اشاره:
گروه فرهنگي - مروت : يكي از اصلي ترين مباني سكولاريسم، رشد عقلانيت (به معناي ملاحظه و در نظر گرفتن نسبت بين وسيله و



هدف) است. بي شك رشد فناوري مي تواند انسانها را در مراعات نسبت بين وسيله و هدف راهنمايي كند. اما تقريباً اكثر متفكران بر اين گمان بوده اند كه اساساً انتخاب هدف امري غيرعقلاني است. اين كه اين يا آن هدف را برگزينيد يك امر ارزشي است، چيزي كه طبق تعريف، امري غيرعقلاني به حساب مي آيد. يكي از بارزترين مصاديق اين نكته، استفاده از رسانه هاي مدرن - از راديو و تلويزيون گرفته تا اينترنت- است. در موارد بسياري شاهد آن هستيم كه رسانه هاي مدرن در خدمت آرمانها و اهدافي قرار گرفته اند كه در خارج از قلمرو اهداف دنيوي هستند.
تلويزيون به عنوان يك رسانه فراگير مي تواند در اين فرايند نقش مهمي را ايفا كند و در تعميم مباني ديني در جامعه نقش آفرين باشد.
بر اين اساس مركز پژوهشهاي اسلامي صدا وسيما، همايش ملي رسانه تلويزيون وسكولاريسم را در دستور كار خود قرار داده است.
دكتر هادي صادقي، رئيس مركز پژوهشهاي اسلامي صدا وسيما در گفت وگويي كوتاه با قدس به بيان اهداف خود از برگزاري اين همايش پرداخته است كه در ذيل مي آيد.




