|
* سعيد كوشافر
زماني (حدود 2 ماه قبل) كه يكصد و چهل و ششمين نشست وزيران اوپك در ابوظبي پايان يافت، كمتر مي شد بيانيه پاياني اين اجلاس را پيش بيني كرد.

اين بيانيه در زماني صادر شد كه قيمت نفت اوج گرفته بود، ماهها از افزايش 500 هزار بشكه اي توليد نفت اوپك كه مصوب اجلاس يكصد و چهل و پنجم بود مي گذشت و اتفاقاً درست بعد از اين افزايش، قيمتها روند صعودي يافته بود.
فشار غرب افزايش يافته و بروز برخي بحرانها در اقتصاد آمريكا و كاهش رشد اقتصاد جهاني نيز تا حدودي توليدكنندگان نفت را تهديد مي كرد، در عين حال آنچه از اين اجلاس بيرون آمد چيزي نبود كه مصرف كنندگان انتظار داشتند.
در بيانيه پاياني اين نشست اين گونه عنوان شده است: «كنفرانس وزيران اوپك با بررسي چشم انداز بازار نفت از جمله برآورد آمارهاي عرضه و تقاضا براي سال 2008 ، به ويژه نيمه اول و دوم اين سال به اين نتيجه رسيد كه اصول بنيادي بازار بدون تغيير باقي مانده است و بازار از عرضه نفت كافي بهره مي برد و ذخاير تجاري نفت خام و فرآورده هاي نفتي در سطوح مناسبي قرار دارند.»در اين بيانيه همچنين عنوان شده بود: با توجه به نياز به بررسي دقيق بازار نفت در ماههاي پيش رو يك نشست فوق العاده در تاريخ جمعه اول فوريه (12 بهمن) در وين برگزار كند.
* در 60 روز گذشته
و اما در شصت روز گذشته از اجلاس 146 تا اجلاس 147 كه صبح جمعه12بهمن در هتل اينتركنتينانتال وين گشايش مي يابد، بازار نفت 60 روز پرالتهاب را پشت سر گذاشت.
علاوه بر آن در اين مدت بهاي نفت در بازار جهاني چالشهاي زيادي را پشت سر گذاشت و پس از يك فراز ابتداي سال 2008 به رقم 90 دلار رسيد، قيمتي كه موافق مزاج اوپكي ها بود.
در عين حال كاهش رشد اقتصادي ايالات متحده و در پي آن كاهش رشد جهاني اقتصاد كه به ادعاي كشورهاي مصرف كننده، ناشي از گراني نفت بود، باعث شد برخي از دست اندركاران اوپك خواستار بررسي دقيقتر شرايط شوند و حتي اظهار كنند چنانچه نياز باشد حاضرند از افزايش توليد اوپك دفاع كنند.
سفر جورج بوش، رئيس جمهور آمريكا به خاورميانه و رايزنيهاي وي با رؤساي كشورهاي توليدكننده نفت نيز از جمله مواردي بود كه باعث شد برخي وزراي نفت در مقابل درخواست وي براي افزايش توليد اندكي سست شوند و مسأله را به اجلاس 147 وزيران اوپك حواله دهند.
اين در حالي است كه به گزارش بلومبرگ 29 نفر از 32 كارشناسي كه در نظرسنجي اين رسانه شركت كرده اند بر اين باور بودند كه اجلاس 147 به درخواستهاي جورج بوش پاسخ منفي داده و افزايش توليد نخواهد داشت.
به گزارش بلومبرگ بهاي نفت در ماه جاري ميلادي با 5/3 درصد كاهش به حدود 90 دلار رسيد و اعضاي اوپك خواهان كاهش بيشتر اين قيمت نيستند.
تحليل بلومبرگ اين است كه كاهش رشد اقتصادي آمريكا- بزرگترين مصرف كننده انرژي در جهان- و اوضاع نابسامان اقتصادي اين كشور موجب كاهش تقاضا براي نفت و كاهش قيمت شده است، اين در حالي است كه با نزديك شدن به روزهاي پاياني فصل زمستان در نيمكره شمالي، ميزان مصرف نيز رو به كاهش مي گذارد.
* مخالفان افزايش
طي روزهاي اخير موضعگيري اعضاي اوپك حاكي از آن است كه مخالفان افزايش توليد در اكثريت قرار گرفته اند، هر چند بر اساس تجربه گذشته اوپك، زياد نمي توان روي اين اظهارات تحليل ارائه داد. در نشست 145 نيز عربستان كه تنها موافق افزايش توليد بود، نظر خود را به كرسي نشاند و رايزني هاي آنها با كشورهاي عضو در روز آخر پاسخ داد.
