* محمدرضا شالبافان

اشاره: حضور شخصيت ادبي حضرت امام خميني(ره) در ادبيات نيم قرن اخير چيزي نيست كه براي كسي پوشيده مانده باشد.



بزرگمردي كه با ويژگيهاي مختلف انساني/ روحاني خويش، بسياري از هنرمندان را مجذوب خود كرد.
به بهانه هجدهمين سالگرد عروج ملكوتي حضرت امام(ره) به سراغ يكي از شاعران متعهد و انقلابي رفتيم و حسين اسرافيلي به پرسشهاي ما درباره شخصيت حضرت امام(ره) در شعر شاعران پاسخ گفت.
* اشعار تقديمي شاعران به حضرت امام(ره) پيش از انقلاب تا چه حد بود؟
** حضرت امام(ره)، به واسطه ابعاد مختلف شخصيتي، هميشه در نظر شاعران بوده اند. پيش از انقلاب هم شاعران زيادي در شعرشان به حضرت امام عرض ارادت مي كردند، البته بعضي از آنها مستقيماً اين ارادت را بيان مي كردند و عده اي ديگر در ابهام و اشاره به آن حضرت ارادت نشان مي دادند.
بايد به اين نكته توجه كرد كه حضور حضرت امام(ره) در اشعار پيش از انقلاب، حضور بسيار ارزشمندي بود. به خصوص در زماني كه لباس روحانيت به نوعي لباس «دور از روزگار بودن» تلقي مي شد و به ويژه كه در آن روزگار پايه هاي تفكر جهاني، ماترياليستي بود.
* و كداميك از جنبه هاي شخصيت حضرت امام(ره) بيشتر مورد توجه شاعران قرار مي گرفت؟




