|
ميهن - عرب: دنيا در آستانه بحران انرژي است. انرژي فسيلي اعم از گاز مايع و جامد در شرف اتمام است و در برخي مواقع استخراج،

فرآوري و انتقال آن مقرون به صرفه نيست، بنابراين رويكرد دولتها به استفاده از انرژيهاي تجديدپذير هسته اي و خورشيدي متمركز شده است. در ايران پس از نيروگاههاي توليد انرژي برق از طريق سوختهاي فسيلي، در مناطقي از كشور كه وزش باد از شدت و زمان مناسبي برخوردار بود، از جمله در ديزباد و رودبار اين نيروگاهها ساخته شد و نخستين لامپها از توليد انرژيهاي پاك روشن شد. توليد انرژي هسته اي، اگرچه بسيار فني و پيچيده است، اما دستيابي به انرژي تجديد شونده به عنوان يك اصل براي بسياري از كشورها مطرح است. نيروگاه اتمي بوشهر به عنوان نخستين نيروگاه سوخت هسته اي در ايران در آستانه توليد انرژي است، اگرچه كارشكنيها و سياسي كاريهاي قدرتهاي زورگو مانع از فعاليت بهنگام اين نيروگاه شده است. * ايران در كمربند آفتاب ايران در كمربند آفتاب كره خاكي است و سهم آن از خورشيد بسيار و يزد در مركز ايران است. تعداد زياد روزهاي آفتابي و شدت آفتاب، جرقه ايجاد نيروگاه خورشيدي را در ذهن مسؤولان و كارشناسان زد و در امكان سنجي هاي انجام شده «يزد» به عنوان بهترين جايگاه براي توليد انرژي خورشيدي حرارتي تشخيص داده شد. مدير طرح خورشيدي حرارتي يزد در اين باره مي گويد: نيروگاههاي خورشيدي در دنيا سالهاست به مرحله تجاري صنعتي رسيده است و از دهه 1990 ميلادي از اين طريق توليد برق داشته اند. در كاليفرنيا 9 يا 10 واحد خورشيدي در روزهاي آفتابي برق را ذخيره و در ساعات غيرآفتابي يا ابري هم برق مورد نياز را تأمين مي كنند. مهندس سيدمحمدرضا المدرسي مي افزايد: مطالعات طرح استفاده از انرژي خورشيدي در توليد برق حدود 10 سال پيش و مقدمات اجراي كار و تجهيز كارگاه از اواخر سال 85 در يزد آغاز شد. وي به زمينه هاي مساعد كوير ايران در منطقه يزد براي توليد انرژي خورشيدي اشاره مي كند و مي گويد: استان يزد 130 هزار كيلومتر مربع وسعت دارد كه اگر 30 هزار كيلومتر مربع از كوير بدون استفاده آن زير سلولهاي جذب انرژي خورشيدي قرار گيرد يا به اصطلاح مزارع خورشيدي ايجاد شود مي توان 3 برابر توليد كنوني برق مصرفي كشور، برق توليد كرد. به گفته وي؛ اگرچه اين مسأله دور از واقعيت به ذهن مي رسد، اما در صورت انتقال فناوري توليد آينه ها و تجهيزات نيروگاه خورشيدي، و بالا بردن دانش فني، اين كار شدني است. وي خاطرنشان مي كند: مزرعه خورشيدي نيروگاه يزد به وسعت 50 هكتار طي 66 ماه توسط شركت مپنا اجرا و در سال 89 وارد مدار خواهد شد. وي، انتقال فناوري ساخت نيروگاههاي خورشيدي و توسعه به كارگيري انرژيهاي پاك، كاهش آلودگي محيط زيست و پايداري بيشتر ولتاژ برق را از جمله اهداف عمده اين طرح عنوان مي كند. به گفته مهندس المدرسي طرح نيروگاه خورشيدي حرارتي يزد به صورت تلفيقي شامل 2 واحد نيروگاه گازي و يك واحد بخار به همراه بخش خورشيدي است كه در نوع خود از جهت تلفيق مزرعه خورشيدي با سيكل