* غلامرضا قلندريان

دكتر محمود احمدي نژاد صبح روز يكشنبه در رأس يك هيأت عالي رتبه سياسي، اقتصادي وارد بغداد شد و مورد استقبال مقامهاي بلندپايه عراقي قرار گرفت.
مراكز خبري و اطلاع رساني از چند روز پيش تلاش كردند تا از موفقيتها و تأثيرهاي مثبت اين سفر بكاهند. اين مهم تا آنجا پيش رفت كه برخي از روزنامه ها و شبكه هاي تلويزيوني با اعزام خبرنگاران خود وهمچنين برگزاري نشستهاي خبري، به بررسي ابعاد مختلف اين سفر و پيامدهاي آن در روابط دو طرف و منطقه پرداختند.
بدون شك، راهبرد جمهوري اسلامي ايران بهبود روابط با تمام كشورهاي عربي است و بر آن است تا تلاشهاي آمريكا براي انزواي ايران را خنثي كند. به همين سبب، واشنگتن از اثرهاي مثبت اين سفر نگران است.
تهران و بغداد دو كشور مسلمان داراي تاريخ و تمدن مشتركي هستند و بجز در زمان حضور صدام در عراق، در مقاطع ديگر دو ملت به دليل اشتراكهاي فراوان فرهنگي- منطقه اي، همواره در پي تعميق روابط بوده اند. اينك كه عامل اصلي تنش بين دو كشور از بين رفته، انتظار مي رود فصل جديدي در روابط ايران و عراق گشوده شود كه با پيگيري مسؤولان كشورهاي مذكور اين مهم در حال تحقق مي باشد.
اين سفر نشان داد مقامهاي ايران همواره راهبرد توسعه روابط با همسايگان را در دستور كار قرارداده و بدون توجه به تبليغات منفي كشورهاي ديگر كه از ارتقاي مناسبات سياسي و اقتصادي تهران با كشورهاي منطقه ابراز نگراني مي كنند، ضمن رعايت حسن همجواري، خواستار گسترش سطح تعاملات با جهان اسلام مي باشند.
مقامهاي كاخ سفيد پس از دست نيافتن به هدفهاي خود در عراق، با اتخاذ سياست فرافكني مي كوشند با اتهام دخالت جمهوري اسلامي ايران در عراق، ضمن كاستن از بار فشار رواني ناشي از شكست تلاشهايشان در اين كشور، در راستاي تضعيف جايگاه تهران در روابط دوستانه دو كشور گامهاي مؤثري را بردارند. اما حضور رئيس جمهور كشورمان در بغداد، اتهام فوق را كاملاً خنثي و بي اثر نمود.
بوش در سال 2002 با غرور اعلام كرد عراق (در دوران صدام)، ايران و كره شمالي محور شرارت هستند و يك سال بعد به بهانه هاي واهي به اشغال عراق پرداخت، اما پس از گذشت تقريباً پنج سال، ميلياردها دلار هزينه كرد و سه هزار و 972 سرباز آمريكايي را نيز به كام مرگ كشاند تا در مقابل، رئيس جمهور ايران به گرمي در بغداد مورد استقبال قرار گيرد.
مقايسه سفر رئيس جمهور ايران با سفر مشابه بوش به بغداد، بيانگر وزن سياسي هر يك در ميان ملت و دولت عراق مي باشد. سفر بوش به عراق بدون اطلاع قبلي و با حضور در كمپهاي نظامي، ضمن اين كه حصارهاي چندلايه امنيتي و حفاظتي وي را در اقامت كوتاه چند ساعته همراهي مي نمود، با نوع سفر آقاي احمدي نژاد كه قبل از عزيمت به بغداد با انعكاس رسانه اي و اطلاع قبلي انجام پذيرفت، به هيچ نحوي قابل مقايسه نيست.
برخي از رسانه ها در اولين واكنش به سفر رئيس جمهور كشورمان به عراق در برهه حساس كنوني اعلام كردند ديدار امروز احمدي نژاد، ديداري تاريخي از عراق است و آن را نخستين ديدار يك رئيس جمهور ايران از عراق عنوان كردند. به گونه اي كه شبكه تلويزيوني«سي.ان.ان» با پوشش تصويري اين سفر و استقبال جلال طالباني از رئيس جمهوري ايران، گزارش داد: ما تا كنون هيچ يك چنين صحنه اي را نديده بوديم و احتمالاً سبب ناخرسندي بسياري در واشنگتن خواهد شد.
