|
امروزه شايد يكي از متداولترين عبارات، عبارت «مديريت ديجيتال» است. هدف اين مقاله، پيشنهاد ديدگاه هاي پژوهشي براي مديريت ديجيتال است. بدين منظور «مديريت ديجيتال» به عنوان «مديريت كسب وكار در اقتصاد ديجيتال» تعريف و ويژگيهاي اصلي اقتصاد ديجيتال از نظر نيازهاي كاركردي مديريت كسب وكار تحليل مي شود. «شبكه»، «ديجيتال شدن» و «دانش» به عنوان سه مشخصه اصلي اقتصاد ديجيتال مورد توجه قرار گرفته و آثار آنها بر محصول، فرايند، سازمان، بازار و ساختار صنعت تحليل شده است. سپس معماري كاركردي مديريت ديجيتال با استفاده از كاركردهاي جديد مورد نياز كسب وكار و تعدادي از موضوعات جديد پژوهشي مبتني بر اين معماري، مورد بحث قرار مي گيرند.
****
در طول دهه هاي اخير نوآوريهاي فني در حوزه رايانه و ارتباطات امكان تغييرات بنيادي ساختاري در ويژگيها و مشخصه هاي محصولات و خدمات، ساختار و پويايي هاي سازماني، ساختار و كارآيي بازار و سازمانهاي صنعتي را فراهم ساخته است. اين آثار به قدري گسترده و عميق است كه اكثر افراد چنين تغييراتي را به عنوان يك تغيير پارادايم بنيادي از اقتصاد سنتي به اقتصاد ديجيتال به شمار مي آورند.بيشتر تلاشهاي تحقيقي به موضوعات پژوهشي مرتبط با جنبه هاي فني، كاركردي، سازماني، فرهنگي و ساختاري اقتصاد شبكه اي ديجيتال اختصاص يافته است. اما اين ديدگاه ها به قدري از يكديگر متفاوتند كه يك ديد كلي و هماهنگ بر اقتصاد ديجيتال و موضوعات كسب وكار مديريت وجود ندارد.
هدف اين مقاله، ارائه يك ديد وسيع تر به موضوعات جديد كسب و كار يا موضوعات مديريت ديجيتال و پيشنهاد ديدگاه هاي پژوهشي مختلف براي برخورد با اين مسائل و موضوعات است. در اين مقاله «اقتصاد اطلاعات» كه تركيبي از همه كالاها و خدمات اطلاعاتي مثل نشريات، سرگرمي، خدمات پژوهشي، حقوقي و بيمه و مانند اينهاست، بخش مهمي از اقتصاد ديجيتال را تشكيل مي دهد.
ديدگاه هاي پژوهشي مديريت ديجيتال
همان طور كه در مقدمه اشاره شد، نگرشهاي مختلفي نسبت به اقتصاد ديجيتال وجود دارد كه ديدگاه هاي مختلفي براي مديريت ديجيتال ارائه مي كند. دو نگرش متفاوت در اينجا داراي ارزش هستند. براساس نگرش فرايند كاركردي، اقتصاد ديجيتال داراي مكانيزمهاي خودكار، عمليات متقابل اجزاي مدولار، مشتري محور، آزاد از حساسيت، زنجيره هاي تأمين جهاني و اجتماعات مجازي است. برعكس، بر اساس نگرش فرايند اجتماعي، اقتصاد ديجيتال يك محصول اجتماعي است. اقتصاد ديجيتال، به شكل ساختمان در حال تكاملي است كه با انرژي و تلاشهاي جمعي، علاقه منديها و نوآوريها، نگرشها و ارزشها، در ارتباط است.
تصور كنيد صحت هيچ يك از اين دو نگرش به صورت عملي اثبات نشده باشد، ولي چون اين نگرشها ديدگاه هاي مختلفي براي مديريت ديجيتال ارائه مي كنند، كاملاً مفيد هستند.براي مثال، ديدگاه بازار«اسميت»، «بيلي» و «برين جلف سون» ممكن است نگرشي مربوط به نگرش فرايند كاركردي باشد. در حالي كه، ديدگاه اجتماعي- فني كلينگ و لمب يك نگرش متعلق به نگرش فرايند اجتماعي است كه بر اكولوژي در سازمانها تاكيد دارد.
