* دكتر مهران اسماعيلي
اشاره:
دوران ولايت عهدي امام رضا(ع) يكي از سؤال برانگيزترين دوران امامت ايشان است و همچون ماجراي صلح امام حسن(ع)، شبهات بسياري را درباره علت پذيرفتن اين امر توسط حضرت رضا(ع) موجب شده است.




با وجود همه احتمالات و اما و اگرهاي موجود، مي توان اين دوران را براي امام و ياران ايشان در دستيابي به يك آرامش نسبي براي تجديد قوا مغتنم دانست...
حجةالاسلام محمدهادي يوسفي غروي، پژوهشگر و استاد حوزه در اين باره به پرسشهاي خبرنگار ما پاسخ گفته است ...

* استاد! به عنوان پرسش نخست بفرماييد علت تسريع و تشديد مهاجرت علويان پس از هجرت حضرت رضا(ع) به ايران چه بوده است؟
** شواهدي وجود دارد كه ايران نسبت به ساير فتوحات مسلمانان بيشتر مورد توجه مخالفان دستگاه حاكم مهاجرپذير بوده است كه نمونه آن هجرت اشعريهاي مخالف بني اميه به قم مي باشد. در آن ماجرا، حدود هشتاد هزار نفر به عبدالرحمن اشعث اضافه مي شوند و در قم مستقر مي گردند.
شايد بتوان انگيزه هاي سياسي را مهمترين دليل اين امر دانست، چون علويان همواره تحت تعقيب بوده اند. اما دستگاه حكومت از محل اقامت آنان خبر داشت.