متعارف، اولين نمونه در جهان مي باشد. وي مبلغ قرارداد ساخت اين نيروگاه را 7/125 ميليون يورو (56/100 ميليون يورو، فاينانس و 64/25 ميليون يورو نقدي) اعتبار ارزي و 696 ميليارد ريال اعتبار ريالي ذكر كرد. مدير طرح خورشيدي حرارتي يزد خاطرنشان مي كند: 2 واحد گازي هر كدام 159 مگاوات، واحد بخار 132 مگاوات و واحد خورشيدي 17 مگاوات برق توليد خواهد كرد. وي در پاسخ به اين پرسش كه توليد 17 مگاوات برق با توجه به سرمايه گذاريهاي انجام شده مقرون به صرفه است يا خير پاسخ مي دهد؛ مهمترين هدف انتقال دانش فني ساخت اين نيروگاههاست كه با مشورت و نظارت يك شركت آلماني انجام مي شود و در صورت انتقال اين دانش و توليد برخي اقلام و تجهيزات در كشور، ساخت اين نيروگاهها در مقياس بزرگتر مقرون به صرفه خواهد بود. استفاده از انرژي خورشيدي دوران بلوغ خود را طي مي كند و ضروري است ايران براي اينكه در آينده حرفي براي گفتن داشته باشد وارد محدوده توليد اين نوع انرژي شود. وي اضافه مي كند: با وجودي كه زمان و شدت آفتاب در كشور آلمان كم و محدود است، اما اين كشور ادعا كرده تا سال 2020 حدود 20 درصد و تا سال 2050 ميلادي 50 درصد انرژي برق خود را به وسيله نيروگاههاي خورشيدي تأمين كند. فكر توليد انرژي برق از خورشيد به يك مقاله انتشار يافته در صد سال قبل (1907) بازمي گردد؛ اما به طور جدي توليد انرژي از خورشيد به دهه 1970 مربوط است كه شوك نفتي و شوك انرژي به جهان و كشورهاي صنعتي وارد شد، قيمت نفت ناگهان افزايش يافت و همه دريافتند كه منابع فسيلي يك روز به پايان مي رسند و عامل مهمتر اينكه منابع فسيلي و انرژي حاصل از آنها منجر به آسيب رساندن به محيط زيست و گرم شدن زمين و آلودگيهاي NOX, SOX, CO2 مي گردد. اين عوامل موجب شد كشورها به طور جدي به انرژيهاي تجديدپذير كه انرژي خورشيدي هم يكي از آنهاست، رويكردي نوين داشته باشند. از همان موقع بود كه طرحهاي جديد براي نيروگاههاي حرارتي خورشيدي و به منظور توليد برق، در مناطقي از جهان تعريف شد.در اين زمينه، كشور آمريكا در كاليفرنيا و صحراي آريزونا 9 واحد نيروگاه خورشيدي به ظرفيت حدود 354 مگاوات احداث كرد. در اروپا نيز به طور جدي آلمان و اسپانيا سايتهاي انرژي خورشيدي را در جنوب اسپانيا ساختند و شركتها - اعم از سازندگان قطعات و تجهيزات نيروگاههاي خورشيدي و مهندسان مشاور- بتدريج رشد پيدا كردند و نيروگاههاي خورشيدي را در كشورهاي هند، مراكش، مصر، مكزيك و معدودي از كشورها ساختند. در كنار اين مراكز تحقيقاتي، دانشگاههايي از جمله دانشگاه كاليفرنيا و دانشگاههاي متعددي در آلمان و اسپانيا مراحل تحقيقاتي را به طور جدي و با سرمايه گذاريهاي بسيار و ميلياردي آغاز كردند تا هزينه هاي ساخت نيروگاههاي خورشيدي- حرارتي را كاهش دهند. مديردفتر انرژي خورشيدي سازمان انرژيهاي نو ايران در اين باره به گزارشگر ما مي گويد: در حال حاضر، قيمتها و هزينه هاي ساخت نيروگاههاي خورشيدي بالاست، اما مطالعات، آمار و پيش بيني ها نشان مي دهد با توجه