|
* مهدي نصيري گروه هنر- همايش ششمين نمايشگاه دو سالانه نگارگري ايراني با عنوان «رقم كمينه» كار خود را در موزه هنرهاي معاصر تهران آغاز كرد.

نخستين روز اين همايش با وجود اعلام قبلي مطابق معمول بسياري از نشستهاي ديگر با يك ساعت تأخير و از ساعت 15 با پخش سرود جمهوري اسلامي ايران و تلاوت آياتي از قرآن مجيد آغاز شد و بلافاصله بعد از آن شراره صالحي، دبير همايش، به ايراد سخنراني پرداخت. صالحي با اشاره به پيوند ديرينه هنر نگارگري با متون مختلف و كتابهاي گوناگون عرفا و شعراي بزرگ ايراني، آن را نماد توجه به عالم برين و دور از ماديات و متمايل به نور الهي دانست و گفت: در نگارگري، امور معنوي و آسماني و توجه به نور و اشراق اسلامي به صورت نقوش و نگاره ها در جهان مادي متجلي مي شوند. وي افزود: وحدت در هنر آفريني، تكثر با بياني واحد و خيالپردازي توحيدي كه به صورت كتيبه ها بر بناها و ديوار كاخها و كتابها نقش بسته از ويژگيهاي نگارگري ايراني است كه در غرب نيز كساني چون روبنس، دلاكروا و... را تحت تأثير قرار داده است. صالحي افزايش ارتباط بين محققان و هنرمندان اين حوزه را از اهداف همايش ذكر كرد و افزود: اميدواريم با طرح مباحث و جمع بندي آرا و نظرات مختلف، بتوانيم به نتايج مثمر ثمر و شاخصي در مورد نگارگري ايراني دست پيدا كنيم. در ادامه همايش دكتر حبيب ا... صادقي مديركل دفتر امور هنرهاي تجسمي وزارت ارشاد و سرپرست موزه هنرهاي معاصر تهران اظهار اميدواري كرد كه نتيجه بحثها، مذاكرات و ميزگردهاي همايش بتواند نتايج مطلوبي را براي شرح و بسط حوزه هاي مختلف هنرنگارگري در اختيار هنرمندان آن قرار دهد. وي برگزاري نمايشگاه دو سالانه نگارگري ايراني را پس از نمايشگاه بزرگان نگارگري، كاري جسورانه عنوان كرد و گفت: پنج صفحه مرقع دلپذير و بزرگ كه حيرت جهانيان را برانگيخته است و در نمايشگاه به نمايش درآمده مربوط به پدراني است كه به فرزندانشان توجه زيادي دارند و قطعاً اين فرزندان هم فرزندان شايسته اي خواهند بود. دكتر صادقي در مورد اهميت هنر نگارگري نيز گفت: نگارگري ايراني همواره ارادتش را به قرآن و متون برجسته ادبي ثابت كرده است. صادقي همچنين به 72 قطعه از شاهنامه شاه طهماسب در موزه متروپليتن اشاره كرد و گفت: آنها به اين گنجينه بزرگ افتخار مي كنند. ما سعي كرده ايم كه بتوانيم اين مجموعه ارزشمند را به جايگاه اصلي اش در ايران بازگردانيم و تا به حال برخي از آنها را پس گرفته ايم. حبيب ا... صادقي در پايان صحبتهايش به هنرمنداني كه با وجود تلاش بسيار زياد در خلق آثار نگارگري، هنرشان را بي نام و نشان و در سكوت به وجود آورده اند اشاره كرد و گفت: آن خرد باورمند و آسماني و معنوي نگارگر ماست كه خودش را در مقابل طبيعت و خالق بزرگ رقم كمتري مي شناسد و در بسياري از آثار نگارگري اثرش را بي نام و نشان با «رقم كمينه» به يادگار مي گذارد و براساس فتوت باطني، نامي از خود نمي گويد. به همين دليل همايش را با عنوان «رقم كمينه» برگزار كرديم. در ادامه، مجيد مهرگان از جريان سازان و استادان حوزه نگارگري ايراني، پشت تريبون ايستاد و در مورد داوري و انتخاب آثار به نمايش گذاشته شده در دوسالانه نگارگري گفت: انتخاب و داوري آثار واقعاً بدون حاشيه و حرف انجام شد. استقبال غيرقابل وصف هنرمندان اين رشته، كه به صورت يك ناخودآگاه قومي در ذات همه مردم ماست، باعث شد كه 900 اثر فرستاده شود، اما فقط مي شد 250 تا 300اثر را از ميان آنها به نمايش گذاشت. «مهرگان» از تعطيلي هنرستان نگارگري به عنوان يك اتفاق بد ياد كرد و افزود: اگر در آينده هنرستاني در رابطه با نگارگري، تذهيب و طراحي هنرهاي متن داشته باشيم مطمئناً اين مسأله بر روي هنرهاي صناعي هم تأثيرگذار خواهد بود. ما سالهاست كه درخواست كرده ايم