***
* جناب دكتر صادقي، انگيزه شما از برگزاري «همايش رسانه تلويزيون و سكولاريسم» چيست؟
** رسانه تلويزيون به دليل خاستگاه خود كه از فضاي سكولار غرب است، پيوندهاي عميق اقتصادي، سياسي و فرهنگي با مهد سكولاريسم دارد. اگر رسانه اي مثل تلويزيون در كشور اسلامي، بخواهد هدف ديگري را غير از هدفها و فضاي حاكم بر رسانه هاي جهان دنبال كند، بايد خود را از اين پيوندها برهاند.
اين همايش به منظور بررسي دقيق مباحث نظري مربوط به رسانه و به صورت مستقل ماهيت تلويزيون برنامه ريزي شده است تا به مقوله هاي مربوط به رسانه بپردازد و هويت رسانه كالبد شكافي شود و در نهايت بتوانيم چشم اندازي براي تحقق و توسعه رسانه ديني پيدا كنيم و به راهكارهاي عملي براي دستيابي به آن اهداف برسيم.
اين همايش، در واقع اولين حلقه از سلسله همايشهايي درباره رسانه است كه در سه مرحله انجام خواهد شد كه در مرحله اول به رسانه تلويزيون و سكولاريسم، در مرحله دوم دين و رسانه تلويزيون و در مرحله سوم به اسلام و رسانه پرداخته خواهد شد.
* چه رابطه اي از نظر مبنايي بين سكولاريسم و تلويزيون وجود دارد؟
** اگر به سابقه اين مباحث در جهان توجه كنيم، درمي يابيم كه بحث دين و رسانه زاييده مكتب سكولاريسم است و سكولاريسم همواره رقيب دين بوده و نقش پررنگي را در عرصه رسانه اي خصوصاً رسانه تلويزيون بازي مي كند. پس از بررسي اين نقش، به طور قطع موانع موجود بر سر راه حضور پررنگ دين در رسانه اي همچون تلويزيون آشكار خواهد شد. البته با طراحي و برنامه ريزي دقيق مي توان به تبيين رويكردي مناسب در اين باره دست يافت و زمينه را براي بهره برداري از فضاي رسانه براي ترويج دين فراهم نمود.
بنابراين اين گونه نيست كه تصور كنيم رويكرد منفي گرايي براي نقش سكولاريسم در عرصه رسانه صحيح است بلكه مهم يافتن راههاي قوي سازي نقش دين در تلويزيون و رسانه هاي ديگر است.
* با توجه به اينكه رسانه يك فناوري غربي و تولد يافته فضاي سكولاريسم است، آيا مي تواند درگاهي براي اشاعه فرهنگ اسلامي باشد؟
** براي اينكه پي ببريم آيا دريچه يك فناوري ساخته غربيها تا چه حد مهيا و مناسب براي ارسال محتواي ناب ديني آن هم در حوزه اسلامي است، جاي بررسي دقيقتري بعد از شناسايي ابعاد مختلف آن و اجراي حداقل چند همايش در موضوع ياد شده است، اما در بررسي اجمالي اين مسأله مي توان گفت كه اين تكنولوژي همانند انواع ديگر، در حال حاضر در كشور ما و ساير ملل اسلامي مورد استفاده واقع شده كه البته تمامي جنبه هاي آن ديني نبوده اما ماهيت غالب آن ديني است.
هم اكنون همين رسانه زاييده سكولاريسم در بخش آموزش به طور وسيعي در خدمت آموزش مباحث اسلامي و توسعه فرهنگ آن واقع شده و اين مسأله نه تنها در مورد رسانه تلويزيون بلكه در ميان انواع ديگر و حتي رسانه هاي الكترونيكي عصر اطلاعات همچون اينترنت نيز اين گونه است.
* پس ذات رسانه هرچند مولود سكولاريسم باشد، بر اساس شرايط قابل تغيير است؟
** دقيقاً! اين گونه نيست كه در رسانه زاييده سكولاريسم منع ذاتي در اشاعه فرهنگ ديني نهفته باشد. وقتي منع ذاتي وجود دارد كه ذاتيات ثابت براي يك چيز وجود داشته باشد. تلويزيون مصنوع بشر است.
اين مصنوع قابل تغيير هويت است و هويت ثابت ندارد، مثل مخلوقات طبيعي نيست كه يك ذاتيات داشته باشد و آن ذاتيات را نتوان دگرگون كرد . ما به تلويزيون، هويت بخشيده ايم، بنابراين، خودمان مي توانيم تغييرش دهيم، چگونه مي توانيم آن را دگرگون كنيم؟
