|
چهارمين دوره همايش آيينهاي عاشورايي امسال در راستاي سياستهاي تمركززدايي از پايتخت توسط اداره كل هنرهاي نمايشي در

خارج از تهران و در استان آذربايجان شرقي (تبريز) برگزار شد. اما اين همايش در حوزه برگزاري و عرصه اجرايي انتقادها و نارضايتي هايي را به دنبال داشت كه سعي كرديم آنها را در گفتگويي با «حسين پارسايي»، رئيس اداره كل هنرهاي نمايشي و دبير همايش آيينهاي عاشورايي در ميان بگذاريم.
* آقاي پارسايي برگزاري چهارمين دوره همايش آيين هاي عاشورايي در تبريز با كاستيهايي همراه بوده كه انتقادهاي زيادي را در زمينه برگزاري آن به همراه داشته است...
** انتخاب استان آذربايجان شرقي براي برگزاري همايش چهارم در راستاي سياستهاي تمركززدايي مركز هنرهاي نمايشي صورت گرفته است. جز در چند مورد، از جمله آماده نبودن سالن در روزهاي نخست و به تعويق افتادن چند اجرا به دليل برودت هوا، ستاد اجرايي در تبريز در زمينه برگزاري همايش خوب عمل كرده است.
همان طور كه گفتم مركز هنرهاي نمايشي به دنبال تمركززدايي در مورد رويدادهاي تئاتري از تهران است و سرانجام براي خارج كردن همه اتفاقهاي تئاتري از پايتخت و سفر به استانها بايد از يك نقطه شروع كرد. اگر بخواهيم در اين زمينه به كمال مطلوب برسيم شايد سالهاي سال طول بكشد. اما ما در حال حاضر با هدف توسعه تئاتر به استانها مي رويم و سعي در تكثير اين رويدادها در سراسر كشور داريم. من به عنوان يك تئاتري و يك مدير تئاتر به افقهاي بلندتري مي انديشم و اميدوارم كه موضوع تمركززدايي با پشت سر گذاشتن تجربه هاي تلخ و شيرين چنين جشنواره هايي در آينده به يك نتيجه مطلوب و رضايتبخش منتهي شود. واقعيتها از ديد هيچكس پنهان نيست. ما جشنواره ها و رويدادهاي مختلف تئاتري را به اميد توسعه بخشي و تجربه اندوزي مراكز استانها در سطح كشور گسترش مي دهيم، يعني در استانهايي كه تمايل به مشاركت داشته باشند به توسعه و تكثير رويدادهاي نمايشي خواهيم پرداخت. در حال حاضر نيز من در جايگاهي هستم كه با توجه به برنامه ها و اهداف مورد انتظار مركز بايد قدردان زحمات ستاد اجرايي در تبريز باشم. البته منظورم اين نيست كه نبايد كاستيها و كمبودها را نقد كرد! فكر مي كنم كه برگزاري همايش آيين هاي عاشورايي در تبريز با همه كاستيها دست كم موجب بيرون آمدن اين رويداد از تهران شده است. ضمن اينكه همايش به لحاظ اجرايي نيز فرصتي براي انتقال تجربيات به مركز استان آذربايجان شرقي فراهم آورده كه بايد به عنوان يك اتفاق مهم از آن ياد كرد. اين سياست در مورد رويدادها و جشنواره هاي ديگر نيز دنبال خواهد شد. كما اينكه در مورد برگزاري جشنواره بين المللي تئاتر عروسكي نيز كه جزو اولين اتفاقهاي سال آينده است تا به حال چندين استان اعلام آمادگي كرده اند و ما از همين حالا وارد عمل شده ايم و برنامه ريزيهاي لازم را در اين زمينه انجام مي دهيم. اين رويكرد اگر استمرار و تداوم داشته باشد كليت تئاتر كشور نتيجه خواهد گرفت ولي اگر بخواهيم با ديدن كاستيها و كمبودهاي موقت، عقب نشيني كنيم بايد دوباره به چهارراه وليعصر و تئاتر شهر برگرديم. در حال حاضر اين حركت آغاز شده، مسير مطلوبي را دنبال مي كند و من به شدت دستاوردهاي آن را احساس مي كنم.
