|
فهيمه معروف فردا 14 مهر، روز ملي دامپزشكي است؛ دانشي كه در ايران پيشينه اي بس طولاني دارد تا جايي كه در متون كهن ايران از زردشت به عنوان نخستين دامپزشك نام برده شده و داستان اسب گشتاسب در تاريخ مكتوب ايران روايت شده است.

حتي اگر اين داستان، افسانه اي بيش نباشد، باز در سابقه طولاني علم دامپزشكي در ايران، با وجود محبوبيتي كه حيواناتي نظير اسب، گاو، گوسفند و... نزد ايرانيان داشته و دارند و با وجود پيشينه كهن دامداري در ايران، ترديدي نيست. اما با اين قدمت طولاني علم دامپزشكي در ايران و هنوز دامپزشكان از لحاظ قانوني نيز مورد حمايت نيستند، به طوري كه قانون تأسيس سازمان نظام دامپزشكي با وجود مشكلات فراوان در بحث نبود قدرت اجرايي براي اين نهاد، در انتظار نظر نمايندگان مجلس است و اصلاح نشدن اين قانون مشكل تعرفه هاي بخش خصوصي و كمبود نيروي انساني در اين حوزه را دامن زده و باعث شده دامپزشكان با وجود همه خطرات فيزيكي و احتمالات موجود براي ابتلا به بيماري هاي مشترك بين انسان و دام از حمايت كافي برخوردار نباشند.
خانه از پاي بست ويران است سازمان نظام دامپزشكي ايران دور دوم خود را به پايان رسانده و انتخابات دور سوم اين سازمان نيز به انجام رسيده است و در شرف شروع دور سوم مي باشد، اما مشكلاتي در قانون تشكيل سازمان نظام دامپزشكي وجود دارد كه به عبارتي قدرت اجرايي به اين سازمان نداده و مشكلي از دامپزشكان حل نكرده است. رئيس سازمان نظام دامپزشكي در دور دوم در گفتگو با خبرنگار ما در مورد مشكلات اين قانون اظهار مي دارد: يكي از اساسي ترين مشكلات اين قانون اين است كه اساس سازمان نظام دامپزشكي دولتي است، ولي طبق ماده يك قانون نظام دامپزشكي، اين سازمان غيردولتي تعريف شده است. دكتر عليرضا صفاريان مي افزايد: سازمان نظام دامپزشكي با اينكه يك سازمان غيردولتي است، ولي طي دو دوره از فعاليت اين سازمان 15 عضو از اعضاي 17 نفري شوراي مركزي اين سازمان دولتي بوده اند. وي با اشاره به اينكه 99 درصد مواد پروتئيني و فرآورده هاي ناشي از آن توسط بخش خصوصي در كشور توليد مي شود، تأكيد مي كند: چطور با اين وضعيت آقايان خودشان را قيم غيردولتي ها مي دانند؟ وي مي گويد: هم اكنون سازمان نظام دامپزشكي 17 هزار نفر عضو دارد كه نيمي از آن را غيردامپزشكان تشكيل مي دهند كه ورود اين تعداد غيردامپزشك به شوراي مركزي و شوراي نظام دامپزشكي استانها به هيچ عنوان قانونمند نيست. دكتر صفاريان نرخ پايين تعرفه هاي دامپزشكي را از ديگر مشكلات برمي شمرد و خاطرنشان مي كند: نرخ تعرفه يك دامپزشك در سال 85 براساس نرخ تعرفه سال 76 است؛ يعني دامپزشك مزدي برابر با نرخ تعرفه 10 سال پيش دريافت مي كند. وي با انتقاد از وزارت جهاد كشاورزي در برخورد با دامپزشكان مي گويد: حدود سه سال پيش ما لايحه بازآموزي و نوآموزي را به وزارت جهاد كشاورزي دولت قبلي ارايه كرديم، ولي هنوز هم نمي دانيم اين لايحه به كجا رسيده است. دكتر صفاريان با اشاره به اينكه هيچ نوع قدرت اجرايي به سازمان نظام دامپزشكي طبق قانون داده نشده است، مي افزايد: قانون فعلي اين سازمان فقط در حد تعريف يكسري مباني كلي است و اين مسأله يكي از دلايل اصلي تأكيد ما بر اصلاح اين قانون مي باشد. در انتظار نظر مجلس رئيس سازمان نظام دامپزشكي مي گويد: بحث اصلاح اين قانون در مردادماه از سوي اين سازمان به مجلس