|
شادي قندهاري
بسياري از پرستاران ماهانه بيش از 175 ساعت و حتي برخي تا سقف 350 ساعت هم كار مي كنند از اين رو اين وضعيت باعث كاهش راندمان حرفه اي آنان شده است.

پس كم شدن ساعت كار و بهبود كيفيت كاري مسأله اي مهم است كه اين مهم هنوز هم بلاتكليف مانده است و با گذشت يك سال از بحث كاهش ساعت كاري پرستاران، نه مجلس از لايحه اي براي اين منظور خبر داد و نه دولت هيچ صحبتي از لايحه جديد مي كند. به عبارتي قرار گرفتن حرفه پرستاري در مشاغل سخت و زيان آور، يكسري مزايا براي اين حرفه فراهم مي كند كه كاهش ساعت كاري از آن جمله است، اما معاون پشتيباني سازمان نظام پرستاري مدعي است كه وزارت بهداشت به رغم دستور دولت و عرف حرفه پرستاري، درصدد افزايش و تثبيت ساعت كاري پرستاران به ميزان 44 ساعت در هفته است. اين خبر با واكنش وزارت بهداشت رو به رو شد و منجر به اعلاميه جديدي از سوي اين وزارت خانه مبني بر تنظيم لايحه جديد كاهش ساعت كار شاغلان كادر پرستاري در بخش دولتي در وزارت بهداشت شد. اين در حالي است كه پرستاران معتقدند وضعيت كاري آنان هنوز هم در بلاتكليفي است و وزارت بهداشت در پي گذشت زمان مي باشد.
حداقل 46 ساعت كار سخت در هفته حميده - م، پرستاري كه حدود پنج سال است در اين حرفه مشغول به كار مي باشد، با گلايه از ساعات كار زياد خود مي گويد: در حال حاضر ماهي 198 ساعت كار مي كنيم و حقوقمان 150 تا 160 هزار تومان است. اين پرستار كه رسمي نيست و تحت پوشش يك شركت قرار دارد، خاطرنشان مي كند: دليل اينكه تا به حال وزارت بهداشت با كاهش ساعت كاري پرستاران مخالفت كرده، اين است كه حاضر به افزايش پرسنل پرستاري در سطح كشور نيست. آنها مي خواهند با حداقل حقوق و با همين تعداد پرستار بيشترين بازدهي را داشته باشند. وي مي افزايد: از سال 1385 قرار شد تا ساعت كارمان كاهش يافته و حقوقمان افزايش يابد، اما اين وعده و وعيدها عملي نشد و حتي براساس قراردادهاي عنوان شده در سال 1385 عمل نشده است، از اين رو بسياري از پرستاران به دليل حقوق پايين مجبور شدند چند شيفت كار كنند تا زندگيشان بگذرد. آقاي ص- م كه يكي از پرستاران قديمي در بيمارستانهاي دولتي است هم مي گويد: سالهاست كه در اين حرفه خدمت مي كنم، اما تا به حال از وضعيت ساعت كاري خود راضي نبوده ام. براساس قراردادي كه در تاريخ مهر 1385 با پرستاران بسته شد، قرار بر آن شد تا سقف كاري همه پرستاران يك دست شود اما متأسفانه اجرايي نشد. وي مي افزايد: در حال حاضر پرستاراني با 44 ساعت كار در هفته و عده اي با ساعت كاري بسيار بيشتر از اين، كار مي كنند و اين خلاف قانون است. البته هيچ گلايه اي به اين قشر نمي توان كرد مشكل آنان نياز مالي است. از اين رو ما معتقديم بايد ساعت كار كاهش و حقوقها افزايش يابد. اين پرستار با حساس خواندن حرفه پرستاري مي گويد: از آنجا كه خستگي يك پرستار مي تواند يك بيمار را دستخوش مرگ و زندگي كند، پس مسؤولان بايد توجه ويژه اي به كار اين قشر داشته باشند و به نيازهاي پرستاران توجه خاصي بكنند. در حال حاضر بسياري از پرستاران بيش از استاندارد جهاني كار مي كنند، از چنين پرستاراني نبايد انتظار كاركرد خوب داشت. برخي شنيده ها حاكي از آن است كه طرح كاهش ساعت كاري پرستاران در وزارت بهداشت نه تنها مورد تأييد قرار نگرفته بود، بلكه با 196 ساعت در ماه بيشتر از قبل شد، با اين حال بسياري از مسؤولان در وزارت خانه اين اخبار را تأييد نكردند، اما هنوز هم مشخص نيست لايحه اي كه توسط وزارت بهداشت تنظيم مي شود تا چه حد براساس مطالبات پرستاران است.
