. خدايا! گويا شايسته رحمت تو نيستم، تو سزاواري كه رحمت گسترده ات را بر من عطا كني. خدايا! گويا چنانم كه در پيشگاه لطف تو ايستاده ام و سايه سار توكل نيكويم بر من بال گشوده و آنچه را تو شايسته آني گفته اي و مرا در هاله اي از بخشايش خويش پوشانده اي. خدايا! اگر ببخشايي، كيست كه از تو سزاوارتر به عفو باشد؟ اگر اجلم فرا رسيده و كار شايسته اي نداشته ام كه مرا به تو نزديك سازد، اعتراف به گناه را وسيله آمرزش تو ساخته ام. خداوندا! با مهلت و ميداني كه به نفس داده ام، بر خويش ستم كرده ام، پس اگر مرا نيامرزي، واي بر من! خدايا! همواره در طول زندگي، از لطف و احسانت برخوردار بوده ام، پس از مرگ هم، لطف خويش را از من دريغ مدار. خدايا! چگونه مأيوس باشم از اين كه پس از مرگ هم نگاه لطف و احسان تو برمن خواهد بود، در حالي كه در طول حياتم با من جز احسان و نيكي نكرده اي. خدايا! كار مرا آن گونه به سامان برسان كه تو سزاوار آني (نه آن سان كه من درخور آنم). خدايا! با بزرگواري ات، به من عنايت كن، بر گناهكاري كه در لجه جهل خويش فرو رفته است. خدايا! در دنيا گناهاني را بر من پوشانده اي كه در آخرت، نيازمندترم كه پرده پوشش خود را بر آنها افكني. خدايا! چون گناهانم را پوشاندي و بر هيچ يك از بندگان شايسته ات فاش نساختي، بر من نيكي كردي، خدايا، پس در روز قيامت نيز رسواي خلايقم مگردان. خدايا! جود و بخشش تو دامنه آرزوهايم را گسترده است و بخشايش تو برتر از عمل من است. خدايا! آن روز كه ميان بندگانت به داوري مي پردازي، با ديدار چهره رأفت خود مسرورم ساز. خدايا! پوزش طلبي من به درگاهت عذرخواهي كسي است كه از عذرپذيري تو بي نياز نيست، پس عذرم را بپذير، اي كريم ترين بزرگواري كه زشتكاران به درگاهش عذر گناه مي برند. پروردگار من! حاجت و نيازم را رد مكن و دست اميد و آرزويم را از درگاه خويش، كوتاه مگردان. خداوندا! اگر مي خواستي خوارم كني،هدايتم نمي كردي و اگر مي خواستي رسوايم سازي، از عقوبت دنيا معافم نمي كردي. خدايا! باور ندارم كه در حاجتي دست رد به سينه ام بزني؛ حاجتي كه عمر خويش را در پي آن گذراندم و عمري از تو طلبيدم. خدايا! ستايش ابدي و ثناي سرمدي تنها از آن توست، سپاس همواره فزاينده و بي كم و كاست، آن گونه كه تو دوست داري و مي پسندي. خدايا! اگر مرا به جرمم بگيري، دست به دامان عفوت مي زنم. اگر مرا به گناهانم مؤاخذه كني، تو را به بخشايشت بازخواست مي كنم. اگر در دوزخم افكني، به دوزخيان اعلام خواهم كرد كه تو را دوست دارم. خدايا! اگر در كنار طاعتت عملم كوچك است، اميد و آرزويم بزرگ و بسيار است. خدايا! از آستان تو چگونه تهيدست و محروم برگردم، با آن كه گمان نيك من نسبت به جود تو آن است كه نجات يافته و رحمت شده مرا بازگرداني. خدايا! عمرم را در رنج غفلت از تو تباه ساختم، جواني ام را در سرمستي دوري از تو هدر دادم. خداوندا! آن روزها كه به كرم تو مغرور شدم و راه خشم تو را سپردم از خواب غفلت بيدار نگشتم. پروردگارا! من بنده توأم و زاده بنده تو. در آستان بزرگي ات ايستاده ام و كرمت را وسيله تقرب به حضور تو قرار داده ام. خدايا! بنده اي زشتكارم كه به عذرخواهي آمده ام، از نگاه تو شرم نداشته ام، اينك از تو بخشش مي طلبم، چرا كه عفو، صفت بزرگواري توست. آفريدگارا! توان آن نداشته