شوراي اسلامي ارسال شده است، 50 نفر از نمايندگان اين اصلاحيه را امضا كرده اند و هم اكنون در مركز پژوهشهاي مجلس در حال بررسي است. خوشبختانه موضع مجلس هم در قبال اصلاح قانون تشكيل اين سازمان مثبت است و ما منتظر اعلام قطعي هستيم. دكتر محسن مشكات، مديركل بررسي مبارزه و مراقبت بيماري هاي دامي سازمان دامپزشكي كشور نيز از جمله افرادي است كه معتقد است بايد قانون تشكيل سازمان نظام دامپزشكي مورد بازنگري و اصلاح قرار گيرد. وي در گفتگو با خبرنگار ما با اشاره به گذشت 8 سال از تشكيل اين سازمان خاطرنشان مي كند: قانون سازمان نظام پزشكي، سازمان نظام مهندسي كشاورزي يا نظام مهندسي راه و ساختمان بارها اصلاحيه داشته اند، اما قانون سازمان دامپزشكي حتي يكبار هم مورد بازنگري مجلس شوراي اسلامي قرار نگرفته است. اين مقام مسؤول تصريح مي كند: در اواخر دور دوم سازمان نظام دامپزشكي، موضوع بازنگري اين قانون به مجلس شوراي اسلامي داده شد و هم اكنون در مجلس مراحل بازنگري را مي گذراند و اگر مورد بازنگري قرار گيرد، اين سازمان مي تواند به عنوان يك بازوي توانمند در كنار بخش دولتي پاسخگوي بخش خصوصي هم باشد. دكتر آرش آذرنوش، مدير روابط عمومي سازمان دامپزشكي ايران نيز مشكلات كارآمدي نظام دامپزشكي را ناشي از قانون تشكيل دهنده آن مي داند و مي افزايد: تغيير در برخي مواد قانون تأسيس سازمان نظام دامپزشكي مي تواند كارآمدي آن را بالا ببرد و لازم الاجرايي شدن برخي عملكردها و تصميمات اين سازمان را افزايش بدهد. وي در گفتگو با خبرنگار ما با اشاره به تهيه پيش نويسي در اين زمينه خاطرنشان مي كند: چون اين قانون مصوب مجلس است بايد براي اصلاح و بازنگري نيز در مجلس پيگيري و تصميم گيري شود و هم اكنون در كميسيونهاي مجلس در حال بررسي است.
حضور 45 ساله بخش خصوصي دامپزشكي سابقه حضور بخش خصوصي در دامپزشكي در ايران به دهه 1340 برمي گردد؛ آن زمان كه اولين دامپروريهاي صنعتي و مرغداري ها در ايران شكل گرفت. اين بخش با گذر زمان رشد يافت و هم اكنون با تواني بيشتر از بخش دولتي پيشتاز است، اما تعامل برخي دامپزشكان با بخش خصوصي به دليل مهمي به نام «سود» كه بايد جبران كننده هزينه هاي بخش خصوصي باشد، در سطح بالايي قرار ندارد. دكتر مشكات با اشاره به رشد رو به افزايش بخش خصوصي دامپزشكي مي گويد: هم اكنون بخش خصوصي از نظر امكانات نيروي انساني از بخش دولتي پيشتاز است و عمده وظايف مربوط به درمان طيور و واكسيناسيون دامها توسط بخش خصوصي انجام مي شود. وي با تأكيد بر اينكه بايد مسؤوليتهاي بيشتري به بخش خصوصي واگذار شود، تصريح مي كند: در كنار افزايش مسؤوليتهاي اين بخش بايد نظارت بخش دولتي نيز بر فعاليتهاي بخش خصوصي بيشتر شود. دكتر آذرنوش نيز در مورد تعامل بخش خصوصي با دامپزشكان اظهار مي دارد: درباره تعامل اين بخش با دامپزشكان بايد فرهنگ مراجعه به دامپزشك و انتظاراتي كه از يك دامپزشك وجود دارد در بين دامداران هم تعريف شود. وي تأكيد مي كند: در چند سال اخير بخش خصوصي دامپزشكي از نظر كمي و كيفي رشد چشمگيري داشته و در كمتر استاني است كه فعاليتهاي درمان دام و طيور، آزمايشگاه هاي دامي و داروخانه هاي مربوط به دام به عهده بخش خصوصي نباشد. وي مي افزايد: فقط در مناطقي كه متقاضي خصوصي وجود نداشته باشد، بخش درمان به عهده بخش دولتي است كه البته اين مناطق اندك هستند.
