|
* محمد رضايي
اگر چه تاكنون نابودي تالابها، سوختن جنگلها، مرگ دلفينها و فلامينگوها و از ميان رفتن جنگلها و سواحل مرجاني را در رسانه هاي

ديداري و شنيداري و جرايد شاهد بوديم، اما مديران ارشد سازمان محيط زيست از جمله فاطمه واعظ جوادي در واكنش به كاهش شاخصهاي زيست محيطي در ايران از جمله در اجلاس جهاني داووس اعلام كرد اين آمار نوعي سياسي كاري است.
از سوي ديگر كارشناسان و صاحبنظران اين حوزه معتقدند، فارغ از نتيجه گيريهاي اجلاس داووس و ديگر نشستهاي بين المللي عملكرد سازمان محيط زيست داراي ضعفها و اشكالات جدي و قابل بررسي است.
ما حتي به پرندگان دانه مي دهيم
معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان حفاظت محيط زيست در اين باره اظهار مي دارد: چرا زماني كه هيچ سازمان و مرجع رسمي در كشور آمار و ارقامي در زمينه محيط زيست منتشر نكرده اند، يك شركت يا سازمان خصوصي در خارج، رتبه ايران را براي به انزوا كشيدن ما 14 پله پايين مي آورد.
وي مي افزايد: طي دو سال و نيم فعاليت توسط سازمان حفاظت محيط زيست 19 شاخص داراي كميت در راستاي برنامه چهارم توسعه تحقق يافته كه داراي رشد و پيشرفت بوده است.
رئيس سازمان حفاظت محيط زيست در زمينه ابهامهاي گزارش اجلاس داووس تصريح مي كند: ما توانسته ايم با خريد سه تن دانه و توزيع در زيستگاههاي پرندگان از مهاجرت و ابتلاي آنها به آنفلوانزاي مرغي جلوگيري كنيم و همين عمل را براي 10 تالاب قرمز كشور كه پرندگان در حال زمستان گذراني هستند، انجام داده ايم و فقط در سه هدف كمي در حوزه زيست محيطي منابع طبيعي نياز به فعاليت بيشتر داريم.
بر اساس گزارش برنامه محيط زيست سازمان ملل متحد، سلامت ميليونها نفر در جهان در حال توسعه به خاطر ناكامي در حل مشكلاتي كه جوامع صنعتي به آن پرداخته اند، در خطر است كه در اين ميان كشور ما نيز يكي از آن كشورهاست.
محيط زيست گزارش كار بدهد
سعيد نبي كارشناس محيط زيست در گفتگو با گزارشگر ما اظهار مي دارد: با نگاهي گذرا به حوزه محيط زيست، عرصه هاي طبيعي و اكولوژيكي ايران درمي يابيم كه اقدامات قابل توجهي براي جلوگيري از تخريب محيط زيست انجام نشده است.
اين كارشناس زيست محيطي يادآور مي شود: آيا سوختن 15 هزار هكتار از جنگلهاي فجير در غرب كشور واقعيت است يا توهم، آيا سكوت سازمان محيط زيست در مقابل آلودگيهاي صنايع نفت و پتروشيمي در سواحل منحصر به فرد خليج فارس واقعيت است يا خير و سرانجام مرگ هزاران درناي كمياب، دلفين و فلامينگو و كشتار پلنگ در كرمان خيال است يا واقعيت؟
وي اضافه مي كند: پارك ملي لار براي احداث جاده تخريب مي شود، هشت كيلومتر از ساحل خليج فارس كه مركز رشد و نمو مرجانهاي كمياب است توسط نيروگاه برق در بندرعباس تخريب مي شود، مردم تهران سالانه 2.5ميليون تن سم مي خورند، در پارك ملي گلستان طرح احداث پالايشگاه اجرا مي شود، در ماهشهر و سواحل اين بندر به دليل فعاليت صنايع، ماهيت آب دريا عوض مي شود، قشم و جزاير آن به اشغال صنعت نفت درمي آيد، جاده از وسط تالاب انزلي عبور مي كند و 300 هزار هكتار از منابع زيست محيطي را در مخاطره و نابودي قرار مي دهد، اما سازمان محيط زيست هيچ موضع نظارتي و بازدارنده اتخاذ نمي كند.
لذا لازم است محيط زيست گزارش كار بدهد.
غفلت محيط زيست از توريسم طبيعت
دكتر عمران اميني راد عضو هيأت علمي دانشگاه و كارشناس محيط زيست دريايي در گفتگو با گزارشگر ما اظهار مي دارد: سازمان حفاظت محيط زيست از منابع منحصر به فرد كشورمان در خليج فارس اطلاع دارد، اما با غفلت از پرداختن به مقوله جذب توريسم طبيعت، باعث تخريب مرجانها و ديگر گونه ها شده است.
وي مي افزايد: بر اساس آمارهاي علمي هر مترمربع مرجان مي تواند حداقل 47 هزار دلار براي جذب گردشگر درآمدزايي داشته باشد كه با توجه به قراين و شواهد موجود اين مهم اصولاً در سازمان محيط زيست جايگاهي ندارد.
اين استاد دانشگاه همچنين عنوان مي كند: چيزي كمتر از يك درصد از درياها توسط مرجانها پوشيده شده، اما همين مرجانها به ميزان 25 درصد در حفظ اكوسيستم و چرخه حيات موجودات دريايي و ساحلي مؤثر هستند كه لازم است براي حفظ اين گونه هاي مفيد اقدامهاي حمايتي بيشتري صورت گيرد.