** تمام ابعاد شخصيت حضرت امام(ره) مورد توجه شاعران بود. اما آنچه از همه آنها برجسته تر و جذاب تر بود، شجاعت ايشان و بريدگي ايشان از جذبه هاي اين دنيا بود.
اين ابعاد شخصيت حضرت امام(ره) بيشتر مورد توجه شاعران قرار مي گرفت. شجاعت ايشان در دو مثال به خوبي قابل مشاهده است.
نخست برخورد ايشان با استبداد جهاني و به ويژه آمريكا بود و ديگر فتاوي شجاعانه و به روز ايشان.
* پس از انقلاب، بيشتر جوانان شاعر از امام(ره) سرودند يا پيشكسوتان؟
** پس از انقلاب، شاعران مطرح روزگار قبل از انقلاب، از جامعه شعر كناره گرفتند. دلايل اين اتفاق هم متعدد بود و بالطبع شاعران جوان، گردونه ادبيات را به دست گرفتند و اجازه ندادند اين چرخه از حركت بايستد.
آنها در شعرهايشان ارزشها و شعارهاي انقلاب را نيز مطرح كردند، چرا كه در آن روزگار، دشمن همه جانبه به كشورمان هجوم آورده بود. در آن زمان نياز بود كه شعر انقلاب در ميان شعار انقلاب قرار بگيرد و البته به عقيده من، بسيار هم موفق بودند و دليل هم آن است كه اگر اولين مجموعه شاعران پس و پيش از انقلاب را با هم مقايسه كنيد، كفه آن به سمت مجموعه هاي شاعران پس از انقلاب سنگيني مي كند. اين جوانان به حضرت امام(ره) نيز توجه و علاقه بسياري داشتند. حضرت امام(ره) در شعر اين جوانان با القاب مختلف و استعاره هاي روشن و زيبا توصيف شده اند. تركيباتي چون «پير جماران»، «خورشيد جماران»، «پير عشق»، «پير پرچمدار»، «علمدار حسين» و... . البته در كنار ايشان هم شاعراني كهنسال دوش به دوش انقلاب حركت كردند. كساني چون مرحوم اوستا كه اولين مجموعه شعرش را با عنوان «امام حماسه اي ديگر» چاپ كردند و يا طاهره صفارزاده اولين مجموعه شعر خود را «بيعت با بيداري» ناميد، چرا كه انقلاب و وجود حضرت امام(ره) را بيداري مي دانست يا نام كتاب علي معلم «رجعت سرخ ستاره» نام گرفت و تمام اين نامها اشاره به حضرت امام(ره) داشت.
كسان ديگري نيز چون استاد شاهرخي و استاد مشفق نيز به ايشان عرض ارادت كردند و شاعران جوان البته با زبان روزگار خودشان و با توانمنديهاي روزگار خودشان به خوبي توانستند نام حضرت امام(ره) را به شكلهاي مختلف و در ايهام، ابهام و استعاره و تشبيه هاي مختلف مورد توجه قرار دهند.
* به عنوان آخرين سؤال؛ جوانان امروز كه حضور حضرت امام(ره) را درك نكرده اند، در اداي دين به ايشان چه وظيفه اي دارند؟
** حضرت امام(ره) در ديد ما كه ايشان را زيارت كرده بوديم، چهره اي بسيار روحاني و نوراني داشتند و هم سن و سالهاي ما قدم به قدم با آموزه هاي ايشان رشد كردند.
بدون اينكه به ارادت شخصي ام به ايشان رجوع كنم، وجود حضرت امام(ره) را يك اسطوره مي دانم و بلكه امام جزو اساطير ملتهاي اسلامي است. مگر اسطوره ها چگونه به وجود آمدند؟ جز اين است كه مردم آمال و آرزوهاي خود را در وجود يك شخص ديدند و به مرور زمان آن فرد در فرهنگ، ادبيات، باورها و عرف آن جامعه جايگاه مهمي يافت و ماندگار شد و به افسانه ها پيوست؟
بنابراين امام(ره) با توجه به آن عشق و علاقه ملت و ابعاد گوناگون شخصيتي ايشان جزو اسطوره هاي اين ملت است و جواناني كه محضر ايشان را درك نكرده اند، مي توانند به مجموعه سخنان حضرت امام(ره) كه با عنوان «صحيفه نور» در دسترس است، مراجعه كنند و اين كتاب به عقيده من، مانيفست انقلاب ماست و جوانان بايد حداقل بخشهايي از سخنان امام را بخوانند.
جوانان ما وقتي با تفكر ايشان آشنا شدند، بزرگي ايشان را درك مي كنند و مي توانند حضرت امام(ره) را با ديگراني كه نام بزرگي هم دارند، مقايسه كنند كه هيچ كدام البته به پاي امام(ره) نرسيدند. بيانيه هاي حضرت امام(ره) شعر است، بنابراين جوانهاي ما به عنوان اسطوره اين ملت و كسي كه البته هنوز تفكرش ناشناخته است، بايد به سخنان و نامه هاي ايشان رجوع داشته باشند و جوانها براي حفظ آزادي و استقلال مملكت و نگهداري از تفكر اسلام ناب محمدي(ص) بايد اين اسطوره را پاسباني كنند. امروز امام(ره) ديگر نه به عنوان يك مرجع تقليد، بلكه بايد به عنوان يك پايه گذار در باورهاي ديني و شيعي و ملي ما و آن كسي كه طرحي نو در انداخت، شناخته شود و به عقيده من، اين براي همگان يك وظيفه ملي است.
* و صحبت پاياني؟
** عرضي ندارم، ان شاء ا... موفق و مؤيد باشيد.

 

رفتنت آينه آمدنت بود...

* محمد علي بهمني

زنده تر از تو كسي نيست ، چرا گريه كنيم ؟
مرگمان باد و مبادا آن كه تو را گريه كنيم
هفت پشت عطش از نام زلالت لرزيد
ما كه باشيم كه در سوگ شما گريه كنيم ؟




رفتنت آينه آمدنت بود، ببخش
شب ميلاد تو تلخ است كه ما گريه كنيم
ما به جسم شهدا گريه نكرديم ، مگر
مي توانيم به جان شهدا گريه كنيم ؟
گوش جان باز به فتواي تو داريم ، بگ
وبا چنين حال بميريم و يا گريه كنيم ؟
اي تو با لهجه خورشيد سراينده ما
ما تو را با چه زباني به خدا گريه كنيم ؟
آسمانا ! همه ابريم گره خورده به هم
سر به دامان كدام عقده گشا گريه كنيم ؟
باغبانا ! همه از تو چشم تو آموخته ايم
كه به جان تشنگي باغچه ها گريه كنيم

آفاق باراني

* سيد حسن حسيني
هلا، روز و شب فاني چشم ت
ودلم شد چراغاني چشم ت
وبه مهمان شراب عطش مي دهد
شگفت است مهماني چشم ت
وبنا را بر اصل خماري نهاد
ز روز ازل باني چشم ت
وپر از مثنويهاي رندانه است
شب شعر عرفاني چشم ت
وتويي قطب روحاني جان من
منم سالك فاني چشم ت
ودلم نيمه شبها قدم مي زند
در آفاق باراني چشم ت
وشفا مي دهد آشكارا به دل
اشارت پنهاني چشم ت
وهلا، توشه راه دريادلان
مفاهيم طوفاني چشم ت
ومرا جذب آيين آيينه كرد
كرامات نوراني چشم ت
واز اين پس مريد نگاه توام
به آيات قرآني چشم ت