ام كه از نافرماني ات دست شويم، مگر آنگاه كه به عشق و محبت خويش بيدارم ساخته اي، يا آن گونه بوده ام كه تو خود خواسته اي. تو را سپاس كه مرا در كرم خويش وارد كردي و دلم را از آلايش ها و كدورتهاي غفلت از خود پاك نمودي. پروردگارا! مرا بنگر، نگاه آنكه ندايش دادي، پس پاسخت گفت و به طاعتش فراخواندي و به ياري اش گرفتي، پس مطيع تو گشت. اي خداي نزديك، كه از مغروران و فريفتگان دور نيستي. اي بخشنده اي كه نسبت به اميدواران جود و بخششت بخل نمي ورزي. خدايا! مرا قلبي بخش كه شوق و عشق به تو نزديكش سازد و زباني عطا كن كه صداقت و راستي اش به درگاهت بالا رود و نگاهي بخش كه حقيقتش زمينه ساز قرب به تو گردد! خداوندا! آنكه به تو معروف گردد، ناشناخته نيست، آنكه به تو پناه آورد خوار و درمانده نيست، و آنكه تو به او روي عنايت آوري، برده ديگري نيست. خدايا! آنكه از تو راه يافت، روشن شد و آنكه پناهنده تو شد، پناه يافت. خداوندا! من به تو پناه آورده ام، از رحمت خويش مأيوس و محرومم مساز و از رأفت و مهرباني ات محجوبم مگردان. خداوندا! در ميان اولياي خويش مرا مقام كسي بخش كه آرزوي محبت افزون تو را دارد. خدايا! مرا شيفته ياد خود ساز و همتم را در نشاط دستيابي به نامهايت و قرارگاه عظمت و قدست قرار بده! خداوندا! تو را به خودت سوگند، كه مرا به جايگاه اهل طاعتت برسان و به منزلگاه شايسته و پسنديده خويش رهنمون باش كه من نه مي توانم شري را از خويش دور سازم و نه سودي به خويش برسانم. كردگارا! من بنده ناتوان و گنهكار توام و برده عيبناك تو كه به سويت آمده ام. پس مرا از آنان مگردان كه چهره لطف خويش از آنان برگردانده اي و اشتباهاتشان حجاب بخشايش تو گشته است. خدايا! مرا كمال گسستن از غير و پيوستن به خودت عطا كن. ديده دلهايمان را با فروغ نگاه به خود روشن ساز تا ديده هاي بصيرت دل، حجابهاي نور را از هم بردرد و به كانون عظمت برسد و جانهاي ما آويخته درگاه عزت و قدس تو گردد. خدايا! مرا از آنان قرار ده كه ندايشان كردي، پاسخت گفتند و نگاهشان كردي، مدهوش جلال تو گشتند، با آنان راز گفتي و نجوا كردي، آشكارا براي تو كار كردند. خداوندا! هرگز نوميدي را بر حسن ظن خويش مسلط نساخته ام و هرگز اميدم از كرم نيكو و زيبايت نگسسته است. پروردگارا! اگر گناهان مرا در پيشگاه تو خوار و پست كرده، پس به سبب توكل و اعتماد نيكويم به تو، از من درگذر. آفريدگارا! اگر گناهان مرا از لطف والاي تو دور ساخته، اما يقين به كرم و عنايتت، آگاه و اميدوارم ساخته است. خدايا! اگر خواب غفلت از آمادگي براي ديدارت بازداشته، معرفت به نعمتهاي ارجمندت بيدارم داشته است. خداوندا! اگر عقوبت سنگين تو به آتش دوزخم فرا مي خواند، پاداش فراوانت به بهشتم دعوت مي كند. آفريدگارا! من از تو مي خواهم و تنها به آستان تو دست نياز برمي آورم و تو را خواستارم. از تو مي خواهم كه بر محمد و دودمانش درود فرستي و مرا از آنان قرار دهي كه همواره به ياد تواند و پيمان تو را نمي شكنند و از سپاس تو غافل نمي شوند و فرمانت را سبك نمي شمرند. خدايا! مرا به فروغ نشاط بخش عزت خود بپيوند تا تنها شناساي تو باشم و از غير تو روي برتابم و تنها از تو ترسم و بيم تو داشته باشم. اي شكوهمند و بزرگوار! بر محمد و خاندان پاكش درود تو باد و سلام بي پايان و بسيار.
