|
در حوالي امروز- تكتم بهاردوست: كشف اتفاقي يك ظرف از دوره اي كهن در سال 1380 توسط يك روستايي در منطقه «كنار صندل»
جيرفت، زمينه آغاز كاوشهاي باستان شناسي را در اين منطقه فراهم كرد. اين منطقه كه تاكنون شش فصل كاوش به خود ديده است توانسته در مناطق كنار صندل جنوبي و شمالي، گورستان مطوط آباد با كشف آثار معماري متعلق به تمدن هليل رود و ثبت بيش از 80 محوطه باستاني حقايق جالبي را از تمدن بين النهرين به جهانيان معرفي كند.
تمدن هليل رود در پنج فصل گذشته
نتيجه نخستين فصل كاوشها از اين مناطق و نيز مطالعه اشياي بازپس گرفته شده از حفاران غيرمجاز نشان داد اين آثار به نيمه نخست هزاره سوم پيش از ميلاد تعلق داشته و در آن مدت منطقه جيرفت بزرگترين مركز صنعتي توليدات سنگي و فلزكاري در تمدن شرق بوده است، اما در دومين و سومين مرحله از فصل كاوشها، يافته هاي مهمتر ديگري از حفاريهاي تپه هاي كنار صندل شمالي و جنوبي و ديگر محوطه هاي باستاني به دست آمد. شناخت بقاياي معماري خشتي متشكل از توده هاي بزرگ و ديوارهاي قطور ساخته شده از خشت و ظروف، قطعات سفالي، سنگ صابون، سنگ مرمر، مفرغ، شيشه و به ويژه كشف بخش كوچكي از يك اثر مهم استوانه اي، كه بر روي آن علائم خط ديده شده بود، توانست چهره باستان شناسي ايران و به خصوص شرق اين ديار كهن را به طور كامل دگرگون سازد. كه به همين خاطر باستان شناسان فصل سوم باستا ن شناسي جيرفت را موفق ترين كاوش سال 83 مي دانند.
در ادامه اين روند و در چهارمين فصل اين كاوشها نيز آثار و شواهد چشمگيرتري از بقاياي تمدن حوزه فرهنگي هليل رود عنبرآباد و جيرفت به دست آمد كه تاريخ باستان شناسي جهان را تغيير داده و همگان را متحير كرد.
براساس اين يافته ها، ساكنان اين منطقه به دليل بعد فرهنگي از مردم ديگر سرزمينهاي شناخته شده هم عصر، همچون دره سند، بين النهرين و مصر چندين پله فراتر بوده، چنان كه كشف ظروف سنگي و اشياي مفرغي نشان مي دهد كه هنروران آن زمان نه تنها زير نفوذ تمدني خاص نبوده اند، بلكه مكاتب مدوني نيز در كنار خود داشته اند. با اين همه آنچه در چهارمين فصل كاوشها مورد توجه بسيار قرار گرفت كشف 300 مهر با ارزش به همراه اشيا و آثار قيمتي و نفيس بود كه نشان مي داد ساكنان اين حوزه مردماني تاجر پيشه و بازرگان بوده اند و كنار صندل يكي از مراكز بزرگ تجاري در ايران باستان بوده است. سير مطالعات در اين مناطق به گونه اي پيش رفت كه در 5 فصل پيشين كاوشهاي باستان شناسي در اين منطقه و به دست آمدن نتايجي جديد از تمدن جيرفت، نظريه هاي باستان شناسي در مورد تمدنهاي شرق بار ديگر تغيير يافت و موجب شگفتي كارشناسان شد.
اما آخرين فصل كاوش
اما ششمين فصل كاوش هفته گذشته به اتمام رسيد.
دكتر يوسف مجيدزاده، سرپرست هيأت كاوش در اين باره به خبرنگار ما مي گويد: ششمين فصل كاوش به دلايل بارشهاي فصلي، نيروي اندك و نبود بودجه كافي و... به مدت يك ماه و نيم برگزار شد ولي در مجموع نتايج خوبي را براي ما در بر داشت.
وي ادامه داد: يكي از كارهاي ما در اين فصل كاوش، تعيين ابعاد و شكل اصلي ديوار بيروني قلعه اي بود كه در فصل پنجم كاوشها كشف كرده بوديم كه در زمان خود ارتفاعي 25 تا 26 متري داشته است.
