|
گروه هنر: كتاب سال جمهوري اسلامي ايران يكي از معتبرترين و مهمترين جايزه هاي فرهنگي، ادبي و هنري كشور است كه چند روز

پيش بيست و پنجمين دوره برگزاري خود را با معرفي برگزيدگان در رشته هاي مختلف، تجربه كرد. با توجه به اهميت و محوريت خاص اين جايزه و ضرورت ارتقاي روزافزون آن طي گزارشي كه از نظرتان مي گذرد به بررسي زواياي مختلف اين رويداد بزرگ فرهنگي پرداخته ايم.
عبدالعلي دستغيب:داوري صحيح، شايعات را از بين مي برد
مبلغ جايزه چندان مهم نيست، همين كه اعضاي هيأت داوران كتابي را مي خوانند و آن را انتخاب مي كنند و اين اثر در مطبوعات و رسانه هاي ديگر معرفي مي شود، نوعي تشويق براي نويسنده به شمار مي آيد.
عبدالعلي دستغيب در گفتگو با ستاد خبري بيست و پنجمين دوره كتاب سال جمهوري اسلامي ايران با بيان اين مطلب گفت: نقد و بحث كتاب برگزيده در مطبوعات اهميت بيشتري دارد، در گام اول ديگران نيز ترغيب مي شوند كه اثر را مورد مطالعه قرار دهند و در گام دوم هم اگر استعدادي داشته باشند، مشغله و ذهنيت خود را صرف پيشبرد فرهنگ مي كنند.اين منتقد و مترجم، تصريح كرد: اين فكر در همه جاي دنيا وجود دارد كه در رشته هاي ادبي، هنري، فرهنگي، صلح، فيزيك و علوم ديگر، از فعاليتهايي كه صورت مي گيرد، قدرداني مي شود و اذهان عمومي را متوجه اهميت يك كتاب ارزشمند مي كنند.

دستغيب كه كتاب «فلسفه و حقيقت» اش نيز به مرحله دوم داوري كتاب سال راه يافته بود، افزود: بسياري از شاعران قديم بعد از سرودن شعرهاي خوب هم صله دريافت مي كردند و هم محبوب مردم مي شدند، اما در عصر جديد اين قدرداني به صورت جوايز علمي دوماهه، شش ماهه يا يك يا دو ساله درآمده است. وي اظهار داشت: اصل فكر خوب است، ولي تجربه نشان مي دهد گاه مي بينيم كتابي انتخاب مي شود كه نمونه خوبي نيست و دقت لازم در گزينش كتاب و افرادي كه داوري را برعهده دارند نمي شود.اين منتقد خطاب به مسؤولان فرهنگي كشور، يادآور شد: چون كار مهمي در پيش است، بايد براي انتخاب كتاب سال، اشخاصي كه كارشناس و صاحبنظرند به عنوان داور برگزيده شوند.
صاحب كتاب «دجال» اذعان داشت: از گوشه و كنار شنيده مي شود كه در دوره هاي قبل كتابي كه اهميت زيادي داشته بنا به دلايلي كنار گذاشته شده و اثري كه اهميت كمتري داشته از سوي داوري مورد پذيرش قرار گرفته است. پس داوري صحيح اين شايعات را از بين مي برد و در نتيجه كتابهايي كه شايسته اند، انتخاب خواهند شد، در غير اين صورت ممكن است نويسنده ها دلسرد شوند. چون موضوع و نفس اين كار معنوي و تشويق اصحاب قلم است بايد دقت عمل هر چه بيشتري انجام گيرد.
اسدا... امرايي، مترجم: كتاب سال معتبرترين جايزه است
اطلاع دقيقي ندارم كه در جوايز ملي كتاب ديگر كشورهاي جهان به ترجمه هم جايزه مي دهند يا خير، ولي ترديد ندارم وقتي كار خوبي ارائه مي شود، به ترجمه آن اثر هم جايزه مي دهند و به گمانم دليلي ندارد ترجمه از گردونه جايزه كتاب سال حذف شود.
