|
* بيتا مهدوي
بر اساس سرشماريهاي انجام شده در سطح كشور، تعداد جمعيت جوان كشور به 24.4 ميليون نفر رسيده است به طوري كه

معادل 35.11 درصد جمعيت كشور را به خود اختصاص داده است. از اين رو كشور ما در مقايسه با كشورهاي ديگر جهان جزو جوانترين كشورها محسوب شده و نيازمند برنامه ريزي صحيح براي آنان است كه در آينده نه چندان دور آينده سازان اين مرز و بوم هستند.
جوان شدن جمعيت كشور كارشناسان بهداشتي كشور را بر آن داشته تا راهكارهاي سازنده اي را براي حمايت از جوانان در نظر بگيرند.
تبعات رشد زياد جمعيت جوان و نبود مديريت نظارت و هدايت در طي اين سالها باعث بالا رفتن آمار بيماريهاي واگيردار، اضطراب، افسردگي و اختلالهاي خاص در ميان آنها شده است.
كارشناسان معتقدند كه جوان بودن جمعيت ايجاب مي كند كه براي آنان الگوهاي نويني ايجاد شود زيرا در اين وضعيت جديد الگو و روشهاي سنتي براي امور جوانان ثمربخش نيست.
يكي از اين الگوهاي نوين، ارائه خدمات آموزشي، تشخيصي و مشاوره درماني است كه توسط اداره سلامت جوانان و نوجوانان وزارت بهداشت قرار است از سال آينده به صورت آزمايشي در كشور اجرا شود.
نياز جوانان به اين بسته خدمات سلامت و چگونگي اين طرح، ما را بر آن داشت تا در گفتگويي با دكتر گلايل اردلان، رئيس اداره سلامت جوانان و نوجوانان مدارس وزارت بهداشت به بررسي بيشتر اين طرح بپردازيم:
* چه عاملي باعث برنامه ريزي و اجراي اين طرح شد؟
** اين طرح يك طرح برخاسته از روند كلي حركت در حوزه معاونت سلامت بود به طوري كه تصميم گرفته شد جمعيت را به گروههاي سني تقسيم كنيم كه يكي از جمعيتهاي مورد هدف ما گروه سني نوجوان و جوان مي باشد و بخش اعظم اين جمعيت در مدارس كشور است و در واقع مي توان گفت زماني اين طرح پا گرفت كه ما خودمان را موظف ديديم كه براي اين گروه سني كه گروه مهمي هم هست يك برنامه ريزي جامع تدارك ببينيم.
به طور كلي بحث راه اندازي و اجراي بسته خدمات سلامت در بخش جوانان در حدود يك سال و نيم قبل مطرح شد و تصميم گيريهاي لازم براي اجراي اين طرح انجام شد و برنامه ريزيهاي خاص براي بيماريها و اختلالهايي كه در اين گروه سني شايع است انجام شد و با توجه به اينكه بيشتر رفتارهاي ناسالم افراد از سن 6 تا 25 سال بيشتر در نوجوانان و جوانان ديده مي شود اين رده سني را در نظر گرفتيم.
* چه بيماريها و اختلالهايي نوجوانان و جوانان اين گروه سني را تهديد مي كند؟
** ما ابتدا يك بررسي از وضعيت موجود در كشور انجام داديم كه در خصوص بيماريها و اختلالهاي غيرواگير بود مانند چاقي، ابتلاي به ديابت نوع دوم، مصرف سيگار و مواردي مانند سوانح و حوادث.
در اين بررسيها دريافتيم كه بي تحركي در اين گروه سني رو به افزايش است به طوري كه نزديك به 40 درصد نوجوانان و جوانان 6 تا 18 سال بيش از دو ساعت را در روز به تماشاي تلويزيون اختصاص مي دهند و نزديك به 4/3 درصد آنان چاق بوده و نزديك به 11 درصد از آنان اضافه وزن دارند.
بيشتر آنان از غذاهاي آماده استفاده مي كنند كه در آينده آنان را دچار بيماريهايي مانند كبد چرب مي كند. خوردن اين غذاها همچنين باعث بالا رفتن سطح كلسترول و تري گليسيريد آنان مي شود.
جوانان و نوجوانان ما به خاطر اضافه وزن در معرض بيماري ديابت نوع دو هستند كه متأسفانه بررسيها نشان مي دهد كه آمار اين بيماري در جوانان و نوجوانان به شدت در حال افزايش است از اين رو بايد به اين جوانان آموزشهاي لازم داده شود.