با بازتعريف و با تغيير كاركرد مي توان هويت آن را تغيير داد. اگر اين كار را بكنيد امكان اين وجود دارد كه رسانه اي كه زادگاهش سكولاريسم است و فعلاً كاركرد سكولار دارد، كاركرد ديني پيدا كند.
* در خود غرب هم مسيحيت از رسانه ها براي تبليغ پيامهاي خود بهره جسته است...
** البته رسانه هاي تصويري همچون تلويزيون و سينما و توليدكنندگان بزرگ فيلمهاي جهان در آمريكا مانند هاليوود جلوه هاي بسيار زيادي از ترويج فرهنگ مسيحيت را به نمايش گذاشته اند.
همه ما به ياد مي آوريم كه در اغلب فيلمها نگاه معنوي به كليسا، معنويت كشيشها، ادعيه مسيحيان در هنگام صرف غذا و در كليسا و همچنين مراسم ديني مختلف وجود داشته است. اين مسأله آشكار مي سازد كه حاميان دين مسيحيت از رسانه تا آنجايي كه در حد توان و قدرتشان بوده به نفع خود و ترويج دين خود استفاده كرده اند و جهان همواره شاهد اين مسأله و متأثر از آن بوده است.
* جهان اسلام به چه ميزان از اين ابزار بهره برده است؟
** جهان اسلام به دليل بيگانگي با رسانه و ابزار نوين آن به عنوان يك فناوري وارداتي مخرب و همچنين زمان نامناسب ورود آن و آورندگاني كه از ميان آنها و حاميان دين اسلام نبوده اند همواره با فاصله به آن نگريسته و استفاده مطلوب را نبرده است.
بنابراين، ميان پديدآورندگان و توليدكنندگان برنامه هاي تلويزيوني و سينمايي در جهان اسلام با دين، فاصله زيادي وجود داشته پيوندي قوي برقرار نگشته است.
اما خوشبختانه، پس از پيروزي انقلاب اسلامي در ايران با تغييرات بنيادين در تلويزيون، نه تنها از اين رسانه در جهت اشاعه فرهنگ اسلامي در داخل كشور استفاده شده است، بلكه موجي فراگير نيز به تمام جهان ساطع نموده است. تاكنون صدا و سيما با توليد انبوه در حجم بالا در زمينه دين به طور قوي وارد شده و از لحاظ كمي در پرداختن به مسايل ديني بيش از تمام كشورهاي مسلمان ديگر رفتار كرده است.
* اين موضوع تا چه حد رضايت بخش است؟
** تا به حال فيلمها و سريالهاي تأثيرگذار و زيبايي كه مايه افتخار جهان اسلام هم شده، در كشور ما ساخته شده است. از آن جمله به مجموعه «ولايت عشق»، «تنهاترين سردار» و «مردان آنجلس» مي توان اشاره كرد كه با پرداختن به ريشه هاي مذهبي اسلامي و آيات قرآن جلوه هاي زيبايي را از دين پيامبر اعظم(ص) به نمايش گذاشته و روح معنوي بخصوصي را در ميان اقشار جامعه دميده است.
* اجازه بدهيد برگرديم به همايش رسانه تلويزيون و سكولاريسم. پيشتر از طرف سازمان صدا و سيما با همكاري دانشگاهها، همايشي در موضوع رسانه و سكولاريسم برگزار شده بود. چه شد كه دوباره از طرف سازمان صدا و سيما، مركزي مانند مركز پژوهشهاي اسلامي صدا و سيما مي خواهد به اين موضوع بپردازد؟
** در مباحث علمي كه به توليد انديشه و زمان نياز دارد؛ به دليل گستردگي مباحث، كار با يك همايش حل نمي شود. به نظرمان رسيد كه بايد آن همايش را تكرار كنيم ولي از چند پله قبل، به همين دليل كه چرا سكولاريسم را انتخاب كرديم بنابراين لازم است اين كارها انجام بگيرد و اين تنها يك گام مقدماتي است و در اين گام نمي توان به همه اهدافي كه متصور است، در يك زمان رسيد.