اسدا... امرايي، مترجم با بيان اين مطلب گفت: به نظرم موردي هم ديده نمي شود كه ارشاد به ناحق عملكردي داشته باشد، البته كساني هم كه اغلب جايزه گرفته اند حد و قدرشان بيشتر از كتاب سال بوده، ولي چون ما جايزه اي بالاتر از كتاب سال از لحاظ مادي نداريم، معتبرترين جايزه شمرده مي شود.
امرايي تصريح كرد: نمونه اين جوايز كه به مترجمان تعلق گرفته «كتاب خاطرات پس از مرگ» بود كه عبدا... كوثري آن را به فارسي برگردانده و اين كتاب هم جزو كارهاي خوب ايشان است. از ديگر سو كوثري جزو مترجمان درجه اول كشور ما نيز شمرده مي شود.مترجم آثار «ريموند كارور» افزود: البته در كل نظرم بر اين است كه در كنار جايزه كتاب سال كاري كنيم كه شرايط نشر و توزيع كتاب در كشور آسان شود تا كتابهايي كه چاپ مي شوند، ديده شوند.
وي در پايان خاطرنشان كرد: طبق همان بحث هميشگي كه كتاب را يار مهربان مي دانستيم بايد همچنان آن را يار مهربان بدانيم و مطمئن باشيم كه ضرر نخواهيم كرد.
دكتر غلامحسين عمراني، شاعر و پژوهشگر: جوايز خصوصي، وامدار كتاب سالند
كتاب سال از جمله معتبرترين جوايز ادبي كشور به شمار مي رود، و حتي جوايز خصوصي نيز از نام و اعتبار آن وام گرفته اند.دكتر غلامحسين عمراني، شاعر و پژوهشگر با بيان اين مطلب گفت: كارهايي از اين دست كه وزارت فرهنگ و ارشاد متولي آن است، بسيار پسنديده است و فرهنگ كتاب و كتابخواني را در جامعه ارتقا مي دهد.سراينده مجموعه «غزل، خاك، خاطره» افزود: به رغم جوايز متعددي كه وجود دارد هيچ گاه شأن و مقبوليت جايزه كتاب سال نزد مردم كم نشده است.
جايزه كتاب سال هميشه مستقل بوده و با وجود اينكه برگزاركنندگان دولتي و از سوي وزارت ارشاد هستند، حتي بي طرف تر از جوايز خصوصي عمل مي كنند. اين صاحبنظر در حوزه عرفان اسلامي يادآور شد: گر چه نبايد كار جوايز خصوصي ديگر را رد كرد، زيرا جامعه اسلامي ايران، جامعه اي تنوع پذير و داراي قابليتهاي فراوان است.
عمراني به انتخاب كتاب «اميرحسن چهلتن» در مرحله نهايي كتاب سال دوره قبل اشاره كرد و گفت: اين نشان دهنده بي طرفي داوران كتاب سال است كه كاري به نگرش نويسنده و مستقل بودن نام او ندارند و حتي از اين موضوع نيز استقبال مي كنند.
شيوا مقانلو: توجه كتاب سال به ادبيات ترجمه شايسته سپاس است
توجه جايزه كتاب سال به حوزه ادبيات ترجمه شايسته سپاس است؛ زيرا اكثر جوايز خصوصي تنها به ادبيات تأليفي مي پردازند، ولي خوشبختانه جايزه كتاب سال اين حوزه را از نظر دور نداشته است.
مقانلو با بيان اين مطلب گفت: ويژگي ديگر جايزه كتاب سال، بالا بودن رقم جايزه است كه با توجه به وضعيت اقتصادي اكثر نويسندگان و مترجمان ادبي كشور، نوعي دلگرمي براي فردي شمرده مي شود كه بخش مهمي از عمر حرفه اي خود را صرف يك كتاب كرده است.وي ادامه داد: چنانچه همين جايزه به سه بخش تقسيم شود، اثرگذاري بيشتري خواهد داشت؛ زيرا برگزيدن تنها يك كتاب در حوزه ادبيات داستاني، به راستي جوابگوي حجم انبوه آثار توليد شده در اين زمينه نيست.
