|
* مريم زنگنه
وجود معضلات زيست محيطي كه روز به روز بيشتر ذهن كارشناسان و مسؤولان محيط زيست و منابع طبيعي را به خود مشغول كرده، همچنين پيامدهاي بهداشتي و جنبه هاي خطرساز آن باعث شده تا دولتها درپي راه چاره بوده و امكانات خود را در راه بهبود وضعيت بهداشتي و زيست محيطي جوامع به كار گيرند.
در همين راستا، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي به همراه وزارت آموزش و پرورش تصميم گرفته اند كه مدارس كشور را به لحاظ رعايت مسايل بهداشتي درجه بندي و به هركدام ستاره بدهند.
به گفته دكتر علويان، معاون سلامت وزارت بهداشت قرار است مدارس به 15 درجه تقسيم شوند و اين طرح هم اكنون در 60 مدرسه كشور به شكل آزمايشي درحال اجراست.
اين تصميم درحالي گرفته مي شود كه حدود شش هزار مدرسه دستشويي بهداشتي ندارند و اين مدارس بيشتر در استانهاي سيستان و بلوچستان و هرمزگان است.
* وقتي مدارس حتي دستشويي ندارند
مهندس عقيلي، مديركل مركز سلامت محيط كار در معاونت سلامت وزارت بهداشت مي گويد: حتي در شهرهاي بزرگ و حتي در مدارس غيرانتفاعي هنوز مدارسي هستند كه به نسبت دانش آموزان دستشويي ندارند و بچه ها مجبور هستند براي استفاده از دستشويي صف بكشند.
وزارت بهداشت و وزارت آموزش و پرورش تفاهم نامه اي امضا مي كنند كه در آن طرح طبقه بندي مدارس به لحاظ بهداشتي در شمال، جنوب، شرق، غرب و استان تهران اجرا شود.
دكتر علويان معاون سلامت وزارت بهداشت مي گويد: بدينوسيله مدارس تشويق مي شوند تا براي گرفتن ستاره هاي بهداشتي تلاش كنند. مدير يك مدرسه بايد تلاش كند تا به ستاره هاي بيشتري دست پيدا كند. يك مدير در يك مدرسه روستايي نبايد فقط هماهنگ كننده امور آموزشي باشد، مي تواند به مسجد روستا برود و وقتي همه جمع هستند از مردم بخواهد كه براي مسايل بهداشتي مدرسه روستا كمك كنند.
درحالي كه در بسياري از روستاهاي كشور ما در منازل مسكوني نيز توالت بهداشتي وجود ندارد و برخي آمار از نبود 2ميليون توالت بهداشتي در روستاهاي كشور خبر مي دهد، با چنين وضعيتي معاونت سلامت مي خواهد مدير مدرسه از اين روستائيان براي ساخت دستشويي اعانه بگيرد!
سال گذشته گزارشي درخصوص مربيان بهداشت مدارس تهيه كردم و به چندين مدرسه سرك كشيدم و متوجه شدم در برخي مدارس معلم علوم و گاهي حرفه و فن نقش مربي بهداشت را هم ايفا مي كنند و مدارس بزرگي هم كه در بهترين نقاط تهران مربي بهداشت داشتند فقط يك روز در هفته از نعمت مربي بهداشت برخوردار بودند و يك مربي هر روز در يك نقطه شهر و در مدرسه اي بود.
* سازمان مديريت لج كرده
دكتر ضياءالديني، مديركل سلامت و تندرستي وزارت آموزش و پرورش در اين خصوص به خبرنگار ما مي گويد: متأسفانه در حال حاضر 17هزار مربي بهداشت براي مدارس نياز است.
براساس آيين نامه هاي اجرايي تربيت مربي بهداشت برعهده وزارت بهداشت و استخدام آنها برعهده وزارت آموزش و پرورش است، اين آيين نامه در كميسيون اجتماعي دولت به تصويب رسيد، اما سازمان مديريت و برنامه ريزي رديف استخدام براي اين مربيان را نمي دهد.
وي مي گويد: در سال 86، سه هزار و 200مربي بهداشت بازنشسته مي شوند و اگر ما مربي جديد استخدام نكنيم، با معضل زيادي مواجه مي شويم.
وي يادآور مي شود، در حال حاضر به ازاي هر 750 دانش آموز يك مربي بهداشت داريم، اما به دنبال آن هستيم تا با رفع مشكل استخدامي مربيان بهداشت، اين مسأله را در شهرها حل كنيم و در روستاها نيز از بهورزان به عنوان مربي بهداشت استفاده خواهيم كرد. دكتر علويان در همين خصوص به خبرنگار ما مي گويد: البته بهورزان مقاومت زيادي كردند. آنها فكر مي كردند وظايف جديدي براي آنها تعريف شده است و ما به زحمت توانستيم آنها را مجاب كنيم كه وظيفه يك بهورز رسيدگي به سلامت مردم روستا است دانش آموزان نيز جزو مردم روستا هستند.
وي تأكيد مي كند: اگر ارتقاي سلامت دانش آموزان خوب پيگيري شود، در آينده نتايج خوبي خواهيم گرفت، اما مسأله اينجاست كه كمبود نيروي انساني هميشه مطرح بوده است.