* حسين محقق امروزه علوم و فناوري نقش و اهميت روزافزوني در توسعه جوامع داشته و جهان به سمت اقتصاد مبتني بر دانش پيش مي رود. توسعه همه جانبه و پايدار بيشتر مبتني بر توسعه فناوري است و توسعه فناوري نيز بر پايه خلاقيت و نوآوري و توسعه علمي انجام مي شود. دستيابي به توسعه علمي نيز از طريق مطالعه و پژوهش ميسر است. لذا جوامعي كه منابع و امكانات بيشتري را به امر پژوهش اختصاص مي دهند و به تبع در امور مختلف اعم از سياستگذاري، برنامه ريزي، تصميم گيري و انجام فعاليتهاي اقتصادي و صنعتي از نتايج مطالعات و تحقيقات استفاده بيشتري به عمل مي آورند، از موفقيت بيشتري برخوردارند. از اين رو در برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي جمهوري اسلامي ايران كه برنامه اي است ميان مدت و خط مشي برنامه هاي اجرايي 5 ساله كشور را مشخص مي نمايد، مبحث دانايي محوري جايگاه ويژه اي دارد. فصل چهارم اين برنامه با عنوان «توسعه مبتني بر دانايي» شامل 15 ماده است و در يك يك اين مواد به اهميت نقش دانش و فناوري و مهارت به عنوان اصلي ترين عوامل ايجاد ارزش افزوده در اقتصاد نوين اشاره گرديده است. تلاش در راستاي استقرار جامعه اطلاعاتي و تضمين دسترسي گسترده، امن و ارزان شهروندان به اطلاعات موردنياز، گسترش بازار محصولات دانايي محور و دانش بنيان و تجاري سازي دستاوردهاي پژوهشي و نوآوري و گسترش نقش بخش خصوصي و تعاوني در اين قلمرو، برپا سازي نظام جامع پژوهش و فناوري، ايجاد و توسعه شركتهاي دانش بنيان و تقويت همكاريهاي بين المللي، ارتقاي پيوستگي ميان سطوح آموزش و توسعه فناوري، كارآفريني و توليد ثروت در كشور، زمينه سازي و تربيت نيروي انساني متخصص و متعهد دانش مدار، خلاق و كارآفرين منطبق با نيازهاي نهضت نرم افزاري با هدف توسعه كمي و كيفي، پاسخگويي مناسب به افزايش تقاضا براي ورود به آموزش عالي با استفاده بهينه از ظرفيتهاي موجود و حمايت از مشاركتهاي مردمي، تسهيل در استفاده از تخصص و توان فني كادر علمي دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و جهت گيري پژوهشهاي دانشگاهي به سمت نيازهاي علمي و تخصصي كشور، تضمين دسترسي به فرصتهاي برابر آموزشي بويژه در مناطق كمتر توسعه يافته، طراحي و اجراي دوره هاي آموزشي ضمن خدمت كاركنان دولت، اصلاح هرم تحصيلي نيروي كار و ارتقا و توانمندسازي سرمايه انساني، كاهش فاصله سطح دانش و مهارت نيروي كار كشور با سطح استانداردهاي جهاني و ايجاد فرصتهاي جديد شغلي براي جوانان و نظام آموزش فني و حرفه اي و علمي و كاربردي كشور، تهيه برنامه هاي آمار مبتني بر اصلاح و تقويت نهاد مديريت اطلاعات و آمار ملي كشور، توسعه ارتباطات و فناوري اطلاعات، تحقق اقتصاد مبتني بر دانايي و كسب جايگاه برتر منطقه از جمله اصلي ترين مطالب مطروحه در اين فصل است كه كشور در 5 سال كاري بايد مورد توجه قرار دهد. بررسي عملكرد شاخصهاي اصلي توسعه علم و فناوري نشان مي دهد كه شاخصهاي پيش بيني شده در سال 1388 اين روند رشد را مورد تأكيد قرار مي دهد. تعداد محققان بخشهاي پژوهشي در سرمايه انساني روند رو به افزايش داشته است. تعداد محققان كشور در سال سوم برنامه سوم (1381) به حدود 22 هزار نفر رسيده است. تعداد دانشمندان و مهندسان شاغل در تحقيق و توسعه به ازاي هر ميليون در حال حاضر 336 و پيش بيني سال 1388 دو هزار نفر خواهد بود. افزايش درصد باسوادي در كشور به حدود 88 درصد مي رسد كه پيش بيني سال 88 معادل 90 درصد خواهد بود. توليد مقاله ها و تحقيقات علمي در ايران از نظر كميت و كيفيت افزايش چشمگيري داشته و تعداد مقالات علمي چاپ شده سال 1381 در مجلات معتبر علمي 37 درصد نسبت به سال قبل از آن رشد داشته است. تعداد عناوين كتابهاي منتشر شده به 100 هزار نفر جمعيت در حال حاضر 7/33 مي باشد كه پيش بيني سال 1388 رقمي معادل 9/54 مي باشد. 9 پارك علمي و تحقيقاتي و 41 مركز