* دكتر حسين علايي

اساسي ترين راهبرد رزمندگان اسلام در دوران اشغال بخشهايي از استان خوزستان در جنوب كشور، برنامه ريزي براي بيرون راندن متجاوزان از خاك ايران بود. در اين دوران، مهمترين شهري كه نظاميان صدام - حاكم ديكتاتور عراق - موفق شدند آن را تصرف كنند، بندر زيباي خرمشهر بود؛ شهري كه اگر چه مقاومت 35 روزه در آن، يكي از نمادهاي افتخار ايرانيان در برخورد با دشمن و ناكام گذاشتن او در رسيدن به اهدافش قلمداد مي شد، ولي بازپس گيري اين بندر استراتژيك پس از يك دوره اشغال 16 ماهه، نشان ديگري از قدرت اسلام در توان بخشيدن به ملت، براي دفع تجاوز دشمن بعثي به شمار مي رفت.
آزادسازي خرمشهر، به يكباره و اتفاقي صورت نگرفت، بلكه اين فتح ارزشمند، محصول يك دوره برنامه ريزيهاي اساسي براي بيرون راندن قواي دشمن از خاك ايران اسلامي بود.
اينك كه حدود يك ربع قرن از آن حماسه مقدس مي گذرد، بازخواني آن موفقيت بزرگ و بخصوص راهبردهايي كه به آن اتفاق عظيم انجاميد، مي تواند گره گشاي بسياري از رازهاي جنگ تحميلي و ساير دستاوردهاي رزمندگان اسلام در طول دوران دفاع مقدس باشد.مهمترين ركن در پيروزيهاي ايران را بايد در نگرش امام خميني (ره) به موضوع جنگ دانست كه موجب سرمايه گذاري اساسي براي مقابله با دشمن شد. امام خميني (ره) با تكيه بر مفاهيم و آموزه هاي بلند اسلام، سه اقدام بزرگ انجام داد:

الف) به مردم اعلام كرد دفاع از كشور و مبارزه عليه دشمن بر تمام ملت واجب كفايي است.
ب) فضاي جبهه هاي جنگ را براي ظهور قدرت مردم، به روي آحاد داوطلبان حضور در دفاع از كشور باز كرد.
ج) اين حضور داوطلبانه را اساس قدرت و برتري رزمي ايران قلمداد نمود.
راهبردهاي دفاعي امام امت موجب شد تا چند اتفاق مهم در جبهه هاي جنگ بيفتد:

1- دانش چگونه جنگيدن با دشمن در بين مجاهدان و رزمندگان حضور يافته در ميدانهاي نبرد توسعه پيدا كرد و آرام آرام، راه برخورد با دشمن براي آنان مشخص شد؛ به طوريكه اكثر برنامه ريزان و طراحان عمليات، از بين كساني از ارتش، سپاه و بسيجياني بودند كه با انگيزه الهي در جبهه هاي جنگ حضور يافته بودند.

2- تشكيل يك مجموعه از نيروهاي متخصص و آزموده در ميدان نبرد كه قادر بودند سلاحهايي را كه در اختيار مي گيرند و يا از دشمن به غنيمت مي گيرند، به خوبي به كار گرفته و مهارت فني استفاده از آنها را با آموزش مستمر و تجربيات فراگرفته از ميدان رزم، بياموزند.

3- توسعه سازمان رزم قواي اسلام؛ چنانكه علاوه بر ارتش كه مسؤوليت رسمي دفاع از مرزهاي كشور را برعهده داشت، سپاه پاسداران انقلاب اسلامي هم اجازه يافت به صورت يك سازمان نظامي گسترده توسعه يابد و با ابتكار عمل خود، بر توان رزمي كشور به سرعت بيفزايد.

4- قدرت سازماندهي اجرايي؛ به گونه اي كه فرماندهان سپاه و ارتش مي توانستند با هر شيوه اي كه مناسب مي دانستند، يگانها و نيروهاي خود را سازماندهي نموده و در هر عمليات، متناسب با شرايط نبرد، آنها را به كار گيرند.
نقطه اوج اين راهبردها را مي توان در عمليات بيت المقدس كه به فتح خرمشهر انجاميد، جستجو كرد. در اين عمليات، قرارگاه مشترك عملياتي كربلا، هدايت يگانهاي رزمي را برعهده داشت و واحدهاي ارتش و سپاه، به صورت ادغام شده در يكديگر، به صورت يك لشكر الهي، به نبرد با دشمن پرداختند. در نتيجه، با انجام اقدامهاي فوق، فرماندهان جبهه ها توانستند از قدرت خلاقيت و فكري خود استفاده نموده و با طرح ريزيهاي ابتكاري، دشمن را از خاك عزيز كشورمان بيرون كنند. عمليات بيت المقدس، حاصل چنين نگاهي از سوي امام امت و فداكاري كساني بود كه با علاقه به او و با ايمان به وعده هاي الهي، براي بيرون راندن دشمن از خاك كشور، طرح ريزي و اجرا شد و تنها در شهر خرمشهر، به اسارت 12 هزار نفر از نيروهاي دشمن انجاميد.دشمن تلاش داشت به هر قيمتي كه هست، خونين شهر را به عنوان نماد تجاوز خود حفظ كند، غافل از آنكه اين «خدا» بود كه «خرمشهر را آزاد كرد»، آن هم به دست رزمندگاني كه با همه وجود خود باور داشتند كه: «و ما النصر الا من عندا...»