وي درخصوص نتايج اين فصل كاوش چنين گفت: متأسفانه ما در اين فصل كاوش نتوانستيم در قبرستان مطوط آباد كار كنيم چون همكاران خارجي ما نتوانستند به موقع خودشان را برسانند.
وي ادامه داد: در پي تكميل كشفياتمان در فصل چهارم كه كشف مهرهايي با قدمت 3 هزار ساله بود، در اين فصل كاوش، دوره كهن تري از مهرها را پيدا كرديم و قدمت آثار كشف شده به دو هزار و هفتصد سال پيش از ميلاد بر مي گردد كه نشان از شكوفايي صنعت در اين منطقه دارد.
مجيدزاده در تكميل توضيحات وكشفيات گذشته در مورد قدمت تمدن هليل رود چنين گفت: با توجه به آزمايشها ومطالعات ما مشخص شد كه منطقه هليل رود تمدني كهن داشته و تمدن جيرفت از تمدن بين النهرين، قديمي تر و وسيع تر بوده است و نيز مشخص شد جيرفت بزرگترين مركز تجاري جهان بوده است.
وي ادامه داد: وجود شرايط مطلوب آب و هوايي در جيرفت و وجود انواع محصولات كشاورزي، اين منطقه را در دوره باستان به بهشت جهان تبديل كرده بود. وي گفت: ما با كشفيات جديد مي توانيم ادعا كنيم كه خاستگاه تمدن در منطقه جيرفت در جنوب شرقي ايران بوده است.سرپرست هيأت باستان شناسي كاوشهاي باستاني جيرفت از حفاظت معبدي كه طي پنجمين فصل كاوشهاي باستان شناسي كشف شده بود، در آينده نزديك خبر داد و درخصوص اقدامهاي حفاظتي اين معبد به خبرنگار ما گفت: شركتي سال گذشته طي قراردادي موظف به حفاظت از اين معبد شد كه متأسفانه تا به امروز به تعهد خود عمل نكرده است و ما امسال تاكنون با چند نايلون و داربست از آن محافظت كرده ايم ولي اينها كافي نيست و اين معبد به مرور زمان به خاطر رطوبت و نمك در معرض خطر است، گرچه اين معبد از خشت و گل است و از سطح زمين فاصله دارد ولي به خاطر حفاريهايي كه انجام گرفته آب خيلي راحت به آن نفوذ مي كند و موجب نابودي آن مي شود.
مجيدزاده همچنين به كشف يك مجسمه منحصربه فرد در اين منطقه اشاره كرد و درباره مشخصات آن چنين گفت: اين مجسمه كه تا به حال هيچ گزارشي مبني بر وجود مجسمه اي بزرگتر از آن در هزاره سوم پيش از ميلاد در مشرق زمين ديده نشده است، مجسمه انساني است با ارتفاع 180 سانتي متر كه دامني از اخراي قرمز با مثلثهاي كوچك و بالاتنه اي برهنه دارد كه شالي به دور كمر بسته است. اين مجسمه متعلق به يك مرد و متعلق به چهار هزار و پانصد سال پيش مي باشد كه از يكي از تالارهاي بيروني اين دژ و از دل ديوار بيرون آمده است. جايي كه احتمال مي دهيم محل عبادت شخصي حاكم بوده است.
وي ادامه داد: متأسفانه اين مجسمه به دليل خشتي بودنش، قابليت انتقال به مكاني ديگر را ندارد و امكان شكستنش وجود دارد.وي تأكيد كرد: ما تاكنون هزينه هاي زيادي براي حفاظت از آن انجام داده ايم از قبيل ساختن قفسي شيشه اي كه البته كافي نيست.وي درخصوص فصلهاي بعدي كاوش گفت: از 15 آبان تا آخر دي ماه سال آينده بهترين زمان براي كاوش در اين منطقه است. مجيدزاده در پاسخ به اين پرسش كه تصور مي كنيد اين منطقه احتياج به چند فصل ديگر كاوش دارد، گفت: همين قلعه اي كه در فصلهاي قبل كشف شده فقط سي سال زمان خواهد برد و حفاري در شهري كه وسعتش حدود دو سه كيلومتر است سالها زمان خواهد برد و اين كاملاً طبيعي است.وي در پايان گفت: متأسفانه ما فقط يك تيم هستيم كه كار مي كنيم و من اميدوارم تيمهاي ديگري از جوانان و تازه نفسها براي كمك به كاوش در اين منطقه بيايند. |
