|
*سيد حبيب قاآني در حوالي امروز - در شرايطي «نهضت ثبت آثار» شعار امسال سازمان ميراث فرهنگي كشور بود، كه همچنان در اين عرصه مشكلات و

مسايل خاص اين حوزه ادامه دارد، اگر چه خوشبختانه در سال جاري حفاريهاي غيرمجاز در كشور 28 درصد كاهش داشته، ولي از سوي ديگر تجاوز به حريم آثار فرهنگي 70 درصد افزايش داشته است. از آن مهمتر، وضعيت نامعلوم حفظ و احياي آثاري است كه يا به ثبت جهاني رسيده اند و يا در شرف ثبت هستند. طي فرصتي در اين باره با مهندس «جليل گلشن» مدير كل دفتر حفظ و احياي محوطه هاي تاريخي سازمان ميراث فرهنگي كشور به گفتگو پرداخته ايم كه حاصل آن را مي خوانيد: * آيا در حوزه كار شما، بحث حفظ بر مقوله احيا ارجحيت دارد؟ ** به طور كلي معاونت حفظ و احيا، هم مسؤول حفظ و هم احياي آثار تاريخي كشور است اما در اين بين نكته مهم اين است كه حفظ در سازمان داراي چند رده است كه رده اول آن شامل آثاري است كه از دوره هاي گذشته به دست ما رسيده و در حال حاضر سعي و تلاش ما حفظ آن و جلوگيري از تخريب اثر است، اما يكي از مراحل اصلي حفاظت ما، انجام مطالعات و پژوهشهاي لازم بر روي يك اثر و در صورت نياز بازسازي آن مي باشد، آخرين مرحله حفاظت بهره برداري از اثر است كه به صورت موزه در معرض ديد عموم قرار مي گيرد، در واقع هر اثري كه مورد بهره برداري واقع مي شود به مرحله احيا رسيده است. * آيا آمار يا درصدي از آثاري كه در مرحله اول حفاظت رو به تخريب هستند، داريم؟ ** به طور كلي آثاري كه در سطح كشور داريم حدود يك ميليون و دويست هزار اثر تخمين زده مي شود، در آماري كه گرفتيم حدود 40 درصد آثار شامل محوطه ها و تپه هاي تاريخي است و در مقابل 60 درصد آثار طبيعتاً بايد بناها باشند. بنابراين ما حدود 700 هزار بنا و بافت تاريخي در كشور داريم، كه با توجه به اينكه ما در سال تنها به دو هزار اثر فقط مي توانيم رسيدگي كنيم به بقيه نمي توانيم بپردازيم و فقط كارهاي اضطراري را براي آنها انجام مي دهيم. * بودجه سازمان براي حوزه حفظ و احيا و در واقع نياز اصلي چه مقدار مي باشد؟ ** در سال جاري بودجه معاونت حفظ و احيا حدود 14 ميليارد تومان است و تصور مي كنم با اين بودجه بايد به حدود 820 پروژه ملي رسيدگي نماييم كه اين رقم به جز مواردي است كه در استانها مدنظر مي باشد. طبيعتاً اين اعتبار نياز اين حوزه را تأمين نمي كند و بايد دو مسأله اتفاق بيفتد؛ يكي اينكه ما از نظر نيروي كارشناسي نياز به اين داريم كه بيشتر تلاش كنيم تا با آموزشهاي لازم نيروي مورد نظر خود را كسب نماييم به همين خاطر دولت بايد جهت جذب نيرو، امكاناتي را در اختيار سازمان قرار دهد، از طرف ديگر بايد امكان استفاده از نيروهاي بخش خصوصي فراهم شود. * چرا از بخش خصوصي استفاده نمي شود؟ ** مشكلي كه در حال حاضر براي بخش خصوصي وجود دارد اين است كه اين بخش فقط به خاطر داشتن عنوان خصوصي، نياز سازمان را برطرف نمي كند، بلكه بايد بخش خصوصي را ايجاد كرد و آموزش داد تا با كسب تجربه، سازمان با خيالي آسوده يك بناي تاريخي را در اختيار اين بخش جهت مرمت و احيا قرار دهد. * در حال حاضر با وجود فعاليتهاي خوب سازمان، همچنان شاهد به خطر افتادن محوطه ها و بناهاي تاريخي در كشور هستيم كه يا ثبت جهاني شده اند و يا در شرف ثبت هستند، سياست سازمان در قبال اين شرايط چيست؟ ** در رابطه با آثاري كه قرار است ثبت جهاني شوند داراي روند خاص خود هستند كه طبيعتاً سازمان هم سياستش اين است كه آثاري را كه واجد شرايط ثبت جهاني هستند را حفظ و از وارد آمدن خدشه به آنها جلوگيري به عمل آورد، امسال شعار سازمان، نهضت ثبت آثار است كه در حال حاضر مشغول آماده سازي ساز و كارهاي لازم در اين زمينه هستيم تا بتوانيم در سال جاري بيشتر از سال گذشته آثاري را به ثبت برسانيم، برآوردي كه شده اين است كه در سال جاري حدود 5 هزار اثر را به ثبت برسانيم كه اميدوارم تا پايان سال به اين رقم برسيم. * آيا درست است كه يك ميليون اثر ثبت نشده در كشور وجود دارد؟ ** برآوردي كه به طور كلي مي شود اين است كه ما بيش از يك ميليون اثر ثبت نشده در كشور داريم، سازمان براي اينكه بداند با چه تعداد اثر به صورت دقيق سر و كار دارد در حال برنامه ريزي است تا بتواند سراسر كشور را به صورت موزاييك پوشش دهد، كه از اواخر امسال يا سال آينده اين برنامه شروع خواهد شد و ما در طول برنامه چهارم به قطع يقين بتوانيم تعداد آثار كشور را مشخص كنيم. * آيا آمار حفاريهاي غيرمجاز در كشور رو به افزايش است؟ ** در بررسي كه ما انجام داديم و براساس اخباري كه رسانه ها منتشر كردند آمار حفاريهاي غيرمجاز به شدت تقليل پيدا كرده است و يگان حفاظت هم در جهت ساماندهي اين مسأله با قوت كار خود را انجام مي دهد، البته با گستردگي اي كه در كشور وجود دارد و كمبود امكاناتي كه داريم هنوز هم شاهد اين چنين اتفاقهايي در كشور هستيم ولي مقدارش خيلي كم شده است. |