|
* محمد رضايي
سرماي استخوان سوز اين شبها آدمي را بي اختيار به ياد كساني مي اندازد كه به هر دليلي مجبورند شبها را در كنار خيابانها به سر ببرند.

آنها ممكن است معتاد يا رانده شده از خانه و اجتماع و يا بيمار رواني مزمن و يا بيمار با خطر شيوع بالا باشند، اما انسان هستند و كرامت انسانيشان به عنوان يك شهروند و هموطن ايراني پابرجاست.
البته با نگاهي به گفته هاي مسؤولان درمي يابيم كه امسال هيچ كارتن خوابي بدون سرپناه و در كنار خيابان شب را به صبح نخواهد رساند و همين گفته ها اندكي انسان را آرام مي كند، اما...
شهرداري كلان شهرها با دريافت يارانه ها مربوط به كارتن خوابها و بي سرپناهها نسبت به احداث و تجهيز مراكز اقامت موقت و گرمخانه ها اقدام كرده اند و افرادي بي خانمان را در اين مراكز پذيرش مي كنند، اما آن چنان كه مسؤولان سازمان بهزيستي اظهار مي دارند، طي دو سال اخير حتي يك ريال به عنوان بودجه كارتن خوابها براي ساماندهي، مداوا و توانمند سازي آنان دريافت نكرده اند.
مسأله كارتن خوابها و بي سرپناهان در خيابان مانده از سال 1382 كه چند نفر از آنان در كنار خيابانهاي تهران جان دادند به يك معضل جدي اجتماعي - حمايتي تبديل شد و رسانه هاي گروهي بويژه روزنامه ها و خبرگزاريها را واداشت تا در يك سرفصل جداگانه به معضل كارتن خوابي بپردازند و راهكارهاي لازم را براي مقابله با آن در شرايط امروز كشور ارايه دهند.
كارشناسان آسيبهاي اجتماعي و جامعه شناسان در اين رابطه معتقد هستند، نگاه به معضل كارتن خوابي بايد به صورت عميق تر و بنيادي تر از وضع فعلي باشد و اصولاً بايد دولت، مجلس و«سمن»هاي حمايتي و امدادي به سويي حركت كند كه اصولاً چيزي به نام كارتن خواب در كشور وجود نداشته باشد و علاج واقعه را قبل از وقوع انجام داد، اما...
دريافت حداقل امكانات حق كارتن خوابهاست
ابوالقاسم مختاري عضو كميسيون اجتماعي مجلس شوراي اسلامي در اين باره به گزارشگر ما اظهار مي دارد: مجلس و دولت در مقابل آحاد جامعه از كارتن خوابها تعهد و تكليف دارند و براي حفظ ارزشهاي انقلاب اسلامي لازم است حل مشكلات اين گونه افراد را مد نظر قرار دهند، زيرا دريافت حداقل امكانات حق كارتن خوابها مي باشد.
وي اضافه مي كند: با گذشت بيش از دو دهه از پيروزي انقلاب هنوز در جامعه ما افراد كارتن خواب مشاهده مي شوند و با توجه به اينكه اين افراد با مشكلات و بيماريهاي مختلف و سوء تغذيه مداوم دست و پنجه نرم مي كنند، لازم است به صورت اورژانس و خارج از نوبت براي حل مشكل آنان از سوي دولت اقدام شود.
اين نماينده مجلس همچنين بيان مي كند: تأمين سرپناه و كمك براي مداواي كارتن خوابهاي بيمار و در نهايت تلاش براي حل مشكلات معيشتي كارتن خوابها و خانواده هايشان بايد به صورت برنامه كاري منظم و مدون از سوي نهادهاي حمايتي تعقيب شود.
وي به تشكيل گرمخانه ها و مراكز موقت شهرداري و بهزيستي اشاره كرده و تصريح مي كند: اين امكانات و ايجاد اين مراكز كار خوبي است، اما با توجه به افزايش كارتن خوابها در روزهاي سرد و فصل زمستان لازم است واحدهاي پذيرايي از آنان افزايش پيدا كند، به گونه اي كه ديگر شاهد مرگ هيچ كارتن خوابي در كشور نباشيم.
غفلت مسؤولان، قابل توجيه نيست
محمد علي مقنيان عضو كميسيون اجتماعي مجلس نيز در بخشي از گفته هايش سخنان برخي از مسؤولان نهادهاي حمايتي درباره كارتن خوابها را مورد اشاره قرار داده و مي گويد: كوتاهي وزير رفاه و ديگر مسؤولاني كه در زمينه حل مشكل كارتن خوابها تكليف دارند، در صورتي كه از انجام وظيفه غفلت كنند، قابل توجيه نيست.
