|
* جواد صبوحي
اشاره:از اولين درخواستمان براي انجام گفتگويي در خصوص شوراي عالي انقلاب فرهنگي با دكتر مخبر دزفولي يك سال و دو ماه
گذشته بود كه سرانجام در فرصتي 30 دقيقه اي اين امكان فراهم آمد و توانستيم در اين مجال اندك پاسخ برخي از پرسشهاي خود را از زبان دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي بشنويم.عملكرد شوراي عالي انقلاب فرهنگي در طول سالهاي مختلف موافقان و مخالفان زيادي داشته است. يكي از مهمترين انتقادهايي كه برخي از منتقدان مطرح كرده اند، وارد شدن شوراي عالي انقلاب فرهنگي به حيطه قانونگذاري است. اين منتقدان اعتقاد دارند شأن اين شورا، كلان نگر و مشورتي است و بايد سياستگذاريهاي كلان فرهنگي را در چارچوب مصالح ملي كشور انجام دهد؛ درحالي كه اين شورا به تصويب مقرراتي مي پردازد كه به اعتقاد منتقدان، خارج از چارچوب وظايف اين شوراست. دكتر دزفولي دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي در اين گفتگو، به پاره اي از اين انتقادها اشاره كرده است.
***
* ظاهراً مصاحبه كردن با شما خيلي دشوار است؟
** ما چند بارتلفني با هم صحبت كرده ايم. اين خلاف واقع است. حداقل بيست بارفقط با من صحبت كرده ايد!
* اما دراين مدت موفق به مصاحبه نشديم.
** كدام مسؤول اين قدر راحت تلفنش جواب مي دهد كه من جواب دادم؟ اين بي انصافي نيست؟ بحث مصاحبه چيز ديگري است.
* چه بحثي؟
** من به شما گفتم گرفتارم. در حال حاضر پنج روزنامه بيش از يك سال است وقت گفتگو مي خواهند.
* بگذريم. اجازه بدهيد با طرح شايعه رد تقاضاي درخواست ملاقات مديران شوراي عالي انقلاب فرهنگي با رهبر معظم انقلاب گفتگو را شروع كنيم.
** دروغ است. روزنامه نگاران گاهي كم لطفي مي كنند. آمار نادرست و اخبار دروغ مي نويسند و اين مسأله از يك مسلمان واقعاً بعيد و دور از انتظار است. من از شما هم خواهش مي كنم منصفانه بنويسيد.
ببينيد، رويكرد امسال مقام معظم رهبري به شوراي عالي انقلاب فرهنگي كاملاً تأييدي بود، در حالي كه تعدادي از روزنامه ها اين گونه نوشتند كه شوراي عالي انقلاب فرهنگي از رهبر انقلاب درخواست وقت ملاقات كرده است و ايشان نپذيرفته اند؛ در حالي كه اين گونه نبود و همه اين اخبار دروغ بود. شما ديديد كه به فاصله پانزده روز بعد از اين اخبار، اين ديدار انجام شد. يكي از همان روزنامه ها درست بعد از ديدار با رهبري نوشته بود؛ كه شورا هيچ كاري نكرده است و. . . در صورتي كه رهبر انقلاب در ديدار هفدهم آذرماه مي گويند: «خوشبختانه شورا در اداي اين مسؤوليت آن طور كه احساس مي شود جدي است، بخصوص در اين دو سه سال اخير]من دو سال است كه مسؤول شده ام[ بين كساني كه ما از آنها نظر خواسته ايم و نظر داده اند اجماعي است كه كار تحرك و جديت شورا خيلي بيشتر از گذشته است و اين هم جاي شكرگزاري دارد. من بخصوص مطلع هستم آقاي رئيس جمهور در اين شورا با جديت شركت مي كنند و از نظراتي هم كه اظهار كرده اند، چنين بر مي آيد از ايشان تشكر مي كنم. همچنين، از دبير محترم شورا آقاي دكتر مخبر كه خوشبختانه در دبيرخانه هم كارهاي خوب و وسيعي انجام گرفته است، تشكر مي كنم».
چه تأييدي از اين تأييد بالاتر؟ آن وقت يك روزنامه مي آيد مدعي مي شود شوراي عالي انقلاب فرهنگي هيچ كاري نكرده است. مقام معظم رهبري كه با كسي تعارف ندارند.