نكته اي كه بايد عرض كنم اين است كه آنها عمدتاً شمشير را كنار مي گذاشتند و به كشاورزي و دامداري و شهرنشيني روي مي آوردند. اين شروع جريان است، اما بعد از هجرت امام رضا(ع) قضيه متفاوت است، زيرا حداقل تعداد پناهندگان بيشتر مي شود.
* البته «حجاج» هم تعداد زيادي از مخالفان خود را اعم از شيعي و ... از بصره به خراسان تبعيد كرد. يعني مردم هم توقع داشته اند كه علوي ها بايد براي خود حقي قايل شوند و حركتي از خود نشان دهند و مأمون در اين مورد موانعي ايجاد مي كرده است.
** مسلماً محركهايي بوده اند، نمونه هايي در تاريخ وجود دارد كساني كه بيعت كردند و بعد بيعتشان را شكسته اند. اين نشانه چيست؟ نشانه اين است كه تحريك وجود داشته است. به هر حال، علويان به گوشه و كنار ايران پناه مي بردند و بعضي از آنها هم تحت تعقيب بودند تا فوت مي كردند.
نمونه اينها حضرت عبدالعظيم حسني(ع) است، عبدالعظيم به شهر ري پناه برد، كسي به ايشان دسترسي پيدا نكرد تا ايشان فوت كرد، از طرفي كسي هم نمي تواند منكر تأثير حركت مأمون در بحث ولايت عهدي امام رضا(ع) بر مهاجرت علويان بشود.
* پس به اين صورت نقش تبليغات مأمون در مهاجرت علويان مؤثر بوده است؟
** حتي كساني كه واقعاً شيعه بودند و به شيعه بودن مأمون هم معتقد بوده اند، مأمون را بري از خون امام رضا(ع) نمي دانند و معتقدند مأمون شيعه است، اما شيعه امام كش، بعضي ها معتقد بودند مأمون در امر مهاجرت علويان دخالت دارد و بي تأثير نيست.
* به نظر شما مهاجرت علويان چه ضرورتي پيدا مي كند؟
** اگر منظور شما مثلاً مهاجرت بزرگاني مثل مهاجرت فاطمه معصومه(س) يا هجرت زينب بنت موسي بن جعفر در زينبيه اصفهان يا مقبره اي است كه اخيراً نزديك دليجان به همراهان حضرت معصومه(س) نسبت داده شده، بايد بگويم مهاجرت علويان به جز مهاجرت حضرت معصومه(س) همه اش افسانه است؛ افسانه هايي كه از نظر تاريخي ثابت شده نيست.
* قبل از مهاجرت، خلافت رفتار بدي با امام رضا(ع) داشته است، اما پس از هجرت بسياري تحت تأثير تبليغات مأمون قرار مي گيرند، حتي بسياري از شاعران هم تحت تأثير رفتار مأمون قرار مي گيرند؟
** اين مباحث با هم منافاتي ندارد، اينها يك مسأله سياسي است. سياست اقتضا مي كرده كه يك روز رفتار مأمون با امام رضا(ع) بد باشد و يك روز خوب. البته همه فريب رفتار مأمون را هم نخوردند. عده اي مي دانستند رفتار مأمون نشأت گرفته از سياستي است كه در مقابل امام رضا(ع) پيش مي گيرد. در واقع، طرح جلب امام رضا(ع) به مركز خلافت مأموني و از در آشتي در آمدن با سيد علويان طرح سياسي براي آرام كردن قيامهاي علويان، زيديان و .... بود. مأمون هم ديگر نمي توانست هميشه در دوران خلافتش اين درگيريها را داشته باشد.
* قيامهاي علويان بر مهاجرت امام رضا(ع) مقدم بوده است؟
** بعيد است بعد از ولايت عهدي امام رضا(ع) قيامي صورت گرفته باشد. اكثر قريب به اتفاق اين قيامها قبل از ولايتعهدي بوده است و با اين سياست خلع سلاح شدند. دو قيام اتفاق افتاد كه يكي برادر امام رضا بود و ديگري عموي امام رضا(ع). اين دو نفر در همان زمان كوتاه مدت امام رضا(ع) در مرو جلب و جمع شدند و منتش بر گردن امام رضا(ع) گذاشته شد؛ اكثر اين قيامها به اين شكل بود.
* يعني مأمون با آوردن امام و وليعهد كردن ايشان مشروعيت قيامهاي ديگر را زير سؤال برد؟
** آنها معتقد بودند حقي از اهل بيت(ع) تضييع شده است و براي همين مي خواستند مردم را به حكومت علوي دعوت كنند. براي همين اغلب اين قيامها دعوت به الرضا من آل محمد(ص) بود؛ يعني كسي از آل محمد(ص) كه مورد رضايت مردم است. مأمون هم بنا بر سياست خودش لقب «رضا» را بر حضرت گذاشت كه بگويد آن كه رضي از آل محمد(ص) است، همين امام رضا(ع) است. اين مسأله يكي از دلايل مهم لقب يافتن حضرت به «رضا» است. مأمون براي اثبات اعلميت امام رضا(ع) جلسات مناظره را به راه انداخت و برگزاري اين جلسات بيشتر براي اثبات ادعاي خودش بود.
* كتاب «عيون الاخبار الرضا» از مرحوم شيخ صدوق است كه مناسب با علاقه ديلميان و بخصوص صاحب بن عباد به امام رضا(ع) است و در مورد اخباري است در مورد امام رضا(ع). اين كتاب امروز، در دو جلد نسبتاً قطور به چاپ رسيده است، «عيون» يعني فرازهايي از اخبار امام رضا(ع). صدوق در مقدمه كتابش چهار قصيده آورده است و براي اولين بار اولين عالم شيعي اولين كتاب اخبار و احاديث اهل بيت(ع) را به اولين امير شيعي هديه كرده است. موضوع اين كتاب در مورد معارف الهي توحيدي ائمه اهل بيت(ع) است كه از دو امام موسي بن جعفر(ع) و امام رضا(ع) نقل شده است. جلد اول مربوط به اثبات صانع و وحدت صانع و توحيد صانع و رسالتها و نبوتها و بخصوص ديدگاه ائمه اهل بيت(ع) نسبت به جنبه عصمت است. در اين جلد، آن دسته اخباري كه از امام موسي بن جعفر(ع) نقل شده است چون راوي آن امام رضا(ع) بوده، به نام ايشان گذاشته شده است. جلد دوم هم معارف فردي مربوط به امام و فروع امامت و شخص امام رضا(ع) است. اين كتاب به نوعي قديمي ترين منبع متقن و مستقيم از حوادث آن دوره و شيعيان ايشان مي باشد و البته اخبار كاملاً براساس سير تاريخي و زمانبندي تاريخي نيست. شيخ صدوق كتاب را وسيله شفاعت خود قرار داده است و لحن شفاعت شيخ صدوق در مقدمه كتاب كاملاً مشخص است.