اكنون نيز در ميان كشورهاي عضو، عربستان كه ميزبان درخواست بوش براي افزايش توليد بوده، اتفاقاً ظرفيت براي افزايش توليد نيز دارد و البته اظهارات دوپهلوي وزير نفت اين كشور نيز به درخواست رئيس جمهور ايالات متحده آمريكا متمايل تر است. اما در مقابل وزراي نفت تعداد ديگري از كشورهاي عضو اوپك در مقابل افزايش توليد موضع قاطع و منفي خود را ابراز كردند.
نوذري وزير نفت جمهوري اسلامي ايران كه اتفاقاً رئيس كميته نظارتي اوپك نيزهست با بيان اينكه شرايط بازار نفت با ثبات است و نفت كافي در بازار وجود دارد، اظهار مي دارد: هم اكنون به عرضه نفت بيشتر در بازار نيازي نيست.
وي مي افزايد: با توجه به اينكه رفته رفته به ماه هاي گرم سال نزديك مي شويم افزايش توليد اوپك توجيهي نخواهد داشت.
وي در عين حال در مورد كشور متبوعش- ايران- اظهار مي دارد: ايران تا تشكيل جلسه بعدي اوپك وضعيت موجود خود را در ارتباط با توليد نفت حفظ مي كند.
در عين حال وزير نفت نيجريه كه تا چند روز قبل از افزايش توليد در صورت نياز سخن مي گفت، در آخرين موضعگيري تأكيد مي كند؛ هيچ دليلي براي تغيير سقف توليد توافق شده اوپك وجود ندارد.
عبدا...العطيه وزير نفت قطر نيز به بلومبرگ ابراز مي كند نيازي به توليد بيشتر اوپك وجود ندارد.
وزير نفت ونزوئلا نيز اظهار مي دارد: اصول بنيادين بازار نشان مي دهد نفت كافي در بازار موجود است و عرضه نفت نيز كافي مي باشد.
* نگراني از آينده
ناگفته پيداست كه اعضاي اوپك به عنوان كساني كه در بازار نفت نقش اصلي را ايفا مي كنند نگران وضعيت بازار در آينده باشند.
كاهش رشد اقتصاد آمريكا و مشكلات ناشي از آن از جمله مواردي است كه بايد به دقت مورد بررسي قرار گيرد و حتي برخي بر اين باورند كه با بررسي تبعات اين مسأله اين احتمال وجود دارد كه اوپك نسبت به كاهش توليد تصميماتي اتخاذ كند.
«مركز مطالعات جهاني انرژي» سازماني است كه اعلام كرد اين احتمال وجود دارد كه سازمان كشورهاي صادركننده نفت (اوپك) به منظور حفظ درآمدهاي نفتي، توليدش را كاهش دهد، هر چند اين سازمان در ادامه گزارش خود عنوان مي كند كاهش توليد اوپك موجب كاهش بيشتر رشد اقتصادي خواهد شد.
بنابراين گزارش، نگراني از ركود اقتصادي در آمريكا، دورنماي تقاضاي نفت را در سال 2008 با تيرگي و ابهام رو به رو كرده است.
در راستاي همين مطلب رويترز گزارش داد رشد اقتصادي جهان كه در سال 2007 برابر 3/5 درصد بود در سال 2008 به 7/4 درصد كاهش خواهد يافت، در ادامه نيز كاهش قيمت نفت طي روزهاي اخير به همين مسأله نسبت داده مي شود.
در همين حال اوپك نيز به نتايج مشابهي دست يافت و در گزارش ماده ژانويه خود برآورد تقاضاي جهاني نفت در سال 2008 را نسبت به گزارش پيشين ثابت نگه داشته و پيش بيني كرده تقاضاي جهاني نفت خام در سال ميلادي جاري روزانه به 87 ميليون بشكه برسد.
بر اساس اين برآورد اوپك تقاضا براي نفت اين سازمان در سال 2008 به طور ميانگين 31 ميليون و 520 هزار بشكه در روز باشد كه نسبت به سال قبل 307 هزار بشكه در روز كاهش خواهد يافت.
