|
* بيتا مهدوي
بررسي هاي جهاني نشان مي دهد كه ايران جزو 10كشور حادثه خيز جهان است، به طوري كه از 41نوع حادثه طبيعي در جهان،

كشور ما 30 تا 33 نوع حادثه را طي اين سالها تجربه كرده است. براساس اين بررسيها، روزانه بين چهار تا پنج حادثه به طور ميانگين در كشور به وقوع مي پيوندد و سالانه حدود 5 تا 10هزار ميليارد تومان به دليل حوادث مختلف بر كشور زيان وارد مي شود. حادثه خيز بودن كشور باعث شده است كه سازمان هلال احمر متولي اصلي خدمات امدادي- درماني به آسيب ديدگان كشور شود و اين درحالي است كه طي سالهاي اخير سازمانها و نهادهاي گوناگوني مسؤول امدادرساني به آسيب ديدگان حوادث طبيعي و غيرطبيعي كشور شده اند. تجربه چند سال اخير نشان داده است كه در صورت بروز سوانح تعداد مراكز امداد رساني كشور آشفتگي زيادي را در صحنه سانحه به وجود آورده است، به طوري كه بر اثر شلوغي و ازدحام امدادگران سازمانهاي مختلف، آسيب ديدگان به دست فراموشي سپرده شده اند و عملاً امدادگران از ايفاي وظيفه اصلي خود بازمانده اند؛ زيرا هركدام از مسؤولان فرمانهاي خاص خود را صادر مي كرده و اين مسأله باعث سردرگمي امدادگران شده است. اين موضوع اهميت بحث مديريت بحران و تمركز آن در نهادهاي تخصصي امدادگر و پشتيباني از سوي ديگر نهادهاي كشور را بيش از پيش به ميان مي كشد.
تاريخچه سازمان هلال احمر در دوران حكومت ناصرالدين شاه قاجار، اولين بارقه هاي شكل گيري جمعيتي در كشور شكل گرفت كه بعدها به نام شير و خورشيد مشهور شد. نهاد اين جمعيت، شيري شمشير به دست بود كه خورشيدي پشت سرش مي درخشيد. دكتر اميراعلم نخستين كسي بود كه بحث شكل گيري جمعيت شير و خورشيد در ايران را به طور رسمي پيگيري كرد. اين جمعيت در سال 1301خورشيدي در ايران تأسيس شد و در همان سال توسط كميته بين المللي صليب سرخ و فدراسيون بين المللي جمعيتهاي صليب سرخ و هلال احمر به رسميت شناخته شد و با ايجاد شعبه هاي مختلف در تمامي شهرها فعاليتهاي خود را به صورت مستقل و زير نظر هيأت مديره آغاز كرد. بعد از انقلاب نام جمعيت از شير و خورشيد به هلال احمر تغيير كرد و نماد آن به هلالي قرمز رنگ تبديل شد. درحال حاضر بيشتر فعاليتهاي جمعيت حول محور امداد رساني به آسيب ديدگان حوادث طبيعي و غيرطبيعي متمركز شده است و در كنار آن اين جمعيت با تأسيس مراكز درماني و توانبخشي و توليد دارو و اداره امور جوانان و داوطلبان، در ساير زمينه هاي مرتبط نيز به صورت يك مؤسسه خيريه خدمت مي كند. درحال حاضر فعاليتهاي امدادي جمعيت برابر آيين نامه و دستوركار امدادي در سه مرحله قبل از سوانح (آمادگي)، حين حادثه (پاسخگويي) و بعد از حادثه (عادي سازي) خلاصه مي شود و وظيفه ارايه خدمات امدادي در هنگام بروز سوانح طبيعي مثل زلزله، سيل و... در داخل و خارج از كشور برعهده سازمان امداد و نجات است. هر يك از شعبه هاي هلال احمر در سراسر كشور داراي گروههاي امدادي آموزش ديده رسمي و داوطلب است كه با استفاده از امكانات و تجهيزات امدادي و با همكاري ساير ارگانها در زمينه هاي جستجو، نجات زير آوار ماندگان و آسيب ديدگان، كمكهاي اوليه انتقال مصدومان و مجروحان به مراكز درماني، اسكان موقت بازماندگان و حمل اجساد فعاليت مي كنند. سازمان امداد و نجات يك سازمان مأموريتي است كه با داشتن بيش از 388 انبار امدادي، 120پايگاه امداد و نجات جاده اي، 52 پايگاه امداد و نجات ساحلي، 95 تيم كوهنوردي، 10مركز آموزش سگهاي تجسس، 30 تيم حمايتهاي رواني، سامانه مجهز مخابراتي و ارتباطات راديويي و 8 فروند چرخبال در سراسر كشور نقش اصلي را در صحنه امداد و نجات كشور ايفا مي كند.
