|
نازيلا پوراصفهاني مدتي است كه وقتي راه مي روم، كمرم درد مي كند و درد به پشت پاهايم تير مي كشد. گاهي درد كلافه ام مي كند. وقتي دراز مي كشم راحت ترم. مي گويند ديسك كمر دارم.

حال چرا برخي ديسك كمر مي گيرند و درمان آن چيست و...؟ سؤالاتي است كه با آقاي دكتر محمد مهدي نژاد كاشاني، متخصص ارتوپدي و عضو جامعه جراحان ارتوپدي ايران در ميان گذاشتيم كه ايشان به آنها پاسخ داده است: l آقاي دكتر !اصطلاح ديسك كمر را برايمان توضيح بدهيد و آيا اين اصطلاح رايج درست است؟ ll هر انسان معمولاً 26 مهره در ستون فقرات خود دارد. مهره ها بوسيله صفحات انعطاف پذيري به نام ديسك بين مهره اي از يكديگر جدا مي شوند. در واقع هر فرد در حالت طبيعي داراي چهار ديسك كمر مي باشد و لذا وجود ديسك كمر بيماري محسوب نمي شود. اگر بنا به دلايلي ديسك از قسمت عقبي خود دچار بيرون زدگي يا فتق شود، اين قسمت بيرون زده روي نخاع يا رشته هاي نخاع فشار وارد مي كند و سبب بروز درد در ناحيه كمر با انتشار به پاها مي شود. مردم به اصطلاح به اين بيماري ديسك كمر مي گويند كه البته اصطلاح درست آن فتق ديسك كمري مي باشد. اين بيماري، بيماري سياتيك نيز خوانده مي شود. l علت ايجاد فتق ديسك چيست؟ و از نظر پاتولوژي چه اتفاقي مي افتد؟ ll از حدود 15 سالگي به بعد ديسك بين مهره اي دچار تغييراتي مي شود كه اجتناب ناپذير است. اين تغييرات به كاهش ميزان آب موجود در ديسك و كاهش انعطاف پذيري آن منجر مي شود. اين تغييرات در برخي افراد زودتر بروز مي كند و در برخي ديرتر ديده مي شود. در صورت وارد آمدن فشار نامناسب به ديسك فرسوده، قسمت پشتي ديسك دچار فتق يا بيرون زدگي مي شود و اين بيرون زدگي روي نخاع يا رشته هاي آن فشار وارد مي كند. l مكانهاي شايع فتق ديسك در كجا است؟ و بيماران با چه علايم باليني به شما مراجعه مي كنند؟ ll فتق ديسك ممكن است در ناحيه گردن، پشت يا كمر ايجاد شود. اگر فتق در ناحيه گردن باشد، بيمار دچار درد در ناحيه گردن و شانه و بازو مي شود. اگر فشار روي نخاع زياد باشد، بيمار علايمي نظير گزگز و مورمور، بي حسي، سرد يا گرم شدن، احساس ضعف و درد در ناحيه ساعد، كف دست و انگشتان پيدا مي كند. فتق ديسك در ناحيه كمري، سبب بروز درد در ناحيه كمر و باسن و پشت يا جلوي ران مي شود. اگر فشار روي رشته هاي نخاعي زياد باشد، بيمار از ناحيه زانو به پايين علايمي نظير درد، بي حسي، گزگز و مورمور، احساس سردي يا گرمي، گرفتگي مكرر عضلاني، ضعف يا لاغر شدن را تجربه مي كند، بيماري كه دچار ديسك كمري است نمي تواند براحتي خم شود و هنگام خم شدن احساس مي كند كه رگي در پشت زانويش كشيدگي پيدا مي كند. درد بيمار با سرفه زدن تشديد مي شود. گاهي بيماران فقط از وجود گزگز و مور مور يا ضعف يا درد در ناحيه ساق، مچ پا يا انگشتان پاي خود شاكي هستند و كمر آنها اصلاً درد ندارد. براي بيشتر اين بيماران پذيرش اينكه مشكلات آنها به علت وجود بيماري در ناحيه كمر است، خيلي سخت است. l چگونه مي توان فتق ديسك را از بيماري هاي ارتوپدي تشخيص داد؟ ll بيماري هاي متعددي هستند كه سبب كمردرد با انتشار به پاها مي شوند. از بين آنها بيماري هايي كه بيشتر با فتق ديسك كمر اشتباه مي شوند، عبارتند از: كشيدگي رباطها يا عضلات كمر، تنگي كانال نخاع، آرتروز كمر، برخي از بيماري هاي روماتيسمي، عفونتهايي مثل تب مالت، تومورها و بيماري هاي سيستم ادراري نظير سنگ كليه. l فتق ديسك چه درمانهايي دارد؟ ll درمان براساس شدت بيماري فرق مي كند. در موارد شديد كه بيرون زدگي ديسك بزرگ است و سبب فلج اندامهاي تحتاني و يا بي اختياري در دفع ادرار يا مدفوع مي شود، جراحي بايد به سرعت انجام شود. در مواردي كه با فتق ديسك فلج مختصري ايجاد شده است، اما بتدريج ميزان فلج رو به افزايش است نيز بايد فوري جراحي صورت بگيرد. در ساير موارد معمولاً به بيمار به مدت يك هفته تا 10 روز استراحت نسبي توصيه مي شود. طي اين مدت بيمار بايد از نشستن حتي الامكان پرهيز كند و از خم و راست شدن و برداشتن اشياي سنگين يا رانندگي نيز دوري نمايد. معمولاً طي اين مدت به بيمار داروهاي مسكن تجويز مي شود. اغلب بيماران طي اين مدت 10 روزه، بهبود قابل توجهي پيدا مي كنند. مي توان بعد از 10 تا 14 روز از زمان شروع بيماري، براي بيمار ورزشهاي مخصوصي را تجويز نمود كه آب درماني و راه رفتن در آب در قسمت كم عمق استخر مي باشد و نيز نرمشهاي كششي براي عضلات كمر و شكم نيز مفيد است. مي توان از فيزيوتراپي نيز در اين مرحله سود جست. تأثير روشهاي درماني نظير طب سوزني، حجامت، استفاده از زالو و داغ كردن ثابت نشده است. روشهاي درماني «كايروپراكتيك» در ديسك كمر ممكن است خطرناك باشد و در درصد كمي از بيماران ممكن است سبب تشديد علايم شود. اگر 4 تا 6 هفته از درمان بيمار مبتلا به فتق ديسك كمري بگذرد و بيمار همچنان درد شديدي بخصوص در پاها احساس كند يا فلج خفيف، اما پايداري در اندام تحتاني وجود داشته باشد به طوري كه بيمار نتواند فعاليتهاي روزمره خود را بخوبي انجام دهد، انجام جراحي توصيه مي شود. l اين درمانها چقدر مفيد است؟ ll درصد زيادي از بيماراني كه فتق ديسك كمري دارند با درمانهاي ياد شده و بدون جراحي كاملاً بهبود مي يابند. البته احتمال عود كردن بيماري در آنها در آينده وجود دارد و بايد مواردي نظير پرهيز از برداشتن اشياي سنگين را هميشه رعايت كنند. در برخي از بيماران، علايم بيماري حالت مزمن پيدا مي كند و تا ماهها و يا حتي سالها بيمار بصورت دوره اي با علايم بيماري دست و پنجه نرم مي كند. در بيماراني كه مورد عمل جراحي قرار مي گيرند، اگر انتخاب بيمار مناسب باشد و جراحي بخوبي انجام گيرد، انتظار مي رود بيمار بين 90 تا 95 درصد بهبود يابد. بيشتر بيماران بعد از عمل نيز از درد كمر، گزگز و مور مور خفيف و احساس سرد شدن پاها شكايت دارند. l عمل جراحي فتق ديسك چه عوارض احتمالي در بيمار دارد؟ ll به طور كلي هيچ عمل جراحي بدون عارضه نمي باشد. اگر شدت بيماري در حدي باشد كه نياز به جراحي داشته باشد و جراح تبحر كافي داشته باشد. احتمال بروز عوارض پس از عمل جراحي خيلي ناچيز است. عوارض عبارتند از 1- عفونت 2- چسبندگي اطراف رشته هاي نخاع 3- قطع رشته هاي نخاع در حين عمل 4- آزاد سازي ناقص رشته هاي نخاع حين عمل اگر اين عوارض بروز كند، ممكن است بيمار بعد از عمل احساس بهبود پيدا نكند يا در موارد نادر، احساس كند درد و ضعف بيشتري پيدا كرده است. l در پايان چه توصيه هايي به افراد داريد؟ ll فتق ديسك كمر بيماري نيست كه به طور كامل قابل پيشگيري باشد، اما بهتر است تمام افراد سالم از برداشتن و جا به جا كردن اشياي سنگين پرهيز كنند. انجام حركات ورزشي نيز مي تواند احتمال بروز بيماري فتق ديسك را كاهش دهد. در صورتي كه درد كمر داشته باشيد و اين درد به داخل ران يا ساق تير بكشد، حتماً به پزشك متخصص مراجعه نماييد. |