----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
چيستي «دكترين مهدويت»

سالن اجلاس سران، طي امروز و فردا شاهد برپايي همايش بين المللي «دكترين مهدويت» خواهد بود. قرار گرفتن واژه «دكترين» در كنار آموزه «مهدويت» در عنوان اين همايش، اين سؤال را به ذهن مي آورد كه دكترين به چه معناست و مراد از دكترين مهدويت، چيست؟
به همين مناسبت، اين روزها در ميان علاقه مندان به انديشه مهدوي، سخن بر سر واژه دكترين و صحت استفاده از چنين واژه اي براي آموزه مهدويت بالا گرفته است.
به نظر مي رسد گر چه اين نوآوري در به كارگيري درست اين واژه، به كند و كاو بيشتر آموزه مهدويت خواهد انجاميد و نكات تيره اي را در اين عرصه بر همه متفكران روشن خواهد كرد، اما بايد توجه داشت كه اين مسأله نبايد ما را از توجه به يك نكته مهم غافل كند.
بي ترديد، به نسبت اين كه «دكترين» را به معناي آموزه جوهري يا آموزه كاربردي و يا به معناي آموزه مهم يك مكتب و يا حتي آموزه جدلي الطرفين- چنانكه برخي گفته اند- ترجمه كنيم، كيفيت به كارگيري و انتظار ما از قرار دادن آن كنار «مهدويت» تفاوت مي كند، اما آنچه مسلم است و يكي از هدفها و شايد هدف ابتدايي نامگذاران همايش بوده، بالا بردن آموزه مهدويت، از سطحي عوامانه و بسيط بوده و يقيناً ضرورت اين امر، مورد اتفاق همه ماست.
سخن بر سر اين است كه همه متفكران اسلامي كه دغدغه تبيين درست آموزه هاي كلامي اسلام را در وضعيت جامعه امروزي دارند، در گام نخست بايد در ارتقاي جايگاه انديشه هاي ناب از سطح عوامانه و زيرين، به سطح واقعي خود تلاش كنند. اين مسأله درباره باور مهدويت، ضرورتي دوچندان دارد، چرا كه آموزه مهدويت، نه تنها در زمان حاضر، كه همواره اين ظرفيت را داشته است كه درمعرض عوامزدگي و حتي سوء استفاده فرصت طلبان قرار گيرد.
اصطلاح دكترين مهدويت، هر مشكلي كه داشته باشد، ظاهراً در تصحيح اين جايگاه، واژه اي كارآمد است و اين همه نقد و نظر بر سر به كارگيري آن، دليلي است بر صحت اين ادعا.
از اين رو، قبل از هر نگاه عميق تري به واژه دكترين و ترجمه آن، «دكترين مهدويت» را مي توان به معناي «انديشه مترقي مهدويت» دانست و با توجه به اين نكته كه اين اصطلاح، حداقل در رساندن چنين بار معنايي مثبتي گوياست، آن گاه نقدها و كاوشهاي مفهومي اين واژه مي تواند به شيوه و چگونگي به كارگيري آن در كنار آموزه مهدويت كمك كند. اميد كه انديشه مهدوي، جايگاه واقعي خود را در زندگي فردي و اجتماعي و بلكه در جامعه جهاني، به درستي پيدا نمايد.

* مهدي موسي نژاد

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------