 

ترجمه: محمد شفيعي

ايدئولوژي را بايد نمايي از يك فلسفه اجتماعي، سياسي دانست كه در آن عناصرعملي، به همان اندازه اجزاي نظري برجسته و ممتاز مي باشند.عنوان ايدئولوژي، نخستين بار در انقلاب فرانسه و توسط فيلسوف «دوستوت دوتراسي» به منزله عنوان خلاصه شده اي از



«عقيده شناسي» رايج، معمول گرديد و مورد استفاده قرار گرفت. وي معتقد بود كه ايدئولوژي را بايد همسان شناخت شناسي انديشمنداني همچون جان لاك و كندياك دانست، زيرا اين فيلسوفان بر اين باورند كه تمامي معرفت انسان، معرفت به تصورات اوست. ولي در حقيقت دوتراسي به فرانسيس بيكن بيشتر مديون است، به گونه اي كه به وي به همان ميزان احترام مي گذارد كه براي فيلسوفان فرانسوي عصر روشنگري احترام قايل بود. بيكن وظيفه علم را صرفاً گسترش دانش تلقي نمي كرد، بلكه بر اين باور تاكيد مي ورزيد كه اين تعهد ، به منزله بهبود حيات آدمي بر روي كره خاكي نيز مي باشد. همين تلفيق تفكر و عمل است كه ايدئولوژي دوتراسي را از نظريات و فلسفه هاي توضيحي و تبييني صرف، متمايز مي سازد.
«عقيده شناسي»، نظامي علمي بود كه همراه با خود اين پيام را كه علم در خدمت آدمي است، داشت. حتي شايد بتوان گفت كه علوم مختلف به دليل تسلط بر نفوس متعصب و مهيا ساختن آنها براي پذيرش اقتدار و مرجعيت عقل، نجات بخش آدمي است. دوتراسي و ايدئولوگهاي پيرو او نظامي از تعليم و تربيت ملي را پديد آوردند كه به اعتقاد آنان ، فرانسه را به سوي جامعه اي عقلي و علمي رهنمون مي ساخت. تعاليم آنها آميزه اي از اعتقاد راسخ به آزادي فردي، به همراه يك طرح فراگير و همه جانبه حكومتي بود كه براي اندك زماني در طي سالهاي 99-1795 ميلادي به نظريه رسمي جمهوري فرانسه تبديل شد.
ناپلئون نخست از دوتراسي و همفكران وي حمايت كرد، ليكن اندكي بعد در مقابل او ايستاد، به گونه اي كه حتي در دسامبر 1812ميلادي انتقادهاي تندي را متوجه نظاميان فرانسوي به دليل شكست شان در مواجهه با گسترش ايدئولوژيهاي رقيب كرد.
اگرچه دوتراسي ايدئولوژي را اصطلاحي بي روح و فني پنداشته بود، ازهمان ابتدا، شكلي تحرك آفرين داشت. از سوي ديگر، او به دليل علاقه وافرش به عقيده شناسي، اصطلاح ايدئولوژي را برخلاف نظر ناپلئون كه آن را احساس سوء ظن نسبت به همه چيز در يك انقلاب تلقي مي كرد، واژه اي ستايش آميز مي ناميد.پس ايدئولوژي نقش دوگانه منفي و مثبتي را ايفا مي كرد. اين مسأله علاوه بر زبان فرانسه ، در زبانهاي آلماني، انگليسي، ايتاليايي و تمامي زبان هايي كه اين واژه را ترجمه كردند رخ داد.
قرن نوزدهم را عده اي از مورخان ، نه به اين دليل كه در اين قرن ايدئولوژي گسترش بيشتري يافت، بلكه به اين دليل كه بسياري از نظامهاي فكري اين دوران وجهه ايدئولوژيك داشتند، دوره ايدئولوژي مي نامند ؛ آنها به اين اعتبار از افكار رايج در قرون پيشين ممتاز و متمايز بودند.
همواره ايدئولوژي، واژه اي مورد اختلاف بوده است و يكي از دلايل آن از توافق نداشتن در تعريف اين واژه نشأت مي گيرد. ايدئولوژي را به دو مفهوم خاص و عام مي توان تعريف كرد. ايدئولوژي به مفهوم عام هر گونه نظريه معطوف به عمل و هر اقدام عيني را كه در لواي نظامي فكري و نظري متجلي است را در برمي گيرد و ايدئولوژي به مفهوم خاص به برداشت نخست دوتراسي از اين واژه معطوف مي گردد. ويژگيهاي شاخص ايدئولوژي را بايد چنين برشمرد:
ايدئولوژي، نظريه اي تبييني درخصوص تجربه هاي آدمي از جهان خارجي است كه آن را بايد برنامه و طرحي براي يك سازمان و نظام اجتماعي - سياسي دانست كه در عين حال تحقق اين طرح را مستلزم نوعي نزاع مي داند. ايدئولوژي صرفاً از تشويق افراد مدد نمي جويد ، بلكه بر آن است تاهوادارانش را به استخدام خود در آورد و اساساً نيازمند نوعي تعهد است. اگر چه مخاطب ايدئولوژي توده هاي كلان مردمند، اما اين روشنفكرانند كه نقش رهبري را عهده دار مي شوند.
بنابراين، بايد نظامهاي ايدئولوژيك را داراي تنوع بسيار دانست كه به قرن نوزدهم يا بيستم تعلق دارند و همين مسأله اين ذهنيت را به وجود مي آورد كه ايدئولوژيها عمري طولاني تر از عمر واژه ايدئولوژي ندارند و همگي متعلق به دوره اي مي شوند كه باورهاي دنياگرايانه به شكلي روزافزون جاي خود را به عقايد ديني سنتي داد.
گاهي چنان از ايدئولوژي سخن به ميان مي آيد كه گويي به همان مقوله هاي منطقي تعلق دارد كه اديان به آنها مرتبطند. بي گمان هم دين و هم ايدئولوژي، نظامهاي «جامع» به معني خاص اند. هر دو با سؤال از حقيقت و با نوع رفتار و عمل سر و كار دارند. اما تمايز آنها بيش از اشتراك آنهاست. يك نظريه ديني برخلاف ايدئولوژي درباره واقعيت، معمولاً در قالب واژگاني كه نظمي قدسي دارند ، شكل مي يابند و به ندرت به جهان بدون توجه به آخرت نظر مي كند. تأكيد دين اغلب بر دو مقوله ايمان و پرستش است؛ دعوت و پيام آن، توجه دادن به معنويت و باطن گرايي؛ و غايت آن تطهير روح آدمي است، در حالي كه روي سخن ايدئولوژي با يك گروه است. به علاوه برخي از اديان وحياني اند، اما به اشتباه مي گويند كه مي توان به مدد عقل به تنهايي زندگي كرد. چنانچه اشاره شد دين و ايدئولوژي، مستلزم نوعي «تعهد» اند، اما اينكه اين تعهد، خصوصيت منحصر به فرد ادياني باشد كه مؤمنين به آن اديان با اين تعهد زاده مي شوند بشدت محل ترديد است.
