|
* كوشافر - دوستي
گروه اقتصادي:سرانجام رئيس كل بانك مركزي حرفي را كه مدتها بود در دلش داشت در يك جمع خصوصي بيان كرد تا واكنش جامعه نسبت به آن را بسنجد.

او روز دوشنبه در حالي كه در جمع تعداد محدودي خبرنگار قرار داشت آنچه در سر مي پروراند را بيان كرد و گفت: سال آينده ماجراي سودبانكي متفاوت از امسال خواهد بود.
او كه از مدتها قبل از اصلاح ضوابط سود بانكي سخن مي گفت: سرانجام نيات خود را با برخي اصحاب مطبوعاتي كه از نظر وي محرم بودند بيان كرد.
* ماجرا چيست؟
ماجرا از اين قرار است كه اكنون تسهيلات بانكي با سودي بسيار پايين تر از نرخ تورم عرضه مي شود و اين عرضه باعث ايجاد رانت در پرداخت تسهيلات بانكي از يك طرف و ايجاد يك اشتهاي سيري ناپذير براي دريافت تسهيلات سود بانكي از طرف ديگر شده است.
براساس آنچه در فكر مظاهري مي گذرد بانك مركزي در نظر دارد تحولي اساسي در نرخ سود بانكي ايجاد كند، بنابراين براي پول و اعتبار يك سناريو در اين باره طراحي و در دست بررسي دارد.
به گزارش خبرنگار ما، هر آنچه هم اكنون در شوراي پول و اعتبار مورد نظر است، برهم ريختن نظام كنوني نرخ سود بانكي و مهندسي جديد آن براساس نوع منابع بانكي است. در واقع اين تركيب منابع به دست آمده از سوي بانكهاست كه نرخ سود بانكي را تعيين مي كند. بر اين اساس منابع بانكها به 2 دسته تقسيم مي شوند: منابع قرض الحسنه و منابع غير قرض الحسنه. سود تسهيلاتي كه از منابع قرض الحسنه پرداخت مي شود، صفر در صداست و البته براي دريافت تسهيلات بدون سود بايد سپرده گذاري قرض الحسنه نيز صورت گرفته و به بانك عامل كارمزد پرداخت شود.
در واقع بدون سپرده گذاري و مدت انتظار امكان دريافت تسهيلات قرض الحسنه وجود ندارد. بانكها براي برخورد با منابع قرض الحسنه نه مجاز به پرداخت سودند و نه مجاز به دريافت سود. فقط براي دريافت و پرداخت منابع از طرفين كارمزد دريافت مي كنند. اما دسته دوم تسهيلات، تسهيلات غير قرض الحسنه است. به عنوان مثال منابعي كه به صورت سپرده گذاري مدت دار در اختيار بانك قرار گرفته است. در الگوي جديد مورد بررسي شوراي پول و اعتبار - منابع سوددار از منابع قرض الحسنه در هر بانك جدا مي شود و هر كدام مديريت خاص خود را دارد، بنابراين بانكها مديريت خود به منابع قرض الحسنه با غير قرض الحسنه را تغيير مي دهند و براي هر كدام طرحي جديد اجرا مي كنند. در اين چارچوب منابع غير قرض الحسنه ديگر نرخ سود ثابتي كه هر ساله توسط شوراي پول و اعتبار تعيين شود، نخواهد داشت، بلكه چون منابع غير قرض الحسنه بانكها در چارچوب نظام مشاركتي قرار مي گيرد، نرخ سود آن هم با توافق طرفين يعني وام گيرنده - وام دهنده تعيين خواهد شد. به عبارت بهتر نرخ سود شناور بوده و براساس عرضه و تقاضاي بازار تعيين مي شود. البته نرخ سود تسهيلات تابعي از نرخ سود سپرده ها نيز خواهد بود. يعني يك بانك نمي تواند به سپرده هاي مردم 10 درصد سود بدهد، اما سپرده ها را 2 برابر بفروشد و مثلاً 30 درصد سود بگيرد، بلكه شوراي پول و اعتبار در حال تهيه فرمولي است كه اين 2 رقم يك تعامل نسبي با هم داشته باشند و افزايش اولي منجر به افزايش دومي شود و روشن است در اين صورت نرخ سود تسهيلات به نحو لجام گسيخته اي افزايش نخواهد يافت. شوراي پول و اعتبار در طرح ديگري جذب تسهيلات قرض الحسنه را براي بانكهاي خصوصي ممكن و انحصار آن براي بانكهاي دولتي را شكسته است. قرار است دستورالعمل هاي جداگانه اي شامل فرمولهاي مختلف مديريت منابع قرض الحسنه و غير قرض الحسنه تهيه و به بانكها ارسال شود. همچنين صندوقهاي قرض الحسنه در اين چارچوب صرفاً قادر به دريافت و پرداخت وامهاي بدون بهره و جذب تسهيلات قرض الحسنه خواهند بود و چنانچه بخواهند در قسمت دوم منابع غير قرض الحسنه وارد شوند بايد تغيير ماهيت داده و به شبه بانك تبديل شوند.