رشد واحدهاي فناوري تأسيس و سند راهبردي نظام ملي توسعه فناوري كشور تدوين و تصويب شده است شاخص دستيابي به فناوري نشان مي دهد كه مقدار اين شاخص در ايران 26/0 درصد است اين شاخص در كشورهاي پيشرو بين 514/0 تا 774/0درصد است. پيش بيني مي شود در سال 1388 اين رقم به 45/0 درصد برسد. شايان ذكر است، سهم اعتبارات پژوهش و فناوري از توليد ناخالص داخلي در سال 1379 از كمترين ميزان خود يعني 31/0 درصد با روند صعودي در سال 1382 كاهش 6 درصدي را نشان مي دهد. اعتبارات تحقيقاتي از فصل تحقيقات در سالهاي برنامه سوم در سال 1379 معادل 7/1779 در سال 1380 معادل 6/2515 در سال 1381 معادل 9/3509 در سال 1382 معادل 3/5515 و در سال 1383 معادل 6516 ميليارد ريال بوده است كه بيشترين ميزان افزايش آن مربوط به سال 1382 با 57 درصد رشد نسبت به 1381 و كمترين افزايش آن مربوط به 1383 با 18 درصد رشد نسبت به 1382 است. مقايسه اين شاخص با اهداف پيش بيني شده در برنامه سوم نشان مي دهد كه در هيچ يك از سالها اهداف پيش بيني شده تحقق نيافته و از سال 1379 تا 1383 ميزان تحقق اين اهداف به ترتيب 8/60 و 3/60 و 7/50 5/57 و 47 درصد بوده است. اعتبارات تحقيقاتي خارج از فصل تحقيقات در سالهاي 1379 تا 1382 به ترتيب برابر 6/327 و 3/440و 9/536 و 6/629 ميليارد ريال بوده كه 20 و 19 و 20 و 15 درصد كل اعتبارات پژوهش و فناوري و تملك داراييهاي سرمايه اي فصل را تشكيل مي دهد. با در نظر گرفتن اين اعتبارات كل، اعتبارات تحقيقاتي داخل و خارج فصل تحقيقات در سالهاي 1379 تا 1382 به ترتيب 3/2107 و 9/2955 و 8/4046 و 9/6144 ميليارد ريال و سهم اعتبارات تحقيقاتي دولتي از توليد ناخالص داخلي به 37/0 و 45/0 و 44/0 و 54/0 درصد خواهد رسيد. نسبت توليد علمي به بودجه تحقيق و توسعه نشان مي دهد به طور متوسط به ازاي هر هزار دلار بودجه تحقيق و توسعه چه ميزان توليد علمي انجام شده است. در بين 12 كشور، مقايسه نسبت بودجه تحقيق و توسعه آنها نشان مي دهد تركيه با نسبت 47/0 و چين با نسبت 02/0 در رده اول و دوم قرار دارند اين نسبت ها بدين معنا است كه به ازاي هر يك ميليون دلار بودجه تحقيق و توسعه در تركيه 467 و در چين 15 توليد علمي وجود دارد ايران نيز با نسبت 008/0 و 8 توليد علمي به ازاي هر يك ميليون دلار بودجه تحقيق و توسعه در رتبه چهارم قرار گرفته است.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- گذاري برگذر عمر محمدحسن نجفي «صاحب جواهر»
در حدود سال 1200ه ق فرزندي در خانه شيخ محمدباقر نجفي به دنيا آمد كه او را محمدحسن ناميدند. دوران كودكي و نوجواني را در دامان خاندان علم و فضيلت سپري كرد.
تحصيلات: هنوز كودكي بيش نبود و تازه خواندن و نوشتن را فرا گرفته بود كه وارد حوزه علميه نجف شد و دروس مقدمات و سطح را به سرعت نزد سيدحسين شقرايي عاملي و شيخ قاسم آل محيي الدين و شيخ حسن گذراند و در نوجواني به درس خارج فقه و اصول راه يافت. وي ساليان دراز در عالي ترين سطح دروس حوزه علميه، در درس آية ا... شيخ جعفر كاشف الغطاء، آية ا... سيدمهدي بحرالعلوم، آية ا... سيدجواد عاملي و آية ا... شيخ موسي كاشف الغطاء شركت كرد و با پشتكار و نبوعي كه داشت، توانست در 25 سالگي به درجه اجتهاد نايل آيد و سپس به تدريس علوم ديني همت گماشت.
رونق حوزه علميه نجف: حوزه علميه نجف به بركت تدريس صاحب جواهر رونق تازه اي گرفت. شيخ آقا بزرگ تهراني مي نويسد: «صاحب جواهر اين امتياز را نيز بر ديگر عالمان داشت كه عموم شاگردانش از علماي بزرگ و سرشناس بودند و در محضر درس او جمع فراواني تربيت شده، در گوشه و كنار جهان پخش گرديدند و پس از او مقام مرجعيت يافتند و بر كرسي فتوا نشستند كه عدد آنان زياد و شمارش آنها كار مشكلي است.» برخي از شاگردان ممتاز او عبارتند از: آية ا... سيد حسين كوه كمري، آية ا... شيخ جعفر شوشتري، ملاعلي كني، شيخ محمد ايرواني.