مقانلو با بيان اينكه داوران جايزه اي چون كتاب سال، بايد تمام كتابهاي توليد شده در حوزه داوري خود را بدقت بخوانند، يادآور شد: داوري جايزه يك شغل تمام وقت است، بنابراين انتظار صاحبان آثار در حوزه هاي مختلف اين است كه داوران با هر ملاك و معياري كه درست مي دانند، دست كم اثر آنها را يك بار خوانده باشند. چنانچه به اين امر توجه شود، صاحبان آثار نيز چه جزو برگزيدگان باشند و چه نباشند، به نتايج داوريها با اطمينان بيشتري مي نگرند.
كريم زماني، نامزد دريافت جايزه كتاب سال:
اطلاع رساني جايزه كتاب سال جامع و فراگير باشد
اطلاع رساني دقيق برگزاري مراسم كتاب سال و كتابهاي برگزيده، از مسايلي است كه دست اندركاران برگزاري بايد توجه بيشتري نسبت به آن انجام دهند.
نامزد دريافت جايزه كتاب سال گفت: بدون ترديد چنين گزينش هايي در حوزه كتاب بر نويسندگان و عموم جامعه تأثيرگذار خواهد بود، اما موضوع اصلي معرفي كتابهاي برگزيده به عموم مردم است كه بايد اقدامي انجام و اطلاع رساني جايزه كتاب سال جامع و فراگير شود.
زماني با بيان اينكه برگزاري جايزه كتاب سال، نويسندگان را در يافتن نقاط ضعف و قوت اثر خود آگاه مي كند، اظهار داشت: وجود جريان داوري و گزينش و نظارت علمي و فرهنگي در اين جايزه، در ارتقاي سطح كيفي و محتوايي كتاب و سوق دادن مردم به كتابخواني در كشور تأثير مثبت دارد.
وي ادامه داد: تجربه نشان داده افرادي كه خالصانه كار نويسندگي و پژوهش را انجام مي دهند، انگيزه مادي ندارند و با هدف تشويق يا دريافت جايزه كتاب تأليف نمي كنند، اما با وجود اين نبايد حق آنان را ناديده بگيريم.
نويسنده كتاب «ميناگر عشق» همچنين به داوريهاي كتاب جايزه سال اشاره و عنوان كرد: الفباي اوليه هر داوري اطلاع و آگاهي دقيق از موضوع مورد بحث است، فردي كه براي داوري آثار هر حوزه انتخاب مي شود بايد در اين بخش كارشناس بوده و تخصص و مهارت كافي داشته باشد.
زماني تأكيد كرد: داوري به معناي حقيقي كلمه رعايت انصاف و عدالت است و داوري كه چنين ويژگي هايي را دارا باشد، مي تواند سطح آثار را ارتقا دهد.
نغمه ثميني: بالا بودن جايزه، داوري كتاب سال را پيچيده مي كند
بالا بودن ميزان جايزه كتاب سال جمهوري اسلامي، نكته اي است كه خواه ناخواه داوريها را پيچيده مي كند و بار سنگيني بر دوش داوران مي گذارد.
مدرس نمايشنامه نويسي دانشكده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران، در گفتگو با ستاد خبري بيست و پنجمين دوره كتاب سال جمهوري اسلامي ايران با اعلام اين مطلب، گفت: در شرايط كنوني هر حركتي كه به تقدير از نويسندگان آثار هنري در بخش مباحث نظري و آثار خلاق منجر شود، بسيار مبارك است، ولي ميزان زياد جايزه كتاب سال كه امتياز مثبت اين جايزه هم هست، از سوي ديگر روند داوري را پيچيده مي كند.
