|
*احمد چنگيزي
سرانه مصرف انرژي برق در ايران سه برابر كمتر از سرانه مصرف اين نوع حامل انرژي در ژاپن است. اين در حالي است كه شدت مصرف

انرژي در ايران، 17 برابر بيشتر از اين كشور است كه اين موضوع، بازده بسيار پايين انرژي در كشور را نشان مي دهد.
سرانه مصرف برق در ايران، 1956 مگاوات است، اما در كشوري مانند ژاپن با نزديك به دو برابر جمعيت ايران، حدود 8080 كيلووات ساعت به ازاي هر نفر است.
كارشناسان افزايش استفاده از تجهيزاتي با عمر بالا در صنعت را به عنوان يكي از مهمترين دلايل افزايش شدت مصرف انرژي در ايران عنوان مي كنند.
*ارزش 30 ميليارد دلاري تلفات برق در ايران
رئيس كميسيون انرژي مجلس هفتم در اين زمينه تصريح مي كند: مصرف انرژي رابطه مستقيمي با توليد ناخالص ملي دارد، به طوري كه در بيشتر موارد، ميزان مصرف انرژي به ازاي هر واحد توليد ناخالص مي تواند درجه توسعه يافتگي يك كشور را نمايان سازد.
كمال دانشيار معتقد است: ارزش تلفات انرژي در ايران 30 ميليارد دلار برآورد مي شود كه در صورت جلوگيري از هدر روي اين ميزان انرژي در كشور، مي توان نسبت به افزايش طرحهاي عمراني اقدام كرد يا اين كه به طرحهاي در دست اجرا سرعت بيشتري داد تا ميزان توليد ناخالص ملي هر چه بيشتر شود.
دانشيار با بيان اين كه اگر در بخش انرژي درست عمل شود سالانه يك ميليون شغل مي توان از اين طريق ايجاد كرد، مي افزايد: تفاوت اين رقم با تلاش دولت براي ايجاد اشتغالهاي كمتر از يك ميليون نفر، نشانگر ظرفيتهاي بالقوه كشور است كه هيچ گاه به درستي به آن توجه نشده است.
رئيس كميسيون انرژي با انتقاد صريح از نبود يك مرجع تصميم گير براي جريان انرژي در ايران مي گويد: سالهاست كه بخش انرژي در كشور در پاره هاي مختلف فعاليت مي كند، در حالي كه همگان مي دانند در صورت نبود يك مرجع تصميم گير، همواره گسستگي در اين زمينه وجود خواهد داشت.
*شدت مصرف برق در ايران، 17 برابر ژاپن
يك كارشناس گفت: شدت مصرف برق در ژاپن 1/0، اروپا 2/0، چين 8/0 و مالزي و كشورهاي آسياي شرقي 6/0 است، در حالي كه اين ميزان در ايران، 7/1 است كه در مقام مقايسه، شدت مصرف انرژي برق در كشور 17 برابر بيشتر از ژاپن است.
سيدرضا كسايي زاده مي افزايد: روند شدت انرژي (نسبت مقدار مصرف انرژي بر حسب تن نفت خام به توليد ناخالص ملي) در كشور به گونه اي لجام گسيخته رو به افزايش است كه اگر به همين منوال ادامه يابد، با قيمتهاي كنوني، خسارتي معادل 200 ميليارد دلار را در سال 1404 بر كشور تحميل خواهد كرد.
*قيمت پايين دليل كاهش ارزش ذاتي برق
كارشناس اقتصادي ديگري نيز با اشاره به اين كه در دنياي كنوني هر چيزي متكي به انرژي است، مي افزايد: اكنون در دنيا انرژي، منبع و كنترل كننده همه ارزشها و تمامي فعاليتهاي انسان و طبيعت است. با اين حال، به نظر مي رسد كه در ايران هنوز به ارزش بالاي انرژي پي نبرده اند.
شهرام معارفي افزايش استفاده از تجهيزاتي با عمر بالا را در صنعت به عنوان يكي از مهمترين دلايل افزايش شدت مصرف انرژي در ايران عنوان مي كند و مي گويد: هرچه ميزان مصرف بهينه انرژي در كشوري بيشتر باشد، توليد ناخالص ملي نيز افزايش خواهد يافت.
اين كارشناس اقتصادي خاطرنشان مي كند: آمارهاي توليد و مصرف انرژي در ايران نشان مي دهد، سهم نفت خام در توليد انرژي اوليه در ايران بيشتر از70 درصد و سهم گاز كه پيش از اين 19 درصد بود، به تازگي به 22 درصد رسيده است كه جمع اينها نشانگر سهم بيش از 90 درصدي سوختهاي فسيلي در تأمين انرژي كشور است.