تأليفات: شيخ محمدحسن نجفي در 25 سالگي نگارش كتاب بي همتاي «جواهرالكلام» در شرح كتاب «شرايع الاسلام» محقق حلي را آغاز كرد. اين كتاب محصول 32 سال تلاش شبانه روزي اوست كه اينك معتبرترين متن درسي عالي ترين سطح دروس حوزه هاي علميه شيعه يعني درس خارج فقه است... او علاوه بر «جواهر» كتابهاي ديگري نيز نوشت كه عبارتند از: نجاة العباد في المعاد، هداية الناسكين، رساله اي در احكام روزه، مقالاتي پيرامون اصول فقه، رساله اي در احكام خمس و زكات و رساله اي در احكام ارث. صاحب «جواهر» تا آخرين لحظات عمر به تأليف مشغول بود. در اواخر عمر تصميم گرفت كتاب «قواعد » علامه را شرح كند، اما افسوس كه پيمانه عمرش به سر آمد!
سيره سبز: ساختن گلدسته براي مسجد كوفه، احداث وضوخانه و مكاني براي سكونت خادمان مسجد سهله، بناي ساختمان حرم حضرت مسلم بن عقيل و حرم هاني بن عروه در كوفه از كارهاي عمراني صاحب «جواهر» است. وي لباسهاي بسيار تميز مي پوشيد و ظاهري آراسته داشت. بسيار قانع، فروتن و شكيبا بود. به شاگردانش احترام خاصي مي گذاشت و طلبه هاي كوشا و با استعداد را گرامي مي داشت... تلاش ديگران را مي ستود و آنان را تشويق مي نمود. زماني «ازري» شاعر عرب، قصيده بسيار زيبايي در مدح اهل بيت(ع) مي سرايد كه به قصيده «هائيه» مشهور است (چون هر بيت آن به «ها» ختم شده). صاحب «جواهر» در مقام قدرداني از او مي گويد: آرزو دارم قصيده «هائيه» ازري در نامه عمل من نوشته شود و كتاب «جواهر» من در نامه عمل او.
صاحب جواهر و ولايت فقيه: ولايت فقيه از ديرباز در حوزه هاي علميه شيعه مطرح بوده و اصل ولايت فقيه نزد همه فقها مسلم است، اما در محدوده اختيارات فقيه اختلاف است. صاحب «جواهر» درباره ولايت فقيه مي نويسد: اگر ولايت عامه فقيه نباشد، بسياري از كارهاي مربوط به شيعيان معطل مي ماند. ايشان علمايي را كه درباره ولايت فقيه ترديد دارند به سختي مورد نكوهش قرار مي دهد و مي نويسد: اين افراد طعم فقه را نچشيده و از فرمايش ائمه چيزي نفهميده اند.
وفات: سرانجام وقتي آفتاب روز اول شعبان 1266 ق طلوع نمود، آفتاب عمر صاحب جواهر غروب كرد. پيكر پاكش را در مقبره اي كه خود جنب مسجدش آماده كرده بود، به خاك سپردند. از گوهرشناس فقه، هشت پسر دانشمند به نامهاي شيخ محمد، شيخ عبدالعلي، شيخ حسين، شيخ حسن، شيخ ابراهيم و... به يادگار ماند.
تنظيم:علي اكبر طحانيان
مأخذ: گلشن ابرار- جمعي از پژوهشگران حوزه علميه قم- ج1- ص353
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- دانشگاه مجازي؛ پديده اي نوين در آموزش
امروزه در هر سازمان بخشي به نام آموزش وجود دارد كه وظيفه اش ارتقاي كيفي وضعيت اطلاعاتي و علمي پرسنل آن سازمان است.
با پيشرفت تكنولوژي، مسؤولان IT و مديران سازمانها معتقدند كه اين بخش مهمترين قسمت هر سازمان موفق بوده و بهره وري هر سازمان وابسته به نوع و چگونگي كاركرد اين بخش است.
براي انجام سريع و كيفيت كارها، پرسنل يك سازمان بايد در رشته خود مهارت داشته باشند و همچنين سازمان بايد بخشها، نحوه انجام و مديريت كارها در درون و برون ساختار خود را براساس پيشرفت تكنولوژي بهبود بخشد و آنها را با اين تغييرات سازگار كند. بنابراين افراد براي داشتن مهارت و تسلط كافي بر اين كار بايد آموزش ببينند.
هر چند اغلب شاغلان امروزي داراي تحصيلات دانشگاهي هستند، اما با پيشرفت سريع علم، اين افراد نيز از آموزش بي نياز نخواهند بود، به ويژه اين كه در صنعت و تكنولوژي امروز برخي از سازمانهاي بزرگ و موفق داراي روشهاي كار گروهي خاص خود مي باشند كه پرسنل آنها در بيرون و محيط هاي علمي كمتر با آنها آشنا شده و براي ادامه كار لزوماً بايد تحت آموزشهاي تخصصي لازم قرار بگيرند. ادارات جهان امروز بايد قادر باشند خود را با شرايط بازار و امكانات آن در هر موردي تطبيق بدهند و در اين راستا آموزشهاي الكترونيكي جديد سرعت و كيفيت يادگيري را بالا مي برد.