* چرا اينگونه
واقعيت ماجرا اين است كه طبق تفكرات رئيس جمهور بايد تا پايان سال آينده نرخ تورم تك رقمي شود، اما از زمان روي كار آمدن مظاهري و تئوري وي مبني بر تأخير نرخ تورم بر سود بانكي در عمل اين برنامه به هم ريخت، به گونه اي كه بسياري از بانكها كه خود را براي كاهش سود بانكي آماده مي كردند، خيالشان به كلي راحت شد.
از طرفي مظاهري با اين توجيه كه بانكها به زودي در بورس واگذار مي شوند و دستور به بانكهاي خصوصي خيلي قابل توجيه نيست، زير بار نرفت و با ايجاد بانك قرض الحسنه مشكلات تسهيلات كوچك مردم را حتي بدون سود برطرف كرد.
اما بانك مركزي براي آماده كردن ذهنيت صنايع و توليدكنندگان براي اين تغيير از چند ماه قبل بانكها را به قفل و بند زدن به درهاي خزانه ملزم كرد تا روند اعطاي تسهيلات بانكي به صنايع و توليد كنندگان كه به عقيده رئيس كل سر از جاي ديگر در آورده و حجم نقدينگي را افزايش داده است متوقف يا حداقل كند شود.
كار به جايي رسيد كه در آخرين حضور رئيس كل در اتاق بازرگاني يكي از مسؤولان فرياد زد، «شما تسهيلات بدهيد، سودش به جاي 12 درصد 20 درصد هم بود، اشكال ندارد»
و اين گونه شد كه مظاهري ديد بزرگترين مخالفان افزايش سود بانكي را هم به زانو درآورده و فضا براي اجراي طرح جديدش فراهم است.
* و اما بانكها
براي بسياري اين پرسش پديد آمده كه چنانچه سود 12درصدي براي بانكها زيان بخش است چگونه تبليغات عجيب و غريبي براي جذب سپرده آن هم با سودهاي تا 17 درصد به چشم مي خورد؟
اين معما را رئيس سازمان حسابرسي كاظم نجفي علمي رمزگشايي كرد و گفت: بانكها با ترفند بكار گيري عقود مشاركتي در حال حاضر كمتر از 10 درصد تسهيلات خود را با سود 12 درصدي پرداخت مي كنند. او با بيان اينكه بايد نرخ سود بانكي براي سال آينده كاهش يابد، تصريح مي كند: البته زمينه بايد فراهم شود و يكي از آنها دست برداشتن بانكها از مسابقه جذب سپرده است.
* اطلاعيه بانك مركزي
بانك مركزي در اطلاعيه اي آب پاكي را روي دست اين قبيل كارشناسان و منتقدان چون اتاق بازرگاني و خانه صنعت و معدن و تشكلهاي اين چنيني ريخت و اعلام كرد: كاهش ارزش اسمي نرخ سود به صورت دستوري بدون توجه به رشد نقدينگي و نرخ تورم طي سالهاي اخير، نرخ سود واقعي بانكها را روز به روز كاهش داده و حيات و ادامه فعاليت اين نهادهاي مالي و رشد اقتصادي كشور را با مشكلات جدي مواجه نموده است.
در بخش ديگري از اين اطلاعيه آمده است: همان گونه كه مي دانيم بانكها وظيفه خطير تجهيز پس اندازهاي اشخاص و بخش خصوصي و كاناليزه نمودن آن را به سمت سرمايه گذاريها دارند. اين امر به دليل پراكنده بودن اين پس اندازها نيازمند ابزاري قوي و مكانيسمي پيچيده است. از بهترين اين ابزارها نرخ سود واقعي بانكهاست.
* و اما آخر
در رسانه ها اعلام شده امروز چهارشنبه نرخ سود بانكي از سوي بانك مركزي اعلام خواهد شد.
اما آنچه شواهد نشان مي دهد و از اطلاعيه هاي رسمي بانك مركزي بر مي آيد اينست كه نبايد زياد دنبال اعلام يك عدد يا رقم مشخص براي سود بانكي بود.