وظيفه جديد هلال احمر دقيقاً تعريف نشده است دكتر سيدمسعود خاتمي، رئيس جمعيت هلال احمر در مورد وضعيف كنوني اين سازمان معتقد است كه هلال احمر بر مبناي يك تشكيلات مردمي عام المنفعه در دنيا شبيه سازي شده و بعد از انقلاب برخي وظايف اين تشكيلات را از آن گرفته اند و وظايف جديد جمعيت در كنار برخي سازمانهاي موازي دقيقاً تعريف نشده است. وي افزوده است: كميته امداد با آن حجم بزرگ درآمد در كنار هلال احمر است و بايد تعريف شود كه جمعيت هلال احمر چه وظايفي دارد. بايد در بحث آموزش و امداد و نجات متولي خاصي باشد و ارگانهاي شبيه ما بايد تعريف مصوب و ثابتي داشته باشند. وي گفته، ما درحل كارها امكانات و توان داريم، ولي ارگان ديگري در اين كار بودجه مي گيرد ما نبايد براي كاري كه يك ارگان در كشور بودجه آن را مي گيرد، تشكيلات راه بيندازيم. وي تأكيد كرده است درحال حاضر در بحث داوطلبان خيلي كارها زمين مانده و امكاناتش هم درهلال احمر هست، بودجه هم داريم، ولي بايد هماهنگ كرد. وي خاطرنشان كرده است، اين موضوع كه در يك حادثه چه كسي مديريت كند، زياد براي هلال احمر مشكل ساز نمي شود؛ زيرا ما هركجا كه آماده باشيم هركسي ما را فرماندهي بكند، مشكلي نيست. وي اظهار داشته است: با همه عظمت بسيج و بودجه اي كه دولت به بسيج مي دهد بايد توجه داشت در بحث جوانان هلال احمر وظيفه دارد؛ زيرا يك عده به هردليلي دوست دارند جذب هلال احمر شوند، ولي بايد با ظرافت كار شود و ما بايد مكمل حركت بسيج باشيم، چون ما رقيب يكديگر نيستيم. وي همچنين افزوده، به دليل اينكه بيشتر شهرهاي ايران در معرض زلزله يا خطرات طبيعي ديگر قراردارد بايد يك نيروي امداد سريع مجهز براي اين منظور در كشور پيش بيني شود. همچنين بايد سايتهاي خاصي براي اسكان موقت در شهرهاي بزرگ و كوچك كشور ايجاد شود كه اين سايتها داراي امكانات خاص زيرساختي و فضاي استقرار موقت تا 100هزار چادر را داشته باشد.