* آموزش الكترونيك چيست؟
Elearning يا Internet-time learning به معناي يادگيري در اينترنت است و از قدرت شبكه، تكنولوژي اينترنت و شبكه هاي ماهواره اي و محتواي ديجيتالي آنها براي آموزش استفاده مي كند.
اين شيوه يادگيري دانشوران را با كارشناسان، و همكاران حرفه اي آنها در داخل و خارج از اداره متصل مي كند، بنابراين آنها مي توانند مطالب زيادي از هم بياموزند. Elearning انفرادي است و هر دانشجو فعاليتهاي خود را از يك منوي شخصي از مطالب آموزشي متنوعي كه بيشتر مربوط به زمينه كار و احتياجات خودش است، انتخاب مي كند. بنابراين مي تواند دوره آموزشي را به دلخواه خود ساماندهي و دنبال كند و از مطالب و عناويني كه قبلاً آموخته و لازم ندارد صرف نظر كند.
از جمله اهداف Elearning مي توان به بهبود كارايي، بهبود روابط و ارتباط با سفارش دهندگان و افزايش مقادير سرمايه گذاري اشاره كرد. اين شيوه آموزشي بسيار انعطاف پذير است و اگر خطايي در آنها پيدا شود مي توانند به سرعت تصحيح گردد و اگر نياز به مطلب جديدي باشد، اضافه گردد.
* مقايسه آموزش الكترونيكي و سنتي
يكي از دلايلي كه باعث همه گير شدن آموزش الكترونيكي شده، رفع بسياري از مشكلات موجود در شيوه آموزش سنتي است. آموزش سنتي خسته كننده است و ساعتها نشستن در كلاس درس توان كاري دانشجو را پايين مي آورد. برعكس آموزش الكترونيكي با دادن اين امكان به دانشجو كه درس را بسته به علاقه خود تكه تكه كند، از خستگي او مي كاهد. آموزش سنتي سرد و بي حال است در حالي كه آموزش الكترونيكي محاوره اي است.
يكي ديگر از اختلافات آموزش سنتي و جديد در روش يادگيري است. در شيوه جديد، آموزش به وسيله انجام دادن است در واقع دليل فراموشي در روش قديمي اين است كه اشخاص مطالب را مي شنوند و ياد مي گيرند، اين يادگيري به صورت عمقي نبوده و اكثر مطالب تا مدت مديدي پس از دوره انجام نمي گيرد، اما در روش جديد افراد مطلب را بر روي نمايشگر رايانه يا بولتن بردها با اشكال و نمودارها، به طور واضح و دقيق مي بينند و بعد آنها را به وسيله محيطهاي شبيه سازي شده در رايانه انجام مي دهند كه اين مسأله موجب درك عمقي مطالب مي شود.
* دانشگاه مجازي
يكي ديگر از هداياي آموزش الكترونيكي و شبكه، وجود دانشگاه مجازي است. دانشگاه مجازي تلاش مي كند كه به دانش آموختگان خود مجال حركت ماوراي حصار فيزيكي كلان و زمان و آموزش به صورت online را بدهد.
عامل اصلي رشد دانشگاه مجازي را مي توان شركت unext.1. دانست. در اواخر سال 1997 بود كه به اين شركت پيشنهاد ارايه يك سيستم آموزشي براي آموزش مقاطع بالا داده شد. اين ايده منجر شد كه اين شركت تصميم بگيرد تا به كمك دانشگاه Gardean يك سيستم آموزشي online تهيه كند و بستري براي استفاده از مزاياي قديمي آموزش مانند اشتراك مساعي و تجمع به همراه مزاياي روش جديد مانند انعطاف پذيري و پاسخگويي به نيازها ايجاد كند.
در واقع اين ايده از اين جا گرفته شده بود كه آموزش به صورت اشتراك مساعي و يادگيري همراه با انجام دادن بسيار موفق تر است. يكي از مراكز آموزشي كه به اين صورت پياده شد دانشكده حقوق دانشگاه كنكورد بود وهدف اين مركز حذف محيط فيزيكي به طور كامل نبود، بلكه بيشتر سعي داشت كه محدوديتهايي را كه اين محيط ايجاد مي كرد كم كند، به اين صورت كه به هر دانشگاه يك صفحه وب شخصي، ميل و ... داده مي شد و در مواقعي كه نمي توانستند به طور فيزيكي در كلاس ياد شده حضور يابند به اين وسيله با دانشگاه ارتباط برقرار مي كردند. نتايج به دست آمده از اين روش بسيار موفقيت آميز بود.