در برخي از جنبشهاي مذهبي، عناصر اوليه ايدئولوژيهاي جهان جديد قابل رؤيت است. شهر فلورانس كه در بسياري از زمينه ها شاهد تكوين عصر تجدد بود، نخستين روايت ايدئولوژيك از مسيحيت را در خود پروراند. تلاش «جيرولامو ساوونارولا» كه به دنبال تأسيس «جنبش پيرايشگران» بود ، آدمي را به ياد ايدئولوژيهاي عصر جديد مي اندازد. وي در تبيين روش خود معتقد بود كه حكومت بايد از طريق توجه به توده مردم، بر اقتدار و سيطره خود بيفزايد. بر همين اساس حكومت را در كنترل اقتصاد و حتي زندگي خصوصي شهروندان مجاز مي دانست.
وي در تلاش براي ايدئولوژيك كردن مسيحيت، پيرواني نيز يافت. «ژان كالون» و نيز بسياري از پيرايشگران، متأثر از او بودند. در واقع افكار او هم در نهضت اصلاح ديني و هم در مخالفان آن اثر گذاشت.
نيكولا ماكياولي، فيلسوف ايتاليايي سياست، از منتقدان تند «ساوونارولا» بود اما با اين حال دقيقاً همچون «ساوونارولا» از ايدئولوگهاي پيشرو دوره تجدد به شمار مي رود. مورخاني كه صرفاً ماكياولي را فيلسوفي اخلاق ستيز مي دانند ، وجهه وي را به عنوان فردي كه صاحب آرمان جمهوري خواهي بود در نظر نمي گيرند. روسو، وقتي از كتاب «شهريار» ماكياولي ياد مي كرد، آن رابه دستورالعمل جمهوري خواهان تشبيه مي كرد . ماكياولي در پي آن كه بود در ايتالياي دوره جديد، آنچنان جمهوريتي مقتدر نظير آنچه در روم باستان وجود داشت؛ بنا گردد. او تحقق انديشه خويش را تنها با انقلابي كه قدرت فزاينده اي در سركوب و شكست مخالفان دارد ميسر مي پنداشت. وي نخست، ايدئولوژي را با ترس مرتبط مي دانست، اما خود او بيش از آنكه نقش يك عالم سياست را بازي كند، نقش يك ايدئولوگ را ايفا كرد.
انگلستان قرن هفدهم جايگاه مهمي در تاريخ ايدئولوژي دارد. اگر چه ايدئولوژيهاي پخته به مفهوم جديد هنوز وجود نداشت، اما نظريه هاي سياسي صبغه اي ايدئولوژيك به خود گرفتند. تحركهاي وسيع و تندرو نيروهاي انقلابي در سراسر قرن هفدهم نيازمند نظريه هايي بود تا عملكردهاي بنيادگرايانه را توجيه كند. كتاب «دو رساله در حكومت» جان لاك، نمونه اي از آثاري است كه مي كوشيد حقوق انسان را در برابر مطلق گرايي توجيه كند. رشد و افزايش چنين نظريات علمي در قرن هفدهم، به همراه گرايش روز افزون به نظام سازي هاي سياسي بر حسب اصول، ظهور روش ايدئولوژيك را آشكار ساخت.
هر چند واژه ايدئولوژي به معناي خاصي كه دوتراسي به كار مي برد به عصر جديد هم سرايت كرد، اما در فلسفه هاي ماركس و هگل معناي تازه اي يافته و با نوعي تحقير و سرزنش درآميخت. براي اين فيلسوفان، ايدئولوژي به واژه اي مبدل شد كه بر «آگاهي كاذب» دلالت داشت. هگل انسانها را ابزار تاريخ مي دانست كه نقشها و وظايفي را ايفا مي كنند كه از سوي نيروهاي مجهول و مرموز تاريخ به آنها واگذاشته شده است، در عين اينكه معنا و مضمون حقيقي تاريخ از اين انسانها مخفي مانده است. تنها از فيلسوف است كه مي توان انتظار داشت به شناخت امور واقعي نايل آيد. تلاش هگل براي تفسير واقعيت و آشتي دادن جهان از خود بيگانه با خود، از سوي منتقدان، كوششي در راستاي تمهيد يك ايدئولوژي قلمداد شد. به نظر منتقدان، در اين ايدئولوژي اگر چه انسانها موجوداتي اند كه فعل و عملشان توسط نيروهاي خارجي معين مي شود، ولي امكان محدودي نيز براي تغيير و يا بهبود رسوم و هنجارهاي سياسي دارند. پيدا بود كه اين صورتبندي مورد اعتراض قرار گيرد. كارل ماركس از جمله اين منتقدان بود كه در كتاب «ايدئولوژي آلماني» و برخي ديگر از آثار متقدم خود به شرح نقاديهاي خود بر دستگاههاي هگلي پرداخت، به گمان ماركس ايدئولوژي به اين ترتيب مجموعه اي از اعتقادات خواهد بود كه مردم با آنها خود را فريب مي دهند و به تفكر درباره امور غير واقعي سوق پيدا مي كنند. البته او در كاربرد واژه ايدئولوژي گاهي اين واژه را به زبان تحقير به كار مي برد و گاهي هم به گونه اي از آن سخن مي گفت كه گويي حقيقي و درست بودن ايدئولوژي را ممكن مي داند.
امروزه ماركسيستهاي قرن نوزدهم و بيستم كه ديگر معناي اهانت آلود ايدئولوژي را فروگذاشته اند، از خود ماركسيسم به عنوان يك ايدئولوژي سخن مي گويند. حتي در كشورهايي با مرام كمونيستي، گهگاه نهادها و دستگاههايي مقرر شده بود كه كاملاً صبغه ايدئولوژيك داشتند و از فيلسوفان مثل ايدئولوگها ياد مي شود.
* موريس كرنستون