آخرين بررسيهاي وزارت بهداشت هم در سال 83، نشان مي دهد كه 3.7 درصد افراد 15 تا 25 سال در طول هفته ميوه مصرف نمي كنند و اين در حالي است كه 33.9 درصد اين افراد به طور مستمر و ساير افراد يك تا شش بار ميوه مصرف مي كنند.
همچنين 11 درصد اين افراد در طول هفته از هيچ نوع سبزي استفاده نمي كنند و از سوي ديگر، 53 درصد افراد گروه سني 15 تا 25 سال در طول هفته ماهي مصرف نمي كنند.
نتايج اين بررسيها ما را موظف كرد تا با همكاري ادارات سياستگذاري مانند مركز مديريت بيماريها و سلامت محيط كار، يك برنامه ريزي جامع را براي اين گروه سني تدارك ببينيم.
* خدمات رساني به اين گروه توسط چه كساني و بر اساس چه الگويي انجام مي شود؟
** خدمات رساني توسط بهورز، كاردان و پزشك عمومي يا خانواده با توجه به شرح خدماتي كه براي آنان تعريف كرده ايم انجام مي شود كه تا قبل از اين خدمات در قالب برنامه ريزيهاي خارج از كشور بود و ما خدمات خاصي براي جوانمان كه بر اساس جامعه ايراني خودمان باشد نداشتيم.
استانداردهاي قبلي ما بر اساس استانداردهاي كشورهاي پيشرفته بود و ما از وضعيت كشور خودمان بي اطلاع بوديم.
به عنوان مثال سوانح و حوادث در كشورهاي پيشرفته با سوانح و حوادث در كشور ما متفاوت است و يا راههاي گرايش به اعتياد در هر دو جامعه فرق مي كند از اين رو بايد شرح خدمات را بر اساس جامعه تعريف كنيم و اين خدمات الان از نظر علمي در حال نهايي شدن است.
* با توجه به آزمايشي بودن طرح، آيا در كل كشور انجام مي گردد يا به صورت آزمايشي در شهرستانها اجراء مي شود؟
** اميد واريم كه اين طرح در سال آينده نهايي شود و ما بتوانيم در كشور در يكي دو استان طرح را اجرايي كنيم و بعد آن را به سراسر كشور تعميم دهيم. تاكنون نيز شهرها مشخص نشده اند زيرا كه گسترش شبكه بر اساس سنجش نقاط قوت و ضعفي است كه در دانشگاهها و استانها داريم، پس بايد ابتدا شرايط را برآورد كنيم و بعد نام شهرستانها را اعلام مي كنيم.
* آيا براي اجراي اين طرح هماهنگي هاي لازم با شرايط ارگانها انجام شده است؟
** بله اين هماهنگي براي ما بسيار مهم است زيرا كه در حال حاضر 14 تا 15 ميليون نفر از جمعيت هدف ما در مدارس هستند و ما بايد با وزارت آموزش و پرورش ارتباط برقرار كنيم. در حال حاضر در گروه سني 6 تا 18 سال با آموزش و پرورش همراه و همگام هستيم.
البته ما حركت نويني را در گروه سني 18 تا 25 سال داريم كه تاكنون براي اين رده سني در كشور برنامه مدوني نداشته ايم كه در اين زمينه هم با سازمان ملي جوانان وارد تعامل شده ايم و اين حركت را هماهنگ با سازمان ملي جوانان انجام مي دهيم.
* برخورد اين سازمانها با طرح چگونه بوده است؟
** اين طرح، طرحي خارج از سيستم نيست بلكه برنامه اي است كه تا به حال به صورت غيركلاسيك در كشور انجام گرديده و درحال حاضر به آن يك روند كلاسيك داده و تعريف شده است و برنامه ريزي مدون و شرح وظايف خاصي برايش مشخص گرديده است.
نهادها و ارگانها هم بر اساس نقاط قوت و ضعف خودشان با طرح برخورد مي كردند كه بعدها در يك تعامل بين بخشي سعي كرديم اين نقطه نظرات را تا حد امكان در برنامه هاي طرح بگنجانيم.
* آيا بودجه خاصي براي اين طرح در نظر گرفته شده است؟
** خوب طبعاً ما يك اداره سلامت نوجوانان داريم كه مانند ساير ادارات وزارتخانه هاي ديگر بودجه خاص خودشان را دارند و ما هم از بودجه اين اداره استفاده مي كنيم و بقيه سازمانها هم بودجه خاص خود را دارند به عنوان مثال، سازمان ملي جوانان كه زير نظر رياست جمهوري اداره مي شود بودجه خاص خود را دارد. |