|
* پروين محمدي مقدمه: اين روزها اگر به مطب متخصصان گوارش سري بزنيد، بيماران زيادي را مشاهده مي كنيد كه براي نوبت ويزيت پزشك ساعتها

پشت در بسته مطب، انتظار مي كشند تا در فهرست بيماران ثبت نام كنند و تازه اگر موفق شوند، بايد چند ساعت ديگر منتظر بمانند كه پزشك بيايد و نوبتشان برسد. افزايش روزافزون بيماران گوارشي باعث شده بر سر سفره يا ميز غذاخوري انواع قرصهاي معده و آنتي اسيدها و ... خودنمايي كنند و در جيب و كيف بيماران جاي بگيرند. البته خدا نكند يك بيماري جدي كبدي مثل هپاتيت C به سراغ كسي بيايد كه در اين صورت بايد با هزينه هاي ميليوني (15 تا 50 ميليون تومان) اقدام به درمان نمايد. براي آشنايي با مشكلات اين بيماران و روشهاي پيشگيري از بيماريهاي دستگاه گوارش از جمله سوء هاضمه تا هپاتيت C و ... گفتگوي ما را با دكتر ملك زاده استاد دانشگاه و فوق تخصص گوارش و كبد بخوانيد: * آقاي دكتر ملك زاده! با سپاس از فرصتي كه به ما داديد، لطفاً ابتدا وضعيت بيماريهاي گوارش و كبد و شيوع آن را در كشورمان تشريح كنيد؟

** متأسفانه بيماريهاي گوارشي يكي از علل عمده مرگ و مير محسوب مي شوند و در بين بيماريهاي داخلي و بعد از بيماريهاي قلبي، بيماريهاي گوارشي و كبد علت عمده مرگ و مير به شمار مي آيند و بخش عمده اي از هزينه هاي درمان را به خود اختصاص داده اند. چه بيماراني كه به علت بيماريهاي كبدي و سرطانهاي دستگاه گوارش در بيمارستان بستري مي شوند و چه آنهايي كه به علت سوء هاضمه و اختلالات گوارشي به مطبها مراجعه مي كنند. * شايعترين بيماريهاي گوارش و كبد كدامند؟ ** شايعترين علت مراجعه به متخصصان گوارش، بيماريهاي سوء هاضمه و ريفلاكس (برگشت اسيد از معده به مري) و روده تحريك پذير (كوليت عصبي) است و سرطانهاي دستگاه گوارش نيز آمار قابل توجهي را به خود اختصاص مي دهند، به طوري كه 40 درصد كل سرطانها را سرطانهاي دستگاه گوارش تشكيل مي دهند و در بين اين سرطانها 20 درصد مربوط به سرطان معده است و به ترتيب بعد از سرطان معده، سرطان مري و روده بزرگ شايعترين سرطانهاي دستگاه گوارش هستند در خصوص بيماريهاي كبدي نيز هپاتيتها (هپاتيت Bو C) و هپاتيت ناشي از چاقي سلامت افراد را تهديد مي كند كه در جامعه شاهد افزايش آن هستيم. خوشبختانه اكثر بيماريهاي گوارشي با برنامه ريزي قابل پيشگيري به صورت اوليه و ثانويه مي باشند. * با توجه به اين كه جناب عالي مسؤوليت رياست انجمن متخصصان گوارش و كبد ايران را عهده دار هستيد، بفرماييد اين انجمن چه اهدافي را دنبال مي كند؟ ** يكي از اهداف مهم انجمن متخصصان گوارش و كبد اين است كه بتواند بر ارتقاي سطح علمي اين رشته در سطح دانشگاهها بيفزايد و كيفيت ارائه خدمات درماني به بيماران را در اين رشته تخصصي افزايش دهد. به همين منظور طي ده سال گذشته، شش كنگره بين المللي برگزار كرده و تمام پيشرفتهاي علمي در اين رشته با حضور متخصصان و محققان داخلي و خارجي مورد بررسي قرار گرفته كه براساس آن برنامه هاي مهمي در جهت پيشگيري از بيماريهاي گوارشي و كبد و نحوه معالجه و درمان آنها طراحي گرديده است. در حال حاضر نيز به دنبال تدوين راهنماي درمان براي ريشه كني هلي كوباكتر، درمان و ريشه كني سوء هاضمه و درمان بيماري هپاتيت هستيم كه در اختيار پزشكان در سطح كشور قرار خواهد گرفت. در واقع هدف اصلي ما اين است كه بتوانيم آخرين دستاوردهاي علمي در اين رشته را در خدمت بيماران بكار گيريم و با همكاري محققان، برنامه هاي پژوهشي و آموزشي مستمر را تدوين كنم. * با توجه به اين كه اغلب اين بيماران براي تأمين هزينه درمان مشكل دارند، انجمن براي درمان بيماران هپاتيتي كه هزينه بسيار سنگيني دارد، چه اقدامي انجام داده است؟ ** مشكلات بيماران هپاتيتي زياد است، زيرا هزينه يك دوره درمان هپاتيت C پانزده ميليون تومان است و اگر بموقع درمان نشود نياز به پيوند كبد پيدا مي كند و آن هم در ايران پنجاه ميليون تومان و در خارج از كشور دويست ميليون تومان هزينه دارد. ما براي بيماريهاي خاص بويژه هپاتيت B و C مرتب با وزارت بهداشت در ارتباط هستيم تا داروهاي مورد نياز بيماران به اندازه كافي در مملكت موجود باشد و به طرز صحيح مصرف شود، ولي در عرض يك سال گذشته بيشتر از ده بار مكاتبه كرديم و خواستيم كه داروهاي مورد نياز از طريق بيمه در اختيار بيماران قرار گيرد، اما هنوز پاسخ درستي نگرفتيم و نتوانستيم اين مشكل را حل كنيم، چون بيمه هاي خدمات درماني و تأمين اجتماعي هيچ كدام حاضر نيستند داروهاي هپاتيت B و C را پوشش دهند. البته مشكلات پزشكان اين رشته هم كمتر از بيماران نيست، زيرا تجهيزات و وسايل تشخيصي در رشته گوارش نيز گران شده در حالي كه تعرفه هاي پزشكي به طور نسبي افزايش نيافته است و اگر بخواهيم از آخرين تكنولوژيها در تشخيص و درمان بيماريهاي گوارشي استفاده كنيم يا بايد دولت كمك كند كه اين كار را نمي كند يا تعرفه ها منطقي شود كه آن هم نمي شود. بنابراين پزشكان براي كارهاي تشخيصي و درماني ابزارهاي لازم را در اختيار ندارند و اين موضوع هم نه تنها براي پزشكان، بلكه براي بيماران نيز مشكل جدي محسوب مي شود. * علت اصلي افزايش بيماريهاي گوارشي چيست؟ ** در حال حاضر مهمترين بيماري رو به افزايش در دستگاه گوارش سرطان روده بزرگ است و علت آن هم تغيير زندگي از روشهاي گذشته به شيوه زندگي شهرنشيني است، چرا كه با تغيير شيوه زندگي تحرك افراد كم شده و غذاهاي چرب هم بيشتر مي خورند، همان طور كه در اكثر كشورهاي پيشرفته اين مشكل مشاهده مي شود. فعلاً سرطان مري رو به كاهش است. سرطان معده در حد ثابت مانده، ولي سرطان روده بزرگ در حال افزايش است. البته اين سرطانها در ايران بيشتر از ساير كشورها نيست، بلكه با مقايسه كشورهاي ديگر از متوسط دنيا پايين تر است. ولي در هر حال بعضي انواع آن در حال افزايش است كه بايد جلوي آن گرفته شود. سرطانهايي وجود دارد كه به خاطر فقر اتفاق مي افتد و سرطانهايي كه در افراد مرفه بيشتر ديده مي شود. منتهي در كشور ما برعكس شده و شكل اين بيماري تغيير يافته، به طوري كه بيماريهايي كه نقشي از فقر دارد كم شده و آنها كه نقش رفاه داشته، بعلت بهبود وضعيت اقتصادي، بيشتر شده است. * هپاتيت B و C در كشورمان چه وضعيتي دارد؟ ** خوشبختانه طي 12 سال گذشته كه واكسيناسيون هپاتيت B براي نوزادان انجام شده تقريباً كسي هپاتيت نگرفته، چون آنهايي كه بيمارند از قديم مبتلا بودند و كساني كه ويروسي وارد بدنشان شده و بيمار شدند، درمان مي شوند، زيرا مراقبت هپاتيت B در سالهاي اخير در سطح كشورمان خيلي بهبود پيدا كرده، اما هپاتيت C مقدار كمي افزايش يافته و آن هم به خاطر تغيير شيوه اعتياد در كشور است. در گذشته مواد مخدر اغلب به صورت خوردني يا كشيدني استفاده مي شد، ولي در سالهاي اخير عمدتاً تزريقي شده كه باعث افزايش هپاتيت C گرديده است، ولي به طور كلي هنوز كشورمان جزو كشورهاي آلوده از نظر هپاتيت C به حساب نمي آيد. چون ميزان شيوع آن از نيم درصد كمتر است. * به عنوان فوق تخصص اين رشته براي پيشگيري از بيماريهاي گوارشي و كبد چه توصيه اي داريد؟ ** در وحله اول مردم بايد از پرخوري پرهيز كنند، چون يكي از علل اصلي بروز اين بيماريها پرخوري است. الان 60 درصد مردم ايران وزنشان بيشتر از حد طبيعي و 30 درصد آنها چاق هستند. ما بيشترين عارضه دستگاه گوارش را در افراد چاق داريم و با توجه به اين كه يكي از علل سرطان چاقي است، بايد مردم وزن خودشان را متعادل نگه دارند و از مصرف غذاهاي پركالري مثل برنج، چربي، نان و ... پرهيز كنند و بيشتر سعي كنند سبزيجات بخورند. دوم اين كه ورزش كنند و هر روز نيم تا يك ساعت پياده روي يا ورزشي متناسب با سن و شرايط بدني خود داشته باشند و از زندگي بي تحرك بپرهيزند. و سوم اين كه براي پيشگيري از هپاتيتها اصول كلي بهداشت را رعايت كنند، چون اگر انسان در زندگي از اصول كلي بهداشت پيروي كند به هپاتيت مبتلا نمي شود. پزشكان نيز بايد اطلاعات و دانش خود را به روز كنند و علاوه بر درمان بيماران در پيشگيري هم مشاركت كنند. ما نبايد منتظر باشيم كسي مريض شود و به ما مراجعه كند، بلكه بايد فعاليتهاي تحقيقاتي خود را گسترش دهيم و به دنبال يافتن روشهاي مؤثرتر پيشگيري باشيم، خوشبختانه يكي از پيشرفته ترين تحقيقات در رشته گوارش در سطح ايران به منظور پيشگيري از سرطانها و هپاتيتها در حال انجام است. البته در اين راستا دولت هم بايد در بخش درمان سرمايه گذاري بيشتري داشته باشد و فقط به شعار اكتفا نكند، چون ما در عمل هنوز خيلي مشكل داريم. الان چند سال است از وزارت بهداشت خواستيم براي افراد بالاي 15 سال واكسيناسيون هپاتيت B انجام دهند، ولي اين كار عملي نشده چون اين حداقل كاري است كه بايد انجام شود و نشده، واكسيناسيون عليه هپاتيت كاري است كه بايد دولت انجام دهد، ولي هفت سال است كه انجمن گوارش از وزارت بهداشت خواسته ولي متأسفانه به دلايل غيرعلمي انجام نشده