 

حريم ملكوت - اعلمي: يازدهم ذوالقعده از راه مي رسد و شميم بوي ولايت يك بار ديگر فضاي مدينه را پر مي كند.
سفره اي از نور بر آسمان شهر پيامبر(ص) گسترانيده مي شود، باد مي وزد و با هر وزشي، شاخه هاي هميشه سبز نخل، رقص كنان تولد سبزترين سبزها را به سرور مي نشيند.




عرشيان آمده اند و گرداگرد خانه امام موسي كاظم(ع) را پر از شميم عطر بهشتي كرده اند.
ناگاه صداي كودكي سكوت خانه را در هم مي شكند و منادي از تولد ياسي ديگر خبر مي دهد و اين چنين است كه زمين به بركت قدوم ثامن الحجج(ع)، ستاره بي همتاي ولايت متبرك مي شود و گيتي سراسر نور و سرور مي گردد.
* ايران سراسر شادي و نور بود
ايران اسلامي ديروز در سالروز ولادت امام رضا(ع)، هشتمين اختر تابناك آسمان امامت و ولايت غرق نور و سرور بود.
نگاه ميليونها مشتاق بر گنبد طلايي امام رضا(ع) گره خورده و عاشقان ولايت اشك شادي مي ريختند و زمزمه رضا، رضا بر لبان همه آرزومندان جاري بود.
* برپايي جشن ولايت در حرم رضوي
همزمان با ولادت امام رضا(ع) مجلس جشني از سوي توليت آستان قدس رضوي در تالار اماكن متبركه حرم مطهر برگزار شد.
در اين مراسم كه با حضور آية ا... واعظ طبسي و قائم مقام آستان قدس رضوي و ساير مسؤولان استاني و زائران و مجاوران آن حضرت برگزار شد سخنرانان و مداحان اهل بيت(ع) با ايراد سخنراني و مراسم مولودي خواني ميلاد حضرت رضا(ع) را جشن گرفتند.
در اين مراسم يكي از وعاظ با تبريك فرا رسيدن سالروز ولادت حضرت امام رضا(ع) گفت: استقبال بي نظير مردم نيشابور از امام(ع) تا حضور هميشگي مردم ايران در پاي صندوقهاي رأي نشانگر عظمت و عشق تشيع به امامت و ولايت است.
حجة الاسلام و المسلمين صديقي حضور ميليوني و گسترده مردم در استقبال از مقام معظم رهبري را در شهرها و روستاهاي كشور نشان از عظمت و عشق تشيع به ولايت عنوان كرد و اظهار داشت: نعمت ولايت فقيه نعمت بي بديل الهي است كه در صورت سربلندي از اين امتحان مقدمات فرج امام زمان(عج) را فراهم مي آورد.
وي در ادامه با اشاره به در پيش قرار داشتن انتخابات خبرگان رهبري از اين مجلس به عنوان برج ديده باني انقلاب براي حفاظت از خون شهدا، آرمانهاي امام راحل و مشروعيت نظام ياد كرد و گفت: مردم ايران امروز در آستانه امتحاني بزرگ براي حضور در انتخابات بزرگتر قرار دارند و با حضور گسترده خود در اين انتخابات يك بار ديگر به دشمنان ثابت خواهند كرد ايراني دوستدار ولايت، همراه و حامي نايب بر حق وي بر زمين هستند.