* مي توانيد در مورد اين دستاوردها كمي توضيح بدهيد؟
** يكي از مهمترين دستاوردهاي تمركززدايي از پايتخت توسعه فضاهاي نمايش در شهرستانهاي كشور است. همان طور كه در بجنورد (جشنواره تئاتر رضوي) شاهد تجهيز سالنهاي نمايشي بوديم و امروز مي بينيم كه يك نگارخانه در تبريز تبديل به تالار نمايش شده است.
* استان آذربايجان شرقي ناهماهنگي هايي در زمينه برگزاري جشنواره داشت. مثلاً نبود امكان اجراي تعزيه كه از پيش برنامه ريزي شده بود يا مشكلاتي كه براي مجالس پرده خواني به وجود آمد... ظاهراً مديريت استان نتوانست تمام برنامه هاي تعيين شده را اجرايي كند...
** ببينيد، بخش كميته انتخاب اين همايش مثل تمام برنامه هاي ديگر در تهران بود و استان تنها مسؤوليت تدارك و پشتيباني را برعهده داشت. در بجنورد حتي دبير جشنواره از تهران تعيين شده بود. شايد يكي از دلايلي كه موجب شد خود من دوباره دبيري اين همايش را برعهده بگيرم همين هدايت كلان بود. اما در حوزه برگزاري همايش، مواردي كه به مديريت اجرايي برمي گردد برعهده مراكز استانهاست. بله ما اجراي تعزيه را با حضور نخبگان تعزيه كشور براي همايش در نظر گرفته بوديم، اما بايد توجه داشت كه هر استان با توجه به شرايط فرهنگي و سياسي آن، مصلحت هايي را دنبال مي كند و احتمالاً برخي برنامه ها تحت تأثير اين مصالح قرار گرفته اند. يا مثلاً برخي آيينها كه به شمايل و پوشش در تعزيه يا پرده خواني مربوط مي شوند در اين استان با شرايطي مواجهند كه تصميم گيري در مورد آنها برعهده مسؤولان فرهنگي شهر است. مطمئن باشيد كسي يا كساني قصد كوچك كردن اين همايش را نداشته اند.
* خب، با توجه به اين شرايط، چرا استان ديگري براي برگزاري همايش انتخاب نشد؟
** ببينيد، براي برگزاري همايشها و جشنواره ها در استانهاي كشور دو راه وجود دارد؛ اول آنكه يك تيم مجرب از تهران انتخاب شوند، به مراكز استان بروند و در كنار مديران ستادي استان قرار بگيرند و اين مديران استاني برنامه ها را براساس خواسته هاي اين تيم انجام بدهند اما در روش دوم مديران اجرايي استان همه مسؤوليتها را خودشان برعهده مي گيرند. بنابراين تصميم گيريها تا يك جايي به ما مربوط مي شود، اما از يك محدوده به بعد ديگر برعهده مديران اجرايي شهرستانهاست. استان آذربايجان شرقي از استانهاي برگزيده كشور در زمينه فعاليتهاي نمايشي است و در سال 1384 نيز به عنوان يكي از فعالان حوزه توليد و اجراي نمايش امتياز بالايي داشته است. به نظر من مديركل ارشاد اسلامي اين استان، آقاي احمدي منش، با توجه به امتيازهايي كه در اختيار هنرمندان قرار داده و با توجه به نتايجي كه گرفته به نقطه مشتركي در زمينه دستيابي به اهداف مركز هنرهاي نمايشي رسيده باشد.
* آيا مركز هنرهاي نمايشي مي تواند با توجه به شرايط و استعدادهاي برگزاري جشنواره در يك استان، آن را به مديران استان پيشنهاد كند؟
** ببينيد، هر استان و مديريت اداره كل ارشاد اسلامي آن برخي اختيارات فرهنگي دارد كه رديف آن در رديف برنامه توسعه تعيين شده است. ممكن است يك مديركل تمام اعتبارات فرهنگي استان را مثلاً صرف هنرهاي تجسمي كند. ما نمي توانيم اين استان را ملزم به برگزاري يك رويداد نمايشي كنيم.
ما در مركز هنرهاي نمايشي سياستگذاري مي كنيم، بر سياست هايمان اعمال نظارت مي كنيم و در كل نيز نقش نظارتي داريم. اما در حوزه سرمايه گذاري مشكل داريم. حالا گاهي اوقات ممكن است كه استانها با ما تنها مشاركت معنوي داشته باشند. بنابراين اگر در ميان استانها مديركلي نخواست در اين حوزه مشاركت داشته باشد نمي توانيم چيزي را به او تحميل كنيم.