 

مهدي محمدي
سؤال نوشتار حاضر اين است كه با توجه به مقوله آزاد انديشي كه ركن مهم توليد دانش و انديشه است، دولت و حكومت در فرايند توليد علم چه نقشي بازي مي كند؟ به عبارت ديگر نوع، شكل و ماهيت حكومت از سويي، و روحيات و رفتارهاي حكومت گران و نگرشها و سياست گذاريهاي آنان از سوي ديگر، چه تأثيري در اين روند ايفا مي كند؟ در بحث ماهيت حكومتها و تأثير آنها بر فرايند توليد انديشه و دانش، واقعيت اين است كه در برخي حكومتها به علت بسته بودن فضاي سياسي و اجتماعي، اعمال حاكميت قدرت با ابزارهايي چون سركوب و مجال ندادن به مخالفان و نيز انسداد مجاري بيان آزاد انديشه ها، اصلاً زمينه اي براي توليد علم به طور طبيعي فراهم نيست و با نگاه خوشبينانه اين مسيرها كاملاً هدايت شده و تحت شرايط خاص و براي افراد خاص ميسر خواهد بود.
اما در مقابل، در حكومتهاي باز و مروج آزاد انديشي به سبب فضاي باز سياسي، علمي و عقيدتي، انديشمندان و عالمان با فراغ بال و آزادي خاطر و بدون دغدغه، به امر توليد دانش مي پردازند.
نگاه به گذشته، اين امر را به خوبي روشن مي كند كه حكومتهايي كه به علم و انديشه اجازه جولان داده و با سعه صدر و خوشبيني با انديشمندانشان برخورد كرده اند پيشرفتهاي شگرفي در اين زمينه داشته اند. و بر عكس هر جا كه با زوال تمدني روبه رو مي شويم و به بررسي علل زوال و افول آن مي  پردازيم، به عاملي چون كنار نهادن علما و انديشمندان و بي اعتنايي به علم و دانش برمي خوريم.
بدين ترتيب، برخي بر اين عقيده  اند كه بالا بودن ظرفيت حكومت از جنبه انتقاد پذيري، برتافتن ديدگاههاي دانشمندان و عالمان و ميدان دادن به انديشه هاي علمي و تقويت محافل توليد انديشه و در يك كلام، تساهل علمي حكومت با انديشمندان و برخورد عزتمندانه با آنان، در فراهم شدن زمينه هاي توليد دانش و انديشه، تأثير انكار ناپذيري دارد.
حكومتهاي آزاد انديش نه تنها به طرد انديشه ها و افكار علمي جديد و متفكران نمي پردازند، بلكه با فراهم كردن تمهيدات لازم و جاذبه هاي مناسب، به جذب نخبگان و پذيرش مغزهاي متفكر جوامع ديگر اقدام مي كنند، در حالي كه در حكومتهاي خودكامه نه تنها به علم و عالم مجال نمي دهند و آنان را ارج نمي نهند، بلكه شرايطي فراهم مي  كنند كه انديشمندان به ناچار، ديار و وطن خويش را ترك گفته به سرزمينهاي ديگر هجرت مي كنند. چه بسيارند صاحبان فكر و انديشه  اي كه به دليل سياستهاي علم ستيزانه و انديشه گريزانه اين نوع از حكومتها گوشه نشيني را بر مغضوب حكومت شدن، طعنه شنيدن و مسايلي از اين قبيل ترجيح داده اند. اما اين حكومتهاي علم دوست و عالم پرور بوده اند كه انديشمندان را از عزلت خانه به بيرون كشيده و به عرصه توليد دانش و ياري رساندن به حركت شتابان علم كشانده اند.
ثبات برنامه ريزيها و سياست گذاريهاي نهادهاي حكومتي، عامل ديگري است كه بررسي آن در ارتباط حكومت و توليد علم ضروري مي نمايد. جوامع بي ثبات و مملو از تنش و تغيير و تحولات زود گذر، در ايجاد محيطي آرام و مساعد براي توليد علم و انديشه، توفيق چنداني نخواهند داشت. اگر تغيير سياستمداران و تصميم گيران، تغيير سياست ها و برنامه ها را در پي داشته باشد و سياست هاي پيشين كنار روند و برنامه ريزي جديدي مطرح گردد، باعث نامساعد شدن و تشتت فضاي انديشه براي انديشمندان خواهد شد.
آنچه گاه شاهد آن هستيم اين است كه تغيير در ساختار دولت و يا صف بنديهاي سياسي جامعه، باعث ايجاد تحولات اساسي در مديريت محافل علمي، مراكز پژوهشي و دانشگاههاي كشور مي  شود و تا رده هاي پايين تر چون رياست دانشكده ها و مديريت گروههاي علمي و آموزشي و مانند آن نيز ادامه مي يابد. اين امر قطعاً به فرايند توليد علم كمكي نخواهد كرد.
برخي اين گونه اعتقاد دارند كه در مسير توليد دانش، ايجاد فضايي آرام براي انديشمندان از سوي حكومتها، امري ضروري است؛ صاحبان انديشه بايد از حاشيه امن سياسي و نيز از امنيت حقوقي قضايي لازم برخوردار باشند تا بدين اطمينان برسند كه به صرف ابراز يك ديدگاه علمي جديد - اگر چه ظاهراً مخالف با ديدگاههاي حكومتگران است- از مصونيت و امنيت سياسي و اجتماعي لازم برخوردار خواهند بود. نبايد اين گونه باشد كه دانشمندي به دليل اظهار عقيده اي، از حقوق و امتيازهاي خويش محروم گردد.
سياست زدگي علم و محيطهاي علمي، آفات فراواني را در عرصه توليد علم در پي دارد. در برخي از جوامع كه سياست زدگي توسعه يافته و به همه امور سرايت كرده و حتي مراكز علمي و دانشگاهها و مؤسسات نيز از اين آفت در امان نمانده اند ، اين بيماري، غوغا سالاري، هدر رفتن انرژيها و استعدادها، به تعطيلي كشيده شدن مراكز علمي و دانشگاهها، تظاهرات، اعتصابها، عزل و نصبها، حذفها و تسويه حسابها، حاكميت رفتارهاي غير علمي و حتي ضد علمي را جايگزين انديشيدن صحيح و زايشگر علم نموده است.
بر همين اساس متفكران اين جامعه مجبورند يا در اين درگيري ها و رفتارهاي ناهنجار و غير علمي وارد شوند، يا اينكه به ناچار عطاي كار علمي و فكري را در اين محيط به لقايش ببخشند و به حاشيه نشيني و انزوا روي بياورند. بنابراين يكي از راههاي گرفتار نيامدن در چنين دامي، نهادينه كردن حمايت از دانشمندان و مراكز علمي و حوزه هاي توليد انديشه و دانش است تا با تغيير سياستمداران و گرفتار شدن جامعه در چنين ناهنجاري نيز به فرايند توليد علم و انديشه آسيبي وارد نشود و اين فرايند دچار خدشه و انحرافي نگردد و بخشي از اين امر البته بر عهده خود نخبگان و متفكران است تا با تعبيه مكانيزمي، تمهيدات و پيش بينيهاي لازم را براي چنين مواقعي به عمل آورند و ضرورت استفاده حكومتگران و سياستمداران از نظرات كارشناسي و ديدگاههاي مشورتي آنان به صورت قانونمند و نهادينه شده را تثبيت نمايند.
اين گونه است كه مي گوييم درك جايگاه علم و عالم از سوي مديران سياسي يك جامعه، باعث خواهد شد مديران مياني آن جامعه را بر اساس درجات علمي و كارشناسي تعيين نمايند و براي نظريات انديشمندان ارزش قائل شده در تصميم گيريها از آنان بهره جويند.
اگر ارزش و جايگاه دانش و دانشمندان به درك و فهم سياستگران رسوخ پيدا نكرده باشد، طبيعي است آنها از اين نيروي فوق العاده و پيش برنده تمدن و فرهنگ در سرمايه گذاريهايشان استفاده نخواهند كرد و اصولاً به آن اهميتي نمي  دهند و بدون اين نگرش، قطعاً از قافله تمدن و توليد دانش عقب مي  مانند و تلاش خويش را صرف حفظ قدرت و گسترش دامنه آن مي  نمايند و ترويج و توليد دانش براي آنها از كمترين درجه اهميت برخوردار است.

