|
* سيد حبيب قاآني
چندي پيش معاون آموزش و پرورش عمومي وزارت آموزش و پرورش از ترك تحصيل 115 هزار دانش آموز بعد از ثبت نام در مدارس

ابتدايي كشور در سال جاري خبرداد كه پس از گذشت چند روز اين آمار را تكذيب كرد.
وي در جمع خبرنگاران اظهار داشت: اين دانش آموزان ترك تحصيل نكرده اند، بلكه اين آمار مربوط به دانش آموزاني است كه در جريان مهاجرت خانواده ها از شهرها و يا تغيير مدرسه در چرخه آماري آموزش و پرورش ديده نشده اند.
علي باقرزاده، كه قبلاً آمار 115 هزار دانش آموز را نگران كننده خوانده بود، با اشاره به اينكه آمار ياد شده به مقطع راهنمايي مربوط است نه ابتدايي، آمار دقيقي از دانش آموزان ترك تحصيل كرده ارايه نداد، اما گفت: مديران برخي مدارس براي بهره مندي از امكانات و نيروي انساني بيشتر آمار دقيقي از دانش آموزان خود ارايه نمي دهند كه اين موضوع سبب ايجاد اين مسأله شده است.
اما آنچه در اين دو خبر قابل استناد است اينكه به گفته معاون آموزش و پرورش عمومي وزارت آموزش و پرورش آمار 115 هزار دانش آموز عدد درستي است كه در دوره راهنمايي اتفاق افتاده است و به همين منظور آموزش و پرورش در حال حاضر برنامه اي را به نام «سند آموزش براي همه» در دست اجرا دارد تا براساس آن به شناسايي و جذب و نگهداشت دانش آموزان بخصوص در مقطع ابتدايي و راهنمايي اقدام كند تا آنها را در آغوش تعليم و تربيت حفظ نمايد.
اما سؤال اين است كه دلايل افزايش آمار ترك تحصيل در مقاطع ابتدايي و راهنمايي چيست؟
مشاور رئيس سازمان پژوهشهاي آموزش و پرورش در گفتگو با خبرنگار ما در اين باره مي گويد: اين آمار و ارقام دقيق و درستي نيست، زيرا پوشش تحصيلي دوره ابتدايي ما تا سال 2000 ميلادي 97 درصد بوده كه تا به امسال بي ترديد اگر افزايش پيدا نكرده باشد كاهش نيز نداشته است.
مهندس علي زرافشان افزود: خوشبختانه با وضع قانوني كه در آن تحصيل تا پايان دوره راهنمايي اجباري شده است باعث شده خانواده ها در اين زمينه كوتاهي نكنند و يكي از دلايل ترك تحصيل به شكلي برطرف و حذف شود.
وي در ادامه افزود: در حال حاضر اين قانون بايد از سوي وزارت آموزش و پرورش پيگيري شود تا عوامل ترك تحصيل شناسايي شوند.مشاور رئيس سازمان پژوهشهاي آموزش و پرورش افزود: در چند ساله اخير عوامل متعدد و تكراري در زمينه ترك تحصيل نقش داشته اند كه از آن جمله مي توان به نبود امكانات تأمين لوازم تحصيل، مسايل اقتصادي و خانوادگي اشاره كرد كه بايد آموزش و پرورش براي رفع اين مسائل كمكهاي لازم را اعمال نمايد.
مهندس زرافشان در اين باره تصريح كرد: در حال حاضر آموزش و پرورش در بخش كودكان استثنايي «بيمه آتيه» مي پردازد كه امكان ادامه تحصيل را براي آنها مهيا مي سازد كه در همين زمينه آموزش و پرورش مي تواند اين طرح را به شكلهاي ديگر براي دانش آموزان محروم اجرايي نمايد تا مانع ترك تحصيل آنها شود.
وي تصريح كرد: در سالهاي 74 تا 76 شاهد رشد مدارس شبانه روزي در كشور بوديم كه با هدف جذب و ايجاد امكان ادامه تحصيل دانش آموزان محروم ايجاد گرديد و در حال حاضر نيز يكي از راه هاي توسعه و جذب دانش آموزان لازم التعليم ايجاد زمينه ها و امكانات اوليه همچون طرح روستا مركز، خوابگاه مركز است كه علاوه بر آموزش امكان اسكان را نيز مهيا مي سازد.
