|
* تكتم بهاردوست
در حوالي امروز: جيرفت كهن ترين تمدن شرق و قديمي ترين و وسيعترين تمدن در بين النهرين است.

كشف اتفاقي يك ظرف از دوران كهن توسط يك روستايي در منطقه كنار صندل جيرفت در سال 80 آغازكننده فصلهاي كاوش در اين منطقه بود كه تاكنون اين منطقه پنج فصل كاوش را با كمك و همياري باستان شناسان ايراني و خارجي به خود ديده است.
به بهانه شروع ششمين فصل كاوش در اين منطقه گفتگويي با دكتر يوسف مجيدزاده - سرپرست هيأت كاوشهاي باستاني در منطقه كهن جيرفت - انجام داده ايم كه مي خوانيد:
* آقاي دكتر! به عنوان اولين سؤال بفرمائيد ششمين و جديدترين فصل كاوش در منطقه جيرفت از چه زماني آغاز شده است و چه مدت زمان را براي اين فصل از كاوشهاي باستان شناسي پيش بيني مي كنيد؟
** حدود 15 روز از آغاز اين فصل از كاوشها مي گذرد و ما مدت 2 ماه را براي ششمين فصل از كاوشهاي باستاني پيش بيني كرده ايم.
* اين فصل از كاوش در چه مساحتي انجام مي گيرد؟
** با توجه به گستردگي منطقه جيرفت ما مساحتي نزديك به 2 هزار مترمربع را براي اين فصل در نظر گرفته ايم، البته احتمال مي دهيم 500 مترمربع ديگر نيز به آن اضافه شود.
* درخصوص بودجه اي كه به اين فصل اختصاص پيدا كرده توضيح دهيد؟

** همان طور كه اطلاع داريد متأسفانه دولت اعتبارات را در همه سطوح كم كرده است و بودجه ما در اين فصل به نسبت فصول گذشته بسيار اندك است، به طوري كه ما قادر نيستيم از نيروهاي بيشتري استفاده كنيم و طبق گفته هاي مسؤولان سازمان ميراث فرهنگي جيرفت، مبلغي حدود 25 ميليون تومان بدين منظور در نظر گرفته شده است.
* آيا از باستان شناسان خارج از كشور هم استفاده كرده ايد؟
** به دليل سهولت در كار و نيز تقسيم كار در اين فصل نيز مانند يكي دو فصل گذشته از باستان شناسان و گياه باستان شناساني از كشورهاي ايتاليا و انگليس كمك گرفته ايم البته بايد بگويم بخش زيادي از كار برعهده باستان شناسان ايراني است. البته طي اين دو هفته هيچ كمكي از سوي باستان شناسان خارجي نداشته ايم كه ظاهراً به خاطر شيوه مكاتبه و بخشي هم به علت مشكلات مالي، اين گروه هنوز به ما ملحق نشده اند.
* لطفاً بفرماييد در اين فصل از كاوش چه بخشهايي مورد مطالعه قرار مي گيرد؟
** به دليل پيدا شدن نقوش ظريف و معماري گيج كننده اين منطقه قرار است در اين فصل كاوش فقط به مطالعه روي معماري جيرفت بپردازيم و قسمت زيادي از مطالعات ما در منطقه كنار صندل جنوبي است كه در فصل گذشته نگاه پژوهشگران را به اين منطقه تغيير داد.
* با توجه به اينكه شما در پنج فصل گذشته حضور داشته ايد از بين آداب و رسوم، شيوه تدفين، البسه و... كدام يك از اين موارد مورد توجه و علاقه خودتان است؟
** سؤال دشواري است. منطقه جيرفت اين قدر عظيم و شگفت انگيز است كه راحت نمي شود در مورد يكي از اين موارد اظهارنظر كرد، من همه اين موارد را دوست دارم و از كار روي هر كدام لذت مي برم.
* لطفاً مختصري در مورد يافته هايتان در فصول گذشته توضيح دهيد؟
** ما در فصل گذشته بيشتر زمان و انرژي مان را صرف مطالعه روي قبرستان مطوط آباد كرديم كه البته هيچ قبر سالمي پيدا نشد، چون متأسفانه تمام قبرها شخم زده شده بودند، ولي با كاوشهاي ما اشيايي به دست آمد كه به دليل ظريف و كوچك بودنشان از چشم قاچاقچيان دور مانده بود مثل ظروف سنگي، مهره گردنبند، به باريكي چند ميلي متر، عقيق، طلا و... به خاطر از بين رفتن اسكلتها و نبودن اسكلتي كامل ما نمي توانيم از نوع و شيوه تدفين در اين منطقه مطلع شويم. ولي روي ظروفي كه تاكنون در اين منطقه پيدا كرده ايم بيشتر نقوش آقايان ديده مي شود.
اما تنها يافته ما از نقوش زنانه، نقش زني روي يك خمره است كه متأسفانه تصوير درستي از آن در دست نيست.
* چند فصل كاوش ديگر را در اين منطقه پيش بيني مي كنيد؟
** همان طور كه گفتم به علت وسعت و وجود اقوام مختلف در اين منطقه و پادشاهي بزرگي كه بي ترديد بر آن حاكم بوده است من تصور مي كنم تا 50 سال ديگر امكان كار در اين منطقه را داريم و معتقدم جيرفت گذشته شگفت انگيزي داشته است.
* در حال حاضر وضعيت كاوشهاي غيرمجاز را در اين منطقه چگونه مي بينيد؟
** خوشبختانه به دو دليل، تعداد حفاريهاي غيرمجاز در اين منطقه به صفر رسيده است، يكي به دليل فرهنگ سازي مناسبي كه از طريق مدارس، ائمه جمعه و... انجام شد و ديگري به خاطر حضور فعال تلاشگران يگان حفاظت در اين منطقه بوده است. در حال حاضر حدود 8 پايگاه يگان ويژه براي حراست از اين منطقه فعال هستند.
* آيا در اين فصل كاوش از دستگاه يا تجهيزات خاصي استفاده مي كنيد؟
** خير ما از دستگاه خاصي استفاده نمي كنيم، اما باستان شناسان خارجي كه به كشور مي آيند از دستگاه هايي چون رادار و زلزله سنج استفاده مي كنند كه نمونه اش كشف آثاري از عمق 11 متري بود كه ما فقط مي توانستيم به عمق 4 متري نفوذ كنيم.
* آقاي دكتر! آيا آماري از وجود اشياي آثار تاريخي جيرفت در خارج از كشور داريم؟
** خير، تصور مي كنم گرفتن اين آمار غيرممكن باشد، البته با كمك دولت تعدادي از اين آثار كه در سال 80 به سرقت رفته بود كشف شده و به كشور بازگردانده شده است. البته بخش زيادي از اين اشياء در اختيار مجموعه داران خصوصي است و دسترسي به آنها نيست. كه اين آثار شامل ظروف زيبا و منحصر به جيرفت و ظرفهاي صابوني است كه خوشبختانه بازگردانده شده است.
* در پايان بفرمائيد الواح گلي كه در حراجي انگليس فروخته شده بود كي به كشور برگردانده مي شوند؟
** خوشبختانه و با رأيي كه به نفع كشورمان صادر شد بزودي اين الواح قديمي به كشور باز مي گردد، اما هنوز زمان خاصي مشخص نشده و اين كشور ماست كه بايد براي بازگرداندن اين الواح اقدام كند. |