اين هنر به صورت يك رشته دانشگاهي ادامه پيدا كند. شهرزاد صالحي پور، از نگارگران موفق و مدرس دانشگاه، سخنران ديگر نخستين روز همايش بود كه با مقاله اي تحت عنوان «بررسي سنت و تجدد در ايران» پشت تريبون قرار گرفت. وي مقاله اش را با بيان اينكه صد سال از برخورد گسترده جامعه ما با دستاوردهاي تجدد مي گذرد شروع كرد و در ادامه با بيهوده خواندن تقابل سنت و مدرنيته به توضيح و تبيين وجوه مختلف اين دو محدوده پرداخت و آگاهي بيشتر در مورد سنت و فرهنگ و همچنين شناخت پيدا كردن در مورد مباني مدرن و معاصر را مهمترين راهكار رسيدن به يك نتيجه مطلوب در اين رابطه برشمرد.وي در بخشي از مقاله اش گفت: استفاده از فناوري در كارها دليلي بر جهاني شدن نيست و حذف هنر سنتي از دانشگاههاي كشور، باعث عدم رشد هنرهاي اصيل جامعه معاصر خواهد شد.وي در پايان، اين سؤال را مطرح كرد كه: «آيا انسان بدون بينش فرهنگي مي تواند فرزند زمانه اش باشد؟» دكتر مرتضي گودرزي (ديباج) سخنران ديگري بود كه با مقاله «واقعيتهاي ايران معاصر و يك پرسش از نگارگري» حضور پيدا كرد اما مقاله اش را كنار گذاشت تا در فرصتي مناسب به صورت مكتوب در اختيار علاقه مندان قرار گيرد و در عوض به انتقاد از حضور نيافتن هنرمندان، مسؤولان و متوليان هنري در اين رويداد هنري پرداخت و گفت: چرا در سمينارهاي اين چنيني، شنونده وجود ندارد؟ وي با اشاره به مقاله خوانده شده توسط شهرزاد صالحي پور، گفت: طرح خيلي از مباحث و ايده ها ظاهراً ديگر فايده اي ندارد و آنها كه بايد به اين موضوعها گوش كنند متأسفانه طي سالها به آن موضوعها گوش نكرده اند و به همين خاطر ما مدام حرف زده ايم و تكرار كرده ايم و صحبتهايمان تكراري شده اند. ما طي اين سالها 10 تا 15 متغير شفاف را بيان و آنها را به عرصه هاي سياستگذاري و حمايتي ارائه نموده ايم اما هيچ نتيجه اي حاصل نشده است. اين حاشيه خيلي مهمتر از متن است. وي صحبتهايش را با طرح يك سؤال ديگر ادامه داد كه اگر بپذيريم ما انسانهاي قرن 21بوده و در بسياري از حوزه ها از گذشته خيلي جلوتر هستيم و به چيزهايي رسيده ايم كه آنها نرسيده بودند، پس بايد همواره در عرصه هنر هم، از 5 يا 10قرن پيش جلوتر باشيم. پس چرا اين گونه نيست؟ ما تا كي بايد با حسرت به اين قضيه نگاه كنيم؟ مشكل مان در عرصه نگارگري چيست؟ ما حتي از برخي هنرمندان معاصر مثل استاد فرشچيان هم فراتر نرفته ايم. وي تأكيد كرد سخنان من تنها با كساني است كه در اين گردهمايي حضور ندارند. بحث اصلي، مبحث اقتصاد هنر است كه اصلاً به آن توجه نمي شود و در اين صورت هنر معنوي و معناگرا هيچ گاه شكل نمي گيرد. سؤال من از دوستاني كه دستشان به كليد است اين است كه اگر از امسال (1385) تا سال 1585ما همين حرفها را بزنيم و همين جلسات را بگيريم، چه اتفاقي خواهد افتاد؟ و اصلاً اتفاقي مي افتد؟ شراره صالحي در تأييد صحبتهاي دكتر گودرزي گفت: افرادي كه بايد به اين مسأله توجه كنند متأسفانه حضوري كوتاه دارند و معمولاً براي افتتاح نمايشگاه مي آيند و مي روند، درحالي كه اين ارتباط و تعامل بايد ادامه پيدا كند و سياستگذاري و حمايتها از طرف مديريت آموزشي و فرهنگي بايد در نظام آموزشي، بخشي از هنر شود.من پيشنهاد مي كنم كه يك هيأت 5 نفره از نگارگران انتخاب شوند و اين قضيه را مصرانه پيگيري كنند. در ادامه اين گردهمايي ميزگرد تخصصي با مديريت «فريده تطهيري مقدم» و با موضوع «نقش منش و اخلاق هنري در مراوده هاي فرهنگي» برگزار شد كه مهندس جليل جوكار، شراره صالحي، سعيد معيري زاده و دكتر عليرضا نمازي در آن حضور داشتند. نمايش فيلمهاي مستند درباره نگارگري، سومين بخش اين همايش بود كه در آن فيلم «فرشتگان نگارگري» به كارگرداني عليرضا قاسم خان به مدت 28 دقيقه براي حاضران به نمايش درآمد. |