* دختران بيشتر ترك تحصيل مي كنند
اما كارشناس دفتر «آموزش براي همه» وزارت آموزش و پرورش نيز در اين باره گفت: پوشش تحصيلي دختران در برخي از مناطق محروم ايران در حد بسيار پاييني قرار دارد.
رخساره فضلي افزود: متأسفانه همچنان در بخشهاي محروم كشور اختلاف نگرش بين دختران و پسران بسيار چشمگير و آزار دهنده است.
وي با اشاره به تفاوت آمار خود با آمار ملي كشور در اين زمينه، گفت: ميانگين آمار ملي نشان مي دهد شرايط در اين زمينه رو به بهبود است، اما بايد به اين نكته توجه داشت كه آمار، ميانگين جامعه است و آمارهاي مناطق محروم چيز ديگري نشان مي دهد، به طوري كه طبق آمار رسمي كشور، پوشش تحصيلي در دوره ابتدايي به 98 درصد و در دوره راهنمايي به 76 درصد در سالهاي اخير افزايش يافته است.
به گفته اين كارشناس، آمارهاي مناطق محروم نشان مي دهد، اگر چه ترك پايه تحصيلي در دختران بسيار كمتر از پسران است، اما آمار ترك تحصيل دختران نسبت به پسران بيشتر است.
فضلي تصريح كرد: اين آمار نشانگر آن است كه دختران از پسران ضعيف تر نيستند، زيرا در صورت ضعيف بودن بايد آمار پايه تحصيلي آنان بيش از پسران مي بود.
اين كارشناس وزارت آموزش و پرورش گفت: گمان مي رود بايد به اين مسأله به عنوان يك دغدغه اساسي براي از بين بردن نابرابري هاي تحصيلي از سوي مسؤولان نگريسته شود. وي در ادامه به موانع بازدارنده تحصيل در بين دختران با محوريت در مناطق محروم اشاره كرد و آموزش، فرهنگ، اجتماع، اقتصاد و عوامل اقليمي را اصلي ترين موانع پيش روي تحصيل دختران مناطق محروم عنوان كرد.
فضلي در توضيح موانع آموزشي كه در حيطه وظايف آموزش و پرورش قرار دارد، گفت: كمبود معلم زن، عدم همخواني منابع درسي، كمبود امكانات آموزشي، استفاده از روشهاي سنتي آموزشي از سوي معلمان، ناهماهنگي تقويم زماني مدارس با توجه به شرايط برخي از مناطق و دو زبانه بودن برخي از مناطق از عمده ترين موانع آموزشي است.
وي ارتقاي فضا و امكانات مدارس براساس نيازها و شرايط محلي، اعمال يافته هاي علمي و تدوين و اجراي برنامه هاي مناسب، برگزاري كلاسهاي آموزشي ضمن خدمت براي معلمان، ايجاد نشاط و جذابيت در محيطهاي آموزشي، اجراي برنامه هاي توانمندسازي و شناسايي بازماندگان از تحصيل را از جمله اقدامهاي پيشنهادي خود در راستاي رفع موانع آموزشي عنوان كرد.اين كارشناس در توضيح موانع فرهنگي نيز گفت: آداب و رسوم، غيربومي بودن استادان، ازدواج زودرس، بي سوادي خانواده ها و نداشتن اطلاعات از ضرورت و اهميت سواد بخصوص در مادران، دسترسي نداشتن به رسانه ها، جمعيت زياد خانواده و نگرفتن شناسنامه براي برخي از فرزندان دختر از جمله موانع فرهنگي مناطق محروم كشور است.
به گفته وي، بايد در اين مناطق با افزايش سطح آگاهي خانواده ها و افزايش اطلاعات، فرهنگ سازي و به خانواده ها فرصت فكر كردن داده شود كه اين مسأله به دليل ذات فرهنگ، زمان بر است.