وي اضافه مي كند: پرداخت غرامت از سوي سازمان ملل براي احياي مرجانها به ايران يك حركت بين المللي و بشردوستانه بود، اما سازمان حفاظت محيط زيست به مسؤولان بندر شهيد بهشتي در چابهار براي تخريب مرجانها و احداث اسكله جديد و بناهاي صنعتي هيچ گونه اعتراضي نكرده و بسياري از آبسنگها و مرجانها از سال 82 تاكنون يا تخريب شده و يا زير لايه هاي گل و لاي مدفون شده و امكان توليدمثل، بازآفريني و كمك به اكوسيستم دريايي را ندارند.
لزوم مداخله سريع در حفاظت محيط زيست
دكتر معصومه ابتكار رئيس قبلي سازمان محيط زيست در اين زمينه به گزارشگر ما اظهار مي دارد: با توجه به اينكه تنوع زيستي در ايران زياد و كشور ما در منطقه نيمه خشك قرار گرفته و از سوي ديگر نارساييهاي زيادي در عرصه هاي محيط زيستي وجود داشته است، مداخله سريع حاكميت يك ضرورت و حفظ محيط زيست ايران به اقدام جدي و عزم ملي نياز دارد.
وي مي افزايد: همان گونه كه در ديگر بخشها با مسؤولان آن حوزه به بحث و مشورت پرداخته مي شود، در حوزه محيط زيست نيز لازم است نظر كارشناسان و افراد صاحبنظر دريافت و براي رفع مشكلات و چالشها بحث و بررسي صورت گيرد.
ابتكار، استانداردسازي اقدامها و فعاليتهاي زيست محيطي را مورد اشاره قرار داده و تصريح مي كند: اينكه به اعتراضات افراد و سازمانها درباره وجود نارساييهاي زيست محيطي بي توجه باشيم، نمي تواند راهگشاي حل مشكلات و رسيدن به توسعه پايدار باشد و با توجه به نابودي هزاران كيلومتر از عرصه هاي طبيعي طي سالهايي كه با موضوع محيط زيست بي توجهي شده، لازم است براي در اختيار داشتن محيط زيستي سالم و پاك تلاشهاي مؤثري آغاز شود.
شايد مشكلات خودشان حل شوند!
جلال الدين رضوي كارشناس محيط زيست نيز در اين زمينه به گزارشگر ما بيان مي كند: مناطق بختگان، گلستان، قشم و چابهار از نظر محيط زيستي در بحران و وضعيت قرمز قرار دارند، اما سازمان محيط زيست دست روي دست گذاشته و منتظر است شايد مشكلات خود به خود حل شود.
وي مي افزايد: فاجعه زيست محيطي بختگان نواحي فارس و جنوب غربي كشور را به خطر انداخته و بي توجهي به محيط زيست درياي خزر و رشد فعاليتهاي صنعتي و صيد بي رويه باعث نابودي بستر و منابع دريايي آن گرديده و با توجه به بي توجهي كشورهاي حاشيه اي اين دريا، نمي توان به آينده حياتي و اكولوژيكي خزر اميد چنداني داشت.
رضوي تصريح مي كند: آلودگي دريا در خليج فارس باعث مرگ هزاران فلامينگو و پرنده مهاجر شده و صدها ميليون دلار زيان به محيط زيست كشور خسارت وارد كرده و همچنين گسترش پالايشگاهها و پايانه هاي صادرات نفت در حاشيه خليج فارس و جزاير اين خليج صدمات جبران ناپذيري را به عرصه هاي محيط زيست وارد مي كند.
وي نابودي جنگلها و غارت صنايع چوب و تبديل جنگلهاي كهن ايران به زمينهاي كشاورزي، دفع غيراصولي زباله هاي صنعتي و بيمارستاني و نبود سامانه كنترل آلودگي در شهرهاي بزرگ را مورد اشاره قرار داده و مي گويد: همه اين محورها نشان دهنده روند نزولي نشانگرهاي زيست محيطي در كشور است كه بايد به آنها رسيدگي و مشكلات به صورت عملي حل و فصل شود.
مشكلات زيست محيطي پيگيري مي شود
محمدباقر نبوي معاون محيط زيست دريايي سازمان حفاظت محيط زيست در اين رابطه اظهار مي دارد: با توجه به لزوم بررسي، شناخت موضوع و حل مشكلات در عرصه هاي محيط زيستي مشكلات و نارساييهاي موجود با حضور معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان بررسي و براي حل آنها پيگيري قانوني صورت مي گيرد.
وي مي افزايد: در بحث مرجانهاي دريايي تحقيقات و تلاشهاي زيادي براي بازآفريني و احياي اين منابع آغاز شده و درباره مرگ دلفينها نيز عوامل زيست محيطي و آلاينده دخالتي نداشته و گزارش مراجع قانوني در اين رابطه براي شفاف سازي افكار عمومي انتشار يافته است.
وي اقدامهاي سازمان حفاظت محيط زيست درباره وضعيت عرصه هاي دريايي و مرجانها را رو به رشد توصيف كرده و مي گويد: سازمان حفاظت محيط زيست يكي از دستگاههاي دولتي پيشتاز در امر كاهش تصدي گري بوده و با اين روش سعي در جلب مشاركت «سمن»ها و دستگاههاي ذيربط براي مقابله با مشكلات اين حوزه بوده است.
وي مي افزايد: در بحث مهار بيماري آنفلوانزاي فوق حاد پرندگان، ارتقاي آموزشهاي حرفه اي به صيادان، كاهش آلاينده هاي هوا، الزام كارخانجات و صنايع براي سبز شدن و كم كردن آلاينده ها تلاشهاي زيادي در سازمان انجام شده كه با توجه به امكانات و اعتبارات اختصاص يافته، بوده است و ما نيز معتقديم كه هنوز بايد زيادتر كار شود. |