معارفي با اين حال به اهميت توليد انرژي با استفاده از روشهايي غير از سوختهاي فسيلي اشاره و تصريح مي كند: هر چه بتوان اتكاي مصرف انرژي برق را به نفت خام و فرآورده هاي آن كاهش داد و تنوع بيشتري در توليد انرژي ايجاد كرد، مي توان نسبت به افزايش توليد ناخالص ملي اميدوارتر بود.
وي يادآور مي شود: در حال حاضر، بايد گفت كه متأسفانه انرژيهاي اوليه ديگر مانند برق آبيها و انرژيهاي نو هنوز جاي خود را در ايران باز نكرده اند و چندان به آنها پرداخته نشده است و همين موضوع باعث افزايش شدت مصرف انرژي از سوختهاي فسيلي در ايران شده است و اين شرايط، باعث بالا رفتن قيمت تمام شده كالاهاي توليدي در كشور و پايين آمدن قدرت رقابت كالاهاي ايران در بازار جهاني مي شود.
*افزايش 6 درصدي توليد برق در ايران
در همين حال، معاون امور برق و انرژي وزارت نيرو از افزايش 6 درصدي توليد انرژي برق در هشت ماه منتهي به آبان امسال در مقايسه با مدت مشابه پارسال در ايران خبر مي دهد و مي گويد: انرژي برق توليد شده كشور در هشت ماه منتهي به آبان امسال، 142 هزار گيگاوات ساعت بود كه در مقايسه با مدت مشابه سال گذشته، 6 درصد افزايش نشان مي دهد.
محمد احمديان با اشاره به اين كه رشد مصرف برق در اروپا 2 درصد در سال است، مي افزايد: در مدت ياد شده، انرژي مورد نياز مصرف كشور، 143 هزار گيگاوات ساعت بود كه در مقايسه با مدت مشابه سال گذشته، 5/5 درصد افزايش دارد.
وي درباره علت افزايش مصرف نسبت به توليد مي گويد: اين كه ميزان انرژي برق توليدي كشور از مصرف آن بيشتر شده، به اين علت است كه واردات انرژي برق در فصل گرم سال (هشت ماه منتهي به آبان 86) 5/23 درصد كمتر از سال گذشته بوده است.وي ادامه مي دهد: از ابتداي سال تا آخر آبان امسال، حداكثر ميزان توليد انرژي برق 34 هزار و 495 مگاوات ساعت بوده است كه در مقايسه با مدت مشابه سال گذشته با 32 هزار و 922 مگاوات ساعت، 8/4 دهم درصد افزايش نشان مي دهد.
معاون امور برق و انرژي وزارت نيرو درباره توليد برق از نيروگاههاي آبي كشور مي گويد: توليد انرژي برق در واحدهاي آبي در هشت ماه منتهي به آبان، امسال حداكثر 5 هزار و 33 مگاوات ساعت بوده كه در مقايسه با مدت مشابه سال گذشته با 4 هزار و 141 مگاوات ساعت، 5/21 درصد افزايش داشته است كه اين مسأله، نشانگر رشد نگران كننده مصرف برق در كشور است.
وي با بيان اين كه صرفه جويي در مصرف برق بايد در اولويت امور مردم باشد، مي گويد: نابسامانيهاي موجود در مصرف حاملهاي انرژي از جمله انرژي برق هم اكنون در كشور، نارساييهايي را به وجود آورده است.
معاون امور برق و انرژي وزارت نيرو مي افزايد: اگر هر مشترك برق فقط يك لامپ 100 وات اضافي را در ساعتهاي اوج مصرف خاموش كند، با توجه به وجود حدود 20 ميليون مشترك برق در كشور، حدود 2 هزار مگاوات در مصرف برق صرفه جويي خواهد شد كه معادل توليد دو نيروگاه هزار مگاواتي بوده و ميزان سرمايه گذاري براي احداث اين دو نيروگاه، حدود 800 ميليارد تومان خواهد بود.
احمديان بر ضرورت مديريت مصرف انرژي برق و به ويژه ضرورت همكاري مردم تأكيد مي كند و مي افزايد: نرخ رشد مصرف برق در ايران پنج برابر نرخ رشد مصرف برق در كشورهاي اروپايي بوده است و اگر ميزان توليدي برق را با جمعيت يا سرانه مشتركان و نيز ميزان توليد برق را با توليد ناخالص ملي GDP (شدت انرژي) در نظر بگيريم، ميزان مصرف انرژي در ايران 6/5 دهم برابر كشور چين با حدود يك ميليارد و 300 ميليون جمعيت است.
وي اظهار مي دارد: جاي تأسف اينجاست كه حدود 41 درصد افزايش مصرف برق در كشورمان در بخش خانگي اتفاق افتاده، در حالي كه سهم عمده افزايش مصرف برق در كشورهاي پيشرفته و حتي در بسياري از كشورهاي در حال توسعه در بخش صنعتي صورت مي گيرد و نكته تأسف بار ديگر در زمينه مصرف انرژي برق، فشار وارد شده بر صنعت برق در روزهاي گرم سال و در ساعتهاي اوج مصرف است.