منابع
1- org. www.barnamenevis
2-it.ac.www.uk
3- آموزش مجازي، حامد ذوالفقاري
4- زيرساختهاي آموزش مجازي، محسن گرامي
lفاطمه قضايي
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- همايش «مذاهب فقهي و چالشهاي معاصر» در قطر برگزار مي شود
همايش بين المللي «مذاهب فقهي و چالشهاي معاصر» به منظور تقريب ميان مذاهب مختلف اسلامي بهمن ماه امسال با همكاري دانشكده شريعت و تحقيقات اسلامي دانشگاه قطر، دانشگاه الازهر و مجمع تقريب مذاهب اسلامي در قطر برگزار مي شود. دكترالمناعي، رئيس دانشكده شريعت قطر با اشاره به سفر خود به ايران گفت: اين همايش بين المللي سعي در ايجاد گفتگوهاي سازنده و فعال ميان مذاهب مختلف اسلامي دارد تا طي آن ايمان به خدا، رسول او و انبياي الهي ازيك سو و از سوي ديگر ايمان به ملائكه، كتابهاي آسماني، همه فرستادگان خدا و روز قيامت افزايش يابد. وي گفت: در شرايط فعلي دشمني با اسلام، ايجاد اختلاف ميان فرقه هاي مختلف مسلمان، اتهام كفر و اشاعه مفاهيم نادرست درباره اسلام افزايش يافته است، از اين رو دولت قطر و دانشكده شريعت و تحقيقات اسلامي دانشگاه قطر همايش فوق را برگزار مي كنند تا در خلال آن وحدت برقرار و تقريب ميان ديدگاههاي سني، شيعه، زيديه، اباضيه و ديگر فرقه ها ايجاد شود. رئيس دانشكده شريعت قطر اظهار داشت: تفاهم ميان فرقه هاي مختلف اسلامي به انس و برادري ديني براساس مبادي مشترك اسلامي منجر خواهد شد.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- مدير امور فرهنگي وزارت علوم خبر داد؛ آغاز سال تحصيلي با ويژه برنامه «رمضاني ديگر براي دانشجويان»
مدير كل امور فرهنگي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري از تهيه راهكارهاي عدم صرف هزينه هاي فرهنگي در ساير امور دانشگاهي،
پيگيري ارايه بن كتاب به فعالان فرهنگي، افزايش اعضاي دانشجويي هيأت نظارت بر نشريات دانشجويي، اعزام دانشجويان فعال فرهنگي به كشورهاي فرانسه، آفريقاي جنوبي و تركيه، برنامه هاي وزارت علوم براي پيشگيري از مصرف مواد مخدر در دانشگاهها و تنظيم آيين نامه جديد اردوهاي دانشجويي خبر داد. دكتر محسن اسلامي، با اشاره به ويژه برنامه هاي وزارت علوم براي استقبال از دانشجويان جديد، گفت: كتابي در حوزه حقوق و اخلاق دانشجويي تدوين شده و در اختيار دانشجويان قرار مي گيرد. دكتر اسلامي در عين حال با اشاره به تقارن آغاز سال تحصيلي جديد با ماه مبارك رمضان، اظهار كرد: با برنامه ريزيهاي فرهنگي وزارت علوم در سال تحصيلي جديد، ويژه برنامه اي با عنوان «رمضاني ديگر براي دانشجويان» طراحي مي شود و طي آن علاوه بر برگزاري مراسم مذهبي، ساير برنامه هاي فرهنگي ازجمله تئاتر، موسيقي و غيره براي دانشجويان برگزار خواهد شد.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- معاون آموزشي وزارت علوم: شوراي عالي نظارت بر دانشگاهها در وزارت علوم تشكيل مي شود
بحث نظارت و ارزيابي دانشگاهها با توجه به شاخصهايي در دستور كار وزارت علوم قرار گرفته است و وزارت علوم در نظر دارد با تشكيل «شوراي عالي نظارت»، كار نظارت و ارزيابي را به صورت حضوري انجام دهد.
