|
* مهناز خجسته نيا براي اولين بار در دهه 1890 يعني 117 سال پيش بود كه آبگرمكن هاي خورشيدي با هدف گرم كردن آب با استفاده از نور و گرماي

طبيعي خورشيد در ايالات متحده آمريكا توليد شد. استفاده از اين آبگرمكن ها كه از نظر قيمت نسبت به وسايل گازسوز و كوره هاي زغال سوز و چوب سوز مزيت بيشتري داشتند، در سال 1897 رواج زيادي يافت. استفاده از انرژي خورشيدي تا سال 1920 استمرار يافت، تا اينكه با در دسترس قرار گرفتن سوخت فسيلي ارزان، سامانه هاي خورشيدي از مدار استفاده كنار گذاشته شدند. اما امروزه مردم دنيا به دليل فوايد متعدد، دوباره به استفاده از آبگرمكن هاي خورشيدي روي آورده اند، به گونه اي كه در حال حاضر تنها در ايالات متحده آمريكا بيش از نيم ميليون آبگرمكن خورشيدي بر پشت بام مراكز تجاري و منازل مسكوني نصب شده است. انرژي خورشيدي در ايران در ايران نيز گرچه استفاده از انرژي خورشيد قدمتي چند هزار ساله دارد و استفاده گرمايشي، ذره بيني و نوري آن در معماري سنتي ايران گواه اين ادعاست، اما آبگرمكن هاي خورشيدي تنها يك دهه است كه بر بام خانه هاي ايراني نصب شده اند. مجموع سامانه آبگرمكن هاي خورشيدي خانگي وزني حدود 550 كيلوگرم دارد. اين آبگرمكن ها بسيار ايمن هستند و خطراتي مانند آتش سوزي و نشست گاز يا نفت را ندارند. اين كالا به شرطي كه طراحي مناسب داشته باشد در مناطق كويري كشور 10 ماه از سال قابل استفاده است. نگهداري اين آبگرمكن ها بسيار ساده و حتي راحت تر از ديگر آبگرمكن هاست. فقط در نقاط كويري و بادخيز ايران بايد هر چند هفته يك بار شيشه هاي كلكتور آن تميز و در صورت شكستن، شيشه ها تعويض شوند. اين آبگرمكن ها با برق هم كار مي كنند، يعني مواقعي از سال كه نور خورشيد كم است فقط با فشار دادن يك دكمه اين آبگرمكن با انرژي برقي فعال مي شود. براي اطلاع بيشتر از جزييات فيزيكي، ميزان توليد انرژي گرمايي، هزينه تمام شده، طول عمر، فوايد و معايب و نحوه استفاده از آبگرمكن هاي خورشيدي گفتگويي با مدير گروه انرژي خورشيدي سازمان انرژيهاي نو ايران ترتيب داده ايم. آنچه در پي مي خوانيد ماحصل گفتگوي ما با مهندس كنعان است كه شما را به مطالعه آن دعوت مي كنيم. * لطفاً در خصوص وضعيت فيزيكي و چگونگي عملكرد اين سامانه توضيحاتي بفرماييد؟ ** آبگرمكن هاي خورشيدي در واقع از يك المان اصلي به نام سطح جاذب تشكيل شده اند. اين سطح كه به سطوح جاذب سياه رنگ معروف است، مي تواند به دو شكل مسطح و يا لوله اي باشد. زماني كه نور خورشيد به اين سطح سياه رنگ و جاذب انرژي خورشيد برخورد مي كند، در اثر تابش اشعه خورشيد، انرژي در سطوح جاذب آزاد مي شود كه اين انرژي آزاد شده از خودش حرارت ايجاد مي كند. حرارت توليد شده در اين سطح به آب داخل لوله هاي مسي كه در آن تعبيه شده منتقل مي شود و آن را تا دماي 70- 60 درجه سانتي گراد گرم مي كند. * در حال حاضر چه سازماني مسؤوليت پرداختن به امور آبگرمكن هاي خورشيدي را برعهده دارد؟ ** اولين بار وزارت نيرو متولي تهيه و توزيع آبگرمكن هاي خورشيدي شد و با پرداخت يارانه، اين سامانه را در اختيار متقاضيان روستاهاي دور افتاده و شهرهايي كه از گاز شهري برخوردار نبودند، قرارداد و استانهاي سيستان و بلوچستان، خراسان و يزد در دريافت و نصب اين سامانه ها پيشرو شدند. با استقبال مردم از اين سامانه، سازنده هاي زيادي تشويق شدند و كارخانه هايي براي توليد آنها راه اندازي شد. در حال حاضر نيز سازمان بهينه سازي مصرف سوخت ادامه اين كار را برعهده گرفته است. * توجيه استفاده از اين سامانه نوين براي صرفه جويي انرژي چيست؟ ** در نقاطي از كشور كه از گاز شهري برخوردار نيستند و مشكل سوخت در آن مناطق جدي است براحتي مي توان از اين انرژي براي تأمين 60 تا 100 درصد آب گرم مورد نياز يك خانواده استفاده كرد. حالا اگر اين ميزان صرفه جويي انرژي در سطح كشور اتفاق بيفتد رقم قابل ملاحظه اي خواهد شد. * قيمت كنوني آبگرمكن هاي خورشيدي براي مصرف كنندگان چقدر است؟ ** در حال حاضر هر يونيت از اين سامانه بين 300 تا 600 هزار تومان به فروش مي رسد البته اين رقم طي چند سال گذشته تغيير چنداني نداشته و از يك ثبات نسبي برخوردار بوده است. * يكي از انتقادهاي هميشگي به اين سامانه قيمت بالاي آن است، چرا اين قيمت با توجه به افزايش تقاضا و ضرورت حمايت دولت از ترويج آن، كاهش نمي يابد. ** اينكه چرا قيمت آبگرمكن هاي خورشيدي كاهش نداشته به دليل تورمي است كه هر ساله به هزينه هاي واحدهاي توليدي افزوده مي شود، زيرا بخش اعظمي از تجهيزات اين سامانه فلز مي باشد كه اين كالا نيز روند صعودي قيمت را در پيش دارد. از سوي ديگر كاهش قيمت همواره نشانه بهبود وضعيت نيست. اينكه محصولي مداوم كاهش قيمت پيدا كند در مواردي امكان دارد بحث بلوغ فناوري باشد، ولي براي محصولي كه داراي فناوري بالغ است ديگر كاهش قيمت آن چندان قابل توجه نخواهد بود و ثبات قيمت آن هم نشانه وضعيت مطلوب است. * دولت چقدر يارانه به متقاضيان خريد اين سامانه ها پرداخت مي كند؟ ** از رقم دقيق يارانه خريد اين آبگرمكن ها توسط دولت اطلاع به روزي ندارم، اما آنچه در سالهاي گذشته پرداخت مي شد رقمي بين 50 تا 70 درصد براي واحدهاي مسكوني برخي مناطق كشور و 90 درصد براي اماكن عمومي بوده است. * ايران نسبت به ساير كشورها در استفاده از انرژي خورشيدي تعلل كرده دليل آن چيست؟ ** در ايران با وجود اينكه ظرفيت انرژي خورشيدي بسيار بالاست و دو سوم عرصه هاي كشورمان بيش از 300 روز آفتاب دارند و از سوي ديگر شدت تابش آفتاب در ايران بيشتر از ساير كشورهاست، بنابراين حداقل انرژي خورشيدي ما از حداكثر آنان بيشتر است. ولي متأسفانه آنچه ساير كشورها بويژه اروپا با اين سامانه انجام مي دهند رقم سرسام آوري است. در اين كشورها چون انرژي گران است و به راحتي به دست مردم نمي رسد تمايل شديدي نسبت به استفاده از اين سامانه وجود دارد، به گونه اي كه طبق آمار سال 2003 تنها در كشور آلمان حدود يك ميليون و 800 هزار مترمربع آبگرم نصب شده است و كاربرد آن در كشورهايي چون تركيه و يونان نيز بسيار بالاست. به اعتقاد من در ايران اگر انرژي با قيمت واقعي عرضه شود مطمئن باشيد طي مدت يك سال 80 تا 90 درصد مردم دنبال راهكاري براي جايگزين وسايل انرژي بر خواهند افتاد. * عده اي معتقدند استقبال نكردن مردم از آبگرمكن هاي خورشيدي در ايران نسبت به ساير كشورها به دليل بازدهي پايين آنهاست آيا اين امر واقعيت دارد؟ ** به صراحت نمي توان گفت بازدهي ما با آنها متفاوت است، چون اين فناوري بالغ شده است و تنها با كمي دقت در توليد مي توان به راحتي با آن بازدهي برابري كرد، چون تنها عامل تأثيرگذار در اين دستگاه سطح جاذب است كه با برخورداري از مؤلفه هاي فيزيكي خوب درصد جذب تا 90 درصد بالا خواهد رفت. البته دستيابي به اين درصد جذب امري پيچيده و دور نيست و فقط دقت و دلسوزي لازم در واحدهاي توليدي را مي طلبد. * طول عمر مفيد آبگرمكن هاي خورشيدي چند سال است؟ ** متوسط طول عمر اين سامانه در ايران اگر اصولي و درست ساخته و استفاده شود حداقل 10 تا 15 سال است، البته در شرايط خوب تا 20 سال هم مي تواند كار كند. * به عنوان يك كارشناس از ديد شما مهمترين عيب مطرح در آبگرمكن هاي خورشيدي كنوني در ايران چيست؟ ** چنانچه آبگرمكن هاي خورشيدي به طور اصولي ساخته و نگهداري شوند مي توان گفت اين سامانه نه تنها عيب خاصي ندارد، بلكه از مزاياي زيادي برخوردار است. |