* اين شايعه از كجا نشأت مي گيرد؟
** گلايه ايشان به دوره قبل از بنده مربوط است. بله درست است؛ ايشان اشكالاتي را در خصوص شورا داشته اند كه به گذشته برمي گردد و اصلاً همين مسايل منشأ اين تحولات و رفع اين اشكالات بوده است. من هم كه در اين دو سال به شورا آمده ام، تلاش اصلي ام اين بوده است تا براي اشكالات و نكات اصلي كه روي آن تأكيد شده بود، وقت بگذارم و تلاش كنم.
من به بعضي از روزنامه نگاران گفتم حداقل سايت شورا را ببينيد و مطالعه كنيد، تعداد مصوبات و حجم كارها را ببينيد و كارهاي انجام شده را مرور كنيد و بعد بگوييد هيچ اتفاقي نيفتاده است.
* خيلي از مواردي كه مطرح شده به نقل از كساني است كه با شورا ارتباط دارند؟
** مثلا چه مواردي؟
* آقاي رحيم پور مي گويد شوراي عالي انقلاب فرهنگي بحران هويت و اختيارات دارد و هيچ وزيري خود را مقيد به اجراي مصوبات آن نمي داند. در شورا، از جهاني شدن تا احداث يك دانشگاه بحث مي شود، ولي چرا مصوبات شورا ضمانت اجرايي ندارد؟
** اصلاً ايشان در همايش «مهندسي فرهنگي» مي گويد؛ بحران هويت شورا به قبل مربوط بوده است و اصلاً بحران هويت و مشروعيت ندارد. اكنون مسأله اختيارات مطرح است. از اين مراحل گذشته ايم و بايد اختيارات بگيريم تا بتوانيم كارها را عملياتي كنيم. اينها عبارات ايشان در دوره جديد است. «بنياد نخبگان» را ما عملياتي كرده ايم. «بنياد بازيهاي رايانه اي» كه امروز چندين فيلم و سرگرمي رايانه اي با قابليت رقابت با دنيا توليد شده است را ما تشكيل داده ايم. اخيراً 26 شركت خصوصي توسط جوانان همين كشور براي ساخت بازيهاي رايانه اي تأسيس شده است. سامان دادن وضعيت جذب اعضاي هيأت علمي، برگرداندن دانشگاه تربيت مدرس از يك دانشگاه معمولي به مأموريت اصلي اش و. . . جزئي از كارهاي شورا و مصوبات آن است، ازاين مصوبات بيش از 100 مصوبه در يكي دو سال اخير داشته ايم كه همه آنها عملياتي شده است.
به جرأت مي توان گفت در همه زمينه هاي فعاليت شورا تحولات چشمگيري رخ داده است. به لحاظ علمي آنچه اكنون در حوزه هاي پزشكي نانوتكنولوژي هسته اي و بسياري از حوزه هاي ديگر به آن دست يافته ايم در حقيقت نتيجه زيرساختها و بسترهايي است كه شوراي عالي انقلاب فرهنگي در مدت فعاليت خود فراهم كرده است. در طول اين سالها و بخصوص دو سه سال اخير دستاوردهاي بي شماري را در عرصه هاي مختلف علمي و پژوهشي از طرف انديشمندان، محققان و جوانان كشور شاهد هستيم كه با جديت و تلاش مضاعف در حال پيگيري است و همه اينها علاوه بر توانايي و اراده محكم، بر اثر فراهم كردن بستر و زمينه هاي مناسب بوده است. البته با وضعيت ايده آل و مطلوب هنوز فاصله داريم و اين نبايد باعث شود دستاوردهاي بزرگ انقلاب فرهنگي را ناچيز بشماريم.
* منتقدان شورا مي گويند شأن اعضاي شورا آيين نويسي نيست و بايد به موضوعات كلي تر فرهنگي پرداخته شود. آيا با اين مسأله كه وقت شورا بايد صرف مسائل كلي تر شود، موافقيد؟
** در حال حاضر اين طور نيست، ما قبول داريم شأن شوراي عالي انقلاب فرهنگي نه قانونگذاري است و نه اجرايي و سياستگذاري؛ اما تنها سياستگذاري هم نيست. اجازه بدهيد به عبارات ديگري از رهبر انقلاب اشاره كنم. ايشان مي گويند:«تصميم گيريها در همان مسيري است كه ما اعلام مي كنيم... بنابراين يك جايي لازم است تا ما به فعاليتهاي فرهنگي متنوع و گوناگون و بسيارپراكنده، گوناگون و متنوع و گسترده سمت واحد بدهيم. آن مركزش همين جاست] يعني شوراي عالي انقلاب فرهنگي[ ما جاي ديگري نداريم، نمي توانيم هم جاي ديگري درست كنيم. همين جا را به شكل كامل فعال كنيد كه البته الان خوشبختانه شورا از گذشته فعال تر است و در همان جهتي كه مورد نظر است، تصميم گيري مي كند. «من كاري به گذشته ندارم، برخي اوقات خيلي به مسائل جزئي و ريز پرداخته مي شده كه نبايد به اين شكل انجام مي گرفته است.