دكتر حسن خالقي با بيان اين مطلب افزود: نظارت در وزارت علوم و برخي دستگاههاي ديگر تاكنون قوي نبوده است، اما اميدوار هستيم بحث نظارت و ارزيابي در سال آينده به طور جدي در وزارت علوم دنبال شود.وي اضافه كرد: دبيرخانه اين شورا فعال شده و 4 كميته براي دانشگاههاي دولتي، پيام نور، آزاد اسلامي و غيردولتي شكل گرفته است. معاون آموزشي وزارت علوم گفت: اين نظارت همچنين با كمك دانشگاههاي استاني و دانشگاههاي مادر انجام مي شود. وي اظهار داشت: با بازديدهاي مستمر وزارت علوم و دانشگاههاي مادر در هر استان و ارايه گزارش اين نظارت و ارزيابي به شوراي نظارت وزارت علوم، سال آينده تحصيلي سال نظارت و ارزيابي دانشگاهها خواهد بود. خالقي اضافه كرد: همچنين بايد شرايط را به گونه اي تنظيم كرد كه دانشگاهها به خودي خود با يكديگر رقابت داشته باشند زماني كه صف پشت كنكور حذف شود، ارتقاي كيفيت دانشگاهها نيز با ايجاد رقابت افزايش مي يابد. علاوه بر اين بر اساس شاخصهاي تهيه شده، نظارت حضوري خود وزارتخانه نيز ضروري است و انجام مي شود.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- دكتر حسينعلي قبادي:سرنوشت توسعه كشور در گرو پيشرفت درعلوم انساني است
رئيس پژوهشگاه علوم انساني و اجتماعي جهاد دانشگاهي با تأكيد بر اين كه سرنوشت توسعه كشور و نيل به جايگاه واقعي ايران در جامعه جهاني در نهايت در گرو پيشرفت در علوم انساني است، اظهار داشت: توجه ويژه جهاد دانشگاهي به پژوهشهاي علوم انساني، اقدامي هوشمندانه براي اعتلاي آرمانهاي اصيل انقلاب اسلامي و تقويت تواناييهاي كشور در مسير دست يافتن به توسعه پايدار است.
دكتر حسينعلي قبادي، در بيان اهميت و ضرورت پژوهشهاي علوم انساني اظهار كرد: شأن و كارآمدي علوم انساني بنا به دلايلي در كشور روشن نيست، در حالي كه علوم انساني، سرنوشت كشورها را در رسيدن به قله هاي توسعه يا واماندن و عقب افتادگي رقم مي زند و پيشرفت جوامع منوط به داشتن مهارت در علوم انساني و رسيدن به نظام معرفتي و مجموعه اي از دستگاههاي نظري است و با شناختهاي تك محور، رسيدن به توسعه ميسر نيست.
كشورهايي كه به توسعه جامع دست يافته اند، از ابتدا در تفكر و فلسفه رشد داشته اند و تمدن شكوهمند ايران نيز حاكي از آن است كه ايران زماني به اوج اقتدار رسيده كه در معارف انساني هم به لحاظ نظامهاي معرفتي و هم نهادهاي علمي سر آمده بوده و از اين طريق به افتخارآفريني در حوزه علوم تجربي رسيده است.
وي افزود: شأن علوم انساني، ما را به نظريه پردازي و توليد دانش مي رساند و بازشناسي آن و تصميم سازي و سياستگذاري بر مبناي بنيادهاي نظري و تحقيقات هدفمند در علوم انساني به پيشرفت در علوم تجربي منجر شده و به جاي درخششهاي ناگهاني و گذرا، استمرار درخشش را به ارمغان مي آورد.
وي خاطرنشان كرد: علوم انساني و اجتماعي، مزيت ملي ايران است و با توجه به اين كه در گذشته در اين زمينه از پشتوانه عظيم جهاني برخوردار بوده ايم، عقب افتادگي ما در چند قرن اخير، سبب حركتهاي كند در علوم تجربي شده كه با بازشناسي ظرفيتهاي بومي به عنوان پيش شرط توسعه، مي توانيم به كمك علوم انساني به اقتدار گذشته باز گرديم.
دكتر قبادي تصريح كرد: ما در حوزه ادبيات فارسي كه آميزه اي از حكمت و عرفان است، مزيت منحصر به فرد جهاني داريم.
وي با اشاره به نقش و منزلت فراموش شده علوم انساني در كشور به ايسنا گفت: با توجه به جغرافياي سياسي ويژه، انباشت و تراكم نيروي جوان، زمينه هاي ميراثي ممتاز و تاريخ و تجربه هاي پرتحول و شتاب آميز بويژه در صد سال اخير در كشور به نقش منحصر به فرد، پنهان و غير مستقيم علوم انساني در رساندن كشور به اقتدار ملي و تبديل انشعابات گوناگون استعدادها به رودخانه بزرگي از قابليتها و تواناييها پي مي بريم كه متأسفانه برخي از مسؤولان از آن بي خبرند.
وي افزود: علوم تجربي، علومي تخصص گرا و عمدتاً سخت افزار و با وظيفه معين هستند كه به واكنشهاي پنهان جامعه نمي توانند توجه كنند و عنايت ويژه جهاد دانشگاهي به پژوهشهاي علوم انساني، رويكردي هوشمندانه و راهبردي جهت اعتلاي آرمانهاي انقلاب و تقويت تواناييهاي كشور در مسير دست يافتن به توسعه پايدار است.