 

نخستين جلسه كميته مركزي ناظر بر نشريات دانشجويي پس از گذشت يكسال از تعيين دو عضو دانشجويي اين هيأت، هفته آينده در وزارت علوم برگزار مي شود.
به گزارش مهر، يكسال از برگزاري گردهمايي سراسري مديران مسؤول نشريات دانشجويي و انتخاب اعضاي دانشجويي كميته مركزي ناظر بر نشريات دانشجويي گذشته اما تاكنون جلسه اي از اين كميته براي رسيدگي به امور مربوطه برگزار نشده است.
پيش از اين قرار بود مديركل امور فرهنگي وزارت علوم از تركيب كميته مركزي ناظر بر نشريات دانشجويي براساس مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي حذف شود، اما وزارت علوم از شوراي عالي انقلاب فرهنگي خواست تا مديركل امور فرهنگي وزارت علوم به تركيب كميته مركزي ناظر بر نشريات دانشجويي باز گردد، ولي شوراي عالي انقلاب فرهنگي تاكنون پاسخي به درخواست وزارت علوم نداده است.
محسن اسلامي، مديركل امور فرهنگي وزارت علوم از برگزاري جلسه كميته مركزي ناظر بر نشريات دانشجويي با وجود مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي در اوايل هفته آينده با حضور اعضاي دانشجويي و غيردانشجويي خبر داد.

 

گردهمايي «گفتگوي تمدنها» با هدف بررسي تجربه هاي پيشين در گفتگو بين مسلمانان و غرب و افقهاي آينده اين گفتگوها، 15 ارديبهشت  ماه در نروژ برگزار مي شود.
به گزارش مهر به نقل از محيط، ابراهيم كيلاني، رئيس انجمن اسلامي نروژ با اعلام اين خبر گفت: گردهمايي مذكور با حضور شخصيتهاي اسلامي نروژ و اقصي نقاط جهان و نيز شخصيتهاي بلند پايه حكومتي و فرهنگي برگزار خواهد شد.
وي افزود: ارزشهاي اخلاقي و ديني و نقش آنها در پيشرفت تمدنها، وضعيت مسلمانان نروژ و ارتباط آنها با ديگر اديان، محور اصلي اين گردهمايي عنوان شده است.
رئيس انجمن اسلامي نروژ، بررسي تجربه هاي پيشين در گفتگو بين مسلمانان و غرب و افقهاي آينده اين گفتگوها، مؤسسات ديني و نقش آنها در ايجاد ارتباط بين فرهنگها را از ديگر موضوعات مورد بررسي در اين گردهمايي اعلام كرد.
اين گردهمايي از سوي انجمن اسلامي نروژ و هيأت جهاني تازه  مسلمانان و با همكاري كنسولگري نروژ برگزار مي شود.