* عامل اين جزئي نگري چه بوده است؟
** بخشي از آن مربوط به دولتها بوده است؛ يعني دولتها اصرار داشتند مشكلاتشان را خيلي زود برطرف كنند و در نتيجه اين مشكلات را به شوراي عالي انقلاب فرهنگي مي آوردند، اما امروز نقطه كلاني كه مورد توجه ما قرار گرفته، اين است كه خود را از موضوعات جزئي و در عين حال كم ثمر جدا كنيم و به سوي موضوعات مهم، مؤثر و تعيين كننده برويم. حالا شما اسم اين را سياست كلان مي گذاريد، بگذاريد. مقام معظم رهبري مي فرمايند: «طراحيهاي كلان كه ناظر به اجراست، صرفاً سياستگذاري نيست. در كنار اين تصحيح، عملكرد دستگاه هاست». پس اكنون راه ما روشن است. ما در درجه نخست يك مركز سياستگذاري هستيم، اما تنها سياستگذاري نمي كنيم و در برخي موارد بايد هماهنگي و در برخي مسائل لازم است انسجام بخشي كنيم و ضروري است تا يك دستگاه كارش را در حوزه علم و فرهنگ به نحو مطلوب انجام دهد. به هرحال، خوشحال هستيم و خدا را شكر مي كنيم كه مقام معظم رهبري تا اين حد از عملكرد شورا اظهار رضايت مي كنند، ولي به همين مسأله بسنده نمي كنيم و البته اگر بخواهيم اين حسن اعتماد را حفظ كنيم بايد كار جدي تر، با توان بالاتر و تلاش و عمق بيشتر و با بهره گيري از توان نخبگان در نظر داشته باشيم.
* چرا با مصوبات شورا از حيث محرمانه بودن مثل شوراي عالي امنيت ملي برخورد مي شود؟
** هميشه اين طور نيست؛ ممكن است زماني هم اشكالي نداشته باشد كه مشروح و متن كامل مذاكرات منتشر شود، ولي به دليل اينكه يك موضوع مورد تصميم گيري ممكن است هم جهات معمولي و هم جهات محرمانه داشته باشد، نحوه انتشار آن هم متفاوت است و همين موضوعي است كه باعث شده مذاكرات از نظر طبقه بندي جزو مذاكرات محرمانه طبقه بندي شود، گرچه معتقديم بسياري از مباحث ما مي تواند به صورت علني پخش شود. ما آمادگي داريم برخي از مباحث مثل نقشه جامع علمي كشور را پخش علني كنيم، اما گاهي درباره موضوعي بحث مي كنيم كه جهات متفاوتي دارد و چند بعدي است. مثل مباحث تمام شوراهاي عالي كه در سطوح بالا تصميم گيري مي شود.
* بخشي از اين مهم با اطلاع رساني و شفاف سازي قابل برطرف شدن است اما واقعاً اطلاع رساني مناسبي در اين خصوص انجام نمي شود.
** حجم مذاكرات دبير شورا با قبل قابل مقايسه نيست. طبق يك برآورد مصاحبه ها و اطلاع رساني دبير و سيستم ما 700 برابر بيشتر از گذشته است، اما اين نقطه مطلوب نيست. ما از رسانه ها كمك مي خواهيم. مقام معظم رهبري فرموده اند: «مصوباتتان را براي نخبگان توجيه كنيد.»
ما نبايد يك دستگاه سياستگذار و كلان نگر مثل شوراي عالي را كه تصميم گير در حوزه علم و فرهنگ است، را با دستگاه هاي اجرايي مقايسه كنيم. اين شورا بيشتر با نخبگان در ارتباط است؛ ضمن اينكه هميشه شوراي عالي در فضاي آرام فعاليت كرده و كمتر وارد فضاهاي جنجالي شده است و اين به ماهيت كار فرهنگي برمي گردد كه با جنجال و سروصدا سازگار نيست. البته، منكر ضعف در حوزه اطلاع رساني نيستيم، براي همين يكي از برنامه هاي جدي ما، ارتباط فعال و دوسويه است. از زمان مسؤوليت بنده، معاونت ارتباطات در دبيرخانه شورا شكل گرفته است و در حال برقراري ارتباط فعال با رسانه ها هم هستيم تا دستاوردهاي اين شورا را معرفي نماييم، ضمن اينكه از نقد سازنده و پيشنهادهاي كاربردي و مناسب استقبال مي كنيم.