وغمزه اشراقي

* زكريا اخلاقي
خرقه پوشان به وجود تو مباهات كنند
ذكر خير تو در آن سوي سماوات كنند
پارسايان سفر كرده به آفاق شهود
در نسيم صلوات تو مناجات كنند
پيش آيينه پيشاني تو هر شب و روز
ماه و خورشيد تقاضاي ملاقات كنند
پي به يك غمزه اشراقي چشمت بزند
گر چه صد مرحله تحصيل اشارات كنند
بعد از اين، حكمتيان نيز به سر فصل حيات
عشق را با نفس سبز تو اثبات كنند
قدسيان چون ز تماشاي تو فارغ گردند
عطر انفاس تو را هديه و سوغات كنند
بعد از اين شرط نخستين سلوك اين باشد
كه خط سير نگاه تو مراعات كنند

 

محمد رضا شرف الدين رئيس انجمن سينماي انقلاب و دفاع مقدس گفت: در ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي، دو نگاه افراطي به سينما وجود داشت كه امام خميني (ره)، هر دوي اين نگاهها را رد كرد.




شرف الدين در گفت و گو با فارس گفت: سخن تاريخي امام خميني (ره) كه فرمودند: «ما با سينما مخالف نيستيم با فحشا مخالفيم»، سنگ بناي سينماي پس از انقلاب را بنا نهاد و سينماي ايران را متحول كرد.
وي ادامه داد: سينما يك پديده فرهنگي است و امام خميني (ره) نيز آن را پديده اي از تمدن بشري مي شناخت و به عنوان يك ابزار دنياي متمدن، آن را قبول داشت، اما با وضعيت سينماي قبل از انقلاب كه پر از تخريب فرهنگي و فحشا بود، مخالفت داشت و با حرفي كه در بهشت زهرا (س) زد، در واقع سينماي ايران را هويت مند كرد. اين هويت مندي به اين معنا بود كه وي وجهه مخرب سينما را كه آكنده از فحشا بود، رد مي كرد و هنر سينما را كه هنري عالي است، تأييد مي نمود.
شرف الدين افزود: امام با تأكيد بر جدايي فحشا از سينما، سينما را ابزاري «انسان ساز» مي دانست.
وي فحشا را در نقطه مقابل سينما قرار داد و سينماي غير اخلاقي و غير فرهنگي را كاملاً رد كرد و در واقع، اين نظريه را ارايه داد كه اصولاً سينما، پديده اي فرهنگي است و با وجود فحشا، اصلاً سينما وجود ندارد.
وي در ادامه با اشاره به آغاز دوره اي جديد در سينماي ايران، گفت: در ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي، دوتفكر افراطي به سينما وجود داشت كه در واقع سخن امام خميني (ره)، هر دوي اين تفكرات را رد كرد. اولين تفكر، متعلق به متحجراني بود كه سينما را حرام مي دانستند و نزديك شدن به آن و حضورش در جامعه را رد مي كردند و تفكر ديگر اين بود كه سينما را ابزاري بدون مهار و مجاز براي بيان هر مسأله اي مي دانستند. امام هر دو تفكر را رد كرد و حكم محكمي داد كه در هر زمانه اي قابل تفسير و استناد است.
شرف الدين در ادامه در تفسير بيان امام خميني (ره) گفت: البته منظور از فحشا در جمله «ما با سينما مخالف نيستيم با فحشا مخالفيم» تنها شكل ظاهري اين كلام نيست، بلكه هر چيزي كه موجب غفلت انسان از ياد خداوند شود، به عقب گرد فكري در جامعه بينجامد و دوري از دين و دين باوري را ترويج كند، وجهي از فحشاست كه بايد از آن اجتناب كرد.
شرف الدين به تأثير در پديد آمدن گونه سينمايي دفاع مقدس اشاره كرد گفت: با شروع جنگ و حضور مردم در عرصه هاي مبارزه و دفاع، افرادي با درك و ذوق پيدا شدند كه سينماي دفاع مقدس را پايه گذاري كردند و تفكر در اين سينما كم كم شكل گرفت كه از جمله اين افراد رسول ملاقلي پور و ابراهيم حاتمي كيا بودند.
شرف الدين در پايان تأكيد كرد: بررسي اين فيلمها مي تواند نشان دهنده تجلي تفكر امام (ره) در سينما باشد.
تفكري كه در واقع، شروعي بر پيدايش يك سينماي بومي مبتني بر تفكر ديني بوده است.