به نظر مي رسد امروز آنچه اعلام خواهد شد يك سيستم محاسباتي خواهد بود كه براي بانكها تعيين شده و بانكها براساس بازار عرضه و تقاضا، در اين سيستم عمل خواهند كرد.
اكنون بايد منتظر ماند و ديد كه در سيستم جديد چه تفاوتي ميان توليد و تجارت يا حتي دلالي ديده شده است، و آيا بانك مركزي و شوراي پول و اعتبار به اين نكته انديشيده كه سود بخش توليد هيچ گاه به اندازه تجارت نيست و حتي به گرد پاي دلالي نخواهد رسيد؟
***
آخرين خبرها
نرخ جديد سود بانكي اعلام مي شود
رئيس كل بانك مركزي از تصميم گيري در مورد نرخ جديد سود بانكي توسط اين بانك خبر داد و گفت: جزييات اين تصميم تا يكشنبه هفته آينده اعلام مي شود.
طهماسب مظاهري در گفتگو با مهر، درباره تصميم گيري بانك مركزي براي نرخ سود بانكي سال آينده گفت: بانك مركزي به وعده خود در مورد تصميم گيري براي نرخ سود بانكي سال آينده كه قرار بود تا نيمه اسفندماه سال جاري انجام شود، عمل مي كند.رئيس كل بانك مركزي افزود: هم اكنون بانك مركزي در خصوص نرخ سود بانكي سال 87 تصميم گيري كرده است كه امروز و يا يكشنبه هفته آينده به صورت رسمي در اين باره اطلاع رساني خواهد كرد.
وي در پاسخ به اين پرسش كه نتيجه اين تصميم گيري به كاهش يا افزايش و يا تثبيت نرخ سود بانكي در سال آينده انجاميده است، اظهارنظري نكرد.
واكنش شديد غنيمي فرد به سياست جديد بانك مركزي
در همين حال رئيس خانه صنعت و معدن با انتقاد از سياستهاي جديد بانك مركزي درباره نرخ سود گفت: اجراي سياستهاي بانك مركزي تنها به نفع عده اي خاص است و توليد را به سمت ورشكستگي پيش مي برد.
هادي غنيمي فرد در گفتگو با فارس ضمن اظهار تعجب از محتواي اطلاعيه منتشر شده از سوي بانك مركزي اظهار داشت: بانك مركزي بايد پاسخ دهد چگونه و بر چه اساسي به اين نتيجه رسيده كه زيان دهي بانكها به عهده صاحبان سپرده هاي كوچك در اين بانكها بوده است.
وي با اشاره به اعتقاد رئيس كل بانك مركزي مبني بر لزوم بالاتر بودن نرخ سود بانكي از نرخ تورم، خاطرنشان كرد: در حال حاضر با همين نرخي كه بانكها اقدام به ارايه تسهيلات به مردم مي كنند، قيمت كالاها و خدمات متورم شده و بالا رفته است و با اجراي شيوه مد نظر رئيس كل بانك مركزي اين نرخ بايد معادل 5/35 درصد در نظر گرفته شود.
رئيس خانه صنعت و معدن تصريح كرد: بر اساس اعتقاد كارشناسان اقتصادي همين موضوع پايه تورم براي سالهاي آينده خواهد بود.غنيمي فرد با اشاره به افزايش فشارها بر طبقه هاي متوسط و ضعيف مردم در نتيجه اعمال اين روشها براي تعيين نرخ سود بانكي، تصريح كرد: اجراي شيوه هاي اشتباه و سياستهاي نادرست كار را به جايي رسانده است كه به قول خود مسؤولان نان لقمه اي 30 درصد گرانتر از قيمت واقعي آن به مردم فروخته مي شود و اين به نفع هيچ كس نيست.
رئيس خانه صنعت و معدن در ادامه با اشاره به كاهش دو درصدي نرخ سود تسهيلات بانكي در 6 ماهه گذشته، خاطرنشان كرد: با وجود اينكه در اين مدت هيچ كدام از بانكها به درستي به مردم تسهيلات پرداخت نكرده اند تمام ناكارآمديها و ناشي گريها را بر سر همين كاهش نرخ سود مي كوبند.وي با بيان اينكه بر اساس قانون منطقي كردن نرخ سود بانكي بايد اين نرخ تا سال پاياني برنامه چهارم توسعه تك رقمي شود، خاطرنشان كرد: از زمان تصويب اين قانون مشاهده مي شد كه برخي افراد در صورت اجراي اين قانون منافع خود را در خطر مي ديدند. غنيمي فرد افزود: اجراي سياستهاي بانك مركزي تنها به نفع عده اي خاص است و اقتصاد كشور را به سمت ورشكستگي پيش مي برد. |