وي تصريح مي كند: هيچ وزير يا مسؤول دستگاه حمايتي نبايد به نوعي با توجيه كوتاهيهاي خودشان مسؤوليت آسيب وارده به كارتن خوابها را به گردن ديگري بيندازند و بهتر است وزير رفاه يا مسؤولان ديگر در صورت نداشتن توانمندي قبول مسؤوليت نكنند و بگذارند افراد توانمند وارد ميدان شوند. مقنيان همچنين تصريح مي كند: در سالهاي گذشته برخي از افراد در وزارت رفاه اعتراض مجلس به مشكل كارتن خوابها را برخورد احساسي تلقي مي كردند و اظهار مي داشتند كه در فرانسه هم كارتن خوابها مي ميرند كه اين نگاه اصلاً قابل پذيرش نيست.
وي اضافه مي كند: اگر قرار باشد مقايسه اي صورت گيرد، بايد به صورت كلي در همه شاخصها اعم از رفاه و فقر اين مقايسه انجام شود و اظهار اين گونه مطالب با شعار عدالت محوري دولت در تضاد بوده و بايد با سرعت هر چه بيشتري نسبت به حل مشكل اقدام شود؛ زيرا تمام افراد چه فقير يا ثروتمند و كارتن خواب همه هموطن و شهروند اين كشور محسوب مي شوند.
كارها ساماندهي شده اند
محمد عادل پناهي كارشناس دفتر حمايتي و امدادي وزارت رفاه و تأمين اجتماعي نيز در گفتگو با گزارشگر ما اظهار مي دارد: در حوزه تأمين حداقل نياز كارتن خوابها، براساس بخشنامه اي كه اين وزارتخانه خطاب به نهادهاي امدادي و حمايتي ذيربط صادر كرده، كارها ساماندهي شده و مشكل اين عزيزان تا حد زيادي حل شده است.
وي مي افزايد: براساس تصميم دولت، ساماندهي افراد كارتن خواب به عهده وزارت كشور و شهرداريها گذاشته شده، اما وزارت رفاه براساس تعهدي كه نسبت به رفع مشكل اين گونه افراد دارد از طريق سازمان بهزيستي نسبت به حل مشكلات كارتن خوابهايي كه جزو جامعه هدف اين وزارتخانه هستند، اقدام و پيگيري لازم را انجام مي دهد.
وي تصريح مي كند: در مرحله اول كارتن خوابها به گرمخانه هاي شهرداري انتقال مي يابند و پس از غربالگري در صورتي كه اين افراد جزو معلولان، سالمندان، بيماران رواني مزمن، كودكان، معتادان، كودكان و زنان سرپرست خانوار باشند، از سوي بهزيستي مورد شناسايي قرار گرفته و در نوبت خدمات ديگري قرار مي گيرند.كارشناس دفتر حمايتي و امدادي وزارت رفاه عنوان مي كند: البته درباره آسيب ديدگان اجتماعي از جمله كارتن خوابها وزارت رفاه و تأمين اجتماعي با سياستگذاري و نظارت راهبردي و رايزني با كارشناسان و صاحبنظران اجتماعي سعي دارد به نحو مقتضي و با توجه به امكانات موجود نسبت به رفع نارساييها اقدام كند.
ساماندهي در بهزيستي كند است
سعيد ستادي، مديركل كميته امداد امام خميني(ره) استان تهران در گفتگو با گزارشگر ما اظهار مي دارد: اين نهاد با مركزيت استان تهران به دليل وجود بيشترين كارتن خواب در پايتخت با اين مقوله در تماس مستقيم است، به گونه اي كه طي ماههاي اخير بيش از 340 كارتن خواب را پذيرش و براي رفع مشكلات آنان اقدام كرده است.وي افزود: مشكل ويژه اي كه در فرآيند پذيرش كارتن خوابها وجود دارد، اين است كه اغلب اين افراد به دليل تماس با مراكز و محيط هاي آلوده با بيماريهاي عفوني و اعتياد مبتلا هستند و از هپاتيت و بيماري رواني مزمن رنج مي برند كه مداوا و درمان اين افراد هزينه زيادي را طلب مي كند.
اين مقام مسؤول در كميته امداد همچنين بيان مي كند: متأسفانه ساماندهي كارتن خوابها از سوي سازمان بهزيستي به كندي صورت مي گيرد و برخي مراكز به دليل بيمار بودن اين افراد از پذيرش آنان خودداري مي كنند، از سوي ديگر شهرداري به دليل هزينه زيادي كه جمع آوري كارتن خوابها دارند، تمايلي به رها كردن آنان با اين احتمال كه دوباره به چرخه كارتن خوابي برگردند، ندارد.