وظيفه ذاتي هلال احمر، امداد است منصور نصير، رئيس سازمان امداد و نجات هلال احمر نيز مي گويد: وظيفه ما حضور در صحنه حوادث و سوانح به عنوان اولين كساني است كه بايد حاضر شوند. تواني كه ما مي توانيم در لحظه هاي اول وارد كنيم با توان مردم عادي كاملاً متفاوت است.وي مي افزايد: اولين واحدي كه از يك حادثه طبيعي مطلع مي شود و اقدام مي كند، سازمان امداد و نجات كشور است و توان استانها در امداد رساني محدود است. استانها امكاناتي ندارند و به پشتيباني تهران نياز دارند. وي با اشاره به اين نكته كه در حوادث چند سال اخير اهميت داشتن بالگرد در امداد هوايي طبيعي شده است، مي گويد: بخصوص در بحث بالگردهاي پشتيباني و عملياتي كه با توجه براحتي حضور در سر صحنه نيازمند تجهيزات بيشتري هستيم. وي تأكيد مي كند: اكنون سازمانهاي نظامي، تجهيزات بالگرد و... را به اندازه كافي دارند، اما آنها نمي توانند بسرعت در صحنه حاضر شوند. آنها سلسله مراتبي دارند كه بايد آن مراحل طي شود تا يك بالگرد بلند شود، زيرا مأموريت آنها امداد نيست، پس نيازمند زمان هستند تا بتوانند يك مأموريت را انجام دهند، اما ما به دليل داشتن مأموريتهاي امدادي بسرعت مي توانيم در صحنه حاضر شويم و در كمتر از نيم ساعت بالگرد روي زمين استارت مي خورد و آماده بردن نيرو و امكانات به سرصحنه حادثه است كه آن هم به دليل ماهيت كاري هلال احمر است. وي با اشاره به اينكه امسال براي اولين بار و با تصويب مجلس 15درصد از بودجه حوادث كشور در اختيار بخش امدادي هلال احمر قرار مي گيرد، مي گويد: با اختصاص 15درصد از بودجه حوادث كشور امسال 103ميليارد تومان براي افزايش توان امدادي هلال احمر در اختيار اين نهاد قرار مي گيرد. وي مي افزايد: در سالهاي اخير هلال احمر همواره از توان خود استفاده كرده و به همين دليل ناوگان هلال احمر كاملاً فرسوده شده است. به گفته وي، خودروهاي امدادي هلال احمر فرسوده است و يكسري انبارهاي امدادي، داخل شهرهاست كه بايد به خارج شهر منتقل شود. وي با بيان اين مطلب كه اختصاص اين اعتبار، نيازهاي هلال احمر را رفع نمي كند، اظهار مي دارد: مهمترين اولويت هلال احمر با اختصاص اين بودجه اصلاح ناوگان ترابري سبك و سنگين و تجهيز بخش امداد هوايي هلال احمر است.
بي توجهي به هلال احمر «حسين زاجكاني ها» رئيس سازمان داوطلبان هلال احمر نيز چندي قبل در مورد فعاليتهاي حمايتي هلال احمر گفته بود: با توجه به افزايش فعاليت حمايتي سازمانها و نهادهاي دولتي و مردم نهاد، به زودي خدمات حمايتي هلال احمر در بخش حمايت از آسيب ديدگان ناشي از حوادث متمركز مي شود. به گفته وي: در گذشته اين اقدامات شامل مواردي نظير حمايت از كودكان بي سرپرست، ارائه وام اشتغال، وام ازدواج و... بود كه از امسال اين فعاليتها محدود به آسيب ديدگان ناشي از حوادث طبيعي و غيرمترقبه شده و در نتيجه اقدامات موازي هلال احمر با ساير نهادها و بخشهاي حمايتي كاهش مي يابد. دكتر عابد فتاحي، نماينده كميسيون بهداشت و درمان مجلس شوراي اسلامي نيز مي گويد: موازي كاري در مورد حمايت از آسيب ديدگان حوادث طبيعي و غيرطبيعي به شرايط حادي رسيده است. به طوري كه مشخص نيست متولي چه سازماني است و چه وظايفي را برعهده دارد، هر سازماني به طور خودسرانه به تأسيس مجموعه حمايت از آسيب ديدگان حوادث اقدام كرده و اين درحالي است كه اين سازمانها آموزش لازم را نديده اند حتي داوطلباني را هم كه در نظر گرفته اند، از اولين اصول درمان بي اطلاعند و به واقع نمي دانند در زمان حادثه بايد چه كاري انجام دهند. وي مي افزايد: وجود اين گروهها و داوطلبان آموزش نديده نه تنها گرهي از مشكلات حادثه ديدگان نمي گشايد، بلكه شلوغي محيط حادثه، مشكلات را براي مصدومان بيشتر مي كند. وي تأكيد مي كند: مسؤولان بايد به جاي موازي كاري، سازمان هلال احمر را تنها متولي در اين زمينه مي شناختند و بودجه لازم را به اين سازمان اختصاص مي دادند. |