|
* مريم زنگنه براساس بررسي هاي تخميني سازمان ملل متحد 500 ميليون معلول در دنيا زندگي مي كنند كه اين رقم همه ساله رو به افزايش است.

درگيري ها و كشمكشهاي ناشي از جنگ در نواحي گوناگون كره زمين، گرسنگي، امراض و بيماريهاي مختلف، مصايب و مشقات زندگي در كشورهاي در حال توسعه و تصادفات و آسيبهاي حين انجام كار، آلودگي محيط زيست و استفاده نكردن صحيح از دارو در كشورهاي صنعتي همه روزه باعث بروز معلوليتهاي جديد مي شود، لذا بايد پيش زمينه هاي اجتماعي لازم وجود داشته باشد تا معلولان بتوانند به واسطه فرصتهاي يكسان براي زندگي و فعاليتهاي اجتماعي، مستقل از مؤسسات خيريه و نهادهايي از اين دست زندگي كنند. بازپروري معلولان براي دستيابي به زندگي مستقل است به نحوي كه در زندگي به خودكفايي برسند و بتوانند به جامعه بپيوندند كه اين از اصول شرافت و وقار انساني محسوب مي شود.
سوم دسامبر روز جهاني معلولان روز جهاني معلولان كه به عنوان اقدامي مشترك از سوي سازمان ملل متحد اعلام شده، زماني است براي ارج نهادن به تجارب و توانايي هاي كساني كه با معلوليتهاي گوناگون دست و پنجه نرم مي كنند. اين روز براي نخستين بار در سال 1992 ميلادي براي گراميداشت سالروز تصويب قانون برنامه جهاني در ارتباط با معلولان از سوي مجمع عمومي سازمان ملل متحد اعلام گرديد. هدف از اين اقدام ارتقاي آگاهي هاي عمومي درباره معلوليتهاي مختلف بود كه افراد معلول را در تمامي جنبه هاي سياسي، اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي دخالت دهند. در سال 1999 شعاري با مضمون «امكان دسترسي براي همه در هزاره جديد» برگزيده شد و در سرلوحه امور قرار گرفت. بيش از 500 ميليون نفر به دليل نقص در سيستم روحي، جسمي و حسي از معلوليت رنج مي برند. اينان هر كجا كه باشند و در هر نقطه اي از دنيا كه به سر برند، به دليل موانع ظاهري و اجتماعي با محدوديتهايي در زندگي خود مواجهند. طي بيست سال اخير كوششهاي زيادي در شناساندن و معرفي اشخاص معلول به جامعه انساني انجام شده است. يكي از مواردي كه مي توان از آن به عنوان نقطه عطفي در اين زمينه نام برد، اعلام سال 1981 ميلادي به عنوان سال جهاني معلولان است كه از سوي مجمع عمومي سازمان ملل متحد اعلام شد. همچنين فاصله سالهاي 1992- 1983 ميلادي دهه جهاني معلولان نام گرفت تا شركت فعالانه و همه جانبه افراد معلول را در زندگي اجتماعي و گسترش و پيشرفت آنان ارتقا بخشد. قانون برنامه جهاني كه براي معلولان در سال 1982 توسط مجمع عمومي سازمان ملل متحد به تصويب رسيد، چارچوبي بين المللي را براي الحاق و انضمام مسائل مربوط به انواع معلوليتها را به يك برنامه ريزي ملي فراهم مي آورد. در سال 1993 قوانين استاندارد در زمينه برابرسازي و فرصتهاي زندگي براي افرادي كه با انواع معلوليتها دست و پنجه نرم مي كنند، به اين قانون افزوده شد تا مكمل آن باشد و موجب قوام آن گردد. اين قوانين هيچ اجباري را براي دولتها به وجود نمي آورد و تلويحاً به عنوان تعهدات اخلاقي و سياسي تلقي مي شوند كه دولتها بايد در راه يكسان سازي فرصتهاي زندگي براي افراد معلول اين قوانين را رعايت كنند. قوانين به اختصار بيان كننده اصول ويژه در مورد مسايلي چون مسؤوليت پذيري، اقدام مقتضي و همكاري است. مسأله يكسان سازي فرصتها براي معلولان هر روز بيش از پيش توجه سازمان ملل متحد را به خود معطوف مي كند. يكي از مهمترين دغدغه ها، دسترسي آسان به فناوري جديد و نيز محيط فيزيكي است.
كنوانسيون حقوقي معلولان دكتر كاظم نظم ده، معاون توانبخشي سازمان بهزيستي در خصوص اين كنوانسيون چنين مي گويد: هدف از تهيه اين كنوانسيون اطمينان از حمايت، ارتقا و برقراري يكسان و برابر تمامي حقوق انسانهاست. اين كميته در آگوست 2002 تشكيل شد و تصميم گرفت نظرات و پيشنهادهاي كشورها و سازمانهاي مرتبط را با امور معلوليت در سطوح جهاني و منطقه اي جمع آوري كند. در دومين جلسه كميته كه در ژوئن 2003 تشكيل شد، تصميم بر آن شد كه يك كميته كاري براي تدوين پيش نويس كنوانسيون تشكيل شود. در نهايت در جلسه هشتم كميته كه آگوست 2006 برگزار گرديد، پيش نويس كنوانسيون به تأييد نهايي رسيد. وي مي افزايد: در اين كنوانسيون حقوق افراد داراي ناتواني از يك مقدمه و چهار بخش اصلي شامل مفاد عمومي حقوق، حقوق افراد، تعهدات دولتها و نحوه تأييد و اقدامات اجرايي براي تصويب كنوانسيون تشكيل شده است. دكتر نظم ده مي گويد: كنوانسيون در مجموع داراي 50 ماده است، اين پيش نويس با توجه به منشور حقوق بشر كه كرامت انساني و حقوق ذاتي انسانهاست، شامل آزادي، عدالت و صلح در جهان مي داند و با در نظر گرفتن تمامي موارد كنوانسيونهاي حقوق بشر تهيه شده است كه البته هيچ قانوني و يا ماده اي را به موارد موجود حقوق بشر اضافه نكرده است و با توجه به اهميت موضوع درصدديم كميته اي را براي پيگيري راهكارها و فرايند امضاي كنوانسيون از طريق مجلس شوراي اسلامي تشكيل دهيم.