 

مركز آموزشهاي تخصصي دانشگاه صنعتي خواجه نصيرالدين طوسي با بهره گيري از كادر علمي و آموزشي مجرب راه اندازي شد.
مركز آموزشهاي تخصصي دانشگاه صنعتي خواجه نصيرالدين طوسي با هدف اعتلاي دانش و فرهنگ جامعه، تربيت نيروي انساني كارآمد و ماهر، فراهم آوردن زمينه مناسب براي آموزشهاي مستمر و ايجاد بستر مطلوب براي دسترسي بيشتر به آموزش عالي و تأمين نيازهاي صنايع، شركتها، سازمانهاي خصوصي و دولتي راه اندازي شد.
برنامه ريزي، طراحي، پياده سازي و مديريت دوره هاي آموزش عالي آزاد عمومي و تخصصي كوتاه مدت، برگزاري دوره هاي كوتاه مدت آموزش ضمن خدمت كاركنان دولت، برگزاري دوره هاي كوتاه مدت آمادگي براي ورود به دوره هاي تخصصي، ارايه خدمات مشاوره تخصصي، نظارت در زمينه نوآوريهاي آموزشي و فناوري اطلاعات و همكاري در ايجاد مراكز آموزشي و پژوهشي مشترك از جمله خدمات اين مركز است.
شايان ذكر است، در پايان دوره از طرف دانشگاه صنعتي خواجه نصيرالدين طوسي به دانش آموختگان گواهينامه رسمي اعطا مي شود.

 

رئيس سازمان ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري خراسان رضوي گفت: همزمان با سالگرد شهادت استاد مرتضي مطهري سايت موزه استاد مطهري افتتاح خواهد شد.
ابوالفضل مكرمي فر افزود: سايت موزه امكان بازديد مجازي از موزه شهيد مطهري را براي علاقه مندان امكانپذير مي سازد و با دارابودن فايلهاي متني اطلاعات لازم را درخصوص اين شخصيت در اختيار كاربران قرار مي دهد.وي خاطرنشان كرد: اين سايت داراي فايل متني صوتي و تصويري از سخنرانيها، زندگينامه و آثار گرانقدر آن استاد شهيد است.
علاقه مندان براي دسترسي به اطلاعات اين سايت مي توانند همزمان با سالگرد شهادت استاد مطهري از 12 ارديبهشت ماه   با مراجعه به آدرس اينترنتي com .motaharimuseum. wwwاز اين سايت بازديد كنند.

 

مهلت ثبت نام ناشران براي حضور در بيستمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران، تا ساعت  30/11  روز جمعه هفتم ارديبهشت ماه تمديد شد.
به گزارش ايرنا، ناشراني كه تاكنون براي ثبت نام در نمايشگاه اقدام نكرده اند، مي توانند براي دريافت فرم ثبت نام به مؤسسه نمايشگاههاي فرهنگي واقع در خيابان انقلاب، نبش فلسطين مراجعه كنند.
اين تصميم در جلسه روز گذشته اتحاديه ناشران و كتابفروشان تهران با حضور محسن پرويز رئيس بيستمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران در محل مؤسسه نمايشگاههاي فرهنگي اتخاذ شد.

 

نخستين اتحاديه علما و مبلغان شيعه با مجوز رسمي اتحاديه اروپا در هامبورگ، به منظور گسترش فعاليتهاي اهل تشيع در اروپا افتتاح شد.
به گزارش مهر به نقل از منابع اينترنتي، سيدمحمدناصر تقوي نايب رئيس مركز اسلامي هامبوگ گفت: اتحاديه علما و مبلغان شيعه نخستين ديدار قاره اي خود را در سال 2004 برگزار كرد و پس از آن فرآيند تثبيت آن به عنوان يك سازمان رسمي و حقوقي در اتحاديه اروپا را دنبال نمود.
تقوي يادآور شد كه اين اتحاديه شيعي از مجوز رسمي براي تأسيس شعبه هاي خود در تمام شهرها و كشورهاي 27 كشور عضو اتحاديه اروپا برخوردار است.
نايب رئيس مركز اسلامي هامبورگ با اشاره به اين حقيقت كه جامعه مسلمانان سراسر اروپا طي سالهاي اخير به شدت تحت فشار بوده اند، گفت: اين اتحاديه قصد دارد مصالحه را در مكتبهاي مختلف فكري اسلامي گسترش داده و از حقوق مدني جوامع مسلمان دفاع كند.
وي گفت: ارايه تصوير منطقي از اسلام، تقويت همزيستي ميان جوامع مسلمان و غيرمسلمان و معرفي ماهيت حقيقي اسلام به اروپائيان از ديگر اهدافي است كه اتحاديه علما و مبلغان شيعه بر پايه آن تأسيس شده است.