----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
عنان در تهران به دنبال چيست؟

* غلامرضا قلندريان

در حالي كه رسانه هاي خبري و تبليغاتي غرب تلاش مي كنند- بويژه پس از پيروزي مقاومت اسلامي لبنان- موضوع هسته اي ايران را بزرگنمايي كرده و يكبار ديگر توجه افكارعمومي جهان را به اين مسأله جلب نمايند، تهران همچنان بر ادامه فعاليتهاي هسته اي صلح آميز خود تأكيد مي ورزد.
جمهوري اسلامي ايران بعد از ارايه پاسخ به بسته پيشنهادي پنج كشور عضو دائم شوراي امنيت سازمان ملل متحد و آلمان در 31 مرداد ماه، آمادگي خود را براي انجام «مذاكرات جدي» با آنان اعلام كرد؛ مذاكراتي كه بر احترام متقابل و حفظ حقوق طرفين استوار باشد.
رويكرد مثبت و عقلاني نسبت به ادامه ديالوگ هسته اي براي برون رفت از چالش موجود، راهي است كه ايران انتخاب كرده و نشان دهنده آن است كه تداوم همكاريها تنها از طريق گفتگوهاي سازنده و چهره به چهره امكان پذير است.
به همين دليل، شايسته است موضوع اتمي ايران با استفاده از منطق گفتمان در اختيار آژانس بين المللي انرژي اتمي گذاشته شود و طرف مقابل با پرهيز از تصميم گيري عجولانه مبتني بر پيروي نكردن از فشارهاي وارده از سوي كشوري خاص، اين اقدام را به سرانجام برساند.
كمتر از دو هفته ديگر تا بيستم شهريور و زمان تشكيل جلسه شوراي امنيت درباره مسأله هسته اي ايران باقي مانده است. در آستانه برگزاري اين نشست، كوفي عنان دبيركل سازمان ملل متحد قرار است شنبه آينده راهي تهران شود و با مقامهاي عالي رتبه پيرامون مسايل منطقه و هسته اي ايران بحث و تبادل نظر كند. اين در حالي است كه ايران با وجود افزايش فشارهاي خارجي براي متوقف كردن فعاليتهاي صلح آميز هسته اي اش به تلاشهاي خود در اين زمينه ادامه داده و همچنان بر حق برخورداري از فناوري هسته اي صلح آميز خويش مندرج در مفاد ان.پي.تي تأكيد نموده و اين مطالبه عمومي را تا حصول نتيجه براساس سه راهبرد عزت، حكمت و مصلحت دنبال مي كند. در اين ارتباط، مجموع اظهارنظرهاي مقامهاي مسؤول در پرونده هسته اي از جمله دبير شوراي عالي امنيت ملي، نشان مي دهد كه فناوري و توليد سوخت هسته اي و استفاده از آن در مقاصد صلح آميز، هدف استراتژيك و تغيير ناپذير ايران است.
از سوي ديگر، براساس اظهارنظر برخي شخصيتهاي حقوقي، سياسي و رسانه هاي غرب، پاسخ منطقي و جامع ايران به بسته پيشنهادي 1+5، ائتلاف غرب را با انفعال مواجه ساخت. بدين ترتيب، به نظر مي رسد افق فراروي موضوع هسته اي ايران مي تواند از طريق مذاكره ديپلماتيك در آژانس بين المللي انرژي اتمي ساده سازي و روان سازي گردد.
در اين حال، كوفي عنان دبيركل سازمان ملل در ايران به دنبال چيست؟ باتوجه به همكاريهاي گسترده ايران با آژانس بين المللي انرژي اتمي كه دبيركل آژانس نيز به آن اذعان داشته است، عنان بايد تلاش كند حق اساسي اعضاي آژانس به بهره مندي از فناوري صلح آميز هسته اي و توسعه آن طبق ماده 4 ان.پي.تي پذيرفته شود و با وجود آپارتايد هسته اي آشكار آمريكا، ايران از اين امر مستثني نخواهد بود.
اين در حالي است كه با همه جوسازيهاي تبليغاتي غرب و بخصوص آمريكا درباره پاسخ ايران به بسته پيشنهادي كه نسبت دادن خريد زمان از آن جمله است، تهران توصيه نموده نمايندگان كشورهاي 1+5 به ميز مذاكره بازگردند.
انجام مذاكره و تعاملهاي ديپلماتيك، موضوعي است كه اگر عنان به عنوان دبيركل عالي ترين سازمان سياسي و حقوقي جهان، با نقش كدخدا منشي از آن دفاع كند- بويژه كه در ديدگاههاي جمهوري اسلامي به گونه اي منطقي و عادلانه به خواسته هاي مطرح شده در بسته پيشنهادي پاسخ داده شده است- اهميت بسياري براي صلح و ثبات منطقه خواهد داشت.
كمك به بازگشت پرونده هسته اي ايران از شوراي امنيت به آژانس بين المللي انرژي اتمي كه تنها مرجع رسيدگي كننده به عملكرد اعضاي پيمان ان.پي.تي است و عمدتاً مسائل فني را مطمح نظر دارد تا سياسي، مي تواند آغازي بر احياي نقش و رسالت تاريخي از دست رفته سازمان ملل در حل و فصل مناقشات سياسي و بين المللي تلقي شده و به عنوان امتيازي مثبت در پرونده مديريتي آقاي عنان، ثبت و ضبط گردد.
در صورت طي مسير اين مسأله كه همان گفتگوست، به گفته دبير شوراي عالي امنيت ملي همه مسايل مطرح شده در بسته پيشنهادي اعم از مسأله هسته اي و همكاريهاي دراز مدت اقتصادي و فني و همچنين همكاريهاي امنيتي در منطقه كه مورد توجه و نظر آقاي عنان نيز هست، قابل حل و دست يافتني است.
پاسخ تهران و طي مسير تفاهم آميز مذاكره، نه تنها يك فرصت مغتنم را در اختيار طرفهاي مذاكره كننده مسأله هسته اي ايران قرار مي دهد، بلكه سازمان ملل را قادر مي سازد پس از تجربه تلخ عدم حضور در بحران عراق و تحولات اخير لبنان، نقش سازنده خود را در ترتيبات امنيتي و معادلات منطقه و جهاني ايفا كند.
جمهوري اسلامي ايران نيز آمادگي دارد با ايفاي نقش سازنده در هر سه بخش ياد شده، كشوري مسؤوليت پذير در نظام بين المللي باشد كه مي تواند كمكهاي مؤثري به سازمان ملل در زمينه حل بحرانهاي منطقه اي بويژه در خاورميانه ارائه نمايد.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------