ضمن اينكه بايد قبول كنيم كه خيلي هم به روز نيستيم و نمي توانيم از همين حالا تمام فعاليتهاي سال 87 را برنامه ريزي و مشخص كنيم. اول طراحي مي كنيم، بعد پيش بيني مي كنيم و بعد به اجرا در مي آوريم. حالا در حوزه اجرايي ممكن است كه برنامه ها گاهي با تغييراتي نيز مواجه شوند.
* آيا مركز هنرهاي نمايشي نمي تواند نظارت بيشتري بر برگزاري همايشها و جشنواره ها داشته باشد؟ مثلاً اگر قرار باشد كه همايش سال ديگر هم در استان آذربايجان شرقي برگزار شود؟
** ما نمي توانيم مديريت ستادي خودمان را به مديريت استاني تحميل كنيم. قصد ما تجميع است و در اين گستره قرار نيست كه همه جشنواره ها در يك نقطه متمركز شوند. مسلماً سعي خواهيم كرد همايش آيينهاي عاشورايي را در دوره بعدي به استان ديگري ببريم. بنابراين تمام حوزه هايي كه زير مجموعه مي بينيم را به مراكز استانها خواهيم برد، اما اين بار با مديريت ستادي!
* آيا برگزاري جشنواره ها و همايشهاي سراسري و بين المللي مثل همين همايش آيينهاي عاشورايي يا رضوي و سرانجام جشنواره بين المللي تئاتر عروسكي كه به آن اشاره كرديد در استانها، از كيفيت آنها نمي كاهد؟
** ما نمي توانيم گروههاي نمايش تهراني و امكانات پايتخت را با امكاناتي كه هنرمندان شهرستان در اختيار دارند مقايسه كنيم. تالارها و سالنهاي نمايش شهرستان اغلب استاندارد نيستند و در استانها معمولاً تالار حرفه اي تئاتر نداريم. اما در ضمن نبايد ترس داشته باشيم كه آن شكوه و اقتدار يك جشنواره بين المللي با انتقال از مركز از بين برود. بايد بتوانيم بخشي از اين رويدادها را به استانها منتقل كنيم تا استانهاي ديگر كشور كاستي ها و كمبودهاي امروز را نداشته باشند و آنها را برطرف كنند. يا بايد به كلي قيد تئاتر شهرستان را بزنيم و يا بايد تجربياتي را پشت سر بگذاريم كه روز به روز به ايده آلهاي خود نزديكتر شوند، ولو به قيمت تحمل كمي سختي!
يك نكته را هم نبايد فراموش كرد كه؛ تشكيلات تئاتري تا زماني كه تبديل به سازمان تئاتر نشود و همه در قالب اين سازمان موظف به رعايت و پيروي از برخي اصول نباشند فعاليتهاي ما در اين زمينه ها همواره موضوعي، مناسبتي و شتابزده خواهد بود. تحت اين شرايط مدام با تقاضاي سازمانهاي ديگر مواجه مي شويم و هر ارگاني با موضوعيت خودش، وارد حوزه فعاليتهاي ما مي شود و طبيعي است كه در چنين شرايطي مركز هنرهاي نمايشي به گلوگاه فراز و نشيب تئاتر كشور تبديل خواهد شد.
* در مورد تجميع جشنواره ها و همايشهاي مذهبي هم كمي توضيح مي دهيد؟
** جشنواره تئاتر و دفاع مقدس، جشنواره تئاتر رضوي و همايش آيينهاي عاشورايي در گستره اين تجميع قرار خواهند گرفت و موضوع در اين تجميع، آزاد و با محوريت «دين» است. در حال حاضر در حال تكميل طرح اين تجميع هستيم. اما به هر حال به سادگي نمي توان به نتيجه رسيد. اين جشنواره به صورت وزارتخانه اي به ثبت رسيده و در بحث تجميع بايد به طراحي اصولي و جدي در مورد آنها دست پيدا كنيم و ان شاءا... تجميع به گونه اي باشد كه اين همايشها و جشنواره ها خروجي بهتري داشته باشند.
قصد ما اين است كه در فاصله زماني ميان ولادت حضرت معصومه(س) و ولادت امام رضا(ع) كه دهه رحمت و كرامت است به يك تجميع در برگزاري اين جشنواره مذهبي برسيم. |