 

* عباسعلي سپاهي يونسي
اول: خواب مي بينم كبوتر شده ام. كبوتري چاهي در صحرايي دور، در چاهي سرد و تاريك كه حالا البته چشمهايم به تاريكي هايش عادت كرده اند و در سكوت غمبار چاه لانه دارم و فكر مي كنم: يعني بايد همه عمرم را ساكن اين چاه باشم و روز و شبم همرنگ



باشد و فكر مي كنم و فكر مي كنم و فكر مي كنم و بيشتر گيج مي شوم و هيچ چيزي به ذهنم نمي رسد غير از اين كه باز هم فكر كنم مثل همه روزهاي رفته اي كه آنها را فكر كردم و به جايي نرسيدم.
دوم: صبح است يا شب؟ چه فرق مي كند من همان كبوترم، همان كبوتر چاهي صحراي دور كه حالا چند روزي است مي خواهم سر به صحرا بزنم و «بروم تا ته دشت، بروم تا سر كوه» احساس مي كنم آن دورها خبرهايي است كه من بي خبر از آنها خبري ندارم و اين بي خبري آزارم مي دهد. به همه كبوترهايي كه با من همسايه اند نگاهي مي اندازم. چاه پر از صداي بق بقوست و من احساس مي كنم از شب تاريكي به صبح رسيده ايم و اين را خورشيد هم به ما مي گويد كه برايمان سبدي آفتاب مي فرستد و چاه كمي روشن مي شود و من ناگهان دلم مي خواهد دل به آفتاب بسپارم و خودم را به روشني برسانم و ناگهان چاه پر از صداي بال بال مي شود و بق بقويي از چاه كم مي شود و من به آسمان مي زنم.
سوم: خواب مي بينم كبوترم. كبوتر چاهي ام و حالا ميان آفتاب روشن صبح دارم پرواز مي كنم و احساس مي كنم دستي مرا به آن دورها مي كشاند و بالهايم بي اختيار باز و بسته مي شوند. احساس مي كنم كسي در آن دورها دارد صدايم مي كند و من با شادماني فراواني به سمتي مي روم كه تا ديروز نرفته بودم و امروز چه روز خوبي است كه من دارم رفتن به سمتي ديگر را تجربه مي كنم.
چهارم: بيابان را بال مي زنم، كوهها را بال مي زنم و روستايي را كه كودكي در آن مرا با انگشت به كودكي ديگر نشان مي دهد و من همچنان مي روم و مي روم. ديگر نه تشنه ام و نه گرسنه؛ فقط دلم مي خواهد بال بزنم و بروم و نسيمي مرا همراهي مي كند كه با همه نسيمهاي ديگر فرق دارد و من مي روم و مي روم و...
پنجم: و ناگهان حرم. سكوت مي كنم، بالهايم براي لحظه اي تكان نمي خورند. بين آسمان و زمين معلقم، احساس مي كنم مي خواهم سقوط كنم اما نمي افتم و گنبد و گلدسته را تماشا مي كنم و آن گاه دوباره جاري مي شوم؛ اين بار ديگر نمي توانم نه به چيزي فكر كنم، نه چيزي بگويم و نه...
السلام عليك يا ضامن آه
وششم: و خواب مي بينم كبوتري شده ام كبوتر حرم امام و دلم مي خواهد به همه كبوترهاي چاهي خبر بدهم كه در همين حوالي حرمي است كه سرشار نور است و با تاريكي و نموري ميانه اي ندارد. مي روم تا همه كبوترها را خبر كنم...