استاندارد كاري 5/36 ساعت است ميرزابيگي، رئيس سازمان نظام پرستاري در اين باره مي گويد: در حال حاضر ميزان ساعت كاري پرستاران از 37 يا 38 ساعت در هفته تا 44 ساعت و حتي 50 ساعت كار در هفته مي باشد. اين مسأله در برخي از مناطق كه پرستاران زيرنظر يك شركت خاص كار مي كنند به سقف 350 يا 200 ساعت در ماه هم مي رسد. وي خاطرنشان مي كند: استاندارد ساعت كار براي پرستاران بين 30/34 تا 30/36 در هفته است، كه ما هم درخواستمان از وزارت بهداشت و دولت رساندن سقف كار پرستاران به سطح استاندارد جهاني است. رئيس نظام پرستاري با اشاره به اينكه وزارت بهداشت 44 ساعت كار در هفته را براي پرستاران در نظر دارد، مي گويد: اين ميزان براي ما قابل قبول نيست و از نظر ما اين ميزان ساعت كاري مي تواند به راندمان كاري يك پرستار ضربه بزند. وي در پاسخ به وزارت بهداشت كه كاهش ساعت كاري پرستاران را باعث اخلال در كار بيمارستانها و كاهش پرستار در زمان موردنياز مي داند، مي گويد: ما نمي توانيم يك موضوع را با عذر بدتر از گناه توجيه كنيم. اين مسأله بايد حل شود به عقيده ما همه چيز بايد پا به پاي همديگر حل شود؛ يعني هم استخدام پرستار جديد صورت بگيرد و هم ساعت كاري پرستاران كنوني كاهش پيدا كند. ميرزابيگي با اعتقاد بر اينكه كار بهداشت و درمان يك كار حاكميتي است، يادآور مي شود: حاكميت بايد بر روي پرستاري سرمايه گذاري كند. البته در رأس حاكميت مقام معظم رهبري هستند كه ايشان فرموده اند بايد براي پرستاران باب جداگانه اي باز كرد. تعبير من از «باب جداگانه» اين است كه حتي اگر قانون هم براي آن راهكاري ندارد، بايد راهكاري براي آن يافت.
8/1 پرستار به ازاي هر تخت بيمارستاني براساس مصوبه سازمان مديريت بايد به ازاي هر تخت بيمارستاني 7/0 پرستار باشد، اما در حال حاضر به ازاي هر تخت بيمارستاني 5/0 پرستار شاغل است. ميرزابيگي در اين باره مي گويد: وقتي تعدادي تخت در بيمارستان است، نمي توان گفت كه تخت كيفي يا كمي است، البته ميزان نياز بيمار مشخص است، پس ما بايد به تعداد نياز بيمار پرستار داشته باشيم. وي مي افزايد: براساس ميانگين جهاني دو پرستار به ازاي هر تخت بيمارستاني بايد باشد. البته اين مسأله در بخشهاي ويژه بيشتر و در بخشهاي عمومي كمتر است. ولي پيشنهاد ما براي اجرايي شدن اين استاندارد در كشور، 8/1 پرستار به ازاي هر تخت بيمارستاني است. از اين رو ما معتقديم كه بحث افزايش نيرو و كاهش ساعت كار بايد همزمان پيش برود.