اكنون بايد اذعان كرد، تهران افزون بر گسترش مناسبات اقتصادي و سياسي با بغداد، گزينه تقويت دولت عراق را از ابتداي تشكيل دولت مردمي و برآمده از آراي شهروندان در دستور كار قرار داده است. از سوي ديگر، ايالات متحده آمريكا با بي اعتنايي به حقوق مردم عراق، نه تنها گامي در راستاي كاهش آلام آنان بر نمي دارد، بلكه آنچه در اظهارات مقامهاي واشنگتن وجود دارد، حاكي از استمرار سياست اشغالگري در كشور مذكور مي باشد.
گفتني است، حضور رئيس جمهور ايران در بغداد، به منزله غلبه رهيافت دفاع از دولت قوي و مقتدر مردمي عراق مي باشد تا با بهره گيري از ظرفيتهاي بومي، سياست تداوم اشغالگري را با شكست جدي مواجه كنند و حضور بيگانگان را در منطقه غيرممكن سازند.
سفر رئيس جمهور ايران به بغداد را همچنين مي توان يك ساختارشكني ديپلماتيك براي كشورهاي اسلامي و همسايگان منطقه اي عراق تلقي نمود تا با الگو گرفتن از ايران، با آغاز سفرهاي ديپلماتيك در سطوح گوناگون، حمايت خود را از ملت مسلمان عراق در مقابل اشغالگران به اثبات برسانند. هرچه رفت و آمدهاي ديپلماتيك دولت كنوني عراق افزايش يابد و همسايگان اين كشور با اين نوع مسافرتها، بر رسميت دولت عراق تأكيد كنند، دولت عراق مقتدرتر و مستقل تر و عرصه براي اشغالگران تنگ تر خواهد شد.
آقاي احمدي نژاد در حالي وارد بغداد شد كه كشورهاي عربي همسايه عراق، نه تنها سفارتخانه، كنسولگري و دفتر نمايندگي در عراق ندارند، بلكه به بهانه نبود امنيت، حتي از اعزام سياستمداران خود به اين كشور تا حد ممكن پرهيز مي كنند. اين در حالي است كه اگر نبود امنيت براي آنها مشكل است، براي ايران هم چنين وضعيتي وجود دارد، ولي ايران پس از سقوط رژيم صدام اولين سفارتخانه را در بغداد بازگشايي كرد و وزير امور خارجه اش اولين مسؤول سياسي در كشورهاي همجوار بود كه به عراق سفر كرد.
تهران تاكنون با وجود تلاشهاي كشورهاي فرا منطقه اي كه تلاش مي كنند موقعيت ايران را در تعاملهاي منطقه اي و جهاني تضعيف كنند، نه تنها جايگاه برجسته اي يافته، بلكه ارتقاي وزن سياسي روز افزون جمهوري اسلامي نگرانيهاي جدي را در ميان مخالفان به وجود آورده است. مؤيد ادعاي مذكور حضور محمود احمدي نژاد در شوراي همكاري كشورهاي حوزه خليج فارس در دوحه قطر بود. از سال 1981 به اين سو كه كشورهاي عرب در موضعي تدافعي عليه ايران قرار دارند، اين نخستين بار است كه رهبران ايراني از كشورهاي عرب، دعوت به اتحاد و همكاري كردند.
از طرفي، چند هفته پس از آن، پادشاه عربستان، ملك عبدا...، از رئيس جمهور ايران دعوت كرد تا در مراسم حج شركت كند. ملك عبدا... از اين فرصت براي گفتگوهايي سازنده و صميمي استفاده كرد. از سوي ديگر، ايران به بهبود روابط خود با مصر پرداخته است.
بنابراين، سفر رياست جمهوري ايران به بغداد را مي توان به منزله فصل نويني در روابط ملتهاي ايران و عراق تلقي نمود. انتظار مي رود همسايگان و كشورهاي اسلامي با رويكرد اهتمام به جهان اسلام، محور انسجام اسلامي را با مخرج مشترك باورهاي اسلامي تقويت نمايند تا بتوان شاهد خيزشي در حمايت دولتهاي اسلامي از مردم ستمديده جهان اسلام بويژه عراق و فلسطين بود. نبايد فراموش نمود، جسارت رژيم صهيونيستي در تشديد حملات و نسل كشي در نوار غزه، پيامد نبود همگرايي اسلامي است كه سران اسلامي با حمايت جدي و عملي خود، مي توانند مانع از تعدي و تجاوز به مسلمانان شوند.