 

* دكتر امير رفيع
اگر فرهنگ را شيوه زندگي تعريف كنيم كه ارمغان گذشتگان است و اگر كيفيت اين شيوه زندگي را براساس خردمندي و بصيرت حكيمان و عالماني بدانيم كه با روشن بيني و درايت به انسان و زندگي او نگريسته اند، ديگر آنچه را از ايشان در قالب شعر، داستان و بيان افكار و انديشه ها باقي ماند، قديمي و تاريخ مصرف دار تلقي نمي كنيم؛ زيرا در دل اين آثار حكمتهايي نهفته است كه به راحتي مي تواند هدايتگر افكار و رفتار همه مردم در تمامي عرصه ها باشد.
در واقع، آنچه در سده ها و به ويژه دهه هاي اخير اتفاق افتاده، بيشتر سبك زندگي و ابزار و تكنولوژيهاي مصرفي را تغيير داده است؛ اما در عمل نتوانسته طبيعت و سرشت انساني را چندان متحول كند، به طوري كه انسان امروز همانند گذشتگان خود با مشكلاتي چون حرص و زياده خواهي، غرور، تعصب، نفرت، جهل، خرافه، بدبيني، چاپلوسي و بسياري ديگر از خصوصيات منفي درگير است و همچنان براي مهار اين ويژگيها به بهره مندي از افكار و آثار كساني نياز دارد كه طبيعت آدمي را خوب شناخته و آن را مخاطب قرار داده اند.
اما واقعيت اين است كه نسل امروز ما و حتي افراد سالمند، ديگر با علاقه به اين دستاوردهاي ارزشمند سرشار از علم و حكمت نمي نگرند و به ويژه با پيوند هر چه بيشتر با فناوريهاي ارتباطي و اطلاعاتي، مي پندارند كه از اين طريق مي توان عطش آگاهي و يافتن شيوه صحيح زندگي را سيراب كرد، ليكن معمولاً نمي توانند و در يك سرگرداني پيوسته به سراغ افكار و آداب وارداتي و بدون ريشه در فرهنگ اين سرزمين مي روند، غافل از آن كه ميراث علمي - فلسفي، ادبي و هنري اين مملكت همچنان با قدرت و قوت قادر است اين تشنگي را سيراب كند و نيازها را به شيوه مناسب پاسخ دهد؛ اما اين مهم مشروط بر آشنايي، آگاهي، علاقه و مطالعه است و گرنه امروز «حافظ» در بسياري از خانه ها و كتابخانه ها وجود دارد، ولي جز براي تفنن مورد استفاده قرار نمي گيرد، در صورتي كه اگر «حافظ» براي آموختن و فهميدن و يادگيري مطالعه شود، ملاحظه خواهيم كرد كه ديوان او از حكمتهاي بسياري برخوردار است.
در آثار ساير انديشمندان نيز سخنان راه گشاي بسياري وجود دارد كه همچنان تازگي خود را محفوظ داشته است؛ به طور نمونه خواجه عبدا... انصاري مي گويد: «رنج مردم از سه چيز است: از وقت پيش مي خواهند، از قسمت بيش مي خواهند و از ديگران را آن خويش مي خواهند.»

 

ضريح پوش مطهر طي آداب خاص توسط خدام اماكن متبركه حرم مطهر تعويض شد.




به گزارش اداره كل روابط عمومي آستان قدس رضوي، حسين فخاري با بيان اين مطلب افزود: توسط يكصد نفر از سركشيك ها و خدام كشيك ششمين روز با تشريفاتي خاص ضريح پوش مطهر و پرچم گنبد منور امام رضا(ع) تعويض شد.
وي در ادامه تصريح كرد: همزمان با تعويض ضريح پوش مطهر، نقاره زنان به صورت خاص نواختند و خدام نيز با ذكر صلوات فضا را معطر نمودند.
گفتني است، ضريح پوش و پرچم گنبد منور رضوي در اعياد و مناسبتهاي مختلف در طول سال تعويض مي شود.