و اما كمبود نيروي انساني... كمبود نيروي انساني از ديگر مشكلاتي است كه بخش دامپزشكي كشور با آن دست به گريبان است و به نظر دكتر آذرنوش دليل اين موضوع بضاعت مالي كم دامپزشكي كشور است و در صورتي كه اين بخش از لحاظ مالي افزايش بيشتر يابد، كمبود نيروي انساني در اين بخش قابل حل خواهد بود. دكتر مشكات نيز محدوديت در به كارگيري نيروي انساني را مربوط به سياستهاي كلي در برنامه پنج ساله چهارم مي داند و مي افزايد: اين سياستها براي سازمان دامپزشكي سختگيرانه است و حتي سازمان دامپزشكي هر ساله تعدادي از نيروهاي قديمي خود را به عنوان بازنشسته از دست مي دهد و حتي قادر نيست نيروي انساني جايگزين آنان كند. وي با اين حال تصريح مي كند: بسياري از دانش آموختگان رشته دامپزشكي در بخش خصوصي فعاليت مي كنند، ولي در بخش دولتي محدوديتهاي زيادي براي استخدام وجود دارد و همين موضوع باعث شده بخش دولتي نتواند نيروهاي متخصص در اختيار بگيرد. وي اصلاح قانون نظام دامپزشكي را از راه هاي حل مشكل كمبود نيروي انساني و جذب در بخش خصوصي مي داند و اظهار مي دارد: اصلاح تعرفه ها و اشتغال، امنيت شغلي دامپزشكان را افزايش مي دهد و مشكل كمبود نيروي انساني و نيز به كار بودن دامپزشكان را حل مي كند.
استفاده از دامپزشك فرهنگ سازي نشده تب مالت شايع ترين بيماري است كه بيشتر دامپزشكان به آن مبتلايند و اين تنها گوشه اي از مشكلات كار دامپزشكان است. دكتر مسعود طالب خان گروسي، استاد دانشگاه فردوسي مشهد با اشاره به اينكه هنوز فرهنگ استفاده و بهره مندي از دامپزشك در بين دامداران وجود ندارد، به خبرنگار ما مي گويد: با وجود همه مشكلات كار دامپزشك و 485 بيماري مشترك بين انسان و دام، دامپزشكان هنوز جايگاه خود را در جامعه پيدا نكرده اند. اين دامپزشك با تأكيد بر اينكه كار دامپزشكي جزو مشاغل بسيار زيان آور است، تصريح مي كند: آنفلوانزاي مرغي كه باعث تلفات زيادي به مرغداران شده با تلاش دامپزشكان اين بيماري پيشگيري و مهار گرديده است كه اگر دامدار و مرغداران زودتر به فكر كمك از دامپزشك مي افتادند، اين همه هزينه براي آنان در برنداشت. وي با اشاره به اينكه در سالهاي اخير وضعيت بهداشتي كار دامپزشكان بهتر شده است، تأكيد مي كند: با اين حال، هنوز هم ما با وضعيت ايده آل و حتي مطلوب فاصله داريم. اين استاد دانشگاه خاطرنشان مي كند: متأسفانه در كشور ما دامدار به خود اجازه هر نوع تصميم گيري براي درمان يا معاينه دام مي دهد و هنوز جايگاه دامپزشك در بين دامداران در سطح پاييني قرار دارد و دامداران همين حق ويزيت ناچيز را نيز هزينه مي دانند، در حالي كه اگر مثلاً براي هر 10 يا 5 هزار رأس گوسفند يك دامپزشك داشته باشند، ديگر سقط جنين گوسفند كه هزينه زيادي به آنان وارد مي كند، نخواهيم داشت. دكتر محسن مشكات نيز مي گويد: حضور دامپزشك در محيط دامداري براي واكسيناسيون و يا در كشتارگاه ها براي معاينه دام و بازرسي شرايط عادي شغلي نيست و هر لحظه دامپزشك در معرض آلودگي هاي محيطي و ابتلا به بيماري قرار مي گيرد. دكتر آرش آذرنوش نيز اظهار مي دارد دامپزشكان در سنگر اول مبارزه و ابتلا به بيماري ها هستند كه اين مسأله در مراكز كشتارگاه ها، فرآوري محصولات دامي، هنگام بازرسي گوشت، واحدهاي دامپروري باعث مي شود دامپزشكان در معرض خطرات محيطي قرار بگيرند. وي با اشاره به اينكه بسياري از دامپزشكان مبتلا به بيماري تب مالت مزمن هستند و تا سالهاي متمادي اين بيماري را با خودشان دارند، مي افزايد: وجود مسيرهاي طولاني و صعب العبور براي واكسيناسيون دامها و وجود آلودگي هاي صوتي، محيطي و بهداشتي همه از جمله مواردي است كه مي توان اين شغل را جزو مشاغل سخت محسوب كرد. دكتر آذرنوش رئيس اداره روابط عمومي سازمان دامپزشكي كشور نيز اظهار مي دارد: دامپزشكي در عرصه هاي مختلفي مثل بهداشت عمومي و اقتصاد ملي نقش بسيار اساسي دارد؛ زيرا دامپزشكان وظايف مهمي از جمله مقابله و مبارزه با بيماري هاي مشترك بين انسان و دام، نظارت بر بهداشت فرآورده هاي خام دامي دارند. وي معتقد است در حالي كه بايد دامپزشكي جزو مشاغل سخت به شمار آيد، اما در تجديدنظر چند سال قبل در حق دامپزشكان كم لطفي شد و شغل دامپزشكي از دسته مشاغل سخت جدا گرديد. |