* اين ارتباط با نخبگان چگونه تعريف مي شود؟
** مقام معظم رهبري باز در عبارت زيبايي در خصوص شوراي عالي انقلاب فرهنگي مي فرمايند: «يك مسأله ديگر هم همين مساله عقبه كارشناسي است كه خوشبختانه كار خوبي هم در اين رابطه صورت گرفته است» اگر قبلاً 100 تا 200 نخبه دانشگاهي با اينجا ارتباط داشته اند، در حال حاضرنزديك به هزار نفر با شورا ارتباط مستمر دارند. اينها غيراز طراحي شبكه اي از دانشگاهيان است كه با 10 هزار عضو هيأت علمي توسط پست الكترونيك و. . . ارتباط برقرار كرده است. اينها همه اتفاقهاي جديدي است كه در شورا رخ داده است. رهبر انقلاب در بخش ديگري از بياناتشان اشاره مي كنند: «من مي خواهم بگويم قدري آن را وسيع تر كنيد، يعني ذهن كارشناسان دانشگاه را درگير كنيد و مصوباتتان را طوري در اختيار آنها بگذاريد. البته آن مصوباتي كه مي تواند پخش شود.»
ما مي خواهيم عقبه هاي فني را كه در يك موضوع بحث مي شود، را به صورت كتاب در اختيار مخاطبان قرار دهيم. همان طور كه در پاسخ به سؤال قبلي تان اشاره كردم، خيلي از مصوبات در ابعاد و بخشهاي مختلف مثل حوزه علم و فناوري، آموزش و پرورش و... قابليت انتشار دارد.
يكي از طرحهاي آينده شورا اين است كه حجم قابل توجهي از استادان و حوزويان، معلمان، رؤساي آموزش و پرورش، نمايندگان مجلس، استانداران و... را در جريان كارهاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي قرار دهد. حتي مقام معظم رهبري در جايي فرموده اند: «مركزي را براي پاسخگويي به نخبگان و شنيدن حرفهاي آنها هم از حوزه و هم از دانشگاه قرار دهيد.»
* اين ارتباط با مديران فرهنگي به چه شكلي انجام مي شود و در چه سطحي است؟
** حداقل در هفته يك بار وزيران، مديران ومسؤولان فرهنگي به شوراي عالي انقلاب فرهنگي مي آيند و با هم جلسه داريم. من از برخي ديگر از نهادها نيز دعوت كرده ام تا در جلسات شوراهاي تخصصي و كارشناسي ما شركت كنند.
* فعاليت شوراهاي اقماري شوراي فرهنگ عمومي، شوراي فرهنگي و اجتماعي زنان، شوراي اسلامي شدن مراكز آموزشي و چند شوراي ديگر هم قبلاً مورد رضايت نبوده است. براي فعال شدن اين شوراها چه كاري انجام داده ايد؟
**من هم قبول دارم شوراهاي اقماري قبلاً فعاليت كمي داشتند،فعاليت آنها برخي اوقات منفعلانه بود، اما
امروز شوراها در همان مسيري كه شوراي انقلاب فرهنگي طراحي مي كند، حركت مي نمايند. كاري كه ما انجام داده ايم اين بوده است كه به اين مجموعه گفته ايم كاري را دنبال كنند كه به اخذ تصميم در شوراي عالي انقلاب فرهنگي منجر شود. نمي توان انتظار داشت موضوعاتي در دستور كار اين شورا باشد كه به هيچ عنوان مورد توجه شوراي عالي انقلاب فرهنگي نباشد. عمده اين شوراها در حال حاضر فعال شده اند و من در تمام اين شوراها شركت مي كنم تا بتوانيم روال را به همان مطلوب تبديل كنيم. البته هنوز ضعفهايي در اين حوزه وجود دارد و ضروري است با اين مجموعه تعامل بيشتري انجام شود تا مشكلات و مسائل ساختاري و كارشناسي آن را برطرف كنيم.
آقاي دكتر متشكريم. |