كارشناس دفتر «آموزش براي همه»، به موانع اقتصادي نيز اشاره كرد و گفت: كمبود امكانات خانواده ها، نياز به نيروي كار كودكان و اولويت دادن به رفع نيازهاي اقتصادي خانواده ها در مقايسه با تحصيل فرزندان از جمله مسائل مطرح در اين باره است.
به گفته وي، با برطرف شدن نيازهاي اقتصادي خانواده هاي محروم بسياري از مشكلات پيش رو از ميان خواهد رفت.
* فقر اقتصادي و فرهنگي
از سوي ديگر مديركل سابق آموزش و پرورش ابتدايي در گفتگو با خبرنگار ما درخصوص دلايل ترك تحصيل دانش آموزان در دوره هاي ابتدايي و راهنمايي گفت: ترك تحصيل در دوره ابتدايي و راهنمايي دلايل متعددي دارد كه از آن جمله مي توان به مباحث اقتصادي خانواده ها اشاره كرد، به طوري كه والدين فرزند خود را ثبت نام مي كنند، ولي هميشه به دنبال بهانه اي هستند كه دانش آموز را از مدرسه جدا كنند و براي كمك كردن به خانواده به كار وادار نمايند كه اين مسأله در مناطق روستايي و مرزي بيشتر اتفاق مي افتد.
عباس حاجي آقالو با اظهار تأسف نسبت به افزايش ترك تحصيل دانش آموزان مقطع ابتدايي تأكيد كرد: با وجود بهبود كيفيت و كميت شاخصهاي تحصيلي، همچنان شاهد ترك تحصيل دانش آموزان در مقطع ابتدايي هستيم، به گونه اي كه براساس آمارهاي موجود نرخ ترك تحصيل 2/3 درصدي پايه اول ابتدايي در سال 76 و 77 به 2/5 درصد در سال تحصيلي 80 و 81 رسيد.
وي يكي ديگر از دلايل ترك تحصيل را فقر فرهنگي نام برد و افزود: در برخي مناطق خانواده ها به سواد فرزندانشان اعتقادي ندارند كه اين مسأله نيز در مناطقي ديده مي شود كه به رغم وجود مدرسه به دليل فقر فرهنگي مانع تحصيل فرزندان لازم التعليم خود مي شوند.
اين كارشناس مسايل آموزشي در ادامه تصريح كرد: يكي از دلايل ترك تحصيل در مناطق محروم و دور افتاده وجود معلمان كم تجربه يا سرباز معلم در مقاطع پايين است، زيرا اين نوع معلمان از توانايي هاي لازم يك آموزش دهنده بي بهره هستند و در برخي موارد برخورد اين نوع معلمان باعث دلسردي دانش آموز براي رفتن به مدرسه مي شود.
چندي پيش نيز رئيس مؤسسه آموزش از راه دور اعلام كرد: طبق آخرين آمار مستند، دو ميليون و 400 هزار لازم التعليم در سال تحصيلي جاري از تحصيل بازمانده و متأسفانه در يكي از مقاطع تحصيلي از ابتدايي تا پايان متوسطه ترك تحصيل كرده اند.ميرزايي، با تأكيد بر اينكه يكي از مهمترين ابزارهاي جلوگيري از ترك و بازماندگي از تحصيل دانش آموزان ادامه تحصيل از طريق مراكز آموزش از راه دور است، گفت: هم اكنون امكان ادامه تحصيل براي همه دانش آموزان و بزرگسالان داخل و خارج كشور از پايه اول راهنمايي تا پيش دانشگاهي از طريق آموزش از راه دور فراهم شده، اما متأسفانه بسياري از مردم بويژه در مناطق محروم و روستايي به دليل بي اطلاعي از اين موضوع براي ادامه تحصيل با مشكل مواجه شده اند.
وي با تأكيد بر اينكه ثبت نام بزرگسالان در مراكز آموزش از راه دور هيچ محدوديت سني ندارد، اعلام كرد: افرادي كه مشكلات جسمي دارند، يا به دليل تأهل و اشتغال نمي توانند در كلاس درس حضور پيدا كنند، مي توانند با ارائه مستندات كافي از ناتواني در رفتن به مدرسه، از طريق آموزش از راه دور ادامه تحصيل دهند. |