به قيمت نفت، كاهش منابع فسيلي و رويكرد جهان به استفاده از انرژيهاي پايدار و حافظ محيط زيست، نيروگاههاي خورشيدي در سال 2020 ميلادي به هزينه هاي قابل رقابت و تا سال 2050 زير قيمت ساير نيروگاهها خواهد رسيد. مهندس پيمان كنعان، رويكرد جهاني به استفاده از اين فناوري را يادآور مي شود و مي افزايد: بسياري از كشورها به سبب سازگاري انرژي خورشيدي- حرارتي با محيط زيست و نداشتن آلودگيهاي زيست محيطي، قابل بازيافت بودن تجهيزات و وسايل مورد استفاده مانند شيشه ها و آينه ها، تجديدپذير بودن انرژي و استفاده از زمينهاي لم يزرع و بهره گيري از منابع پايان ناپذير، متناسب با امكانات و توانمنديهاي خود به سمت استفاده از اين نوع انرژي و تبديل آن به انرژي الكتريكي رفته اند.وي به زمان باقي مانده 13 ساله تا سال 2020 اشاره مي كند و مي گويد: براي توسعه و گسترش اين فناوري در كشور بايد پايه ريزي و برنامه ريزي كرد، زيرا فقط با احداث نيروگاههاي خورشيدي با ظرفيت بالا مي توان براي بخش خصوصي جذابيت ايجاد كرد و سرمايه گذار را به سرمايه گذاري در اين بخش ترغيب نمود. اين كارشناس با بيان اين كه با توجه به رويكرد جهاني و پيشرفت سريع تكنولوژي، نبايد از اين غافله عقب ماند، تصريح كرد: ايران كشوري است كه در كمربند تابش انرژي خورشيد جهان واقع است، 300 روز تابش بسيار خوب دارد و دو سوم عرصه و مساحت آن را در برمي گيرد؛ بنابراين بايد اين فناوري را 100 درصد و كامل در اختيار داشته باشد. مدير دفتر انرژي خورشيد سازمان انرژيهاي نو ايران درباره سابقه كار در زمينه توليد برق از انرژي خورشيدي مي گويد: در ايران براي اولين بار نيروگاه حرارتي خورشيدي شيراز به عنوان يك پروژه پايلوت به ظرفيت 250 كيلووات ساعت و با هدف بومي سازي دانش طراحي و دانش ساخت و اجرا توسط مهندسان مشاور و عده اي از پيمانكاران داخل كشور از سال 1379 آغاز شد و در حال حاضر بخش انرژي خورشيدي كه در واقع واحد اصلي يك نيروگاه حرارتي خورشيدي است تكميل شده و آماده بهره برداري است. به گفته وي هم اكنون بسياري از اجزاي كليدي اين نيروگاهها مثل آينه ها كه انرژي خورشيد را جذب و منعكس مي كنند، سازه هاي متحرك كه از صبح تا غروب لحظه به لحظه هوشمندانه خورشيد را تعقيب مي نمايند و سامانه هاي كنترل و ابزار دقيق و سامانه هاي مكانيكال، در كشور طراحي و ساخته شده و مهندسان مشاور دانشگاه شيراز، پيمانكاران داخلي و سازمان انرژيهاي نو ايران و دفتر انرژي خورشيدي، اجراي طرحها را برعهده داشته اند. وي افزود: انرژي خورشيدي موهبتي است كه رايگان در اختيار ما قرار داده شده و كافي است سرمايه گذاري كنيم و اين انرژي را با دستانمان نگه داريم. وي خاطرنشان مي كند: دانش فني ايجاد شده، اما هنوز تلاش زيادي لازم است كه مي بايد در مورد تك تك اجزا و تجهيزات انجام گيرد و كيفيت كار روز به روز بهتر شود. وي در پاسخ به اين پرسش خبرنگار ما كه آيا صرف هزينه هاي بسيار براي نيروگاه خورشيدي يزد كه تنها 17 مگاوات توليد برق آن خواهد بود، مقرون به صرفه است يا خير؟ مي گويد: در بحث مديريت استراتژيك اين موضوع وجود دارد كه نبايد در حالت قفل شوندگي تكنولوژي قرار گرفت. وي مي افزايد: يك زماني ظرفيتي وجود دارد؛ مثلاً دهه 60-70 در كشورهاي حوزه خليج فارس فرصتهايي وجود داشت كه ايران مي توانست وارد آن بازارها شود، ولي نشد؛ چون وارد نشد و دير كرد رقبا آمدند و حالا ديگر ورود به آن بازار سخت گرديده و ما از نظر استراتژيك يا از نظر ورود به بازارهاي اين كشورها مشكل پيدا كرديم. مهندس كنعان اضافه مي كند: در حال حاضر فضايي وجود دارد براي ساخت نيروگاههاي حرارتي- خورشيدي و نيروگاههاي تجديدپذير و شايسته است كه در اين فضاي رقابتي به قدري محكم حركت كنيم كه وقتي به سال 2020 يا 2025 رسيديم، ما داخل بازار باشيم، داخل اين صنعت باشيم، نه بيرون از آن، در غير اين صورت رقبا آن چنان جلو مي روند كه بعد از 15 سال اصلاً ورود به آن بازار امكان پذير نخواهد بود. وي تأكيد مي كند: اگر بتوانيم با قدرت وارد اين بازار شويم، ضمن اينكه انرژي موردنياز داخل را تأمين مي كنيم، مي توان با تعريف پروژه هاي درست و منطقي به شرايطي برسيم كه در سالهاي نه چندان دور، تكنولوژيمان را عرضه كنيم و از نظر ساخت تجهيزات و مهندس مشاور به كشورهاي متقاضي، خدمات ارايه دهيم. بنابراين، اكنون فرصت مهياست، اما در آن سالها بازار انرژي به اصطلاح قفل خواهد شد. مدير گروه دفتر انرژي خورشيدي سازمان انرژيهاي نو ايران به اهميت استفاده از انرژي خورشيد در كشورهاي صنعتي اشاره مي كند و مي گويد: در حالي كه بيشينه تابش انرژي خورشيد در جنوب آلمان از كمينه تابش خورشيد در كشور ما كمتر است، ولي اين كشور از نظر فناوري خورشيدي پيشروست و تاكنون تجربه نشان داده به اعداد و ارقامي كه مدعي شده اند، به استفاده از كاربردهاي انرژيهاي تجديدپذير و خورشيدي رسيده اند؛ مثلاً گفتند تا سال 2002، 100 هزار بام خانگي را با فتو ولتائيك (برق خورشيدي) پوشش مي دهيم، عمل كردند، يا در مورد آبگرمكن هاي خورشيدي به گفته خود در همان سالي كه وعده دادند، عمل كردند و به رقمهاي ميليوني رسيدند. در مورد اين ادعا كه بخش اعظم انرژي الكتريكي خود را آلمانها تا سال 2020 و تقريباً همه آن را تا سال 2050 تأمين مي كنند، بعيد نيست كه با توجه به پيشرفت فناوري در آن كشور به آن برسند. وي مي افزايد: اين در حالي است كه در ايران 300 روز تابش خورشيد وجود دارد و 5/4 تا 5/5 كيلووات ساعت بر مترمربع به طور متوسط در روز نور خورشيد مي تابد. براساس مطالعات انجام شده در مراكز تحقيقاتي آلمان، پيش بيني مي شود تا 60 هزار مگاوات احداث نيروگاه حرارتي خورشيدي در كشور ظرفيت داشته باشيم. مهندس كنعان در پايان اظهار اميدواري مي كند: در صورتي كه منابع مالي، انساني، ادوات و تجهيزات، درست و منطقي تخصيص داده شود و پروژه ها بدرستي تعريف و در سطح عالي اجرا شود، رسيدن به نقطه مطلوب دور از دسترس نيست و ان شاءا... تا 10 سال آينده به فناوري توليد انرژي از خورشيد و تبديل به انرژي الكتريكي خواهيم رسيد. |