شكيب خليل رئيس اوپك و وزير نفت الجزاير نيز در اين خصوص اظهار مي دارد: تقاضاي نفت و بهاي آن از افت رشد اقتصادي جهان متأثر مي شود و در صورت گسترش بحران اقتصادي آمريكا، اوپك بشدت اين موضوع را دنبال خواهد كرد.
وي با بيان اينكه بهاي 100 دلار براي هر بشكه نفت لزوماً قيمت خيلي بالايي نيست، يادآور مي شود: كاهش رشد اقتصادي در جهان، كاهش تقاضاي نفت را به دنبال داشته است و بي ترديد بر سطح بهاي نفت اثر خواهد گذاشت.
* اظهارات نماينده ايران
در همين راستا نماينده ايران در هيأت عامل اوپك تصريح مي كند: تقاضاي جهاني نفت اوپك در سال جاري ميلادي، 280 هزار بشكه كمتر از تقاضا براي سال 2007 خواهد بود.
حسين كاظم پور اردبيلي درباره عرضه و تقاضاي جهاني نفت مي گويد: توليد جهاني نفت خام در سال 2008 يك ميليون و 580 هزار بشكه افزايش مي يابد، در حالي كه يك ميليون و 300 هزار بشكه تقاضا وجود دارد.
وي درباره پيش بيني آژانس بين المللي انرژي از تقاضاي جهاني نفت در سال آينده خاطرنشان مي كند: آمار آنها تقاضاي جهاني را بيشتر و توليد غير اوپك را كمتر نشان مي دهد و سعي دارند تقاضاي نفت اوپك را بيشتر عنوان كنند، اما اين مراكز در طول سال تجديدنظر كاهش مي كنند و دوباره به اعداد اوپك مي رسند.
وي در توجيه اين نكته تصريح مي كند: تداوم قيمتهاي بالاي نفت خام توسعه ميدانهايي را كه اقتصادي نيستند توجيه پذير و گزينه هاي جديد انرژي را وارد بازار مي كند و بدين ترتيب سهم غير اوپك در بازار بالا مي رود.
در همين حال اجلاس داووس كه چندي قبل پايان يافت به مكاني براي تكرار تقاضاي افزايش توليد نفت اوپك تبديل شد، علاوه بر مسؤولان كشورهاي مصرف كننده و از جمله آمريكا و اتحاديه اروپايي، رئيس سازمان بين المللي انرژي تأكيد كرد اوپك بايد به منظور كاهش قيمت نفت و افزايش ذخاير جهاني، توليد خود را افزايش دهد.
نوبوتا ناكا افزود: ميزان ذخاير جهاني بشدت در حال كاهش است و قيمت نفت نيز بشدت روند صعودي دارد.
* انتخاب دشوار
صبح روز 12 بهمن ماه وزراي نفت كشورهاي عضو اوپك در حالي وارد جلسه در وين خواهند شد كه در مقابل انتخاب دشواري قرار دارند.
از يك سو كشورهاي مصرف كننده و به ويژه آمريكا قرار دارد كه لابي ها و رايزني هاي گسترده اي با كشورهاي همسو در اوپك انجام داد و حتي بالاترين مقام اين كشور درخواست افزايش توليد نفت را مطرح كرده است.
از سوي ديگر وضع نامشخص اقتصادي ايالات متحده به عنوان بزرگترين مصرف كننده انرژي و كاهش رشد اقتصادي جهان قرار دارد و برآوردهايي كه حاكي از كاهش تقاضاي نفت در بازار است.
تحليلها حاكي از آن است در شرايطي كه طي روزهاي گذشته روند افزايش قيمت نفت جاي خود را به كاهش داده و در حد 90 دلار متوقف شده است، بهترين گزينه پيش روي اعضاي اوپك حفظ سقف توليد كنوني و اتخاذ هر تصميم ديگر به اجلاس بعدي اوپك در 10 اسفند ماه است.
از طرفي اين امكان نيز دور از انتظار نيست كه مانند اجلاس 145 وزراي اوپك، رايزني ها كارگر افتاده و كشورهاي عضو در نهايت به خاطر نگراني از تأثير قيمت نفت بر اقتصاد جهاني، با افزايش توليد موافقت كنند كه بي ترديد تأثيرات خود را در بازار به شكل كاهش قيمت نمايان خواهد كرد.
بايد منتظر ماند و ديد كه آيا اراده سياستمداران بر اوپك غلبه خواهد كرد يا اين سازمان تسليم آمارها و برآوردهاي منطقي خواهد شد. |