 

حريم ملكوت-زهرا دلپذير: «هركس مي خواهد از عذاب الهي نجات يابد، بايد به حصن لااله الا ا... وارد شود و حضرت رضا(ع) شرط ورود به اين حصن است».
حجة الاسلام والمسلمين معمار منتظرين كه همزمان با شب ميلاد امام هشتم(ع) در ادامه سلسله نشستهاي «هشتمين قبله عشق» در جمع زائران علي بن موسي الرضا(ع) سخنراني مي كرد، با بيان اين مطلب گفت: حضرت رضا(ع) لااله الا ا... را حصن خود معرفي كرده اند كه ورود به اين حصن متضمن 12شرط است و وجود مبارك ثامن الحجج(ع) شرط هشتم است؛ يعني كسي كه در همه امور مطيع اوامر و نواهي آن حضرت باشد، مي تواند به اين دژ استوار وارد شود.وي در قسمتي ديگر از سخنانش اظهار داشت: امام رضا(ع) ولي مطلق خدا و وجود ايشان اذن ا...؛ يعني غضبشان غضب خدا، رضايشان رضاي خدا، علمشان علم خدا، حكمتشان حكمت خدا، عنايتشان عنايت خدا و زيارتشان زيارت الهي است.
حجة الاسلام معمار منتظرين، درباره ثواب زيارت حضرت گفت: امام رضا(ع) فرموده اند: هركس مرا با معرفت زيارت كند من در هنگام صراط، ميزان و خواندن نامه اعمال به ملاقاتش مي آيم. وي منظور از معرفت به زيارت ايشان را آگاهي نسبت به مقام خليفة اللهي و حجة اللهي و همچنين واجب الاطاعه بودن امام هشتم(ع) را پس از پدران بزرگوارشان دانست.
شايان ذكر است، اين سخنراني در رواق دارالهدايه حرم مطهر برگزار گرديد.

 

حريم ملكوت - پژمان: همزمان با سالروز ميلاد امام مهرباني و كرامت، حضرت علي بن موسي الرضا(ع)، خدمتگزاران بارگاه منور رضوي، ضيافت آسماني ترتيب دادند.در اين ضيافت، يك ميليون و دويست هزار بسته بندي متبرك در كليه مبادي ورودي حرم مطهر توزيع شد. بخش ديگري از اين برنامه، به بازديد از مدارس و آموزشگاههاي استثنايي مشهد اختصاص داشت، عيادت از همه بيماران در بيمارستانهاي استان خراسان رضوي و توزيع غذاي متبرك، سخنراني خدمتگزاران امام هشتم(ع) در مدارس مشهد و توزيع بسته بندي هاي متبرك بين دانش آموزان، توزيع بسته بندي متبرك و دعوت نامه مهمانسراي حضرت در راه آهن، فرودگاه و ترمينال مشهد، برنامه زيارتي 88 نفر از جانبازان قطع نخاعي مشهد به حرم مطهر حضرت رضا(ع) از جمله اين برنامه ها بود.
گفتني است، در اين روز مبارك در مجموع 20 هزار غذاي متبرك بين زائران و عاشقان حضرت رضا(ع) توزيع شد.

 

همزمان با ايام ميلاد باسعادت حضرت علي بن موسي الرضا(ع) جلسات پرسش و پاسخ با هدف تبيين معارف رضوي و سيره نبوي در حرم مطهر برگزار مي شود.
در اين نشستها كه از سوي اداره پاسخگويي به سؤالات ديني و اطلاع رساني برگزار مي شود، استادان حوزه و دانشگاه به طرح موضوعات مهم اخلاقي، سياسي و اجتماعي مي پردازند.به موجب اين خبر، در اين جلسات كه از هشتم آذرماه آغاز و تا چهاردهم ادامه خواهد يافت، موضوعاتي همچون سيماي رضوي در كلام نبوي، سيره سياسي - اجتماعي امام رضا(ع) و آيين زندگي در كلام رضوي توسط استادان به بحث و بررسي گذاشته مي شود.
گفتني است، اين جلسات از ساعت 20 الي 22 در مدرسه پريزاد واقع در بست شيخ بهايي برگزار مي شود.