150هزار پرستار در كشور وجود دارد كاهش ساعت كاري پرستاران يكي از مواردي است كه مي تواند بسياري از افرادي كه دوره هاي پرستاري را ديده اند و بيكارند، وارد كار كند. اين مهم يكي از مواردي است كه سازمان نظام پرستاري و بسياري از پرستاران را نگران كرده است. آقاي «ع- ف» كه يك پرستار بيكار است مي گويد: من يك سال است كه دانش آموخته شده ام، اما تا به حال بيكارم. به نظر من وزارت بهداشت بايد يك فكري به حال پرستاراني كه درسشان را تمام كرده و حال جوياي كارند، بكند. اين درست نيست كه عده اي زياد كار كنند و خسته شوند و برخي بيكار در خيابانها بچرخند. وي مي گويد: در واقع وقتي يك پرستار بيش از حد استاندارد خود كار كند، نمي تواند كارايي مناسب داشته باشد و تعهد واقعي خود را به مردم ادا نمايد، اما در عين حال چنانچه وزارت بهداشت با كمي برنامه ريزي ساعت كار پرستاران شاغل را كاهش دهد و پرستاران بيكار را به كار بگمارد، مي تواند از بازدهي مناسبي در امر بهداشت و درمان برخوردار شود. ميرزابيگي با تأكيد بر اينكه پرستاران بيكار جوياي اشتغال در جامعه كم نيستند، مي گويد: از آنجا كه من مسؤول اشتغال وزارتخانه هم هستم، در تلاشيم تا در يك طرح تحقيقاتي، تعداد دقيق پرستاران، پزشكان و افراد گروه پزشكي را مشخص كنيم، ولي به طور كلي در حال حاضر حدود 150 هزار پرستار در كشور داريم كه از اين تعداد، برخي عضو سازمان نظام پرستاري اند، بخشي از آنها شاغل در وزارتخانه، بعضي در بخش خصوصي، تأمين اجتماعي و نيروهاي مسلح هستند و عده اي هم بيكارند يا جوياي شغل ديگري هستند. خانم «ح» كه سه سال است پرستار و تحت پوشش يك شركت مي باشد، مي گويد: حرفه پرستاري بسيار حساس و مهم است و بيمارستانهاي ما نيازمند پرستاران مجرب و متعهد هستند، اما با چنين وضعي نمي توان بازده خوبي را از پرستاران انتظار داشت. وي مي افزايد: اغلب شركتها با ساعت كاري زياد از پرستاران خود بهره كشي مي كنند و وقتي هم كه به آنها گلايه مي كنيم، مي گويند چاره اي نداريم اگر غير اين باشد وزارت بهداشت نمي پذيرد و نمي توانيم به كار ادامه بدهيم.
هيچ لايحه اي به دست كميسيون بهداشت مجلس نرسيده است كاهش ساعت كاري پرستاران از سال 1385 مطرح شده، اما هنوز هيچ لايحه اي به مجلس و به كميسيون بهداشت ارايه نشده است. فخرالدين حيدري، رئيس كميته پيگيري كننده مسايل پرستاران مي گويد: مشكل ساعت كاري پرستاران ناشي از خلا ء قانوني نيست كه وزارت بهداشت مدعي تدوين لايحه اي در اين زمينه شده است. البته تا به حال هيچ لايحه اي مبني بر كاهش يا افزايش ساعت كاري پرستاران به اين كميته يا كميسيون بهداشت مجلس نرسيده است. وي مي افزايد: من گمان نمي كنم كه لايحه اي در زمينه كاهش ساعت كاري پرستاران در دولت در دست بررسي باشد؛ زيرا اصلاً نيازي به لايحه نيست. ساعت كاري پرستاران به لحاظ آيين نامه اي و قانوني روشن است و ديگر نيازي به تدوين قانون جديدي براي تعديل يا افزايش اين ساعت وجود ندارد و فقط اجراي قوانين موجود كافي است. رئيس سازمان نظام پرستاري در واكنش به سخنان نماينده مجلس شوراي اسلامي مي گويد: البته اصل قضيه به اينجا برمي گردد كه جناب رئيس جمهور در ديدار سال گذشته خود با اعضاي شوراي عالي نظام پرستاري پذيرفتند كه كار پرستاران در ايران زياد است و بايد كاهش يابد. به دنبال اين موضوع، از ما خواسته شد تا كار كارشناسي انجام بدهيم و حتي