فعاليت CBR در ايران در ايران نيز چند سالي است كه طرح توانبخشي مبتني بر جامعه (CBR) به دليل حمايت از معلولان تشكيل شده است. تئوري CBR براي همه افراد ناتوان است، اما زماني كه منابع و امكانات محدود است تنها گروه هاي اصلي از اين خدمات بهره مند مي شوند. نقش «DPO» يا تشكلهاي افراد داراي ناتواني، در توانبخشي مبتني بر جامعه در برنامه هاي «CBR» به اين دليل تعيين كننده است كه مي توانند نيازهاي افراد ناتوان را براساس اولويتها براي جامعه شرح دهند. اگر چه «DPO»ها هميشه نماينده همه افراد ناتوان نيستند، خيلي از «DPO»هاي تك معلوليتي خودشان برنامه هاي «CBR» را شروع كرده اند. براي اجراي چنين برنامه هايي، آنها نياز به گسترش خدماتشان دارند تا همه گروه هاي ناتوان را در بر بگيرند. براي مثال اگر انجمن ناشنوايان در يك روستا «CBR» را شروع نمايد بايد بداند كه چگونه اين خدمات را براي ساير افراد ناتوان با انواع معلوليتها فراهم كند، زيرا همه افراد نيازمند اين توانايي هستند. در جاهاي زيادي اين رويداد اتفاق افتاده است، در بعضي كشورها يك انجمن چند معلوليتي و يك انجمن تك معلوليتي با يكديگر برنامه هاي «CBR» را آغاز مي كنند. دكتر عليرضا احمديه، رئيس ستاد توانبخشي مبتني بر جامعه مي گويد: تشكيل شوراهاي توانبخشي مبتني بر جامعه از اهداف اصلي «CBR» در ايران است و اگر اعتبارات لازم اختصاص يابد، اين شوراها براي حمايت از معلولان روستايي زودتر تشكيل خواهد شد. وي مي افزايد: در حال حاضر 70 هزار معلول ذهني، جسمي، حركتي، نابينا، ناشنوا و بيمار مبتلا به صرع تحت پوشش طرح هستند كه مي توان گفت يك سوم شهرستانهاي كشور را شامل مي شود. وي درباره چگونگي اجراي طرح اظهار داشت: پس از شناسايي معلولان ساكن روستا، خانواده معلول و افراديكه با وي ارتباط دارند، آموزش مي بينند. آموزشها در زمينه نحوه صحيح برخورد با معلول است. مرحله دوم معلول به سطح تخصصي ارجاع مي شود و سپس وسايل كمك توانبخشي موردنياز در دسترس معلول قرار مي گيرد. وي گفت: ما مي خواهيم فعاليتهاي شبكه CBR را بيش از پيش در كشور و جامعه روستايي افزايش دهيم تا بتوانيم اين خدمات را به همه معلولان انجام دهيم و هيچ معلولي از آن بي بهره نباشد.
رويكرد جديد روز جهاني معلولان دكتر كاظم نظم ده، رئيس ستاد برگزاري روز جهاني معلولان اين روز را فرصتي براي اطلاع رساني و فرهنگ سازي براي به رسميت شناخته شدن حقوق معلولان در جامعه دانست. وي افزود: با تمهيدات فراهم شده، در برنامه هاي امسال سعي شده است فرهنگ سازي و اطلاع رساني از حقوق معلولان به جامعه در اولويت برنامه ها قرار گيرد. وي گفت: شعار «معلول، دسترسي و ارتباطات» شعار روز جهاني معلولان است و در پي آن هستيم كه جامعه حق معلولان را براي دسترسي به تمام امكانات و فرصتهايي كه ديگر افراد جامعه از آن بهره مندند، به رسميت بشناسد. وي افزود: برنامه ها و آيين نامه هاي اين روز بايد به گونه اي باشد كه همه جامعه با موضوع درگيري ذهني پيدا كنند و نبايد صرفاً به برگزاري جشنهاي خاص معلولان بسنده كرد. دكتر نظم ده تصريح كرد: 7 كميته برنامه هاي هفته معلولان را به عهده دارند كه شامل كميته هاي پشتيباني، اجرايي، علمي، تشكلها و استاني است كه در هر استان به شكل مجزا فعاليت مي كنند. وي گفت: طبق مصوبات اين ستاد، هر كدام از روزهاي هفته معلولان نامگذاري شده است و در هر روز به تناسب نامي كه دارد، برنامه هاي مختلفي را خواهيم داشت. وي تأكيد كرد: در اين هفته مسؤولان از مراكز توانبخشي بازديد مي كنند و همچنين قانون جامع حمايت از حقوق معلولان، اشتغال معلولان و بررسي جدي حقوق معلولان به صورت ميزگردهاي تخصصي پيگيري خواهد شد. وي گفت: همچنين امسال قرار است به شركتها يا سازمانهايي كه مناسب سازي مكانها را براي اجراي قانون حمايت از معلولان اجرا كرده اند، تنديسهايي اهدا شود. |