و اگر بودجه ندارند اجازه بدهند مردم خودشان براي واكسيناسيون عليه هپاتيت B اقدام كنند. موضوع بعدي اين كه واقعاً داروهاي مورد نياز و داروهايي كه حيات بيمار به آن وابسته است، بايد تهيه شود. وقتي براي يك بيمار مبتلا به هپاتيت C نسخه مي نويسي به مبلغ 15 ميليون تومان شايد در كشور ما 99 درصد بيماران نتوانند هزينه معالجه خودشان را تأمين كنند و اگر اين بيمار رها شود و معالجه نشود، احتياج به پيوند كبد پيدا مي كند كه اگر در كشورمان اين پيوند انجام شود 50 ميليون تومان هزينه براي بيمار دارد كه اين موضوع مشكل بزرگ اين بيماران است و فراهم كردن هزينه درمان براي همه بيماران ميسر نيست. بنابراين بايد داروهاي مورد نياز بيماران تهيه شود. * آقاي دكتر ملك زاده! جناب عالي به عنوان كسي كه قبلاً پست وزارت بهداشت را عهده دار بوديد، مهمترين مشكل سيستم بهداشت و درمان كشورمان را در چه مي دانيد؟ ** چيزي كه مشكل اصلي ماست و هيچ كس به آن توجه ندارد، اين است كه ما آموزش پزشكي را با بهداري ادغام كرديم و در نتيجه كيفيت آموزش پزشكي را به شدت پايين آورديم و اولويتهاي آموزشي و تحقيقاتيمان دچار اشكال شده است. بايد دانشكده هاي پزشكي را از وزارت بهداشت بگيريم و برگردانيم سر جاي اصليشان كه وزارت علوم است. نكته ديگر اين كه به وزارت بهداشت بودجه بدهيم، چون مشكل ما مشكل وزير و معاونانش نيستند، بلكه اينها افرادي هستند كه بايد امكانات و بودجه در اختيارشان بگذاريم كه متأسفانه امكانات و بودجه در گذشته به اندازه كافي به وزارت بهداشت اختصاص پيدا نكرده و در نتيجه وقتي بودجه نباشد نمي توان كاري انجام داد. به اعتقاد من، بايد ساختار وزارت بهداشت را درست كنيم، بودجه در اختيارش قرار دهيم و وزارت بهداشت هم از همه نيروهايي كه در سطح كشور هستند، استفاده كند و بهتر به اداره امور و مسايل بهداشت و درمان بپردازد. دانشكده هاي پزشكي ما بايد پزشك را براي 50 سال آينده تربيت كند. بايد كيفيت آموزش خوب باشد كه متأسفانه به اين مهم و امر كيفيت اصلاً توجه نداريم. بايد پزشكاني كه تربيت مي كنيم از نظر علمي در حدي باشند كه 50 سال به مردم خدمات ارايه بدهند، ولي اين موضوع ناديده گرفته شده است و هر چه مي گوييم كسي به آن توجه نمي كند. مشكلات اعتباري هم با انتظاري كه دولت از وزارت بهداشت دارد، جور درنمي آيد، يعني دولت به آن اندازه كه انتظار دارد به اين وزارتخانه بودجه نمي دهد، بنابراين تا زماني كه دولت و سازمان برنامه بودجه مشكل اعتباري بهداشت و درمان را حل نكنند، اين سيستم كارايي لازم را نخواهد داشت. همچنين ما بايد از مجموعه نيروهاي كارآمدي كه در سراسر كشور داريم، استفاده كنيم و آنها را كنار نگذاريم. چون يك مجموعه بسيار عالي در سطح كشور داريم كه بايد از همه آنها به اتفاق هم كمك بگيريم تا ان شاءا... سيستم بهداشت و درمان را از آنچه هست، جلوتر ببريم. * با سپاس مجدد از جناب عالي كه فرصت اين گفتگو را به ما داديد. |