|
* بيتا مهدوي
پايان فصل سرما براي ما ايرانيها آغاز سفر است. هم بهار بوي نو شدن و تازگي و معناي آغاز دوباره سفر مي دهد و هم تعطيلات عيد
نوروز به عنوان طولاني ترين تعطيلات ساليانه كه همه اعضاي خانواده در كنار يكديگر قرار دارند بهترين زمان براي مسافرتهاي خانوادگي و دسته جمعي است.
نكته هاي بسيار مهمي كه رعايت آن در ايام سفر اهميت زيادي دارد، بهداشت غذا و مواد غذايي است كه در سفر تهيه مي شود.
كشور ما از مواهب طبيعي كم نظيري برخوردار بوده و جاذبه هاي گردشگري فراواني دارد ولي متأسفانه به دليل بي توجهي، در امكانات پذيرايي و به كار گرفتن موازين بهداشتي فقير است.
بسياري از كارشناسان بهداشت در اين روزها به مردم توصيه مي كنند تا در حمل، نگهداري و آماده كردن مواد غذايي در زمان تعطيلات دقت و توجه بيشتري كنند. سالمندان، كودكان و افرادي كه به علت ابتلا به بعضي بيماريها، سيستم ايمني ضعيفي دارند و زنان باردار، بيشتر از هر كس ديگر مستعد ابتلا به بيماريهاي منتقله از راه مواد غذايي هستند.
از اين رو بهتر است در سفرهاي برون شهري، خانواده ها، غذاي موردنيازشان را از قبل تهيه كنند و يا آن را از اماكن معتبر تهيه كنند.
بازرسي رستورانهاي بين راهي
مهندس سيدرضا غلامي، رئيس اداره بهداشت مواد غذايي و بهسازي اماكن عمومي وزارت بهداشت در مورد ايمني مواد غذايي در ايام نوروز مي گويد: ما طرحي داريم كه از اول تا 15 اسفندماه به تمامي دانشگاههاي علوم پزشكي ابلاغ شد و براساس اين طرح بازرسان بهداشت محيط مستقر در مراكز بهداشت شهرستانها در سراسر كشور نسبت به تشديد برنامه هاي روتيني كه دارند فرا خوانده شده اند. آنان موظف شده اند در ساعتهاي غيراداري و روزهاي تعطيل به بازرسي اماكن با اولويت ايمني مواد غذايي و بهداشت فردي بپردازند.
او مي افزايد: با توجه به اينكه در ايام عيد مسافرتهاي زيادي در اقصي نقاط كشور انجام مي شود، از اين رو سلامت و ايمني غذاي رستورانهاي بين راهي از اهميت ويژه اي برخوردار است و ضابطان بهداشت موظف شده اند كه هر 15 روز يك بار از رستورانهاي بين جاده اي بازديد به عمل آورند.
او يادآور مي شود: ما در چهار مقوله معيارهايي داريم كه در مورد بهداشت محل مي باشد كه شامل نظافت عمومي، بهسازي محل، كاشيكاري، تميز بودن و مرتب كردن است و معيار ديگر بهداشت فردي است كه داشتن كارت معاينه پزشكي، پوشيدن روپوش منظم و مرتب بودن از آن جمله مي باشد.
نظافت تجهيزات مورد استفاده در پخت و پز و ايمني مواد غذايي هم از معيارهاي ديگر و آخرين معيار نگهداري مواد غذايي سالم است كه مواد غذايي بايد در يخچالها نگهداري شود.
او توصيه مي كند: همشهريان خودشان بايد مسايل پزشكي و ايمني غذا را رعايت كنند. شستن دستها را فراموش نكنند، اگر چه به ظاهر خيلي ساده است ولي در ارتقاي سلامت و كنترل بيماريهايي كه مي توانند از محيط بگيرند بسيار مؤثر است.
مسافران گرامي از مراكز مواد غذايي استفاده كنند كه حداقل ضوابط بهداشتي را داشته و داراي كارت معاينه پزشكي باشند.
از نگهداري مواد غذايي كه زود فاسد مي شوند خودداري كنند و سعي كنند مواد غذايي را با خودشان حمل نكنند و در صورتي كه مجبور به حمل هستند. مواد غذايي را در يخدان و در كنار يخ قرار دهند.
رعايت اصول بهداشتي
دكتر علي حشمتي، متخصص تغذيه مي گويد: برهم خوردن عادتهاي غذايي هنگام مسافرتها در نقاط مختلف كشور مي تواند سلامت افراد را به خطر بيندازد.
به همين دليل در صورتي كه تمايل به تهيه غذا داريد، توجه كنيد مواد اوليه اي كه تهيه مي كنيد از كيفيت مناسبي برخوردار باشند. خصوصاً مواد حاوي پروتئين كه فساد پذيري بالايي دارند، گوشتي كه خريداري مي كنيد بايد كاملاً تازه باشد و هيچ گونه بوي ماندگي ندهد. شير يا تخم مرغ مورد استفاده تازه و در صورت امكان استاندارد و بهداشتي باشد، از خريداري مواد غذايي در كنار جاده ها پرهيز كنيد زيرا از كيفيت آنها اطلاع كافي نداريد.
وي همچنين توصيه مي كند؛ مسافران از خريداري غذاها يا ميان وعده هاي بين راهي مانند حبوبات پخته، لوبيا و باقلا، لواشكها، فلافل، سمبوسه و پيراشكي ها خودداري كنند.
