|
مليحه پژمان جايزه بزرگ «شهيد سيدمرتضي آويني» همزمان با سالگرد شهادت اين شهيد اهل قلم در فروردين ماه سال آينده به برترينهاي فيلمهاي مستند اهدا مي شود. از آن جا كه اين طرح از سوي مركز گسترش سينماي مستند و تجربي مطرح شده، گفتگويي

داشته ايم با «پژمان لشگري پور» معاون فرهنگي مركز گسترش سينماي مستند و تجربي و جزييات بيشتري را از ايشان جويا شده ايم كه از نظرتان مي گذرد. * جناب لشگري پور! به عنوان اولين سؤال از جزييات جايزه «شهيد آويني» بگوييد. ** جايزه شهيد آويني به بهترين مستندهاي سال تعلق مي گيرد، شبيه جايزه كتاب سال. اين طرح در اولين جلسه شوراي فرهنگي سال 1385 در مركز گسترش سينماي مستند و تجربي به تصويب رسيد و قرار شد كه هر سال همزمان با سالگرد شهادت شهيد آويني، به بهترين مستندهاي سال قبل جايزه داده شود. * آثار مستند شركت كننده با موضوع آزاد، هم به بخش جايزه راه پيدا مي كنند؟ ** بله. مستند ژانر خاصي ندارد و همه آثار با موضوعهاي مختلف به اين بخش راه پيدا مي كنند. اما با توجه به اين كه شهيد آويني حق بزرگي به گردن هنر بعد از انقلاب دارد و فيلم مستند، جلوه اي از هنر اين شهيد است و واگويه هاي اين شهيد بزرگوار نسبت به جنگ در قالب مستند جنگي تجلي پيدا كرده ،علاقه منديم كه سينماي جنگ هم مطرح شود. با توجه به سياستهاي معاونت سينمايي كه در مورد سينماي ملي دنبال مي كنند، مستندهاي مبتني بر هويت ملي، تمدن ايراني اسلامي، انقلاب و دفاع مقدس، در اولويت خواهند بود. * علاقه مندان چطور مي توانند آثارشان را ارسال كنند؟ ** پاييز سال جاري فراخوان اين جايزه بزرگ از طرف مركز گسترش، منتشر مي شود، تا علاقه مندان آثارشان را ارسال كنند. هيأتي درست مثل هيأت تخصصي كتاب سال، آثار ارسالي را گزينش كرده و به بخش جايزه ويژه معرفي مي كنند. اين برنامه در يك روز برگزار مي شود و احتمالاً آثار برگزيده اي در اين برنامه به نمايش درخواهند آمد.

* هدف شما از اهداي اين جايزه چيست؟ ** ما از اهداي اين جايزه يك هدف دوگانه را دنبال مي كنيم؛ اول اين كه سعي مي كنيم به عنوان يك مركز دولتي نام شهيد آويني را در مورد هنر اسلامي به نماد تبديل كنيم و اميدواريم اين نمادسازي در روند رشد سينماي مستند تأثيرگذار باشد. دوم اين كه حمايت از سينماي مستند لازم است و براي بقاي اين نوع سينما مركز به عنوان يك نهاد دولتي كه داراي مأموريتهايي است براي پيشبرد سياستهاي فرهنگي نظام، با اين جايزه به اين دو هدف مي رسد. * با توجه به اين كه در طول سال، جشنواره هايي براي سينماي مستند در نظر گرفته مي شود، اين جايزه چه تفاوتي با جوايز آن جشنواره ها دارد؟ ** ببينيد. بخش مستند در اين جشنواره ها جنبي هستند. چه جشنواره فيلم فجر و چه جشنواره هاي ديگر، اما مركز گسترش سينماي تجربي، به عنوان نهادي كه مستقيماً زير نظر معاونت سينمايي كار مي كند، متولي سينماي مستند كشور محسوب مي شود و جايزه شهيد آويني مي تواند جشنواره مستقلي براي فيلمهاي مستند خصوصاً در زمينه انقلاب اسلامي و دفاع مقدس باشد و با توجه به اين كه اين جايزه يك جايزه بزرگ نقدي است مي تواند براي رشد سينماي مستند و توجه به اين حوزه بسيار اهميت داشته باشد. * فكر مي كنيد اين جايزه در ارتقاي سينماي مستند نقشي داشته باشد؟ ** بله، قطعاً نقش خواهد داشت و من به ضرورتهاي آن اشاره مي كنم: اول اين كه سينماي مستند، چند سالي بود كه متولي رسمي نداشت و حالا استقرار مركز گسترش اين فضاي هم انديش را براي مستندسازان فراهم كرده است. ما دو صنف داريم؛ انجمن مستندسازان و انجمن تهيه كنندگان مستند كه بالغ بر 300 نفر عضو دارند، كه صرفاً كار مستند مي كنند. مسأله دوم اين است كه متأسفانه بر خلاف سينماي داستاني، مستندسازان ما فضاي اكران و توزيع ندارند و اين بحث منحصر شده به تلويزيون و جشنواره ها و با توجه به اين كه اگر در سينما توزيع مناسبي صورت نگيرد، توليد آن هم فايده اي نخواهد داشت، ما از رسانه ملي انتظار داريم كه مثل همه كشورهاي ديگر توجه ويژه اي به فيلم مستند آن هم به شكل حرفه اي داشته باشد. و موضوع سوم اين كه شهيد آويني به عنوان يك هنرمند، داراي انديشه هاي مثبت و پيشرو در زمان خودش بود و حال آن كه اين انديشه ها در اين دوره هم كاربرد دارند. ما در طول سال، شاهد هستيم كه بخشهاي خصوصي جايزه هايي را اهدا مي كنند. به نظر مي رسد كه جايزه شهيد آويني كه توسط سيستم رسمي فرهنگي كشور (وزارت فرهنگ و ارشاد) اهدا مي شود، مي تواند با گذشت زمان به يك حركت جريان ساز در جهت راهبردهاي اصلي فرهنگي مورد نظر بدل شود. * يعني جايزه شهيد آويني براي آثار برگزيده موقعيت اكران به وجود مي آورد؟ ** ببينيد، موقعيت اكران در سينماي مستند بحث پيچيده اي است. ما در فضاي اكران كشور حتي براي فيلمهاي داستاني دچار مشكل هستيم، كه اين مشكلات براي فيلمهاي مستند بيشتر است، اما يكي از كارهايي كه در مركز گسترش سينماي مستند دنبال شده، ساخت سينماست كه اين سينما در روزهاي آينده افتتاح خواهد شد. سينمايي با سالن 75 نفره و مجهز كه فضاي دايمي براي نمايش فيلمهاي متفاوت (كوتاه، تجربي، مستند، و انيميشن) خواهد داشت. بعد از آن صحبتهايي با مؤسسه رسانه هاي تصويري به عنوان يك مؤسسه توزيعي داشته ايم كه طي يك تفاهم نامه، بعضي از كارهاي مستند فاخر را در يك فضاي توزيع رسانه اي قرار بدهيم. اما بايد بگويم كه اگر مشكل سينماي داستاني ما حل نشود، مشكلات سينماي مستند همچنان باقي خواهند بود. ما براي اكران آثار داستاني در كشور، چيزي حدود 300 سالن كم داريم، كه اين مسأله هم مثل ساير مسايل فرهنگي كشور بايد به شكل هماهنگ توسط تمام دستگاههاي فرهنگي پيگيري شود. باز هم تأكيد مي كنم، تلويزيون نقش مؤثري در ارتقاي سينماي مستند دارد. در سال، چندين ميليارد ريال صرف ساخت سريالهاي داستاني مي شود، سؤال اين جاست كه چقدر از اين هزينه ها صرف ساخت و حمايت از آثار مستند مي شود؟ وقتي مي گوييم رسانه ملي، بحث مليت مطرح مي شود كه اين ملي گرايي چتري را ايجاد مي كند كه توقع همه را بالا مي برد. وقتي مي گوييم رسانه ملي، پس بايد كل فيلمهاي مستند كشور را با كمك وزارت ارشاد در تلويزيون ببينيم. مدتي است كه چند شبكه، فيلمهايي مستند پخش مي كنند، اما بيشتر اين فيلمها، مستندهاي خارجي هستند و باز اين جاي سؤال دارد. مگر ما مستند داخلي نداريم؟ مگر ما مستندساز كم داريم؟ تأكيد مي كنم اگر دوستان در زمينه مستندهاي داخلي كمتر اعمال نظر كنند و در واقع سخت گيري غيرمنطقي نداشته باشند، اين آثار هم فرصت پخش پيدا مي كنند و البته بيننده هم خواهند داشت. برخي دوستان عقيده دارند كه فيلمهاي مستند داخلي قابل پخش نيستند. جالب است كه سخيف ترين فيلمهاي خارجي از تلويزيون پخش مي شوند كه هيچ همخواني فرهنگي با ما ندارند و به گفته خود آقاي مهندس ضرغامي، دوستان اين فيلمها را با كامپيوتر سانسور مي كنند و حتي در دوبله آنها دست مي برند، ولي مستندهاي داخلي را پخش نمي كنند. به هر حال همه ما خطوط قرمز را مي دانيم و به قول شهيد آويني بايد «خانه بر دهانه آتشفشان بنا كنيم» نه اين كه صورت مسأله را پاك كنيم. سينماي مستند مي تواند كاركردهاي خاص جامعه شناسي داشته باشد و به قول امام(ره) «هنر در مدرسه عشق، بازكننده گره هاي كور اجتماعي، اقتصادي و سياسي است». بخشي از اين مسايل در سينماي مستند محقق مي شود. مركز گسترش سينماي مستند و تجربي از مستندسازان حمايت جدي خواهد داشت و خوب است بدانيد، ما در بخش توليد بالغ بر 50 پروژه مستند اعم از كوتاه و بلند كليد زده ايم كه در جشنواره فيلم فجر امسال شاهد چند كار برجسته خواهيم بود. * و با اين حال روند سينماي مستند را چطور ارزيابي مي كنيد؟ ** هر وقت از سينماي مستند حمايت خوبي شده، رشد كرده و هر وقت اين حمايت ضعيف بوده سينماي مستند افت كرده است، اما در اين دوره جديد با حمايت مهندس جعفري جلوه در اين زمينه، دوره بهتري را پيش بيني مي كنيم. اميدوارم دستگاههاي فرهنگي كشور جزيره اي عمل نكنند و در واقع همه ما به سياستي مشترك براي رشد و ارتقاي اين عرصه برسيم. چرا كه مسأله مهم در اين حوزه، توزيع و نمايش است. توليد و نمايش دو روي يك سكه هستند، كه سينماي مستند براي رشد و ارتقا نيازمند سياستگذاري در هر دو عرصه است. بايد سعي كنيم هر دو روي سكه را دريابيم، تا در آينده روند خوبي را در اين سينماي ملي شاهد باشيم. |