آقاي وزير هم با كاهش ساعت كاري پرستاران موافقت كردند. تنها بايد ساز و كارهاي آن انديشيده شود. وي مي افزايد: البته تا لايحه به مجلس برود بايد مراحلي طي شود، آن چيزي كه تا حال در وزارت بهداشت از قول جناب وزير و مديركل دفتر پرستاري نقل شده، اين است كه لايحه كاهش ساعت كاري پرستاران از وزارت بهداشت به دولت رفته و در آنجا در حال بررسي است. رئيس نظام پرستاري با اشاره به اينكه وزير بهداشت اخيراً نظر آنها را در اين خصوص خواسته است، مي گويد: البته سازمان نظام پرستاري هم نظراتي دارد و وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي هم نظراتي دارند كه بايد برآيند اين نظرات در قالب لايحه به مجلس ارايه شود. وي در خصوص برخورد مجلس با اين لايحه خاطرنشان مي كند: البته فضاي مجلس قابل پيش بيني نيست. اما اين مسأله نيازمند قانون است؛ زيرا به نظر ما ساعت كار پرستاران نمي تواند مطابق ساعت كار قانون دولت يا قانون كار باشد؛ يعني بايد كمتر از آن باشد، مثل ساعت كار معلمان. ميرزابيگي مي افزايد: پرستاري شغل ويژه اي با كاركرد فوق العاده زياد است كه ما به ازاي خارجي دارد. اين مسأله در تمام دنيا متداول است، از اين رو آنچه كه قانون دارد و چيزي كه من از نماينده محترم مجلس آقاي حيدري، شنيدم اين بود كه مشاغل سخت و زيان آور نياز به قانون ندارند؛ چون قانون براي آنها روشن است. مشاغلي هم كه شامل آن مي شوند، مشخص هستند، اما در آيين نامه هاي اجرايي اين نوع مشاغل، پرستاران لحاظ نشده اند كه با تلاش وزيران بهداشت و كار اين مهم هم انجام مي شود. وي با تأكيد بر اينكه ساعت كار پرستاران نيازمند قانون جديدي است، مي گويد: البته كاهش ساعت كاري پرستاران تأثير مثبتي بر روي كاركردشان خواهد داشت.در حال حاضر پرستاران ما به دليل كار زياد و عدم تأمين مالي، مجبورند زياد كار كنند، از اين رو پرستار خسته با كاهش انگيزه مواجه مي شود كه اين در اخلاق و كاركرد پرستاران تأثير مستقيمي خواهد داشت. رئيس سازمان نظام پرستاري چهار مؤلفه را باعث برابري نظام پرستاري ايران با جهان مي داند. وي مي گويد: كاهش ساعت كار، افزايش نيرو و رساندن آن به 8/1 پرستار به ازاي هر تخت، قرار گرفتن حرفه پرستاري در رديف مشاغل سخت و زيان آور و تعرفه گذاري خدمات پرستاري، چهار مؤلفه اي است كه مي تواند پرستاري ايران را از لحاظ علمي و اجرايي با پرستاري در جهان برابر كند. وي مي افزايد: همه پرستاران پذيرفته اند كه به دليل اين چهار نقص، نمي توان خدمات بايسته و شايسته اي به مردم ارايه كرد. اما اينكه لايحه در دست تهيه وزارت بهداشت در خصوص كاهش ساعت كاري پرستاران چه زماني به مجلس خواهد رسيد و در اين نهاد مورد بررسي قرار خواهد گرفت، موضوعي است كه ميرزابيگي درباره آن مي گويد: هنوز لايحه در مراحل اوليه است؛ زيرا نتوانستيم برآيند نظر شوراي عالي نظام پرستاري را به وزارت بهداشت بفرستيم و من معتقدم اگر چنين لايحه اي بدون تأمين نظر سازمان نظام پرستاري و مجامعي كه از نظام پرستاري وجود دارند، به دولت برود، نقص خواهد داشت. پس به عقيده من اين لايحه تا 6 ماه ديگر آماده ارايه به مجلس خواهد بود. تا چه حد سازمان نظام پرستاري قادر خواهد بود نظر خود را در لايحه دولت بگنجاند و تا چه ميزان از كاهش ساعت كاري پرستاران مورد موافقت دولت قرار خواهد گرفت؛ پرسشهايي است كه تا زمان ارايه لايحه به مجلس، باقي خواهد ماند. |