 

مدير امور رفاه زائران حرم مطهر رضوي گفت: 800 نفر از خانواده هاي تحت پوشش كميته امداد امام خميني(ره) با شركت در سيزدهمين طرح زيارتي «با امام مهرباني» به حرم مطهر امام رضا(ع) مشرف شدند.
علي اكبر وحيديان با بيان اين مطلب افزود: در اين طرح زيارتي از هر خانوار تحت پوشش كميته امداد امام خميني(ره) خراسان رضوي يك نفر معرفي و به صورت دسته جمعي به حرم مطهر رضوي مشرف شدند.
وي افزود: در مراسمي كه ويژه اين گروه در رواق مباركه دارالحكمه حرم مطهر امام رضا(ع) برگزار شد، برنامه هايي نظير قرائت قرآن، سخنراني و مداحي به اجرا درآمد.

 

* مليحه پژمان
اين كه آدم به شكل غيرمنتظره اي زائر امام رضا(ع) شود، اتفاق خوبي است كه من بارها آن را تجربه كرده ام. بارها شده كه سرگرم



شلوغي زندگي ماشيني بوده ام، اما باز هم بدون اطلاع و برنامه ريزي قبلي زائر امام هشتم(ع) شده ام. در اين شرايط، زيارت حس و حال خاصي دارد كه فقط بايد تجربه كني. هر وقت به مشهد مي آيم، با انبوهي از خاطره ها و اتفاقهاي خوب برمي گردم. تأثير شگرف ارتباط با امام رضا(ع) را در زندگي ام خيلي ديده ام و هنوز هم مي بينم و هميشه مديون محبت و رأفت ايشان هستم. البته، زيارتهاي قديم با حالا خيلي فرق داشت، نه از نظر معنويت بلكه از نظر شرايط ماندن در مشهد. آن وقتها هر وقت مي آمديم، حداقل يك هفته مي مانديم، اماحالا هر وقت مي آيم نمي توانم بيشتر از يكي دو روز بمانم. خراسان يك استان پرنعمت است كه جاي زيادي براي ديدن دارد، اما نعمت بزرگ اين خطه وجود مقدس امام رضا(ع) است. اما اين كه حالا زود مي آييم و زود برمي گرديم هم لذت خاصي دارد. اين سرعت در رفت و آمد مثل يك خواب شيرين است كه هر وقت به آن فكر مي كني، لذت اين خواب را به بيدار شدن ترجيح مي دهي. من زيارتهاي ديگري را هم تجربه كرده ام، اما زيارت امام هشتم(ع) يك زيارت متفاوت است. با آن فضاي خاص حرم مثل شنيدن صداي نقاره كه آدم را به ياد ايام قديم مي اندازد. به ياد يك رسم ديرين و پايدار كه از گذشته تا به امروز مانده است. سقاخانه برايم تداعي كننده يك نور شمع بزرگ است كه اطراف آن شمعهاي كوچكي در حركتند ودستهاي آنها براي اجابت دعا به آسمان بلند است.
در گذشته جايي بود كه هر وقت مي آمديم به كبوترهاي حرم دانه مي داديم؛ هر وقت كبوترها را مي ديدم برايم حس رهايي، آزادي و پرواز مجسم مي شد و اين كه آنها هم در كنار امام رضا(ع) احساس آرامش و امنيت مي كنند.
به عقيده من، همه ما آدمها به نوعي زائر هستيم و زندگي جاده اي است كه همه در اين جاده حركت مي كنيم. بعضي ها نمي دانند زائرند و گاهي زندگي را مي بازند. اما بعضي ديگر مي دانند و آن طور كه بايد رفتار مي كنند.
زيارت آرامش دهنده قلب و روح است و اين رفتن از يك مكان به جايي ديگر نيست، بلكه اين مكان قلب انسان است؛ مثل اين كه با خدا حرف مي زنيم و خدا همه جا هست. پس زيارت به مكاني خاص اختصاص ندارد و هر لحظه مي توانيم زيارت كنيم و اين روح است كه پرواز مي كند. من در هر شرايطي كه اين احساس را داشته باشم، زيارت مي كنم؛ حالا چه در حرم امام رضا(ع)، چه در منزل و... مهم اين است كه در هر شرايطي ارتباطم را با آقا حفظ مي كنم.