نغمه ثميني ادامه داد: بهتر است داوري چند مسير را طي كند و يك امتياز براي نظرخواهي از عموم مخاطبان در نظر گرفته شود. ميزان فروش كتاب هم بايد به عنوان يك امتياز مدنظر قرار گيرد و در نهايت تعداد زيادي از داوران، بين 15 تا 20 نفر، آراي خود را اعلام كنند.
ثميني با بيان اينكه جايزه كتاب سال مهم، تأثيرگذار و الگوساز است، يادآور شد: با توجه به اهميت زياد اين جايزه و روند رو به رشد آن داوري آثار هر سال پيچيده تر مي شود، زيرا كتاب برگزيده بويژه براي نويسندگان جوان، الگوسازي مي كند و در صورت انتخاب نادرست، الگوي نادرستي نيز به جامعه معرفي خواهد شد. اگر چه هر داوري نسبي است، ولي در همين روند نسبي نيز مي توان به نتايج نسبتاً صحيح و دقيقي دست يافت.
محمود دولت آبادي: كتاب سال را به اسم فردوسي نامگذاري كنيد
خالق رمان جاودان «كليدر» عنوان كرد: چه نيك بود جايزه كتاب سال، به اسم جايزه فردوسي نامگذاري مي شد و تمام نويسندگان ايران، تاجيكستان و حتي افغانستان در اين حوزه قرار مي گرفتند.
محمود دولت آبادي گفت: در گام دوم هيأتي بزرگ در اين جايزه شكل مي گرفت و درون اين هيأت، حلقه ديگر و يك هيأت نهايي گزينش مي شد تا بدون تعصب و نگاه يك طرفه آثاري كه واقعاً صلاحيت داشتند را افراد آن هيأت متخصص بر مي گزيدند.خالق رمان «جاي خالي سلوچ» تصريح كرد: جايزه ملي بايد ناظر بر تمام جنبه هاي چنين جايزه اي باشد، بدين ترتيب، بايد به نام نامي ترين شخصيت ادبي ملي ايران نامگذاري مي شد و بديهي است همه ذهنشان پس از اين جمله به سمت حكيم ابوالقاسم فردوسي مي رود. نويسنده رمان «كليدر» افزود: ابوالقاسم فردوسي فقط پارسي زبان نيست، او شاعر بشري است. بدين معنا كه از نظر فردوسي نيك و بد به نژاد تقسيم نمي شود. يعني شما در شاهنامه شخصيت هاي ايراني اي مي بينيد كه بسيار منفي هستند (ضمن اينكه همه قهرمانان اصلي شاهنامه دو - سه نژاد هستند) در حالي كه ميان شخصيت هاي توراني و رومي كساني را پيدا مي كنيد كه بسيار دوست داشتني اند. بدين ترتيب فردوسي يك نويسنده بشري است، با ديد عميقاً انساني.
دولت آبادي تشريح كرد: با توجه به بيان جوانب كار پيشنهاد من جايزه فردوسي است به جاي جايزه كتاب سال و در اين جايزه هم ضروري است انتخاب آثار به دور از تعصب باشد و همه جنبه هاي ادبيات و فرهنگ ايران را در بر گيرد.
از دورترين مناطق شرق تا غرب و شمال تا جنوب؛ حتي آثاري كه به زبانهاي ديگر اقوام ايراني نوشته مي شوند. مثلاً «حيدر بابايه سلام».
اين نويسنده يادآور شد: بنابراين جايزه ملي كتاب سال بايد طوري برگزار شود كه مورد تأييد همه طيفهاي فرهنگي باشد.
نويسنده رمان «روزگار سپري شده، مردم سالخورده» خاطرنشان كرد: اميدوارم برگزاركنندگان اين جايزه با بلندنظري و هوشمندي چنين كارهاي فرهنگي را فقط حمايت كنند بسياري از امور مي تواند دولتي نباشد و در واقع دولت فقط حامي مالي باشد. |