ستادي تصريح مي كند: نبود آمار و اطلاعات مناسب از ديگر مشكلات است، اما براساس شواهد 90 درصد بي سواد و كم سواد و 10 درصد كارتن خوابها از تحصيلات عالي برخوردارند، 15 درصد آنان از شهرستانها به تهران مهاجرت كرده و با استناد به شناسايي از طريق اثر انگشت، حدود 20 درصد اين افراد دوباره به چرخه كارتن خوابي باز مي گردند.
پذيرش 280 كارتن خواب در سازمان بهزيستي
رستمي، مديركل سازمان بهزيستي استان تهران در گفتگو با گزارشگر ما اظهار مي دارد: با وجود اينكه اعتبارات مربوط به خدمت رساني به كارتن خوابها به ما پرداخت نشده، اما سازمان بهزيستي در كلان شهر تهران تا روز چهارم بهمن 87 تعداد 280 كارتن خواب را پذيرش و ساماندهي كرده است.
وي مي افزايد: 52 نفر كارتن خواب نيز كه در غربالگري مراكز گرمخانه اي شهرداري ثبت نام شده اند، سهميه بهزيستي است كه طي روزهاي آينده اين عزيزان را نيز جذب و براي رفع مشكل آنان اقدام خواهيم كرد.
رستمي درباره هزينه نگهداري كارتن خوابها اظهار مي دارد: بهزيستي به ازاي نگهداري از همه كارتن خوابها مبلغ 240 هزار تومان به آسايشگاههاي بخش خصوصي و «سمن» ها پرداخت مي كند و اين مبلغ علاوه بر هزينه هايي مانند تهيه لوازم توانبخشي و تختهاي مددكاري به افراد معلول و بيمار رواني است كه به صورت معمول در مراكز سازمان هزينه مي شود.
مديركل بهزيستي استان تهران همچنين تصريح مي كند: از سال 84 تاكنون كه طرح جمع آوري بيماران رواني، معتادان، سالمندان و زنان سرپرست خانوار كارتن خواب به اين سازمان واگذار شده، مبلغ 17 ميليارد ريال براي حمايت از اين افراد از بودجه جاري بهزيستي هزينه شده است و اين مبلغ به بهزيستي پرداخت شده است و هم اكنون بايد براي جبران كسري بودجه كارتن خوابها و افراد پشت نوبت اقدام لازم صورت گيرد.
100 درصد كارتن خوابها جمع آوري شده اند
سيد نجم الدين محمدي، مديركل آسيبهاي اجتماعي شهرداري تهران در اين رابطه به گزارشگر ما مي گويد: هم اكنون با تمهيدات انجام شده از سوي شهرداري پايتخت و همكاري نواحي شهرداري با طرح جمع آوري كارتن خوابها و متكديان همه كارتن خوابها به ميزان 100 درصد از سطح كلان شهر تهران جمع آوري شده اند.
وي مي افزايد: از ارديبهشت سال جاري تاكنون 70 درصد متكديان و همه كارتن خوابها جمع آوري و ساماندهي شده اند و اوضاع هم اكنون در حال كنترل است و گرمخانه ها و مراكز اقامتي شهرداري به اين افراد سرويس لازم را ارايه مي دهند.
مديركل آسيبهاي اجتماعي شهرداري تهران تصريح مي كند: كارتن خوابها و متكديان جمع آوري شده براساس نوع مشكلات جسمي، روحي و خانوادگي طبقه بندي مي شوند و پس از غربالگري افراد معتاد به مراكز بازپروري و حرفه آموزي ارجاع داده مي شوند تا پس از دريافت گواهي سلامت و مهارت به جامعه بازگردند.
او بيان مي كند: افراد دچار معلوليت جسمي و ذهني بيماران رواني براي نگهداري و مداوا و طي كردن مراحل توانمندسازي به سازمان بهزيستي فرستاده مي شوند و رفع نيازهاي اجتماعي و حمايتي آنان از سوي بهزيستي انجام مي گردد.
محمدي در پايان ضمن دعوت از مردم براي معرفي افراد نيازمند به شهرداري تصريح مي كند: درفرآيند جمع آوري كارتن خوابها افراد غير بيمار و غيرمعتاد كه نيازمند هستند، براي رفع مشكل به كميته امداد معرفي مي شوند. |