بر اساس ديدگاه بازار، تغييرات كارايي بازار، تغييرات كانال بازاريابي و ساختار بازار به عنوان نيروهاي محرك اصلي براي تغيير محيط جاري كسب وكار به محيط هاي آتي شناسايي شده اند. به منظور پايداري در محيط هاي متغير كسب و كار، كاركردهاي كسب وكار بايد به طور مناسبي با تغييرات بنيادي ساختاري در اقتصاد ديجيتال مطابق باشند. عوامل اصلي تعيين كارآيي بازار، شامل سطوح قيمتها، كشش پذيري قيمت، پراكندگي قيمت و فهرست هزينه است. همچنين فرايند اصلي تغيير ساختاري، فرايند سه مرحله اي واسطه گري متقابل، واسطه زدايي و واسطه گري متقابل مجدد است. برعكس، ديدگاه هاي اجتماعي- فني بر تطبيق وظايف كسب وكار با فرايند اجتماعي پياده سازي فناوري اطلاعات، مديريت دقيق محركهاي سازماني براي تغيير و در نهايت، بر مديريت شايسته ماتريس كسب وكار، خدمات، افراد، سابقه فناوري و مكان يابي، تاكيد مي كنند.
در مقابل اين ديدگاه ها، ديدگاه علم محاسبه اي سازمان كارلي(Carley,1999)، نگرش يكپارچه اي را با تركيب عامل مصنوعي شبيه روباتها و فناوري اطلاعات هوشمند در شبكه سازمانها ارائه كرد. ديدگاه او، افراد و سازمانها را در اكولوژي شبكه ها قرار مي دهد و با استفاده از دانش مربوط، به توزيع عاملها و دانش در طول اين شبكه ها، رفتار سازمان را شناسايي و پيش بيني مي كند.
نگرشهاي پژوهشي جديد
دو ديدگاه پژوهشي ديگر براي مديريت ديجيتال پيشنهاد مي شود؛ يكي نگرش معماري و ديگري نگرش يكپارچه تكاملي. اينكه چگونه اين كاركردها مي توانند با تكيه بر زيرساخت شبكه ديجيتال و پايه فناوري اطلاعات به طور كارآمد به سه هدف شكل گيري صنعت ديجيتال آن لاين، انجام كارهاي نوآور، جديد و مخاطره آميز و نوآوري در بازارهاي مالي دست يابند، از ديگر موضوعات مهم پژوهشي است.
نتيجه گيري
در اين مقاله، ديدگاه هاي مختلف پژوهشي در زمينه مديريت ديجيتال مطرح و پيشنهادهايي در تكميل ديدگاه هاي موجود نسبت به اقتصاد ديجيتال ارائه شد. نگرش معماري و نگرش يكپارچه اي كه پيشنهاد شد، در شناخت روابط متقابل ميان اجزاي كاركردي و ساختاري اقتصاد ديجيتال و مديريت ديجيتال مفيد هستند. همچنين، نگرشها به عنوان ابزاري براي تعريف و ارزيابي مسايل و موضوعات پژوهشي آينده مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
اين نگرشها نحوه ايجاد زيرساخت شبكه ديجيتال، نحوه توسعه و اجراي كارآمد استراتژي كسب و كار الكترونيكي مبتني بر شبكه، نحوه ايجاد و توسعه يكپارچه مكانيزم ارزش آفريني شبكه كسب و كار و در نهايت، نحوه موفقيت در نوآوري و خلاقيت با استفاده از اطلاعات و فناوري شبكه ديجيتال را در بر مي گيرند. تركيب اين موضوعات با نگرش هاي اجتماعي- فني، نتايج تحقيقاتي ارزشمندي را ارائه خواهند داد.
مترجم: حسين عباسي اسفنجاني
منابع:1- SUK-GWON CHANG, RESEARCH PERSPECTIVES FOR DIGITAL
MANAGEMENT
2- ماهنامه تدبير، شماره 185 |