*چگونه از برق بهترين استفاده را ببريم
مهندس محمدرضا شايسته نيز مي گويد: انرژي الكتريكي با سرمايه گذاريهاي كلان در سيستمهاي تبديل انرژي اوليه نظير سوختهاي فسيلي، انرژي پتانسيل آب، انرژي هسته اي و... و صرف هزينه هاي توليد و انتقال و توزيع برق به دست مي آيد كه با وجود يارانه هاي انرژي الكتريكي به دست مصرف كننده مي رسد (براي نمونه هزينه هاي هر كيلو وات ساعت برق مصرفي حدود 200 ريال و فروش متوسط آن به مشتركان تجاري و خانگي 8/92 ريال است) كه متأسفانه با تمام مسائل ذكر شده، اين انرژي به صورت بهينه مصرف نمي شود.
اين كارشناس اظهار مي دارد: بررسي وضعيت مصرف برق در سالهاي مختلف نشان مي دهد، سالانه نياز به احداث حداقل يك نيروگاه با ظرفيت بيش از يك ميليون كيلووات در كشور مي باشد كه هزينه احداث چنين نيروگاهي بيش از 600 ميليون دلار است كه اين مسأله، نشانگر ضرورت همكاري مردم و صرفه جويي در مصرف برق است.
اين كارشناس با اشاره به راههاي صرفه جويي در مصرف برق خاطرنشان مي كند: بايد از خريد لوازم برقي پرمصرف خودداري كنيم و هنگام خريد لوازم برقي به ميزان مصرف آنها كه معمولاً بر روي برچسبهايي كه نوشته شده، دقت و وسايلي را انتخاب كنيم كه داراي كاهش مصرف كمتر و بازده بيشتري هستند.
چون توليد برق در ساعتهاي اوج مصرف، هزينه بيشتري خواهد داشت، سعي كنيم با كاهش مصرف خود در اين ساعتها، به صنعت برق در تأمين برق و كاستن از خاموشيها كمك نماييم. در اين ساعات تا حد ممكن نبايد از اتو، ماشين لباسشويي، جاروبرقي و ساير لوازم پرمصرف استفاده كنيم.
مهندس شايسته مي افزايد: سعي كنيم در روشنايي روز از نور طبيعي استفاده كنيم و در رنگ آميزي ديوارها، سقف، پنجره ها و درها از رنگ روشن استفاده نماييم تا ميزان بازتاب نور افزايش يابد.
وي گفت: در صورت امكان، از لامپهاي كم مصرف و يا مهتابي (فلورسنت) به جاي لامپهاي رشته اي استفاده كنيم، زيرا يك لامپ رشته اي 100 واتي معمولي حدود دو برابر لامپ مهتابي و 5 برابر لامپ كم مصرف، برق مصرف مي كند، در حالي كه 45 درصد كمتر از آن نور دارد.
در لامپهاي رشته اي علاوه بر مصرف برق بيشتر، 90 درصد از برق مصرفي به گرما تبديل مي شود، لذا استفاده از اين لامپها در تابستان باعث افزايش دماي محيط شده و نياز به سيستم خنك كننده را موجب مي گردد. از اين رو، بايد استفاده از لامپهاي رشته اي را به ويژه در ماههاي گرم سال به كمترين حد ممكن برسانيم.
مهندس شايسته توصيه مي كند: سعي كنيد هنگام خريد ماشين لباسشويي، ماشينهايي با دو شير ورودي آب گرم و آب سرد انتخاب و خريداري كنيد و هنگام مصرف علاوه بر اين كه از ظرفيت ماشين لباسشويي به طور كامل استفاده مي نماييد، ماشين را در حداقل دماي مناسب و مورد لزوم تنظيم كنيد تا از مصرف بيش از حد برق و اتلاف آب گرم جلوگيري گردد.
شايسته مي گويد: غيراقتصادي ترين وسيله براي گرم كردن محيط، بخاري برقي و آبگرمكن برقي است.
به هر حال، ذكر اين نكته ضروري است كه زياده روي در مصرف آب و برق علاوه بر عنوان اسراف، به عنوان ضرر نيز حرام است. به عبارت ديگر، زياده روي در مصرف آب و برق و مانند آن دو عنوان و حيثيت دارد و به هر دو عنوان، حرام است؛ يكي عنوان اسراف از نظر زياده روي در مصرف و هدر دادن؛ دوم عنوان ضرر به غير است، زيرا زياده روي در مصرف آب و برق موجب قطع آن و ضرر به ديگران مي گردد، موجب قطع برق كارخانه، بيمارستان و مراكز صنعتي و دولتي و خانه هاي مردم مي گردد و اين ضرر به ديگران است. از طرفي موجب محروميت مناطق ديگري از اين نعمت مي شود. بر همين اساس، امام خميني(ره) زياده روي در مصرف آب و برق را موجب ضمان مي داند. |