 

* بيست و پنجمين دوره كتاب سال جمهوري اسلامي ايران بهمن ماه 1386 برگزار مي شود.
دبيرخانه كتاب سال از كليه پديد آورندگان، مترجمان، مصححان و ناشران دعوت كرد آثار خود را تا پايان شهريور براي داوري به نشاني تهران، خيابان انقلاب، بين خيابان فلسطين و صباي جنوبي، ساختمان شماره 1178، خانه كتاب، طبقه دوم ارسال كنند.
* آرين منش: حوزه هاي علميه «فقه هنر» امام را تبيين كنند چرا كه كم كاريهاي حوزه هاي علميه باعث مي شود ابعاد و ديدگاههاي اسلام و همچنين نظرات فقهي امام خميني (ره) درباره فرهنگ و هنر تبيين نشود.
* تهيه كننده فيلم «سنگ كاغذ قيچي» گفت: سي دي هاي قاچاق اين فيلم، از نسخه نمايش داده شده در جشنواره فجر كپي شده و آن را براي ضربه زدن به اكران فيلم تاكنون نگه  داشته اند كه اين يك فاجعه است.
* سعيد سهيلي گفت: سينما كمتر از باقي هنرها به نشر انديشه امام پرداخته در حالي كه سينماگران براي اين امر وظيفه شان خطيرتر از ديگران است.
* رضا ملكوتي درباره اين كه آيا پخش زنده اركستر محمد رضا لطفي در تير ماه در برنامه «آواي شيدا» اتفاق مي افتد، گفت:  با ايشان صحبت كرده ايم و توافقاتي انجام شد، كه اركستر ايشان در تير ماه به صورت زنده از راديو ايران پخش شود.
* فيلم سينمايي «محاكمه» به كارگرداني ايرج قادري براي اكران عمومي منتظر گرفتن پروانه نمايش است.
* تعداد تماشاگران تئاترهاي برادوي در فصل منتهي به 27 مي 2007 با 6/2 درصد افزايش نسبت به سال گذشته به ركورد 3/12 ميليون نفر رسيد.
* فيلم سينمايي «فرشته اي روي شانه راست» محصول تاجيكستان در قالب برنامه سينما ماوراء امشب از شبكه چهار پخش مي شود.
* «سنتوري» هجدهمين ساخته  داريوش مهرجويي از سوم مرداد ماه در تهران و شهرستانها اكران مي شود.
* نمايشگاه آثار نقاشي پريوش گنجي تا پاييز سال جاري براي نمايش در تهران آماده  خواهند شد.
* اورهان پاموك گفت: «متافيزيك ادبيات»، نگرش خاص و ابداعي خورخه لوييس بورخس بود، كه نگاه مرا به ادبيات ايران و ادبيات اسلامي جلب كرد.
*معاون طرح و برنامه ريزي و توسعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي از افزايش اختيارات ادارات كل استانها خبر داد.دكتر محمد هادي همايون گفت: ما معتقديم با افزايش اختيارات ادارات كل ارشاد استانها فعاليت هاي فرهنگي و هنري بيشتري در استانها صورت مي گيرد.
*جشنواره فرهنگي - هنري ساموئل بكت كه به عنوان بزرگترين نمايشگاه ادبي قرن در كتاب ركوردهاي گينس ثبت شده توانسته است در مدت سه ماه بيش از يك ميليون نفر از علاقه مندان بكت را به پاريس بكشاند.
* «هزار آفتاب باشكوه» رمان جديد خالد حسيني در فهرست پرفروش ترين كتابهاي هفته گذشته نيويورك تايمز قرار گرفت. «چشم انداز» اثر مايكل كوئلي در دومين رده اين فهرست قرار گرفته است. اين داستان موضوعي پليسي و كارآگاهي دارد.
* والري ويلسون نويسنده زن آمريكايي از سازمان امنيتي سيا به دليل ممنوع كردن انتشار خاطراتش شكايت كرد.
*جان گريشام كه داستان حقيقي يك مرد را موضوع تازه ترين رمان خود قرار داده بود آن را با نام «مرد بي گناه» منتشر كرد.
*مراسم رونمايي از تنديس 8 متري حكيم ابوالقاسم فردوسي در كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران برگزار شد.