دكتر علويان تأكيد مي كند: بچه ها هستند كه در آينده مي خواهند جامعه را اداره كنند، به همين دليل فرهنگ سازي بايد از همان سنين كودكي شروع شود.
وي مي گويد: اگر مي خواهيم در آينده بيماريهاي قلبي و عروقي، فشار خون و چاقي و خيلي از بيماريها را كنترل كنيم، بايد از دوران مدرسه اقدام كنيم، بايد توجه داشت كه 6 درصد مرگ و مير كودكان زير 5 سال بر اثر حوادث است و در اين خصوص بايد به كودكان آموزش لازم داده شود.
وي مي افزايد: در سنين بالاتر رفتارهاي پرخطر، اعتياد، روابط ناسالم، استعمال دخانيات و... مطرح مي شود و بايد به بچه ها در سنين بالاتر در اين زمينه ها آموزش داده شود.
وي تأكيد مي كند: طرح مديريت سلامت كه مي خواهد عوامل مؤثر در سلامت را شناسايي كند، به اين مقوله مي پردازد. بايد در يك مدرسه به سلامت رواني يك دانش آموز توجه شود. اينكه يك دانش آموز از چه چيز رنج مي برد و يا چه مشكلاتي دارد.
اما در همين زمينه خبرنگار ما از دكتر محمد اسماعيل مطلق، مديركل دفتر سلامت خانواده و جمعيت وزارت بهداشت سؤال مي كند چه معيارهايي براي رسيدگي به سلامت روان دانش آموزان وجود دارد و اين سلامتي چگونه تأمين و تضمين مي شود؟
وي مي گويد: در اين اداره بسته هاي آموزشي مخصوص تدوين و آماده شده است كه اين بسته ها در اختيار والدين و مربيان مدارس و خود نوجوانان قرار خواهد گرفت، اين بسته ها به چند دوره تقسيم مي شود، دوره اول سنين 8 تا 13سالگي است كه در اختيار والدين قرار خواهد گرفت كه در آن رابطه بين سلامت و رفتار براي والدين تشريح شده است، گذشته از آن در قبل از ورود به مدرسه دانش آموزان غربالگري مي شوند و همانطور كه چشم و گوش و هوش بچه ها مورد سنجش قرار مي گيرد، به مسايل روحي و رواني آنها نيز پرداخته مي شود.
وي مي افزايد: به عنوان مثال در اين غربالگري سال گذشته 15درصد معاينات مربوط به مشكلات بينايي و شنوايي و رواني بود كه 3 تا 4درصد مربوط به مسايل رواني كودك بود.
وي مي گويد: در سنين 14 تا 17سالگي كه با ادامه رشد جسمي نوجوان مواجه هستيم و نوجوان خودش اين تغييرها را حس مي كند تعليمات سلامت روان با همكاري خودشان انجام خواهد شد، در اين دوره بر موضوع رفتارهاي پرخطر متمركز مي شويم و در دوره سوم كه بعد از 18سالگي نيز وجود دارد بر شركت نكردن در درگيريها، حمل نكردن اسلحه سرد در مدارس و همراه فرد، كاهش مرگ و مير ناشي از حوادث و سوانح و پيشگيري از رفتارهاي جنسي ناسالم تأكيد خواهيم داشت.
اما مهندس عقيلي درخصوص اهميت طبقه بندي مدارس براساس مسايل بهداشتي مي گويد: توسعه جوامع جز با وجود به كارگيري نيروهاي سالم و كارآمد ممكن نخواهد بود. در اين ميان مدرسه پايه سازمان رسمي كشور است كه بايد با فراهم نمودن محيط سالم و زنده به جسم و روان كودكان جامعه امكان رشد و شكوفايي بدهد.
وي مي افزايد: استقرار و نگهداري يك سيستم مديريت سلامت در واحدهاي آموزشي، علاوه بر اعتبار اين گونه واحدها مي تواند به طور مستمر وضعيت بهداشت و ايمني محيط مدارس را بهبود بخشد.
مهندس عقيلي يادآور مي شود: بهبود فضاي فيزيكي مدارس، بهبود روابط بين دانش آموزان، اولياء و كاركنان، توجه مسؤولان و مديران ارشد دو وزارتخانه آموزش و پرورش و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، رتبه بندي مدارس كشور، توجه دادن مديران مدارس كشور نسبت به بهداشت و ايمني مدارس، جلب مشاركت فعال دانش آموزان در امر حفظ و ارتقاي سلامت، استفاده بهينه از تواناييها، ظرفيت مربيان، مديران، اولياي دانش آموزان، فرهنگ سازي سلامت مدارس با بكارگيري ابزار بهبود مستمر در سيستمهاي مورد نظر، از جمله هدفهاي طرح مديريت سلامت در مدارس است. وي درخصوص تأمين اعتبارات طرح مديريت سلامت مي گويد: اعتبارات آن هنوز مشخص نيست و در دست بررسي است.
دكتر علويان درخصوص اين طرح مي گويد: به روي بعضي از شاخص هاي سلامت چندان كار نشده است، از جمله بوفه هاي مدارس، درحال حاضر كمتر از 10درصد بوفه ها بهداشتي است و اميد است با اجراي طرح مديريت سلامت شاهد رشد اين شاخص نيز باشيم. |