وي همچنين مي گويد: نوع غذا در طول سفر بسيار مهم است. با توجه به اينكه رطوبت زياد، رشد و تكثير ميكروبها را بيشتر مي كند، سعي كنيد از غذاهاي نيمه خشك با رطوبت كم مانند عدس پلو، لوبيا پلو و ماكاروني استفاده كنيد ضمن اينكه بايد توجه داشت غذاي مورد مصرف بايد كاملاً پخته شود. ممكن است با توجه به مدت تعطيلات و احتمالاً تعجيل در ساعت حركت در تهيه غذا كوتاهي شود و غذا به ويژه گوشتها به طور كامل پخته نشده باشد كه همين موضوع سبب آلودگي و فساد آن مي شود.
وي در ادامه مي گويد: از غذاهاي نيمه پخته و خام به طور جدي خودداري كنيد. در حين سفر ممكن است در يك منطقه روستايي توقف كنيد و شما را به خوردن شير تازه دوشيده از دام يا بستني و پنير محلي دعوت كنند كه در اين گونه موارد بايد از خوردن خودداري كنيد
همچنين از خوردن تخم مرغ نيم پز (عسلي) نيز به طور جدي بپرهيزيد.
حشمتي مي افزايد: غذا را در طول سفر در دماي بالاتر از 60 درجه سانتي گراد يا پايين تر از 10 درجه سانتي گراد نگهداري كنيد. غذاهاي سرد را سرد و غذاهاي گرم را گرم نگهداري كنيد.
در هر صورت اگر قصد داريد غذاي خود را بيشتر از دو ساعت نگهداري كنيد، اين كار را انجام دهيد: در هنگام توقف، قبل از صرف غذا، آن را به طور كامل حرارت دهيد، زيرا در زمان نگهداري غذا در سفر ميكروبها در مواد غذايي رشد مي كنند. بنابراين بايد هنگام استفاده از غذا آن را تا دماي 70 درجه سانتي گراد حرارت داد تا به طور كامل داغ شود. بنابراين از خوردن غذاهايي كه به طور سطحي گرم يا تفت داده شده خودداري كنيد، ضمن اينكه هنگام استفاده از غذاهاي محلي، از افراد بومي راهنمايي بخواهيد.
وي در ادامه توصيه هاي خود مي گويد: اگر در كنار جوي آبي توقف كرده ايد تا غذا را در آن جا ميل كنيد، در اين حالت ممكن است به فكر استفاده از آن آب بيفتيد، ولي از ماهيت آن اطلاع كامل نداشته باشيد. بنابراين بهتر است آب را قبل از مصرف بجوشانيد، به ويژه اگر بخواهيد براي كودكان غذا تهيه كنيد. 10 دقيقه قبل از صرف غذا دستها را خوب بشوييد و تا حد امكان از خوردن انواع خورشها، كباب كوبيده، سالاد الويه و همبرگر خودداري كنيد. از انواع غذاهايي كه مي توان آن را چندين بار گرم كرد خودداري كنيد. از مصرف كباب كوبيده و همبرگر به دليل اطلاع نداشتن از كيفيت گوشت به كار برده شده و به كار بردن مواد اوليه مختلف از جمله خرده نان، ادويه و... از مصرف سالاد الويه به دليل مانده بودن مواد اوليه موجود در سس مايونز مانند تخم مرغ و... و همچنين نبود نظارت بر چگونگي تهيه الويه در رستورانهاي غيرمعتبر بين راهي به طور جدي خودداري نماييد.
او در مورد انتقال بيماريها در سفر مي گويد: خيلي ها پس از مسافرت دچار بيماريهاي مختلفي مي شوند بدون آنكه دليل آن را بدانند. متأسفانه بعضي از افراد كه بيمار هستند از شهرها و روستاها مي روند و از رستورانهاي بين راهي بين مبدأ و مقصد استفاده مي كنند و اين در حالي است كه افراد سالم هم از اين اماكن استفاده مي كنند و...
بيماريهاي گوارشي، تنفسي و عفونتها از اين طريق به افراد ديگر منتقل مي شود.
بيماري سل مي تواند از طريق عطسه و سرفه بيماران به افراد سالم منتقل شود. افرادي كه داراي مشكلات دستگاه گوارشي هستند با استفاده از توالتهاي عمومي و از طريق مدفوع اين نوع بيماريها را انتقال مي دهند. تعداد زيادي از اين بيماران دستهاي خود را با آب و صابون نمي شويند و همين دستها را به دستگيره در سرويسهاي بهداشتي، ظروف غذاخوري و... مي زنند. بنابراين مسافران سالم هم به راحتي دچار اين بيماريها مي شوند.
اين متخصص تغذيه در مورد مسموميتهاي غذايي هم مي گويد: مسموميتهاي غذايي در سفرهاي نوروزي عوامل تهديد كننده اي هستند كه بايد مورد توجه جدي قرار گيرند. مسموميتهاي غذايي معمولاً با بي حالي، خستگي و اسهال همراه بوده و در اين حالت تب وجود ندارد.
مسموميت در افرادي كه از انواع فرآورده ها همانند تخم مرغهاي آلوده، انواع سوسيس و كالباس استفاده كرده اند بعد از 12 تا 24 ساعت علايم خود را نشان مي دهد. اين مسموميتها علاوه بر علايم گفته شده با تب نيز همراه است.
به طور كلي مسموميتها برحسب عوامل ايجادكننده و سن افراد متفاوت است، اما در مورد كودكان مي تواند خطر مرگ را به دنبال داشته باشد. ميكروبهاي بيماري زا داخل قوطيهاي كنسرو هم مي توانند علاوه بر ايجاد مسموميت دستگاه تنفسي افراد را دچار خطر سازند و 13 ساعت پس از مصرف، بي حالي، حالت تهوع و سرگيجه به سراغ افراد مي آيد و با گذشت زمان حرف زدن و بلع غذاي مصرف كنندگان با مشكل رو به رو مي شود. |
